3. виса̄кха̄суттам̣

43. [а. ни. 3.71] екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато кхо, виса̄кхе, упосатхо упавуттхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро. катхам̣ упавуттхо ча, виса̄кхе, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато упосатхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро? идха, виса̄кхе, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йа̄ваджӣвам̣ араханто па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирата̄ нихитадан̣д̣а̄ нихитасаттха̄ ладжджӣ дайа̄панна̄, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампино вихаранти. ахам̣ паджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихара̄ми. имина̄пан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсатӣ’’’ти. имина̄ пат̣хамена ан̇гена саманна̄гато хоти…пе….

‘‘‘йа̄ваджӣвам̣ араханто учча̄сайанамаха̄сайанам̣ паха̄йа учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирата̄ нӣчасеййам̣ каппенти – ман̃чаке ва̄ тин̣асантха̄раке ва̄. ахам̣ паджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣ паха̄йа учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато нӣчасеййам̣ каппеми – ман̃чаке ва̄ тин̣асантха̄раке ва̄. имина̄пан̇гена арахатам̣ анукароми, упосатхо ча ме упавуттхо бхависсатӣ’ти. имина̄ ат̣т̣хамена ан̇гена саманна̄гато хоти. евам̣ упавуттхо кхо, виса̄кхе, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато упосатхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро.

‘‘кӣвамахаппхало хоти, кӣвамаха̄нисам̣со, кӣвамаха̄джутико, кӣвамаха̄виппха̄ро? сеййатха̄пи, виса̄кхе, йо имесам̣ сол̣асаннам̣ маха̄джанапада̄нам̣ пахӯтараттаратана̄нам̣ иссарийа̄дхипаччам̣ раджджам̣ ка̄реййа, сеййатхидам̣ – ан̇га̄нам̣ магадха̄нам̣ ка̄сӣнам̣ косала̄нам̣ ваджджӣнам̣ малла̄нам̣ четӣнам̣ ван̇га̄нам̣ курӯнам̣ пан̃ча̄ла̄нам̣ маччха̄нам̣ сӯрасена̄нам̣ ассака̄нам̣ авантӣнам̣ гандха̄ра̄нам̣ камбоджа̄нам̣, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатасса упосатхасса етам̣ калам̣ на̄ггхати сол̣асим̣. там̣ кисса хету? капан̣ам̣, виса̄кхе, ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа.

‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни пан̃н̃а̄са васса̄ни, ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни пан̃ча вассасата̄ни ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.

‘‘йам̣, виса̄кхе, ма̄нусакам̣ вассасатам̣, та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена вассасахассам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ та̄ватим̣са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа’’’.

‘‘йа̄ни, виса̄кхе, ма̄нусака̄ни две вассасата̄ни…пе… чатта̄ри вассасата̄ни…пе… ат̣т̣ха вассасата̄ни…пе… сол̣аса вассасата̄ни параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ есо еко раттиндиво. та̄йа раттийа̄ тим̣сараттийо ма̄со. тена ма̄сена два̄дасама̄сийо сам̣ваччхаро. тена сам̣ваччхарена дибба̄ни сол̣аса вассасахасса̄ни параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, виджджати йам̣ идхекаччо иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваситва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджеййа. идам̣ кхо панетам̣, виса̄кхе, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘капан̣ам̣ ма̄нусакам̣ раджджам̣ диббам̣ сукхам̣ упанидха̄йа̄’’’ти.

‘‘па̄н̣ам̣ на хан̃н̃е на чадиннама̄дийе,

муса̄ на бха̄се на ча маджджапо сийа̄;

абрахмачарийа̄ вирамеййа метхуна̄,

раттим̣ на бхун̃джеййа вика̄лабходжанам̣.

‘‘ма̄лам̣ на дха̄ре на ча гандхама̄чаре,

ман̃че чхама̄йам̣ ва сайетха сантхате;

етан̃хи ат̣т̣хан̇гикама̄хупосатхам̣,

буддхена дуккхантагуна̄ пака̄ситам̣.

‘‘чандо ча сурийо ча убхо судассана̄,

обха̄сайам̣ анупарийанти йа̄вата̄;

тамонуда̄ те пана анталиккхага̄,

набхе пабха̄санти диса̄вирочана̄.

‘‘етасмим̣ йам̣ виджджати антаре дханам̣,

мутта̄ ман̣и вел̣урийан̃ча бхаддакам̣;

син̇гӣсуван̣н̣ам̣ атха ва̄пи кан̃чанам̣,

йам̣ джа̄тарӯпам̣ хат̣аканти вуччати.

‘‘ат̣т̣хан̇гупетасса упосатхасса,

калампи те на̄нубхаванти сол̣асим̣;

чандаппабха̄ та̄раган̣а̄ ча саббе.

‘‘тасма̄ хи на̄рӣ ча наро ча сӣлава̄,

ат̣т̣хан̇гупетам̣ упавассупосатхам̣;

пун̃н̃а̄ни катва̄на сукхудрайа̄ни,

аниндита̄ саггамупенти т̣ха̄на’’нти. татийам̣;