1. веран̃джасуттам̣
11. [па̄ра̄. 1 а̄дайо] евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ вихарати нал̣ерупучимандамӯле. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ [са̄ра̄н̣ӣйам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘сутам̣ метам̣, бхо готама – ‘на саман̣о готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантетӣ’ти. тайидам̣, бхо готама, татхева. на хи бхавам̣ готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантети. тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄’’ти. ‘‘на̄хам̣ там̣, бра̄хман̣а, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йамахам̣ абхива̄деййам̣ ва̄ паччут̣т̣хеййам̣ ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййам̣. йан̃хи, бра̄хман̣а, татха̄гато абхива̄деййа ва̄ паччут̣т̣хеййа ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййа, муддха̄пи тасса випатеййа̄’’ти.
‘‘арасарӯпо бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпараса̄ саддараса̄ гандхараса̄ расараса̄ пхот̣т̣хаббараса̄, те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ [анабха̄ваката̄ (сӣ. пӣ.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти [вадеси (сӣ. ка.)].
‘‘ниббхого бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпабхога̄ саддабхога̄ гандхабхога̄ расабхога̄ пхот̣т̣хаббабхога̄, те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘акирийава̄до бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, акирийам̣ вада̄ми ка̄йадуччаритасса вачӣдуччаритасса манодуччаритасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ акирийам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘уччхедава̄до бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, уччхедам̣ вада̄ми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уччхедам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘джегуччхӣ бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, джигуччха̄ми ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена; джигуччха̄ми анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘венайико бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, винайа̄йа дхаммам̣ десеми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ винайа̄йа дхаммам̣ десеми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘тапассӣ бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти. тапанӣйа̄хам̣, бра̄хман̣а, па̄паке акусале дхамме вада̄ми ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣. йасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘тапассӣ’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.
‘‘апагаббхо бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти. йасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘апагаббхо’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадеси.
‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄. та̄на̄ссу куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄ни самма̄ париседита̄ни самма̄ парибха̄вита̄ни. йо ну кхо тесам̣ куккут̣аччха̄пака̄нам̣ пат̣хаматарам̣ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджеййа, кинти сва̄сса вачанӣйо – ‘джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄’’’ти? ‘‘джет̣т̣хо тисса, бхо готама, вачанӣйо. со хи несам̣, бхо готама, джет̣т̣хо хотӣ’’ти.
‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, бра̄хман̣а, авиджджа̄гата̄йа паджа̄йа ан̣д̣абхӯта̄йа парийонаддха̄йа авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ екова локе ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо. ахан̃хи, бра̄хман̣а, джет̣т̣хо сет̣т̣хо локасса. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а, вӣрийам̣ ахоси асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣.
‘‘со кхо ахам̣, бра̄хман̣а, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихара̄ми сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеми йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто. со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто. со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми.
‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ пат̣хаме йа̄ме пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, пат̣хама̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄, вачӣдуччаритена саманна̄гата̄, манодуччаритена саманна̄гата̄, арийа̄нам̣ упава̄дака̄, миччха̄дит̣т̣хика̄, миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄ти. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄, вачӣсучаритена саманна̄гата̄, маносучаритена саманна̄гата̄, арийа̄нам̣ анупава̄дака̄, самма̄дит̣т̣хика̄, самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми.
‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ маджджхиме йа̄ме дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, дутийа̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄сим̣.
‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ паччхиме йа̄ме татийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, татийа̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄’’ти.
евам̣ вутте веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘джет̣т̣хо бхавам̣ готамо, сет̣т̣хо бхавам̣ готамо. абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ [никуджджитам̣ (ка.)] ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пат̣хамам̣.