2. маха̄вагго

1. веран̃джасуттам̣

11. [па̄ра̄. 1 а̄дайо] евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ вихарати нал̣ерупучимандамӯле. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ [са̄ра̄н̣ӣйам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘сутам̣ метам̣, бхо готама – ‘на саман̣о готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантетӣ’ти. тайидам̣, бхо готама, татхева. на хи бхавам̣ готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантети. тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄’’ти. ‘‘на̄хам̣ там̣, бра̄хман̣а, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йамахам̣ абхива̄деййам̣ ва̄ паччут̣т̣хеййам̣ ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййам̣. йан̃хи, бра̄хман̣а, татха̄гато абхива̄деййа ва̄ паччут̣т̣хеййа ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййа, муддха̄пи тасса випатеййа̄’’ти.

‘‘арасарӯпо бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпараса̄ саддараса̄ гандхараса̄ расараса̄ пхот̣т̣хаббараса̄, те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ [анабха̄ваката̄ (сӣ. пӣ.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти [вадеси (сӣ. ка.)].

‘‘ниббхого бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпабхога̄ саддабхога̄ гандхабхога̄ расабхога̄ пхот̣т̣хаббабхога̄, те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘акирийава̄до бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, акирийам̣ вада̄ми ка̄йадуччаритасса вачӣдуччаритасса манодуччаритасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ акирийам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘уччхедава̄до бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, уччхедам̣ вада̄ми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уччхедам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘джегуччхӣ бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, джигуччха̄ми ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена; джигуччха̄ми анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘венайико бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, винайа̄йа дхаммам̣ десеми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ винайа̄йа дхаммам̣ десеми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘тапассӣ бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти. тапанӣйа̄хам̣, бра̄хман̣а, па̄паке акусале дхамме вада̄ми ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣. йасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘тапассӣ’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

‘‘апагаббхо бхавам̣ готамо’’ти! ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти. йасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘апагаббхо’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадеси.

‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄. та̄на̄ссу куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄ни самма̄ париседита̄ни самма̄ парибха̄вита̄ни. йо ну кхо тесам̣ куккут̣аччха̄пака̄нам̣ пат̣хаматарам̣ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджеййа, кинти сва̄сса вачанӣйо – ‘джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄’’’ти? ‘‘джет̣т̣хо тисса, бхо готама, вачанӣйо. со хи несам̣, бхо готама, джет̣т̣хо хотӣ’’ти.

‘‘евамевам̣ кхо ахам̣, бра̄хман̣а, авиджджа̄гата̄йа паджа̄йа ан̣д̣абхӯта̄йа парийонаддха̄йа авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ екова локе ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо. ахан̃хи, бра̄хман̣а, джет̣т̣хо сет̣т̣хо локасса. а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а, вӣрийам̣ ахоси асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣.

‘‘со кхо ахам̣, бра̄хман̣а, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихара̄ми сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеми йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми; сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ми.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто. со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто. со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми.

‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ пат̣хаме йа̄ме пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, пат̣хама̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄, вачӣдуччаритена саманна̄гата̄, манодуччаритена саманна̄гата̄, арийа̄нам̣ упава̄дака̄, миччха̄дит̣т̣хика̄, миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄ти. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄, вачӣсучаритена саманна̄гата̄, маносучаритена саманна̄гата̄, арийа̄нам̣ анупава̄дака̄, самма̄дит̣т̣хика̄, самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми.

‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ маджджхиме йа̄ме дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, дутийа̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄сим̣.

‘‘айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ паччхиме йа̄ме татийа̄ виджджа̄ адхигата̄; авиджджа̄ вихата̄ виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато а̄локо уппанно, йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, татийа̄ абхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄’’ти.

евам̣ вутте веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘джет̣т̣хо бхавам̣ готамо, сет̣т̣хо бхавам̣ готамо. абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ [никуджджитам̣ (ка.)] ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пат̣хамам̣.

2. сӣхасуттам̣

12. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре [сандха̄га̄ре (ка.)] саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, дхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти.

тена кхо пана самайена сӣхо сена̄пати ниган̣т̣хаса̄вако тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти. атха кхо сӣхасса сена̄патисса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо бхависсати, татха̄ химе самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, дхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти. йам̣нӯна̄хам̣ там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камеййам̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти. атха кхо сӣхо сена̄пати йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто [на̄тхапутто (ка. сӣ.), на̄тапутто (ка. сӣ.)] тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

‘‘ким̣ пана твам̣, сӣха, кирийава̄до сама̄но акирийава̄дам̣ саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиссаси? саман̣о хи, сӣха, готамо акирийава̄до, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’ти. атха кхо сӣхасса сена̄патисса йо ахоси гамийа̄бхисан̇кха̄ро [гамика̄бхисан̇кха̄ро (ка. сӣ.) маха̄ва. 290] бхагавантам̣ дассана̄йа, со пат̣иппассамбхи.

дутийампи кхо самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса…пе… дхаммасса…пе… сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти. дутийампи кхо сӣхасса сена̄патисса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо бхависсати, татха̄ химе самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, дхаммасса…пе… сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти. йам̣нӯна̄хам̣ там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камеййам̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти. атха кхо сӣхо сена̄пати йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

‘‘ким̣ пана твам̣, сӣха, кирийава̄до сама̄но акирийава̄дам̣ саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиссаси? саман̣о хи, сӣха, готамо акирийава̄до акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’ти. дутийампи кхо сӣхасса сена̄патисса йо ахоси гамийа̄бхисан̇кха̄ро бхагавантам̣ дассана̄йа, со пат̣иппассамбхи.

татийампи кхо самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса…пе… дхаммасса…пе… сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти. татийампи кхо сӣхасса сена̄патисса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо бхависсати, татха̄ химе самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ личчхавӣ сантха̄га̄ре саннисинна̄ саннипатита̄ анекапарийа̄йена буддхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, дхаммасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти, сан̇гхасса ван̣н̣ам̣ бха̄санти. ким̣ химе кариссанти ниган̣т̣ха̄ апалокита̄ ва̄ анапалокита̄ ва̄? йам̣нӯна̄хам̣ анапалокетва̄ва ниган̣т̣хе [ниган̣т̣хам̣ (сйа̄. ка.) маха̄ва. 290 пасситаббам̣] там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камеййам̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти.

атха кхо сӣхо сена̄пати пан̃чаматтехи ратхасатехи дива̄дивасса веса̄лийа̄ ниййа̄си бхагавантам̣ дассана̄йа. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми, йа̄нена гантва̄ йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова агама̄си. атха кхо сӣхо сена̄пати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сӣхо сена̄пати бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘акирийава̄до саман̣о готамо, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти. йе те, бханте, евама̄хам̣су – ‘акирийава̄до саман̣о готамо, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти, каччи те, бханте, бхагавато вуттава̄дино на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронти на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до [ва̄да̄нупа̄то (ка. сӣ. сйа̄.) а. ни. 3.58; 5.5] га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати? анаббхаккха̄тука̄ма̄ хи майам̣, бханте, бхагаванта’’нти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘кирийава̄до саман̣о готамо, кирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо, уччхеда̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо, джегуччхита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо, винайа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо, тапассита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо, апагаббхата̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘аттхи, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘асса̄сако саман̣о готамо, асса̄са̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, акирийам̣ вада̄ми ка̄йадуччаритасса вачӣдуччаритасса манодуччаритасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ акирийам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо, акирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘кирийава̄до саман̣о готамо, кирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, кирийам̣ вада̄ми ка̄йасучаритасса вачӣсучаритасса маносучаритасса; анекавихита̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ кирийам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘кирийава̄до саман̣о готамо, кирийа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо, уччхеда̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, уччхедам̣ вада̄ми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уччхедам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо, уччхеда̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо, джегуччхита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, джигуччха̄ми ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена; джигуччха̄ми анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо, джегуччхита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо, винайа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, винайа̄йа дхаммам̣ десеми ра̄гасса досасса мохасса; анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ винайа̄йа дхаммам̣ десеми. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо, винайа̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо, тапассита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? тапанӣйа̄хам̣, сӣха, па̄паке акусале дхамме вада̄ми ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣. йасса кхо, сӣха, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘тапассӣ’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, сӣха, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо, тапассита̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо, апагаббхата̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? йасса кхо, сӣха, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄, тамахам̣ ‘апагаббхо’ти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, сӣха, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо, апагаббхата̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

‘‘катамо ча, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘асса̄сако саман̣о готамо, асса̄са̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’ти? ахан̃хи, сӣха, асса̄сако парамена асса̄сена, асса̄са̄йа дхаммам̣ десеми, тена ча са̄ваке винеми. айам̣ кхо, сӣха, парийа̄йо, йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘асса̄сако саман̣о готамо, асса̄са̄йа дхаммам̣ десети, тена ча са̄ваке винетӣ’’’ти.

евам̣ вутте сӣхо сена̄пати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

‘‘анувиччака̄рам̣ кхо, сӣха, карохи. анувиччака̄ро тумха̄диса̄нам̣ н̃а̄таманусса̄нам̣ са̄дху хотӣ’’ти. ‘‘имина̄па̄хам̣, бханте, бхагавато бхиййосоматта̄йа аттамано абхираддхо, йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха – ‘анувиччака̄рам̣ кхо, сӣха, карохи. анувиччака̄ро тумха̄диса̄нам̣ н̃а̄таманусса̄нам̣ са̄дху хотӣ’ти. ман̃хи, бханте, ан̃н̃атиттхийа̄ са̄вакам̣ лабхитва̄ кевалакаппам̣ веса̄лим̣ пат̣а̄кам̣ парихареййум̣ – ‘сӣхо амха̄кам̣ сена̄пати са̄вакаттам̣ упагато’ти. атха ча пана бхагава̄ евама̄ха – ‘анувиччака̄рам̣, сӣха, карохи. анувиччака̄ро тумха̄диса̄нам̣ н̃а̄таманусса̄нам̣ са̄дху хотӣ’ти. еса̄хам̣, бханте, дутийампи бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

‘‘дӣгхараттам̣ кхо те, сӣха, ниган̣т̣ха̄нам̣ опа̄набхӯтам̣ кулам̣, йена несам̣ упагата̄нам̣ пин̣д̣акам̣ да̄таббам̣ ман̃н̃еййа̄сӣ’’ти. ‘‘имина̄па̄хам̣, бханте, бхагавато бхиййосоматта̄йа аттамано абхираддхо, йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха – ‘дӣгхараттам̣ кхо те, сӣха, ниган̣т̣ха̄нам̣ опа̄набхӯтам̣ кулам̣, йена несам̣ упагата̄нам̣ пин̣д̣акам̣ да̄таббам̣ ман̃н̃еййа̄сӣ’ти. сутам̣ метам̣, бханте – ‘саман̣о готамо евама̄ха – майхамева да̄нам̣ да̄таббам̣, майхамева са̄вака̄нам̣ да̄таббам̣; майхамева диннам̣ махаппхалам̣, на ан̃н̃есам̣ диннам̣ махаппхалам̣; майхамева са̄вака̄нам̣ диннам̣ махаппхалам̣, на ан̃н̃есам̣ са̄вака̄нам̣ диннам̣ махаппхала’нти, атха ча пана мам̣ бхагава̄ ниган̣т̣хесупи да̄не сама̄дапети [сама̄да̄пети (?)]. апи ча, бханте, майаметтха ка̄лам̣ джа̄нисса̄ма. еса̄хам̣, бханте, татийампи бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

атха кхо бхагава̄ сӣхасса сена̄патисса анупуббим̣ катхам̣ [анупуббикатхам̣ (саббаттха)] катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣, ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣ неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си сӣхам̣ сена̄патим̣ каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄ там̣ пака̄сеси – дуккхам̣ самудайам̣ ниродхам̣ маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа; евамевам̣ сӣхасса сена̄патисса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти.

атха кхо сӣхо сена̄пати дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо сӣхо сена̄пати бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо сӣхо сена̄пати ан̃н̃атарам̣ пурисам̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха твам̣, амбхо пуриса, паваттамам̣сам̣ джа̄на̄хӣ’’ти. атха кхо сӣхо сена̄пати тасса̄ раттийа̄ аччайена саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте! нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.

атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена сӣхасса сена̄патисса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. тена кхо пана самайена самбахула̄ ниган̣т̣ха̄ веса̄лийам̣ ратхика̄йа ратхикам̣ [ратхийа̄йа ратхийам̣ (бахӯсу)] син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ ба̄ха̄ паггайха канданти – ‘‘аджджа сӣхена сена̄патина̄ тхӯлам̣ пасум̣ вадхитва̄ саман̣асса готамасса бхаттам̣ катам̣. там̣ саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати пат̣иччакамма’’нти.

атха кхо ан̃н̃атаро пурисо йена сӣхо сена̄пати тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сӣхасса сена̄патисса упакан̣н̣аке а̄рочеси – ‘‘йаггхе, бханте, джа̄неййа̄си! ете самбахула̄ ниган̣т̣ха̄ веса̄лийам̣ ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ ба̄ха̄ паггайха канданти – ‘аджджа сӣхена сена̄патина̄ тхӯлам̣ пасум̣ вадхитва̄ саман̣асса готамасса бхаттам̣ катам̣. там̣ саман̣о готамо джа̄нам̣ уддиссакатам̣ мам̣сам̣ парибхун̃джати пат̣иччакамма’нти. алам̣ аййо дӣгхараттан̃хи те а̄йасманто аван̣н̣ака̄ма̄ буддхасса аван̣н̣ака̄ма̄ дхаммасса аван̣н̣ака̄ма̄ сан̇гхасса. на ча панете а̄йасманто джириданти там̣ бхагавантам̣ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккхитум̣; на ча майам̣ джӣвитахетупи сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропеййа̄ма̄’’ти.

атха кхо сӣхо сена̄пати буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄реси. атха кхо сӣхо сена̄пати бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо сӣхам̣ сена̄патим̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄мӣти. дутийам̣.

3. асса̄джа̄нӣйасуттам̣

13. ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о бхаддо асса̄джа̄нӣйо ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о бхаддо асса̄джа̄нӣйо убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча. йассам̣ диса̄йам̣ ан̃н̃епи бхадда̄ асса̄джа̄нӣйа̄ джа̄йанти, тассам̣ диса̄йам̣ джа̄то хоти. йам̣ кхо панасса бходжанам̣ денти – аллам̣ ва̄ суккхам̣ ва̄ – там̣ саккаччам̣йева парибхун̃джати авикиранто. джегуччхӣ хоти учча̄рам̣ ва̄ пасса̄вам̣ ва̄ абхинисӣдитум̣ ва̄ абхинипаджджитум̣ ва̄. сорато хоти сукхасам̣ва̄со, на ча ан̃н̃е ассе уббеджета̄. йа̄ни кхо панасса хонти [йа̄ни кхо панасса та̄ни (сйа̄.)] са̄т̣хеййа̄ни кӯт̣еййа̄ни джимхеййа̄ни ван̇кеййа̄ни, та̄ни йатха̄бхӯтам̣ са̄ратхисса а̄викатта̄ хоти. тесамасса са̄ратхи абхиниммадана̄йа ва̄йамати. ва̄хӣ кхо пана хоти. ‘ка̄ман̃н̃е асса̄ ваханту ва̄ ма̄ ва̄, ахаметтха вахисса̄мӣ’ти читтам̣ уппа̄дети. гаччханто кхо пана уджумаггенева гаччхати. тха̄мава̄ хоти йа̄ва джӣвитамаран̣апарийа̄да̄на̄ тха̄мам̣ упадам̣сета̄. имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о бхаддо асса̄джа̄нӣйо ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. йам̣ кхо панасса бходжанам̣ денти – лӯкхам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ – там̣ саккаччам̣йева парибхун̃джати авихан̃н̃ама̄но. джегуччхӣ хоти ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена; джегуччхӣ хоти анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. сорато хоти сукхасам̣ва̄со, на ан̃н̃е бхиккхӯ уббеджета̄. йа̄ни кхо панасса хонти са̄т̣хеййа̄ни кӯт̣еййа̄ни джимхеййа̄ни ван̇кеййа̄ни, та̄ни йатха̄бхӯтам̣ а̄викатта̄ хоти саттхари ва̄ вин̃н̃ӯсу ва̄ сабрахмача̄рӣсу. тесамасса саттха̄ ва̄ вин̃н̃ӯ ва̄ сабрахмача̄рӣ абхиниммадана̄йа ва̄йамати. сиккхита̄ кхо пана хоти. ‘ка̄ман̃н̃е бхиккхӯ сиккханту ва̄ ма̄ ва̄, ахаметтха сиккхисса̄мӣ’ти читтам̣ уппа̄дети. гаччханто кхо пана уджумаггенева гаччхати; татра̄йам̣ уджумагго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. а̄раддхавӣрийо вихарати – ‘ка̄мам̣ тачо ча нха̄ру [наха̄ру (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ча ат̣т̣хи ча авасиссату, сарӣре упасуссату мам̣салохитам̣; йам̣ там̣ пурисатха̄мена пурисавӣрийена пурисапараккамена паттаббам̣, на там̣ апа̄пун̣итва̄ вӣрийасса сан̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣ’ти. имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. татийам̣.

4. ассакхал̣ун̇касуттам̣

14. ‘‘ат̣т̣ха ча [ат̣т̣ха (сйа̄.)], бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ке [ассакхалун̇ке (сӣ.)] десесса̄ми ат̣т̣ха ча ассадосе, ат̣т̣ха ча пурисакхал̣ун̇ке ат̣т̣ха ча пурисадосе. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катаме ча, бхиккхаве, ат̣т̣ха ассакхал̣ун̇ка̄ ат̣т̣ха ча ассадоса̄? идха, бхиккхаве, екаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ паччхато пат̣иккамати, пит̣т̣хито ратхам̣ паваттети. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ паччха̄ лан̇гхати, куббарам̣ ханати, тидан̣д̣ам̣ бхан̃джати. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, дутийо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ ратхӣса̄йа саттхим̣ уссаджджитва̄ ратхӣсам̣йева аджджхомаддати. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, татийо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ уммаггам̣ ган̣хати, уббат̣умам̣ ратхам̣ кароти. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ лан̇гхати пуримака̄йам̣ пагган̣хати пуриме па̄де. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ ана̄дийитва̄ са̄ратхим̣ ана̄дийитва̄ патодалат̣т̣хим̣ [патодам̣ (сӣ. пӣ.), патодайат̣т̣хим̣ (сйа̄. кам̣.)] дантехи мукха̄дха̄нам̣ [мукха̄т̣ха̄нам̣ (ка.)] видхам̣ситва̄ йена ка̄мам̣ паккамати. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, чхат̣т̣хо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ нева абхиккамати но пат̣иккамати таттхева кхӣлат̣т̣ха̄йӣ т̣хито хоти. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, саттамо ассадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ пуриме ча па̄де сам̣харитва̄ паччхиме ча па̄де сам̣харитва̄ [сан̇кхаритва̄ (ка.)] таттхева чатта̄ро па̄де абхинисӣдати. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо ассакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, ат̣т̣хамо ассадосо. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха ассакхал̣ун̇ка̄ ат̣т̣ха ча ассадоса̄.

[вибха. 956] ‘‘катаме ча, бхиккхаве, ат̣т̣ха пурисакхал̣ун̇ка̄ ат̣т̣ха ча пурисадоса̄? идха, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но ‘на сара̄мӣ’ти асатийа̄ ниббет̣хети. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ паччхато пат̣иккамати, пит̣т̣хито ратхам̣ ваттети; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но чодакам̣йева пат̣иппхарати – ‘ким̣ ну кхо туйхам̣ ба̄ласса абйаттасса бхан̣итена! твампи на̄ма бхан̣итаббам̣ ман̃н̃асӣ’ти! сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ паччха̄ лан̇гхати, куббарам̣ ханати, тидан̣д̣ам̣ бхан̃джати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, дутийо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но чодакассева пачча̄ропети – ‘твам̣ кхоси иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно, твам̣ та̄ва пат̣хамам̣ пат̣икарохӣ’ти. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ ратхӣса̄йа саттхим̣ уссаджджитва̄ ратхӣсам̣йева аджджхомаддати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, татийо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но ан̃н̃ена̄н̃н̃ам̣ пат̣ичарати, бахиддха̄ катхам̣ апана̄мети, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тукароти. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ уммаггам̣ ган̣хати, уббат̣умам̣ ратхам̣ кароти; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но сан̇гхамаджджхе ба̄хувиккхепам̣ кароти. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ лан̇гхати, пуримака̄йам̣ пагган̣хати пуриме па̄де; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но ана̄дийитва̄ сан̇гхам̣ ана̄дийитва̄ чодакам̣ са̄паттикова йена ка̄мам̣ паккамати. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ ана̄дийитва̄ са̄ратхим̣ ана̄дийитва̄ патодалат̣т̣хим̣ дантехи мукха̄дха̄нам̣ видхам̣ситва̄ йена ка̄мам̣ паккамати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, чхат̣т̣хо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но ‘нева̄хам̣ а̄панномхи, на пана̄хам̣ а̄панномхӣ’ти со тун̣хӣбха̄вена сан̇гхам̣ вихет̣хети [вихесети (пӣ. ка.)]. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ нева абхиккамати но пат̣иккамати таттхева кхӣлат̣т̣ха̄йӣ т̣хито хоти; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, саттамо пурисадосо.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхӯ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ чоденти. со бхиккху бхиккхӯхи а̄паттийа̄ чодийама̄но евама̄ха – ‘ким̣ ну кхо тумхе а̄йасманто атиба̄л̣хам̣ майи бйа̄ват̣а̄ йа̄ва [идам̣ падам̣ сӣхал̣апоттхаке наттхи] ида̄на̄хам̣ сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттисса̄мӣ’ти. со сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттитва̄ евама̄ха – ‘ида̄ни кхо тумхе а̄йасманто аттамана̄ хотха̄’ти? сеййатха̄пи со, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ко ‘пехӣ’ти вутто, виддхо сама̄но чодито са̄ратхина̄ пуриме ча па̄де сам̣харитва̄ паччхиме ча па̄де сам̣харитва̄ таттхева чатта̄ро па̄де абхинисӣдати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо пурисакхал̣ун̇ко хоти. айам̣, бхиккхаве, ат̣т̣хамо пурисадосо. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха пурисакхал̣ун̇ка̄ ат̣т̣ха ча пурисадоса̄’’ти. чатуттхам̣.

5. маласуттам̣

15. ‘‘ат̣т̣хима̄ни, бхиккхаве, мала̄ни. катама̄ни ат̣т̣ха? асаджджха̄йамала̄, бхиккхаве, манта̄; анут̣т̣ха̄намала̄, бхиккхаве, гхара̄; малам̣, бхиккхаве, ван̣н̣асса косаджджам̣; пама̄до, бхиккхаве, раккхато малам̣; малам̣, бхиккхаве, иттхийа̄ дуччаритам̣; маччхерам̣, бхиккхаве, дадато малам̣; мала̄, бхиккхаве, па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ асмим̣ локе парамхи ча; тато [тато ча (сйа̄. пӣ.)], бхиккхаве, мала̄ малатарам̣ авиджджа̄ парамам̣ малам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха мала̄нӣ’’ти.

‘‘асаджджха̄йамала̄ манта̄, анут̣т̣ха̄намала̄ гхара̄;

малам̣ ван̣н̣асса косаджджам̣, пама̄до раккхато малам̣.

‘‘малиттхийа̄ дуччаритам̣, маччхерам̣ дадато малам̣;

мала̄ ве па̄пака̄ дхамма̄, асмим̣ локе парамхи ча;

тато мала̄ малатарам̣, авиджджа̄ парамам̣ мала’’нти. пан̃чамам̣;

6. дӯтеййасуттам̣

16. [чӯл̣ава. 347] ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху дӯтеййам̣ гантумарахати. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сота̄ ча хоти, са̄вета̄ ча, уггахета̄ ча, дха̄рета̄ ча, вин̃н̃а̄та̄ ча, вин̃н̃а̄пета̄ ча, кусало ча сахита̄сахитасса, но ча калахака̄рако – имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху дӯтеййам̣ гантумарахати. ат̣т̣хахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато са̄рипутто дӯтеййам̣ гантумарахати. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, са̄рипутто сота̄ ча хоти, са̄вета̄ ча, уггахета̄ ча, дха̄рета̄ ча, вин̃н̃а̄та̄ ча, вин̃н̃а̄пета̄ ча, кусало ча сахита̄сахитасса, но ча калахака̄рако. имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи дхаммехи саманна̄гато са̄рипутто дӯтеййам̣ гантумарахатӣ’’ти.

‘‘йо ве на бйатхати [на ведхати (сӣ.), на бйа̄дхати (сйа̄. пӣ.)] патва̄, парисам̣ уггава̄диним̣ [уггава̄динам̣ (сӣ.), уггахава̄динам̣ (сйа̄. пӣ.), уггатава̄диним̣ (ка.)];

на ча ха̄пети вачанам̣, на ча чха̄дети са̄санам̣.

‘‘асандиддхан̃ча бхан̣ати [асандиддхо ча аккха̄ти (чӯл̣ава. 347)], пуччхито на ча куппати;

са ве та̄дисако бхиккху, дӯтеййам̣ гантумарахатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣;

7. пат̣хамабандханасуттам̣

17. ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, а̄ка̄рехи иттхӣ пурисам̣ бандхати. катамехи ат̣т̣хахи? рун̣н̣ена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; хаситена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; бхан̣итена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; а̄каппена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; ванабхан̇гена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; гандхена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; расена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати; пхассена, бхиккхаве, иттхӣ пурисам̣ бандхати. имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хаха̄ка̄рехи иттхӣ пурисам̣ бандхати. те, бхиккхаве, сатта̄ субаддха̄ [субандха̄ (сӣ. сйа̄. ка.)], йе [йева (сйа̄. пӣ. ка.)] пхассена баддха̄’’ти [бандха̄ти (сӣ. сйа̄. ка.)]. саттамам̣.

8. дутийабандханасуттам̣

18. ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, а̄ка̄рехи пурисо иттхим̣ бандхати. катамехи ат̣т̣хахи? рун̣н̣ена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; хаситена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; бхан̣итена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; а̄каппена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; ванабхан̇гена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; гандхена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; расена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати; пхассена, бхиккхаве, пурисо иттхим̣ бандхати. имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хаха̄ка̄рехи пурисо иттхим̣ бандхати. те, бхиккхаве, сатта̄ субаддха̄, йе пхассена баддха̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. паха̄ра̄дасуттам̣

19. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ ви харати нал̣ерупучимандамӯле. атха кхо паха̄ра̄до асуриндо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хитам̣ кхо паха̄ра̄дам̣ асуриндам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘апи [ким̣ (ка.)] пана, паха̄ра̄да, асура̄ маха̄самудде абхирамантӣ’’ти? ‘‘абхираманти, бханте, асура̄ маха̄самудде’’ти. ‘‘кати пана, паха̄ра̄да, маха̄самудде аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄ [аббхутадхамма̄ (сйа̄. ка.) чӯл̣ава. 384 пасситаббам̣], йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхирамантӣ’’ти? ‘‘ат̣т̣ха, бханте, маха̄самудде аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. катаме ат̣т̣ха? маха̄самуддо, бханте, анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то. йампи, бханте, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то. айам̣, бханте, маха̄самудде пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати. йампи, бханте, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати; айам̣ [айампи (ка.)], бханте, маха̄самудде дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати [сам̣ваттати (сйа̄.)]. йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппамева [кхиппам̣йева (сӣ.), кхиппам̣ева (пӣ.), кхиппан̃н̃ева (чӯл̣ава. 384)] тӣрам̣ ва̄хети, тхалам̣ усса̄рети. йампи, бханте, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати, йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппамева тӣрам̣ ва̄хети, тхалам̣ усса̄рети; айам̣, бханте, маха̄самудде татийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄ йамуна̄ ачираватӣ сарабхӯ махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патва̄ [патта̄ (ка., чӯл̣ава. 384)] джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, ‘маха̄самуддо’ твева сан̇кхам̣ гаччханти. йампи, бханте, йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄ йамуна̄ ачираватӣ сарабхӯ махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патва̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, ‘маха̄самуддо’ твева сан̇кхам̣ гаччханти; айам̣, бханте, маха̄самудде чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, йа̄ ча [йа̄ ка̄чи (сйа̄. пӣ. ка.)] локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати. йампи, бханте, йа̄ ча локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати; айам̣, бханте, маха̄самудде пан̃чамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо. йампи, бханте, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо; айам̣, бханте, маха̄самудде чхат̣т̣хо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, маха̄самуддо бахуратано [пахӯтаратано (ка.)] анекаратано. татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄ ман̣и вел̣урийо сан̇кхо сила̄ пава̄л̣ам̣ раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ лохитако маса̄рагаллам̣. йампи, бханте, маха̄самуддо бахуратано анекаратано; татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄ ман̣и вел̣урийо сан̇кхо сила̄ пава̄л̣ам̣ раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ лохитако маса̄рагаллам̣. айам̣, бханте, маха̄самудде саттамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со. татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало [тимитимин̇гала̄ тимирапин̇гала̄ (сӣ.), тимитимин̇гала̄ тимирамин̇гала̄ (сйа̄. пӣ.)] асура̄ на̄га̄ гандхабба̄. санти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, двийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, тийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, чатуйоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄. йампи, бханте, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало асура̄ на̄га̄ гандхабба̄; санти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄…пе… двийоджана… тийоджана… чатуйоджана… пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄; айам̣, бханте, маха̄самудде ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. име кхо, бханте, маха̄самудде ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхирамантӣти.

‘‘апи пана, бханте, бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхирамантӣ’’ти? ‘‘абхираманти, паха̄ра̄да, бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе’’ти. ‘‘кати пана, бханте, имасмим̣ дхаммавинайе аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхирамантӣ’’ти? ‘‘ат̣т̣ха, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. катаме ат̣т̣ха? сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄, на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо. йампи, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄, на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо. айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, йам̣ майа̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ там̣ мама са̄вака̄ джӣвитахетупи на̄тиккаманти. йампи, паха̄ра̄да, майа̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ там̣ мама са̄вака̄ джӣвитахетупи на̄тиккаманти. айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати. йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппамева тӣрам̣ ва̄хети тхалам̣ усса̄рети; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, йо со пуггало дуссӣло па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро пат̣иччханнакамманто ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о антопӯти авассуто касамбуджа̄то, на тена сан̇гхо сам̣васати; кхиппамева нам̣ саннипатитва̄ уккхипати.

‘‘кин̃ча̄пи со хоти маджджхе бхиккхусан̇гхасса саннисинно, атха кхо со а̄рака̄ва сан̇гхамха̄ сан̇гхо ча тена. йампи, паха̄ра̄да, йо со пуггало дуссӣло па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро пат̣иччханнакамманто ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о антопӯти авассуто касамбуджа̄то, на тена сан̇гхо сам̣васати; кхиппамева нам̣ саннипатитва̄ уккхипати; кин̃ча̄пи со хоти маджджхе бхиккхусан̇гхасса саннисинно, атха кхо со а̄рака̄ва сан̇гхамха̄ сан̇гхо ча тена. айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе татийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄ йамуна̄ ачираватӣ сарабхӯ махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патва̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, ‘маха̄самуддо’ твева сан̇кхам̣ гаччханти; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, чатта̄роме ван̣н̣а̄ – кхаттийа̄, бра̄хман̣а̄, весса̄, судда̄, те татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, ‘саман̣а̄ сакйапуттийа̄’ твева [саман̣о сакйапуттийо твева (сйа̄. ка.)] сан̇кхам̣ гаччханти. йампи, паха̄ра̄да, чатта̄роме ван̣н̣а̄ – кхаттийа̄, бра̄хман̣а̄, весса̄, судда̄, те татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, ‘саман̣а̄ сакйапуттийа̄’ твева сан̇кхам̣ гаччханти. айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, йа̄ ча локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, бахӯ чепи бхиккхӯ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанти, на тена нибба̄надха̄туйа̄ ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати. йампи, паха̄ра̄да, бахӯ чепи бхиккхӯ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанти, на тена нибба̄надха̄туйа̄ ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати. айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе пан̃чамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо екарасо, вимуттирасо. йампи паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо екарасо, вимуттирасо; айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе чхат̣т̣хо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо бахуратано анекаратано; татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄ ман̣и вел̣урийо сан̇кхо сила̄ пава̄л̣ам̣ раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ лохитако маса̄рагаллам̣; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо бахуратано анекаратано. татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго. йампи, паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо бахуратано анекаратано; татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго; айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе саттамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.

‘‘сеййатха̄пи, паха̄ра̄да, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало асура̄ на̄га̄ гандхабба̄; санти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, двийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, тийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, чатуйоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄; евамевам̣ кхо, паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, араха̄ арахатта̄йа пат̣ипанно. йампи, паха̄ра̄да, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, араха̄ арахатта̄йа пат̣ипанно; айам̣, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. име кхо, паха̄ра̄да, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхирамантӣ’’ти. навамам̣.

10. упосатхасуттам̣

20. [чӯл̣ава. 383; уда̄. 45; катха̄. 346] екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. тена кхо пана самайена бхагава̄ тадахупосатхе бхиккхусан̇гхапаривуто нисинно хоти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄, никкханте пат̣хаме йа̄ме, ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто пат̣хамо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти.

евам̣ вутте бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄, никкханте маджджхиме йа̄ме, ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто маджджхимо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. дутийампи кхо бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. татийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄, никкханте паччхиме йа̄ме, уддхасте арун̣е, нандимукхийа̄ раттийа̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто паччхимо йа̄мо, уддхастам̣ арун̣ам̣, нандимукхӣ ратти; чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. ‘‘апарисуддха̄, а̄нанда, париса̄’’ти.

атха кхо а̄йасмато маха̄моггалла̄насса етадахоси – ‘‘кам̣ ну кхо бхагава̄ пуггалам̣ сандха̄йа евама̄ха – ‘апарисуддха̄, а̄нанда, париса̄’’’ти? атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но сабба̄вантам̣ бхиккхусан̇гхам̣ четаса̄ чето паричча манаса̄ка̄си. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ дуссӣлам̣ па̄падхаммам̣ асучим̣ сан̇кассарасама̄ча̄рам̣ пат̣иччханнакаммантам̣ ассаман̣ам̣ саман̣апат̣ин̃н̃ам̣ абрахмача̄рим̣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃ам̣ антопӯтим̣ авассутам̣ касамбуджа̄там̣ маджджхе бхиккхусан̇гхасса нисиннам̣; дисва̄на ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена со пуггало тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хеха̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄. наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти.

евам̣ вутте со пуггало тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хеха̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄. наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти. дутийампи кхо со пуггало тун̣хӣ ахоси. татийампи кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хеха̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄. наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти. татийампи кхо со пуггало тун̣хӣ ахоси.

атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ бахидва̄ракот̣т̣хака̄ никкха̄метва̄ сӯчигхат̣икам̣ датва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘никкха̄мито со, бханте, пуггало майа̄. парисуддха̄ париса̄. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. ‘‘аччхарийам̣, моггалла̄на, аббхутам̣, моггалла̄на! йа̄ва ба̄ха̄ гахан̣а̄пи на̄ма со могхапурисо а̄гамиссатӣ’’ти!

атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тумхева да̄ни, бхиккхаве, упосатхам̣ кареййа̄тха, па̄тимоккхам̣ уддисеййа̄тха. на да̄на̄хам̣, бхиккхаве, аджджатагге упосатхам̣ карисса̄ми, па̄тимоккхам̣ уддисисса̄ми. ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со йам̣ татха̄гато апарисуддха̄йа париса̄йа па̄тимоккхам̣ уддисеййа’’.

‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, маха̄самудде аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. катаме ат̣т̣ха? маха̄самуддо, бхиккхаве, анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то; айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти…пе… (йатха̄ пуриме татха̄ виттха̄ретаббо).

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со. татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало асура̄ на̄га̄ гандхабба̄. васанти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄…пе… пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало асура̄ на̄га̄ гандхабба̄; васанти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄…пе… пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄; айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. име кхо, бхиккхаве, маха̄самудде ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха имасмим̣ дхаммавинайе аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. катаме ат̣т̣ха? сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро, на а̄йатакенева папа̄то; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄, на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо. йампи, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄, на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо; айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти…пе… сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – тими тимин̇гало тимирапин̇гало асура̄ на̄га̄ гандхабба̄, васанти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄…пе… пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со. татриме бхӯта̄ – сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно…пе… араха̄ арахатта̄йа пат̣ипанно. йампи, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со; татриме бхӯта̄ – сота̄панно сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно…пе… араха̄ арахатта̄йа пат̣ипанно; айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. име кхо, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхирамантӣ’’ти. дасамам̣.

маха̄вагго дутийо.