1. дханавагго

1. пат̣хамапийасуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхака̄мо ча хоти, сакка̄рака̄мо ча хоти, анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, ахирико ча хоти, аноттаппӣ ча, па̄пиччхо ча, миччха̄дит̣т̣хи ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти, мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на ла̄бхака̄мо ча хоти, на сакка̄рака̄мо ча хоти, на анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, хирима̄ ча хоти, оттаппӣ ча, аппиччхо ча, самма̄дит̣т̣хи ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. дутийапийасуттам̣

2. ‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху ла̄бхака̄мо ча хоти, сакка̄рака̄мо ча хоти, анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, ахирико ча хоти, аноттаппӣ ча, иссукӣ ча, маччхарӣ ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘саттахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху+? сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи саттахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на ла̄бхака̄мо ча хоти, на сакка̄рака̄мо ча хоти, на анаван̃н̃аттика̄мо ча хоти, хирима̄ ча хоти, оттаппӣ ча, аниссукӣ ча, амаччхарӣ ча. имехи кхо, бхиккхаве, саттахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. дутийам̣.

3. сам̣кхиттабаласуттам̣

3. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме…пе… саттима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄балам̣, вӣрийабалам̣, хирӣбалам̣, оттаппабалам̣, сатибалам̣, сама̄дхибалам̣, пан̃н̃а̄балам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта бала̄нӣти.

‘‘саддха̄балам̣ вӣрийан̃ча, хирӣ [хири (сӣ. пӣ. ка.)] оттаппийам̣ балам̣;

сатибалам̣ сама̄дхи ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ балам̣;

етехи балава̄ бхиккху, сукхам̣ джӣвати пан̣д̣ито;

‘‘йонисо вичине дхаммам̣, пан̃н̃а̄йаттхам̣ випассати;

паджджотассева нибба̄нам̣, вимоккхо хоти четасо’’ти. татийам̣;

4. виттхатабаласуттам̣

4. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄бала, вӣрийабалам̣, хирӣбалам̣, оттаппабалам̣, сатибалам̣, сама̄дхибалам̣, пан̃н̃а̄балам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, саддха̄балам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддха̄балам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, хирӣбалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако хирима̄ хоти, хирӣйати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, хирӣбалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, оттаппабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако оттаппӣ хоти, оттаппати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, оттаппабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сатибалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако сатима̄ хоти парамена сатинепаккена саманна̄гато чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. идам̣, вуччати, бхиккхаве, сатибалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сама̄дхибалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сама̄дхибалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта бала̄нӣти.

‘‘саддха̄балам̣ вӣрийан̃ча, хирӣ оттаппийам̣ балам̣;

сатибалам̣ сама̄дхи ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ балам̣;

етехи балава̄ бхиккху, сукхам̣ джӣвати пан̣д̣ито.

‘‘йонисо вичине дхаммам̣, пан̃н̃а̄йаттхам̣ випассати;

паджджотассева нибба̄нам̣, вимоккхо хоти четасо’’ти. чатуттхам̣;

5. сам̣кхиттадханасуттам̣

5. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, дхана̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта дхана̄нӣти.

‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;

сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.

‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;

адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.

‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;

ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ [варам̣ (ка.)] буддха̄на са̄сана’’нти. пан̃чамам̣;

6. виттхатадханасуттам̣

6. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, дхана̄ни. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, саддха̄дханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… буддхо бхагава̄’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддха̄дханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сӣладханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сӣладханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, хирӣдханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако хирӣма̄ хоти, хирӣйати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, хирӣдханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, оттаппадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако оттаппӣ хоти, оттаппати ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена, оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, оттаппадханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сутадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо. йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти. татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сутадханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, ча̄гадханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато. идам̣ вуччати, бхиккхаве, ча̄гадханам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄дханам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти…пе… самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, саттадхана̄нӣти.

‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;

сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.

‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;

адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.

‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;

ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. чхат̣т̣хам̣;

7. уггасуттам̣

7. атха кхо угго ра̄джамаха̄матто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо угго ра̄джамаха̄матто бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йа̄ва ад̣д̣хо ча̄йам̣, бханте, мига̄ро рохан̣еййо йа̄ва махаддхано йа̄ва маха̄бхого’’ти. ‘‘кӣва ад̣д̣хо панугга, мига̄ро рохан̣еййо, кӣва махаддхано, кӣва маха̄бхого’’ти? ‘‘сатам̣, бханте, сатасахасса̄нам̣ [сахасса̄нам̣ (сӣ.), сахасса̄ни (сйа̄.), сатасахасса̄ни (?)] хиран̃н̃асса, ко пана ва̄до рӯпийасса̄’’ти! ‘‘аттхи кхо етам̣, угга, дханам̣ нетам̣ ‘наттхӣ’ти вада̄мӣти. тан̃ча кхо етам̣, угга, дханам̣ са̄дха̄ран̣ам̣ аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехи. сатта кхо има̄ни, угга, дхана̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехи. катама̄ни сатта? саддха̄дханам̣, сӣладханам̣, хирӣдханам̣, оттаппадханам̣, сутадханам̣, ча̄гадханам̣, пан̃н̃а̄дханам̣. има̄ни кхо, угга, сатта дхана̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни аггина̄ удакена ра̄джӯхи чорехи аппийехи да̄йа̄дехӣти.

‘‘саддха̄дханам̣ сӣладханам̣, хирӣ оттаппийам̣ дханам̣;

сутадханан̃ча ча̄го ча, пан̃н̃а̄ ве саттамам̣ дханам̣.

‘‘йасса ете дхана̄ аттхи, иттхийа̄ пурисасса ва̄;

са ве махаддхано локе, аджеййо девама̄нусе.

‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;

ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄на са̄сана’’нти. саттамам̣;

8. сам̣йоджанасуттам̣

8. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, сам̣йоджана̄ни. катама̄ни сатта? анунайасам̣йоджанам̣, пат̣игхасам̣йоджанам̣, дит̣т̣хисам̣йоджанам̣, вичикиччха̄сам̣йоджанам̣, ма̄насам̣йоджанам̣, бхавара̄гасам̣йоджанам̣, авиджджа̄сам̣йоджанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта сам̣йоджана̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. паха̄насуттам̣

9. ‘‘саттаннам̣, бхиккхаве, сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. катамесам̣ саттаннам̣? анунайасам̣йоджанасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати, пат̣игхасам̣йоджанасса…пе… дит̣т̣хисам̣йоджанасса… вичикиччха̄сам̣йоджанасса… ма̄насам̣йоджанасса… бхавара̄гасам̣йоджанасса … авиджджа̄сам̣йоджанасса паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. имесам̣ кхо, бхиккхаве, саттаннам̣ сам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа самуччхеда̄йа брахмачарийам̣ вуссати. йато ча кхо, бхиккхаве, бхиккхуно анунайасам̣йоджанам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣ катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. пат̣игхасам̣йоджанам̣…пе… дит̣т̣хисам̣йоджанам̣… вичикиччха̄сам̣йоджанам̣… ма̄насам̣йоджанам̣… бхавара̄гасам̣йоджанам̣… авиджджа̄сам̣йоджанам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣ катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’ти. навамам̣.

10. маччхарийасуттам̣

10. ‘‘саттима̄ни, бхиккхаве, сам̣йоджана̄ни. катама̄ни сатта? анунайасам̣йоджанам̣, пат̣игхасам̣йоджанам̣, дит̣т̣хисам̣йоджанам̣, вичикиччха̄сам̣йоджанам̣, ма̄насам̣йоджанам̣, исса̄сам̣йоджанам̣, маччхарийасам̣йоджанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, сатта сам̣йоджана̄нӣ’’ти. дасамам̣.

дханавагго пат̣хамо.