3. ануттарийавагго

1. са̄макасуттам̣

21. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати са̄мага̄маке поккхаран̣ийа̄йам̣. атха кхо ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ поккхаран̣ийам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо са̄ девата̄ бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘тайоме, бханте, дхамма̄ бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме тайо? камма̄ра̄мата̄, бхасса̄ра̄мата̄, нидда̄ра̄мата̄ – име кхо, бханте, тайо дхамма̄ бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. идамавоча са̄ девата̄. саманун̃н̃о саттха̄ ахоси. атха кхо са̄ девата̄ ‘‘саманун̃н̃о ме саттха̄’’ти бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йи.

атха кхо бхагава̄ тасса̄ раттийа̄ аччайена бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘имам̣, бхиккхаве, раттим̣ ан̃н̃атара̄ девата̄ абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ поккхаран̣ийам̣ обха̄сетва̄ йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хита̄ кхо, бхиккхаве, са̄ девата̄ мам̣ етадавоча – ‘тайоме, бханте, дхамма̄ бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме тайо? камма̄ра̄мата̄, бхасса̄ра̄мата̄, нидда̄ра̄мата̄ – име кхо, бханте, тайо дхамма̄ бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’ти. идамавоча, бхиккхаве, са̄ девата̄. идам̣ ватва̄ мам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йи. тесам̣ во [кхо (ка.)], бхиккхаве, ала̄бха̄ тесам̣ дулладдхам̣, йе во девата̄пи джа̄нанти кусалехи дхаммехи париха̄йама̄не’’.

‘‘апарепи, бхиккхаве, тайо париха̄нийе дхамме десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча – ‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо париха̄нийа̄ дхамма̄? сан̇ган̣ика̄ра̄мата̄, довачассата̄, па̄памиттата̄ – име кхо, бхиккхаве, тайо париха̄нийа̄ дхамма̄’’.

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ париха̄йим̣су кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи париха̄йим̣су кусалехи дхаммехи. йепи хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ париха̄йиссанти кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи париха̄йиссанти кусалехи дхаммехи. йепи хи кечи, бхиккхаве, етарахи париха̄йанти кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи париха̄йанти кусалехи дхаммехӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. апариха̄нийасуттам̣

22. ‘‘чхайиме, бхиккхаве, апариха̄нийе дхамме десесса̄ми, там̣ сун̣а̄тха…пе… катаме ча, бхиккхаве, чха апариха̄нийа̄ дхамма̄? на камма̄ра̄мата̄, на бхасса̄ра̄мата̄, на нидда̄ра̄мата̄, на сан̇ган̣ика̄ра̄мата̄, совачассата̄, калйа̄н̣амиттата̄ – име кхо, бхиккхаве, чха апариха̄нийа̄ дхамма̄.

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ на париха̄йим̣су кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи на париха̄йим̣су кусалехи дхаммехи. йепи хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ на париха̄йиссанти кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи на париха̄йиссанти кусалехи дхаммехи. йепи хи кечи, бхиккхаве, етарахи на париха̄йанти кусалехи дхаммехи, саббете имехева чхахи дхаммехи на париха̄йанти кусалехи дхаммехӣ’’ти. дутийам̣.

3. бхайасуттам̣

23. ‘‘‘бхайа’нти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣; ‘дуккха’нти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣; ‘рого’ти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣; ‘ган̣д̣о’ти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣; ‘сан̇го’ти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣; ‘пан̇ко’ти, бхиккхаве, ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣.

‘‘касма̄ ча, бхиккхаве, ‘бхайа’нти ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣? ка̄мара̄гаратта̄йам̣, бхиккхаве, чхандара̄гавинибаддхо дит̣т̣хадхаммика̄пи бхайа̄ на паримуччати, сампара̄йика̄пи бхайа̄ на паримуччати, тасма̄ ‘бхайа’нти ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣. касма̄ ча, бхиккхаве, дуккханти…пе… роготи… ган̣д̣оти… сан̇готи… пан̇коти ка̄ма̄наметам̣ адхивачанам̣? ка̄мара̄гаратта̄йам̣, бхиккхаве, чхандара̄гавинибаддхо дит̣т̣хадхаммика̄пи пан̇ка̄ на паримуччати, сампара̄йика̄пи пан̇ка̄ на паримуччати, тасма̄ ‘пан̇ко’ти ка̄ма̄наметам̣ адхивачана’’нти.

‘‘бхайам̣ дуккхам̣ рого ган̣д̣о, сан̇го пан̇ко ча убхайам̣;

ете ка̄ма̄ павуччанти, йаттха сатто путхуджджано.

‘‘упа̄да̄не бхайам̣ дисва̄, джа̄тимаран̣асамбхаве;

анупа̄да̄ вимуччанти, джа̄тимаран̣асан̇кхайе.

‘‘те кхемаппатта̄ сукхино, дит̣т̣хадхамма̄бхиниббута̄;

саббаверабхайа̄тӣта̄ [саббе верабхайа̄тӣта̄ (сйа̄.)], саббадуккхам̣ упаччагу’’нти. татийам̣;

4. химавантасуттам̣

24. ‘‘чхахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху химавантам̣ паббатара̄джам̣ пада̄леййа, ко пана ва̄до чхава̄йа авиджджа̄йа! катамехи чхахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сама̄дхисса сама̄паттикусало хоти, сама̄дхисса т̣хитикусало хоти, сама̄дхисса вут̣т̣ха̄накусало хоти, сама̄дхисса каллитакусало [каллата̄кусало (сйа̄. кам̣. ка.) сам̣. ни. 3.665 пасситаббам̣] хоти, сама̄дхисса гочаракусало хоти, сама̄дхисса абхинӣха̄ракусало хоти. имехи кхо, бхиккхаве, чхахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху химавантам̣ паббатара̄джам̣ пада̄леййа, ко пана ва̄до чхава̄йа авиджджа̄йа̄’’ти! чатуттхам̣.

5. ануссатит̣т̣ха̄насуттам̣

25. ‘‘чхайима̄ни, бхиккхаве, ануссатит̣т̣ха̄на̄ни. катама̄ни чха? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати – ‘итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуджджханти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо…пе… паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуджджханти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуджджханти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако аттано сӣла̄ни ануссарати акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако сӣлам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуджджханти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако аттано ча̄гам̣ ануссарати – ‘ла̄бха̄ вата ме! суладдхам̣ вата ме…пе… йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато’ти. йасмим̣…пе… евамидхекачче сатта̄ висуджджханти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, арийаса̄вако девата̄ ануссарати – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄, санти дева̄ та̄ватим̣са̄, санти дева̄ йа̄ма̄, санти дева̄ тусита̄, санти дева̄ нимма̄наратино, санти дева̄ параниммитавасаваттино, санти дева̄ брахмака̄йика̄, санти дева̄ татуттари. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄; майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена… сутена… ча̄гена… пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄; майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’’’ ти.

‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе арийаса̄вако аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуджджханти. има̄ни кхо, бхиккхаве, чха ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. маха̄качча̄насуттам̣

26. татра кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄качча̄насса паччассосум̣. а̄йасма̄ маха̄качча̄но етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, а̄вусо; аббхутам̣, а̄вусо! йа̄ван̃чидам̣ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена самба̄дхе ока̄са̄дхигамо анубуддхо сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ чха ануссатит̣т̣ха̄на̄ни.

‘‘катама̄ни чха? идха̄вусо, арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати – ‘итипи со бхагава̄ …пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо…пе… паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, арийаса̄вако аттано сӣла̄ни ануссарати акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако аттано сӣлам̣ ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, арийаса̄вако аттано ча̄гам̣ ануссарати – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме…пе… йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато’ти. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако аттано ча̄гам̣ ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, арийаса̄вако девата̄ ануссарати – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄, санти дева̄…пе… татуттари. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄; майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена…пе… сутена… ча̄гена… пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттха упапанна̄; майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’ти. йасмим̣, а̄вусо, самайе арийаса̄вако аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарати невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти, никкхантам̣ муттам̣ вут̣т̣хитам̣ гедхамха̄. ‘гедхо’ти кхо, а̄вусо, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣. са кхо со, а̄вусо, арийаса̄вако саббасо а̄ка̄сасамена четаса̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. идампи кхо, а̄вусо, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ евамидхекачче сатта̄ висуддхидхамма̄ бхаванти.

‘‘аччхарийам̣, а̄вусо; аббхутам̣, а̄вусо! йа̄ван̃чидам̣ тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена самба̄дхе ока̄са̄дхигамо анубуддхо сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ чха ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. пат̣хамасамайасуттам̣

27. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘кати ну кхо, бханте, самайа̄ манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти? ‘‘чхайиме, бхиккху, самайа̄ манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣’’.

‘‘катаме чха? идха, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, ка̄мара̄гасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху ка̄мара̄гасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, пат̣хамо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, дутийо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, тхинамиддхасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху тхинамиддхасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, татийо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, уддхаччакуккуччасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху уддхаччакуккуччасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, чатуттхо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣, а̄вусо, вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, вичикиччха̄йа паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху вичикиччха̄йа паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, пан̃чамо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху йам̣ нимиттам̣ а̄гамма йам̣ нимиттам̣ манасикарото анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хоти там̣ нимиттам̣ наппаджа̄на̄ти тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, йам̣ нимиттам̣ а̄гамма йам̣ нимиттам̣ манасикарото анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, там̣ нимиттам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме, а̄йасма̄, а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, чхат̣т̣хо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. име кхо, бхиккху, чха самайа̄ манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти. саттамам̣.

8. дутийасамайасуттам̣

28. екам̣ самайам̣ самбахула̄ тхера̄ бхиккхӯ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо тесам̣ тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄нам̣ ман̣д̣алама̄л̣е саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘‘ко ну кхо, а̄вусо, самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти?

евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто па̄де паккха̄летва̄ нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто па̄де паккха̄летва̄ нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, ча̄риттакиламатхописса тасмим̣ самайе аппат̣иппассаддхо хоти, бхаттакиламатхописса тасмим̣ самайе аппат̣иппассаддхо хоти. тасма̄ со асамайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито виха̄рапаччха̄йа̄йам̣ нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито виха̄рапаччха̄йа̄йам̣ нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, йадевасса дива̄ сама̄дхинимиттам̣ манасикатам̣ хоти тадевасса тасмим̣ самайе самуда̄чарати. тасма̄ со асамайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо, со самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣. йасмим̣, а̄вусо, самайе манобха̄ванӣйо бхиккху раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄, оджат̣т̣ха̄йисса тасмим̣ самайе ка̄йо хоти пха̄сусса хоти буддха̄нам̣ са̄санам̣ манаси ка̄тум̣. тасма̄ со асамайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’нти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ маха̄качча̄но тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘саммукха̄ метам̣, а̄вусо, бхагавато сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘чхайиме, бхиккху, самайа̄ манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣’’’.

‘‘катаме чха? идха, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихара̄ми ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ми. са̄дху вата ме а̄йасма̄ ка̄мара̄гасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху ка̄мара̄гасса паха̄на̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, пат̣хамо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, йасмим̣ самайе бхиккху бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе… тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати… уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати… вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати… йам̣ нимиттам̣ а̄гамма йам̣ нимиттам̣ манасикарото анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хоти, там̣ нимиттам̣ на джа̄на̄ти на пассати, тасмим̣ самайе манобха̄ванӣйо бхиккху упасан̇камитва̄ евамасса вачанӣйо – ‘ахам̣ кхо, а̄вусо, йам̣ нимиттам̣ а̄гамма йам̣ нимиттам̣ манасикарото анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хоти там̣ нимиттам̣ на джа̄на̄ми на пасса̄ми. са̄дху вата ме а̄йасма̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа дхаммам̣ десетӯ’ти. тасса манобха̄ванӣйо бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа дхаммам̣ десети. айам̣, бхиккху, чхат̣т̣хо самайо манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камитум̣.

‘‘саммукха̄ метам̣, а̄вусо, бхагавато сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘име кхо, бхиккху, чха самайа̄ манобха̄ванӣйасса бхиккхуно дассана̄йа упасан̇камиту’’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. уда̄йӣсуттам̣

29. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ а̄мантеси – ‘‘кати ну кхо, уда̄йи, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти? евам̣ вутте а̄йасма̄ уда̄йӣ тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ а̄мантеси – ‘‘кати ну кхо, уда̄йи, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти? дутийампи кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тун̣хӣ ахоси. татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ а̄мантеси – ‘‘кати ну кхо, уда̄йи, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти? татийампи кхо а̄йасма̄ уда̄йӣ тун̣хӣ ахоси.

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо а̄йасмантам̣ уда̄йим̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо уда̄йи, а̄мантесӣ’’ти. ‘‘сун̣омахам̣, а̄вусо а̄нанда, бхагавато. идха, бханте, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати – сеййатхидам̣ екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе…. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄на’’нти.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ан̃н̃а̄сим̣ кхо ахам̣, а̄нанда – ‘нева̄йам̣ уда̄йӣ могхапурисо адхичиттам̣ ануйутто вихаратӣ’ти. кати ну кхо, а̄нанда, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти?

‘‘пан̃ча, бханте, ануссатит̣т̣ха̄на̄ни. катама̄ни пан̃ча? идха, бханте, бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхиккху а̄локасан̃н̃ам̣ манаси кароти, дива̄ сан̃н̃ам̣ адхит̣т̣ха̄ти, йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄; ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ н̃а̄н̣адассанаппат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхиккху имамева ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру [наха̄ру (сӣ. пӣ.) дӣ. ни. 2.377; ма. ни. 1.110] ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’нти. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ ка̄мара̄гаппаха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхиккху сеййатха̄пи пассеййа сарӣрам̣ сӣватхика̄йа чхад̣д̣итам̣ [чхад̣д̣итам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ека̄хаматам̣ ва̄ двӣхаматам̣ ва̄ тӣхаматам̣ ва̄ уддхума̄такам̣ винӣлакам̣ випуббакаджа̄там̣. со имамева ка̄йам̣ евам̣ [еванти идам̣ сатипат̣т̣ха̄насутта̄дӣсу наттхи] упасам̣харати – ‘айампи кхо ка̄йо евам̣дхаммо евам̣бха̄вӣ евам̣анатӣто’’’ти [етам̣ анатӣтоти (сӣ.)].

‘‘сеййатха̄пи ва̄ пана [сеййатха̄ ва̄ пана (сйа̄.)] пассеййа сарӣрам̣ сӣватхика̄йа чхад̣д̣итам̣ ка̄кехи ва̄ кхаджджама̄нам̣ кулалехи ва̄ кхаджджама̄нам̣ гиджджхехи ва̄ кхаджджама̄нам̣ сунакхехи ва̄ кхаджджама̄нам̣ син̇га̄лехи [сига̄лехи (сӣ.)] ва̄ кхаджджама̄нам̣ вивидхехи ва̄ па̄н̣акаджа̄техи кхаджджама̄нам̣. со имамева ка̄йам̣ евам̣ упасам̣харати – ‘айампи кхо ка̄йо евам̣дхаммо евам̣бха̄вӣ евам̣анатӣто’’’ти.

‘‘сеййатха̄пи ва̄ пана пассеййа сарӣрам̣ сӣватхика̄йа чхад̣д̣итам̣ ат̣т̣хикасан̇кхаликам̣ самам̣салохитам̣ нха̄русамбандхам̣…пе… ат̣т̣хикасан̇кхаликам̣ ниммам̣салохитамаккхитам̣ нха̄русамбандхам̣… ат̣т̣хикасан̇кхаликам̣ апагатамам̣салохитам̣ нха̄русамбандхам̣. ат̣т̣хика̄ни апагатасамбандха̄ни диса̄видиса̄виккхитта̄ни [диса̄видиса̄су виккхитта̄ни (сӣ.)], ан̃н̃ена хаттхат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена па̄дат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена джан̇гхат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена ӯрут̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена кат̣ит̣т̣хикам̣ [кат̣ат̣т̣хикам̣ (сӣ.)] ан̃н̃ена [пит̣т̣хикан̣д̣акам̣ ан̃н̃ена сӣсакат̣а̄хам̣ (сӣ. пӣ.), пит̣т̣хикан̣д̣акат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена сӣсакат̣а̄хам̣ (сйа̄. кам̣.)] пха̄сукат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена пит̣т̣хикан̣т̣акат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена кхандхат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена гӣват̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена ханукат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена дантакат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена сӣсакат̣а̄хам̣ [пит̣т̣хикан̣д̣акам̣ ан̃н̃ена сӣсакат̣а̄хам̣ (сӣ. пӣ.), пит̣т̣хикан̣д̣акат̣т̣хикам̣ ан̃н̃ена сӣсакат̣а̄хам̣ (сйа̄. кам̣.)], ат̣т̣хика̄ни сета̄ни сан̇кхаван̣н̣аппат̣ибха̄га̄ни [сан̇кхаван̣н̣ӯпанибха̄ни (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ат̣т̣хика̄ни пун̃джакита̄ни [пун̃джаката̄ни (пӣ.)] теровассика̄ни ат̣т̣хика̄ни пӯтӣни чун̣н̣акаджа̄та̄ни. со имамева ка̄йам̣ евам̣ упасам̣харати – ‘айампи кхо ка̄йо евам̣дхаммо евам̣бха̄вӣ евам̣анатӣто’ти. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ асмима̄насамуггха̄та̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ анекадха̄тупат̣иведха̄йа сам̣ваттати. има̄ни кхо, бханте, пан̃ча ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти.

‘‘са̄дху, са̄дху, а̄нанда! тена хи твам̣, а̄нанда, идампи чхат̣т̣хам̣ ануссатит̣т̣ха̄нам̣ дха̄рехи. идха̄нанда, бхиккху сатова абхиккамати сатова пат̣иккамати сатова тит̣т̣хати сатова нисӣдати сатова сеййам̣ каппети сатова каммам̣ адхит̣т̣ха̄ти. идам̣, а̄нанда, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣ бха̄витам̣ евам̣ бахулӣкатам̣ сатисампаджан̃н̃а̄йа сам̣ваттатӣ’’ти. навамам̣.

10. ануттарийасуттам̣

30. ‘‘чхайима̄ни, бхиккхаве, ануттарийа̄ни. катама̄ни чха? дассана̄нуттарийам̣, савана̄нуттарийам̣, ла̄бха̄нуттарийам̣, сиккха̄нуттарийам̣, па̄ричарийа̄нуттарийам̣, ануссата̄нуттарийанти.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дассана̄нуттарийам̣? идха, бхиккхаве, екаччо хаттхиратанампи дассана̄йа гаччхати, ассаратанампи дассана̄йа гаччхати, ман̣иратанампи дассана̄йа гаччхати, учча̄вачам̣ ва̄ пана дассана̄йа гаччхати, саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ миччха̄дит̣т̣хикам̣ миччха̄пат̣ипаннам̣ дассана̄йа гаччхати. аттхетам̣, бхиккхаве, дассанам̣; нетам̣ наттхӣти вада̄ми. тан̃ча кхо етам̣, бхиккхаве, дассанам̣ хӣнам̣ гаммам̣ потхуджджаникам̣ анарийам̣ анаттхасам̣хитам̣, на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ дассана̄йа гаччхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, дассана̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ [сокапариддава̄нам̣ (сӣ.)] саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа [аттхагама̄йа (сӣ.)] н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ дассана̄йа гаччхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дассана̄нуттарийам̣. ити дассана̄нуттарийам̣.

‘‘савана̄нуттарийан̃ча катхам̣ хоти? идха, бхиккхаве, екаччо бхерисаддампи [бхерисаддассапи (ка.) евам̣ вӣн̣а̄саддампиичча̄дӣсупи] савана̄йа гаччхати, вӣн̣а̄саддампи савана̄йа гаччхати, гӣтасаддампи савана̄йа гаччхати, учча̄вачам̣ ва̄ пана савана̄йа гаччхати, саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ миччха̄дит̣т̣хикасса миччха̄пат̣ипаннасса дхаммассавана̄йа гаччхати. аттхетам̣, бхиккхаве, саванам̣; нетам̣ наттхӣти вада̄ми. тан̃ча кхо етам̣, бхиккхаве, саванам̣ хӣнам̣ гаммам̣ потхуджджаникам̣ анарийам̣ анаттхасам̣хитам̣, на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ дхаммассавана̄йа гаччхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, савана̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ дхаммассавана̄йа гаччхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, савана̄нуттарийам̣. ити дассана̄нуттарийам̣, савана̄нуттарийам̣.

‘‘ла̄бха̄нуттарийан̃ча катхам̣ хоти? идха, бхиккхаве, екаччо путтала̄бхампи лабхати, да̄рала̄бхампи лабхати, дханала̄бхампи лабхати, учча̄вачам̣ ва̄ пана ла̄бхам̣ лабхати, саман̣е ва̄ бра̄хман̣е ва̄ миччха̄дит̣т̣хике миччха̄пат̣ипанне саддхам̣ пат̣илабхати. аттхесо, бхиккхаве, ла̄бхо; несо наттхӣти вада̄ми. со ча кхо есо, бхиккхаве, ла̄бхо хӣно гаммо потхуджджанико анарийо анаттхасам̣хито, на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄ваке ва̄ саддхам̣ пат̣илабхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, ла̄бха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гате ва̄ татха̄гатаса̄ваке ва̄ саддхам̣ пат̣илабхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, ла̄бха̄нуттарийам̣. ити дассана̄нуттарийам̣, савана̄нуттарийам̣, ла̄бха̄нуттарийам̣.

‘‘сиккха̄нуттарийан̃ча катхам̣ хоти? идха, бхиккхаве, екаччо хаттхисмимпи сиккхати, ассасмимпи сиккхати, ратхасмимпи сиккхати, дханусмимпи сиккхати, тхарусмимпи сиккхати, учча̄вачам̣ ва̄ пана сиккхати, саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ миччха̄дит̣т̣хикасса миччха̄пат̣ипаннасса [миччха̄пат̣ипаттим̣ (ка.)] сиккхати. аттхеса̄, бхиккхаве, сиккха̄; неса̄ наттхӣти вада̄ми. са̄ ча кхо еса̄, бхиккхаве, сиккха̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄, на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гатаппаведите дхаммавинайе адхисӣлампи сиккхати, адхичиттампи сиккхати, адхипан̃н̃ампи сиккхати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, сиккха̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гатаппаведите дхаммавинайе адхисӣлампи сиккхати, адхичиттампи сиккхати, адхипан̃н̃ампи сиккхати, нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сиккха̄нуттарийам̣. ити дассана̄нуттарийам̣, савана̄нуттарийам̣, ла̄бха̄нуттарийам̣, сиккха̄нуттарийам̣.

‘‘па̄ричарийа̄нуттарийан̃ча катхам̣ хоти? идха, бхиккхаве, екаччо кхаттийампи паричарати, бра̄хман̣ампи паричарати, гахапатимпи паричарати, учча̄вачам̣ ва̄ пана паричарати, саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ миччха̄дит̣т̣хикам̣ миччха̄пат̣ипаннам̣ паричарати. аттхеса̄, бхиккхаве, па̄ричарийа̄; неса̄ наттхӣти вада̄ми. са̄ ча кхо еса̄, бхиккхаве, па̄ричарийа̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄, на ниббида̄йа…пе… на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ паричарати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, па̄ричарийа̄нам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ паричарати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, па̄ричарийа̄нуттарийам̣. ити дассана̄нуттарийам̣, савана̄нуттарийам̣, ла̄бха̄нуттарийам̣, сиккха̄нуттарийам̣, па̄ричарийа̄нуттарийам̣.

‘‘ануссата̄нуттарийан̃ча катхам̣ хоти? идха, бхиккхаве, екаччо путтала̄бхампи ануссарати, да̄рала̄бхампи ануссарати, дханала̄бхампи ануссарати, учча̄вачам̣ ва̄ пана ла̄бхам̣ ануссарати, саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ миччха̄дит̣т̣хикам̣ миччха̄пат̣ипаннам̣ ануссарати. аттхеса̄, бхиккхаве, ануссати; неса̄ наттхӣти вада̄ми. са̄ ча кхо еса̄, бхиккхаве, ануссати хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄, на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати. йо ча кхо, бхиккхаве, татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ ануссарати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно, етада̄нуттарийам̣, бхиккхаве, ануссатӣнам̣ сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ татха̄гатам̣ ва̄ татха̄гатаса̄вакам̣ ва̄ ануссарати нивит̣т̣хасаддхо нивит̣т̣хапемо екантагато абхиппасанно. идам̣ вуччати, бхиккхаве, ануссата̄нуттарийам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чха ануттарийа̄нӣ’’ти.

‘‘йе дассана̄нуттарам̣ ладдха̄ [йе дассанаварам̣ ладдха̄ (сӣ. пӣ.), дассана̄нуттарийам̣ ладдха̄ (сйа̄. кам̣.)], саванан̃ча ануттарам̣;

ла̄бха̄нуттарийам̣ ладдха̄, сиккха̄нуттарийе рата̄ [ануттарийам̣ татха̄ (ка.)].

‘‘упат̣т̣хита̄ па̄ричарийа̄, бха̄вайанти ануссатим̣;

вивекаппат̣исам̣йуттам̣, кхемам̣ аматага̄миним̣.

‘‘аппама̄де памудита̄, нипака̄ сӣласам̣вута̄;

те ве ка̄лена пачченти [паччанти (сйа̄. ка.)], йаттха дуккхам̣ нируджджхатӣ’’ти. дасамам̣;

ануттарийавагго [са̄макавагго (ка.)] татийо.