2. дон̣абра̄хман̣асуттам̣
192. атха кхо дон̣о бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо дон̣о бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘сутам̣ метам̣, бхо готама – ‘на саман̣о готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантетӣ’ти. тайидам̣, бхо готама, татхева. на хи бхавам̣ готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантети. тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄’’ти. ‘‘твампи но, дон̣а, бра̄хман̣о пат̣иджа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘йан̃хи там̣, бхо готама, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘бра̄хман̣о убхато суджа̄то – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхито анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена, аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо’ти, мамева там̣, бхо готама, самма̄ вадама̄но вадеййа. ахан̃хи, бхо готама, бра̄хман̣о убхато суджа̄то – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена, аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо’’ти.
‘‘йе кхо, те дон̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро, йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самихитам̣ тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти саджджха̄йитаманусаджджха̄йанти ва̄читаманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако, ва̄мако, ва̄мадево, весса̄митто, йамадагги [йаматагги (сӣ.) дӣ. ни. 1.284, 526, 536; ма. ни. 2.427; маха̄ва. 300; а. ни. 5.192 пасситаббам̣], ан̇гӣрасо, бха̄радва̄джо, ва̄сет̣т̣хо, кассапо, бхагу; тйа̄ссу’ме пан̃ча бра̄хман̣е пан̃н̃а̄пенти – брахмасамам̣, девасамам̣, марийа̄дам̣, самбхиннамарийа̄дам̣, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лам̣йева пан̃чамам̣. тесам̣ твам̣ дон̣а, катамо’’ти?
‘‘на кхо майам̣, бхо готама, пан̃ча бра̄хман̣е джа̄на̄ма, атха кхо майам̣ бра̄хман̣а̄твева джа̄на̄ма. са̄дху ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ ахам̣ име пан̃ча бра̄хман̣е джа̄неййа’’нти. ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, сун̣охи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣ бхо’’ти кхо дон̣о бра̄хман̣о бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о брахмасамо хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ [кодха̄рам̣ брахмачарийам̣ (сйа̄. ка.)] чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена [на иссаттена (ка.)] на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ [нӣййа̄детва̄ (сӣ.), нӣйа̄детва̄ (пӣ.), ниййа̄тетва̄ (каттхачи)] кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. со евам̣ паббаджито сама̄но метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ.)], ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена [абйа̄паджджхена (ка.) абйа̄баджджхена (?)] пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄…пе… мудита̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со име чатта̄ро брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ брахмалокам̣ упападжджати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о брахмасамо хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о девасамо хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена. таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева кайена на виккайена, бра̄хман̣им̣йева удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣им̣йева гаччхати, на кхаттийим̣ на вессим̣ на суддим̣ на чан̣д̣а̄лим̣ на неса̄дим̣ на веним̣ [на вен̣им̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] на ратхака̄рим̣ на пуккусим̣ гаччхати, на габбхиним̣ гаччхати, на па̄йама̄нам̣ гаччхати, на анутуним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о габбхиним̣ гаччхати, атимӣл̣хаджо на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ [ма̄н̣авакӣ (ка.)] ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о па̄йама̄нам̣ гаччхати, асучипат̣ипӣл̣ито на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ нева ка̄маттха̄ на даваттха̄ на рататтха̄, паджаттха̄ва бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со метхунам̣ уппа̄детва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. со евам̣ паббаджито сама̄но вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со име чатта̄ро джха̄не бха̄ветва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о девасамо хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о марийа̄до хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена. таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева кайена на виккайена, бра̄хман̣им̣йева удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣им̣йева гаччхати, на кхаттийим̣ на вессим̣ на суддим̣ на чан̣д̣а̄лим̣ на неса̄дим̣ на веним̣ на ратхака̄рим̣ на пуккусим̣ гаччхати, на габбхиним̣ гаччхати, на па̄йама̄нам̣ гаччхати, на анутуним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о габбхиним̣ гаччхати, атимӣл̣хаджо на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о па̄йама̄нам̣ гаччхати, асучипат̣ипӣл̣ито на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ нева ка̄маттха̄ на даваттха̄ на рататтха̄, паджаттха̄ва бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со метхунам̣ уппа̄детва̄ тамева путтасса̄дам̣ ника̄майама̄но кут̣умбам̣ аджджха̄васати, на ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха тит̣т̣хати, там̣ на вӣтиккамати. ‘йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха бра̄хман̣о т̣хито там̣ на вӣтиккаматӣ’ти, кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о марийа̄доти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о марийа̄до хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄до хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи кайенапи виккайенапи бра̄хман̣импи удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣импи гаччхати кхаттийимпи гаччхати вессимпи гаччхати суддимпи гаччхати чан̣д̣а̄лимпи гаччхати неса̄димпи гаччхати венимпи гаччхати ратхака̄римпи гаччхати пуккусимпи гаччхати габбхинимпи гаччхати па̄йама̄нампи гаччхати утунимпи гаччхати анутунимпи гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ ка̄маттха̄пи даваттха̄пи рататтха̄пи паджаттха̄пи бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха на тит̣т̣хати, там̣ вӣтиккамати. ‘йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха бра̄хман̣о на т̣хито там̣ вӣтиккаматӣ’ти кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄доти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄до хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи касийа̄пи ван̣иджджа̄йапи гораккхенапи иссаттхенапи ра̄джапорисенапи сиппан̃н̃атаренапи, кевалампи бхиккха̄чарийа̄йа, капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но.
‘‘со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи кайенапи виккайенапи бра̄хман̣импи удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣импи гаччхати кхаттийимпи гаччхати вессимпи гаччхати суддимпи гаччхати чан̣д̣а̄лимпи гаччхати неса̄димпи гаччхати венимпи гаччхати ратхака̄римпи гаччхати пуккусимпи гаччхати габбхинимпи гаччхати па̄йама̄нампи гаччхати утунимпи гаччхати анутунимпи гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ ка̄маттха̄пи даваттха̄пи рататтха̄пи паджаттха̄пи бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со саббакаммехи джӣвикам̣ [джӣвитам̣ (ка.)] каппети. таменам̣ бра̄хман̣а̄ евама̄хам̣су – ‘касма̄ бхавам̣ бра̄хман̣о пат̣иджа̄нама̄но саббакаммехи джӣвикам̣ каппетӣ’ти? со евама̄ха – ‘сеййатха̄пи, бхо, агги сучимпи д̣ахати асучимпи д̣ахати, на ча тена агги упалиппати [упалимпати (ка.)]; евамевам̣ кхо, бхо, саббакаммехи чепи бра̄хман̣о джӣвикам̣ каппети, на ча тена бра̄хман̣о упалиппати’. ‘саббакаммехи джӣвикам̣ каппетӣ’ти кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лоти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло хоти.
‘‘йе кхо те, дон̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самӣхитам̣ тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти саджджха̄йитаманусаджджха̄йанти ва̄чиманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако, ва̄мако, ва̄мадево, весса̄митто, йамадагги, ан̇гӣрасо, бха̄радва̄джо, ва̄сет̣т̣хо, кассапо, бхагу; тйа̄ссуме пан̃ча бра̄хман̣е пан̃н̃а̄пенти – брахмасамам̣, девасамам̣, марийа̄дам̣, самбхиннамарийа̄дам̣, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лам̣йева пан̃чамам̣. тесам̣ твам̣, дон̣а, катамо’’ти?
‘‘евам̣ санте майам̣, бхо готама, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лампи на пӯрема. абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дутийам̣.