(20) 5. бра̄хман̣авагго
1. сон̣асуттам̣
191. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, пора̄н̣а̄ бра̄хман̣адхамма̄ етарахи сунакхесу сандиссанти, но бра̄хман̣есу. катаме пан̃ча? пуббе судам̣ [пуббассудам̣ (ка.)], бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣им̣йева гаччханти, но абра̄хман̣им̣. етарахи, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣импи гаччханти, абра̄хман̣импи гаччханти. етарахи, бхиккхаве, сунакха̄ сунакхим̣йева гаччханти, но асунакхим̣. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо пора̄н̣о бра̄хман̣адхаммо етарахи сунакхесу сандиссати, но бра̄хман̣есу.
‘‘пуббе судам̣, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣им̣ утуним̣йева гаччханти, но анутуним̣. етарахи, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣им̣ утунимпи гаччханти, анутунимпи гаччханти. етарахи, бхиккхаве, сунакха̄ сунакхим̣ утуним̣йева гаччханти, но анутуним̣. айам̣, бхиккхаве, дутийо пора̄н̣о бра̄хман̣адхаммо етарахи сунакхесу сандиссати, но бра̄хман̣есу.
‘‘пуббе судам̣, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣им̣ нева кин̣анти но виккин̣анти, сампийенева сам̣ва̄сам̣ сам̣бандха̄йа [сам̣саггаттха̄йа (сӣ. пӣ.)] сам̣паваттенти. етарахи, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣им̣ кин̣антипи виккин̣антипи, сампийенапи сам̣ва̄сам̣ сам̣бандха̄йа сам̣паваттенти. етарахи, бхиккхаве, сунакха̄ сунакхим̣ нева кин̣анти но виккин̣анти, сампийенева сам̣ва̄сам̣ сам̣бандха̄йа сам̣паваттенти. айам̣, бхиккхаве, татийо пора̄н̣о бра̄хман̣адхаммо етарахи сунакхесу сандиссати, но бра̄хман̣есу.
‘‘пуббе судам̣, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ на саннидхим̣ каронти дханассапи дхан̃н̃ассапи раджатассапи джа̄тарӯпассапи. етарахи, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ саннидхим̣ каронти дханассапи дхан̃н̃ассапи раджатассапи джа̄тарӯпассапи. етарахи, бхиккхаве, сунакха̄ на саннидхим̣ каронти дханассапи дхан̃н̃ассапи раджатассапи джа̄тарӯпассапи. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо пора̄н̣о бра̄хман̣адхаммо етарахи сунакхесу сандиссати, но бра̄хман̣есу.
‘‘пуббе судам̣, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ са̄йам̣ са̄йама̄са̄йа па̄то па̄тара̄са̄йа бхиккхам̣ парийесанти. етарахи, бхиккхаве, бра̄хман̣а̄ йа̄вадаттхам̣ удара̄вадехакам̣ бхун̃джитва̄ авасесам̣ а̄да̄йа паккаманти. етарахи, бхиккхаве, сунакха̄ са̄йам̣ са̄йама̄са̄йа па̄то па̄тара̄са̄йа бхиккхам̣ парийесанти. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо пора̄н̣о бра̄хман̣адхаммо етарахи сунакхесу сандиссати, но бра̄хман̣есу. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча пора̄н̣а̄ бра̄хман̣адхамма̄ етарахи сунакхесу сандиссанти, но бра̄хман̣есӯ’’ти. пат̣хамам̣.
2. дон̣абра̄хман̣асуттам̣
192. атха кхо дон̣о бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо дон̣о бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘сутам̣ метам̣, бхо готама – ‘на саман̣о готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантетӣ’ти. тайидам̣, бхо готама, татхева. на хи бхавам̣ готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантети. тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄’’ти. ‘‘твампи но, дон̣а, бра̄хман̣о пат̣иджа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘йан̃хи там̣, бхо готама, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘бра̄хман̣о убхато суджа̄то – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхито анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена, аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо’ти, мамева там̣, бхо готама, самма̄ вадама̄но вадеййа. ахан̃хи, бхо готама, бра̄хман̣о убхато суджа̄то – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена, аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо’’ти.
‘‘йе кхо, те дон̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро, йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самихитам̣ тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти саджджха̄йитаманусаджджха̄йанти ва̄читаманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако, ва̄мако, ва̄мадево, весса̄митто, йамадагги [йаматагги (сӣ.) дӣ. ни. 1.284, 526, 536; ма. ни. 2.427; маха̄ва. 300; а. ни. 5.192 пасситаббам̣], ан̇гӣрасо, бха̄радва̄джо, ва̄сет̣т̣хо, кассапо, бхагу; тйа̄ссу’ме пан̃ча бра̄хман̣е пан̃н̃а̄пенти – брахмасамам̣, девасамам̣, марийа̄дам̣, самбхиннамарийа̄дам̣, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лам̣йева пан̃чамам̣. тесам̣ твам̣ дон̣а, катамо’’ти?
‘‘на кхо майам̣, бхо готама, пан̃ча бра̄хман̣е джа̄на̄ма, атха кхо майам̣ бра̄хман̣а̄твева джа̄на̄ма. са̄дху ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ ахам̣ име пан̃ча бра̄хман̣е джа̄неййа’’нти. ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, сун̣охи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣ бхо’’ти кхо дон̣о бра̄хман̣о бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о брахмасамо хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ [кодха̄рам̣ брахмачарийам̣ (сйа̄. ка.)] чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена [на иссаттена (ка.)] на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ [нӣййа̄детва̄ (сӣ.), нӣйа̄детва̄ (пӣ.), ниййа̄тетва̄ (каттхачи)] кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. со евам̣ паббаджито сама̄но метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ.)], ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена [абйа̄паджджхена (ка.) абйа̄баджджхена (?)] пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄…пе… мудита̄… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со име чатта̄ро брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ брахмалокам̣ упападжджати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о брахмасамо хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о девасамо хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена. таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева кайена на виккайена, бра̄хман̣им̣йева удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣им̣йева гаччхати, на кхаттийим̣ на вессим̣ на суддим̣ на чан̣д̣а̄лим̣ на неса̄дим̣ на веним̣ [на вен̣им̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] на ратхака̄рим̣ на пуккусим̣ гаччхати, на габбхиним̣ гаччхати, на па̄йама̄нам̣ гаччхати, на анутуним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о габбхиним̣ гаччхати, атимӣл̣хаджо на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ [ма̄н̣авакӣ (ка.)] ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о па̄йама̄нам̣ гаччхати, асучипат̣ипӣл̣ито на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ нева ка̄маттха̄ на даваттха̄ на рататтха̄, паджаттха̄ва бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со метхунам̣ уппа̄детва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. со евам̣ паббаджито сама̄но вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со име чатта̄ро джха̄не бха̄ветва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о девасамо хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о марийа̄до хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена. таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева кайена на виккайена, бра̄хман̣им̣йева удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣им̣йева гаччхати, на кхаттийим̣ на вессим̣ на суддим̣ на чан̣д̣а̄лим̣ на неса̄дим̣ на веним̣ на ратхака̄рим̣ на пуккусим̣ гаччхати, на габбхиним̣ гаччхати, на па̄йама̄нам̣ гаччхати, на анутуним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о габбхиним̣ гаччхати, атимӣл̣хаджо на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на габбхиним̣ гаччхати. касма̄ ча, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати? саче, дон̣а, бра̄хман̣о па̄йама̄нам̣ гаччхати, асучипат̣ипӣл̣ито на̄ма со хоти ма̄н̣авако ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄. тасма̄, дон̣а, бра̄хман̣о на па̄йама̄нам̣ гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ нева ка̄маттха̄ на даваттха̄ на рататтха̄, паджаттха̄ва бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со метхунам̣ уппа̄детва̄ тамева путтасса̄дам̣ ника̄майама̄но кут̣умбам̣ аджджха̄васати, на ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха тит̣т̣хати, там̣ на вӣтиккамати. ‘йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха бра̄хман̣о т̣хито там̣ на вӣтиккаматӣ’ти, кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о марийа̄доти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о марийа̄до хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄до хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменева, но адхаммена.
‘‘таттха ча, дон̣а, ко дхаммо? нева касийа̄ на ван̣иджджа̄йа на гораккхена на иссаттхена на ра̄джапорисена на сиппан̃н̃атарена, кевалам̣ бхиккха̄чарийа̄йа капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но. со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи кайенапи виккайенапи бра̄хман̣импи удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣импи гаччхати кхаттийимпи гаччхати вессимпи гаччхати суддимпи гаччхати чан̣д̣а̄лимпи гаччхати неса̄димпи гаччхати венимпи гаччхати ратхака̄римпи гаччхати пуккусимпи гаччхати габбхинимпи гаччхати па̄йама̄нампи гаччхати утунимпи гаччхати анутунимпи гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ ка̄маттха̄пи даваттха̄пи рататтха̄пи паджаттха̄пи бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха на тит̣т̣хати, там̣ вӣтиккамати. ‘йа̄ва пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ марийа̄до таттха бра̄хман̣о на т̣хито там̣ вӣтиккаматӣ’ти кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄доти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о самбхиннамарийа̄до хоти.
‘‘катхан̃ча, дон̣а, бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло хоти? идха, дон̣а, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти – ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико, йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена. со ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но. ат̣т̣хачатта̄лӣсавасса̄ни кома̄рабрахмачарийам̣ чаритва̄ манте адхӣйитва̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи касийа̄пи ван̣иджджа̄йапи гораккхенапи иссаттхенапи ра̄джапорисенапи сиппан̃н̃атаренапи, кевалампи бхиккха̄чарийа̄йа, капа̄лам̣ анатиман̃н̃ама̄но.
‘‘со а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ ниййа̄детва̄ да̄рам̣ парийесати дхамменапи адхамменапи кайенапи виккайенапи бра̄хман̣импи удакӯпассат̣т̣хам̣. со бра̄хман̣импи гаччхати кхаттийимпи гаччхати вессимпи гаччхати суддимпи гаччхати чан̣д̣а̄лимпи гаччхати неса̄димпи гаччхати венимпи гаччхати ратхака̄римпи гаччхати пуккусимпи гаччхати габбхинимпи гаччхати па̄йама̄нампи гаччхати утунимпи гаччхати анутунимпи гаччхати. тасса са̄ хоти бра̄хман̣ӣ ка̄маттха̄пи даваттха̄пи рататтха̄пи паджаттха̄пи бра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ хоти. со саббакаммехи джӣвикам̣ [джӣвитам̣ (ка.)] каппети. таменам̣ бра̄хман̣а̄ евама̄хам̣су – ‘касма̄ бхавам̣ бра̄хман̣о пат̣иджа̄нама̄но саббакаммехи джӣвикам̣ каппетӣ’ти? со евама̄ха – ‘сеййатха̄пи, бхо, агги сучимпи д̣ахати асучимпи д̣ахати, на ча тена агги упалиппати [упалимпати (ка.)]; евамевам̣ кхо, бхо, саббакаммехи чепи бра̄хман̣о джӣвикам̣ каппети, на ча тена бра̄хман̣о упалиппати’. ‘саббакаммехи джӣвикам̣ каппетӣ’ти кхо, дон̣а, тасма̄ бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лоти вуччати. евам̣ кхо, дон̣а, бра̄хман̣о бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло хоти.
‘‘йе кхо те, дон̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самӣхитам̣ тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти саджджха̄йитаманусаджджха̄йанти ва̄чиманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако, ва̄мако, ва̄мадево, весса̄митто, йамадагги, ан̇гӣрасо, бха̄радва̄джо, ва̄сет̣т̣хо, кассапо, бхагу; тйа̄ссуме пан̃ча бра̄хман̣е пан̃н̃а̄пенти – брахмасамам̣, девасамам̣, марийа̄дам̣, самбхиннамарийа̄дам̣, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лам̣йева пан̃чамам̣. тесам̣ твам̣, дон̣а, катамо’’ти?
‘‘евам̣ санте майам̣, бхо готама, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лампи на пӯрема. абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дутийам̣.
3. сан̇га̄равасуттам̣
193. атха кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бхо готама, хету ко паччайо, йена када̄чи дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄? ко пана, бхо готама, хету ко паччайо, йена када̄чи дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄’’ти?
‘‘йасмим̣, бра̄хман̣а, самайе ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто сам̣сат̣т̣хо ла̄кха̄йа ва̄ халиддийа̄ ва̄ нӣлийа̄ ва̄ ман̃джит̣т̣ха̄йа ва̄. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄неййа на пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто аггина̄ сантатто уккудхито [уккат̣т̣хито (сӣ. пӣ.), уккут̣т̣хито (сйа̄. кам̣.)] уссадакаджа̄то [усумакаджа̄то (каттхачи), уссуракаджа̄то (ка.), усмудакаджа̄то (ма. ни. 3 маджджхиманика̄йе)]. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄неййа на пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати бйа̄па̄дапаретена, уппаннасса ча бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто сева̄лапан̣акапарийонаддхо. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄неййа на пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати тхинамиддхапаретена, уппаннасса ча тхинамиддхасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто ва̄терито чалито бханто ӯмиджа̄то [уммиджа̄то (пӣ.)]. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄неййа на пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати уддхаччакуккуччапаретена, уппаннасса ча уддхаччакуккуччасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто а̄вило лул̣ито калалӣбхӯто андхака̄ре никкхитто. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄неййа на пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти на пассати, дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄.
‘‘йасмин̃ча кхо, бра̄хман̣а, самайе на ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на ка̄мара̄гапаретена, уппаннасса ча ка̄мара̄гасса ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто асам̣сат̣т̣хо ла̄кха̄йа ва̄ халиддийа̄ ва̄ нӣлийа̄ ва̄ ман̃джит̣т̣ха̄йа ва̄. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ паджа̄неййа пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе… сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто аггина̄ асантатто ануккудхито ануссадакаджа̄то. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ паджа̄неййа пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на бйа̄па̄дапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе… сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто на сева̄лапан̣акапарийонаддхо. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ паджа̄неййа пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на тхинамиддхапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе….
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати…пе… сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто на ва̄терито на чалито на бханто на ӯмиджа̄то. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ паджа̄неййа пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на уддхаччакуккуччапарийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати …пе….
‘‘пуна чапарам̣, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, параттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄. сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, удапатто аччхо виппасанно ана̄вило а̄локе никкхитто. таттха чаккхума̄ пурисо сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но йатха̄бхӯтам̣ паджа̄неййа пассеййа. евамевам̣ кхо, бра̄хман̣а, йасмим̣ самайе на вичикиччха̄парийут̣т̣хитена четаса̄ вихарати на вичикиччха̄паретена, уппанна̄йа ча вичикиччха̄йа ниссаран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, аттаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, параттхампи…пе… убхайаттхампи тасмим̣ самайе йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассати, дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄.
‘‘айам̣ кхо, бра̄хман̣а, хету айам̣ паччайо, йена када̄чи дӣгхараттам̣ саджджха̄йаката̄пи манта̄ наппат̣ибханти, пагева асаджджха̄йаката̄. айам̣ пана, бра̄хман̣а, хету айам̣ паччайо, йена када̄чи дӣгхараттам̣ асаджджха̄йаката̄пи манта̄ пат̣ибханти, пагева саджджха̄йаката̄’’ти.
‘‘абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. татийам̣.
4. ка̄ран̣апа̄лӣсуттам̣
194. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена ка̄ран̣апа̄лӣ [каран̣апа̄лӣ (ка.)] бра̄хман̣о личчхавӣнам̣ каммантам̣ ка̄рети. аддаса̄ кхо ка̄ран̣апа̄лӣ бра̄хман̣о пин̇гийа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣; дисва̄ пин̇гийа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча –
‘‘ханда, куто ну бхавам̣ пин̇гийа̄нӣ а̄гаччхати дива̄ дивасса̄’’ти? ‘‘итохам̣ [идха̄хам̣ (сйа̄. кам̣.), ито хи кхо ахам̣ (ма. ни. 1.288)], бхо, а̄гаччха̄ми саман̣асса готамасса сантика̄’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃ати бхавам̣, пин̇гийа̄нӣ, саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣? пан̣д̣ито ман̃н̃е’’ти? ‘‘ко ча̄хам̣, бхо, ко ча саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣ джа̄нисса̄ми! сопи нӯнасса та̄дисова йо саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄веййаттийам̣ джа̄неййа̄’’ти! ‘‘ул̣а̄ра̄йа кхалу бхавам̣, пин̇гийа̄нӣ, саман̣ам̣ готамам̣ пасам̣са̄йа пасам̣сатӣ’’ти. ‘‘ко ча̄хам̣, бхо, ко ча саман̣ам̣ готамам̣ пасам̣сисса̄ми! пасаттхаппасаттхова [пасат̣т̣хапасат̣т̣хо ча (сйа̄. кам̣. ка.)] со бхавам̣ готамо сет̣т̣хо деваманусса̄на’’нти. ‘‘ким̣ пана бхавам̣, пин̇гийа̄нӣ, аттхавасам̣ сампассама̄но саман̣е готаме евам̣ абхиппасанно’’ти?
‘‘сеййатха̄пи, бхо, пурисо аггарасапарититто на ан̃н̃есам̣ хӣна̄нам̣ раса̄нам̣ пихети; евамевам̣ кхо, бхо, йато йато тасса бхото готамасса дхаммам̣ сун̣а̄ти – йади суттасо, йади геййасо, йади веййа̄каран̣асо, йади аббхутадхаммасо – тато тато на ан̃н̃есам̣ путхусаман̣абра̄хман̣аппава̄да̄нам̣ пихети.
‘‘сеййатха̄пи, бхо, пурисо джигхаччха̄дуббалйапарето мадхупин̣д̣икам̣ адхигаччхеййа. со йато йато са̄йетха, лабхатева [са̄йеййа, лабхетхева (ма. ни. 1.205)] са̄дурасам̣ асечанакам̣; евамевам̣ кхо, бхо, йато йато тасса бхото готамасса дхаммам̣ сун̣а̄ти – йади суттасо, йади геййасо, йади веййа̄каран̣асо, йади аббхутадхаммасо – тато тато лабхатева аттаманатам̣, лабхати четасо паса̄дам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхо, пурисо чанданагхат̣икам̣ адхигаччхеййа – харичанданасса ва̄ лохитачанданасса ва̄. со йато йато гха̄йетха – йади мӯлато, йади маджджхато, йади аггато – адхигаччхатева [адхигаччхетхева (?)] сурабхигандхам̣ асечанакам̣; евамевам̣ кхо, бхо, йато йато тасса бхото готамасса дхаммам̣ сун̣а̄ти – йади суттасо, йади геййасо, йади веййа̄каран̣асо, йади аббхутадхаммасо – тато тато адхигаччхати па̄моджджам̣ адхигаччхати соманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, бхо, пурисо а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но. тасса кусало бхисакко т̣ха̄насо а̄ба̄дхам̣ нӣхареййа; евамевам̣ кхо, бхо, йато йато тасса бхото готамасса дхаммам̣ сун̣а̄ти – йади суттасо, йади геййасо, йади веййа̄каран̣асо, йади аббхутадхаммасо – тато тато сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ аббхаттхам̣ гаччханти.
‘‘сеййатха̄пи, бхо, поккхаран̣ӣ аччходака̄ са̄тодака̄ сӣтодака̄ сетака̄ супатиттха̄ раман̣ӣйа̄. атха пурисо а̄гаччхеййа гхамма̄бхитатто гхаммапарето киланто тасито пипа̄сито. со там̣ поккхаран̣им̣ ога̄хетва̄ нха̄тва̄ ча пивитва̄ ча саббадаратхакиламатхапарил̣а̄хам̣ пат̣иппассамбхеййа. евамевам̣ кхо, бхо, йато йато тасса бхото готамасса дхаммам̣ сун̣а̄ти – йади суттасо, йади геййасо, йади веййа̄каран̣асо, йади аббхутадхаммасо – тато тато саббадаратхакиламатхапарил̣а̄ха̄ пат̣иппассамбхантӣ’’ти.
евам̣ вутте ка̄ран̣апа̄лӣ бра̄хман̣о ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ даккхин̣ам̣ джа̄н̣уман̣д̣алам̣ патхавийам̣ нихантва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
‘‘намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса;
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса;
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти.
‘‘абхиккантам̣, бхо пин̇гийа̄ни, абхиккантам̣, бхо пин̇гийа̄ни! сеййатха̄пи, бхо пин̇гийа̄ни, никкуджджитам̣ [никуджджитам̣ (ка.)] ва̄ уккуджджеййа пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ пин̇гийа̄нина̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо пин̇гийа̄ни, там̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ пин̇гийа̄нӣ дха̄рету, аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. чатуттхам̣.
5. пин̇гийа̄нӣсуттам̣
195. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена пан̃чаматта̄ни личчхависата̄ни бхагавантам̣ пайирупа̄санти. аппекачче личчхавӣ нӣла̄ хонти нӣлаван̣н̣а̄ нӣлаваттха̄ нӣла̄лан̇ка̄ра̄, аппекачче личчхавӣ пӣта̄ хонти пӣтаван̣н̣а̄ пӣтаваттха̄ пӣта̄лан̇ка̄ра̄, аппекачче личчхавӣ лохитака̄ хонти лохитакаван̣н̣а̄ лохитакаваттха̄ лохитака̄лан̇ка̄ра̄, аппекачче личчхавӣ ода̄та̄ хонти ода̄таван̣н̣а̄ ода̄таваттха̄ ода̄та̄лан̇ка̄ра̄. тйассудам̣ бхагава̄ атирочати ван̣н̣ена чева йасаса̄ ча.
атха кхо пин̇гийа̄нӣ бра̄хман̣о ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣ибха̄ти мам̣, бхагава̄, пат̣ибха̄ти мам̣, сугата̄’’ти. ‘‘пат̣ибха̄ту там̣ пин̇гийа̄нӣ’’ти бхагава̄ авоча. атха кхо пин̇гийа̄нӣ бра̄хман̣о бхагавато саммукха̄ са̄руппа̄йа га̄тха̄йа абхиттхави –
‘‘падмам̣ [падумам̣ (ка.) сам̣. ни. 1.132] йатха̄ коканадам̣ [коканудам̣ (сйа̄. кам̣.)] сугандхам̣,
па̄то сийа̄ пхулламавӣтагандхам̣;
ан̇гӣрасам̣ пасса вирочама̄нам̣,
тапантама̄диччамиванталиккхе’’ти.
атха кхо те личчхавӣ пан̃чахи уттара̄сан̇гасатехи пин̇гийа̄ним̣ бра̄хман̣ам̣ аччха̄десум̣. атха кхо пин̇гийа̄нӣ бра̄хман̣о техи пан̃чахи уттара̄сан̇гасатехи бхагавантам̣ аччха̄деси.
атха кхо бхагава̄ те личчхавӣ етадавоча – ‘‘пан̃чаннам̣, личчхавӣ, ратана̄нам̣ па̄тубха̄во дуллабхо локасмим̣. катамесам̣ пан̃чаннам̣? татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса па̄тубха̄во дуллабхо локасмим̣. татха̄гатаппаведитасса дхаммавинайасса десета̄ пуггало дуллабхо локасмим̣. татха̄гатаппаведитасса дхаммавинайасса деситасса вин̃н̃а̄та̄ пуггало дуллабхо локасмим̣. татха̄гатаппаведитасса дхаммавинайасса деситасса вин̃н̃а̄та̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно пуггало дуллабхо локасмим̣. катан̃н̃ӯ катаведӣ пуггало дуллабхо локасмим̣. имесам̣ кхо, личчхавӣ, пан̃чаннам̣ ратана̄нам̣ па̄тубха̄во дуллабхо локасми’’нти [а. ни. 5.143]. пан̃чамам̣.
6. маха̄супинасуттам̣
196. ‘‘татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато пан̃ча маха̄супина̄ па̄турахесум̣. катаме пан̃ча? татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ маха̄патхавӣ маха̄сайанам̣ ахоси, химава̄ паббатара̄джа̄ биббоханам̣ [биббоханам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), бимба + оханам̣ = ити падавибха̄го] ахоси, пураттхиме самудде ва̄мо хаттхо охито ахоси, паччхиме самудде даккхин̣о хаттхо охито ахоси, даккхин̣е самудде убхо па̄да̄ охита̄ ахесум̣. татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ пат̣хамо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄ти на̄бхийа̄ уггантва̄ набхам̣ а̄хачча т̣хита̄ ахоси. татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ дутийо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато сета̄ кимӣ кан̣хасӣса̄ па̄дехи уссаккитва̄ ( ) [(агганакхато) каттхачи диссати] йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣ала̄ пат̣иччха̄десум̣. татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ татийо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато чатта̄ро сакун̣а̄ на̄на̄ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле нипатитва̄ саббасета̄ сампаджджим̣су. татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ чатуттхо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но махато мӣл̣хапаббатасса упарӯпари чан̇камати алиппама̄но мӣл̣хена. татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ пан̃чамо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато айам̣ маха̄патхавӣ маха̄сайанам̣ ахоси, химава̄ паббатара̄джа̄ биббоханам̣ ахоси, пураттхиме самудде ва̄мо хаттхо охито ахоси, паччхиме самудде даккхин̣о хаттхо охито ахоси, даккхин̣е самудде убхо па̄да̄ охита̄ ахесум̣; татха̄гатена, бхиккхаве, арахата̄ самма̄самбуддхена ануттара̄ самма̄самбодхи абхисамбуддха̄. тасса̄ абхисамбодха̄йа айам̣ пат̣хамо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато тирийа̄ на̄ма тин̣аджа̄ти на̄бхийа̄ уггантва̄ набхам̣ а̄хачча т̣хита̄ ахоси; татха̄гатена, бхиккхаве, арахата̄ самма̄самбуддхена арийо ат̣т̣хан̇гико магго абхисамбуджджхитва̄ йа̄ва девамануссехи суппака̄сито. тасса абхисамбодха̄йа айам̣ дутийо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато сета̄ кимӣ кан̣хасӣса̄ па̄дехи уссаккитва̄ йа̄ва джа̄н̣уман̣д̣ала̄ пат̣иччха̄десум̣; бахӯ, бхиккхаве, гихӣ ода̄тавасана̄ татха̄гатам̣ па̄н̣упета̄ [па̄н̣упетам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] саран̣ам̣ гата̄. тасса абхисамбодха̄йа айам̣ татийо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато чатта̄ро сакун̣а̄ на̄на̄ван̣н̣а̄ чатӯхи диса̄хи а̄гантва̄ па̄дамӯле нипатитва̄ саббасета̄ сампаджджим̣су; чатта̄роме, бхиккхаве, ван̣н̣а̄ кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ весса̄ судда̄ те татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ ануттарам̣ вимуттим̣ саччхикаронти. тасса абхисамбодха̄йа айам̣ чатуттхо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но махато мӣл̣хапаббатасса упарӯпари чан̇камати алиппама̄но мӣл̣хена; ла̄бхӣ, бхиккхаве, татха̄гато чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣, там̣ [таттха ча (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] татха̄гато агатхито [агадхито (сйа̄. пӣ. ка.)] амуччхито анаджджхосанно [анаджджха̄панно (ка.) анаджджхопанно (сӣ. сйа̄.)] а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. тасса абхисамбодха̄йа айам̣ пан̃чамо маха̄супино па̄турахоси.
‘‘татха̄гатасса, бхиккхаве, арахато самма̄самбуддхасса пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато име пан̃ча маха̄супина̄ па̄турахесу’’нти. чхат̣т̣хам̣.
7. вассасуттам̣
197. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, вассасса антара̄йа̄, йам̣ немитта̄ [немиттака̄ (каттхачи)] на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати. катаме пан̃ча? упари, бхиккхаве, а̄ка̄се теджодха̄ту пакуппати. тена уппанна̄ мегха̄ пат̣ивигаччханти. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо вассасса антара̄йо, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, упари а̄ка̄се ва̄йодха̄ту пакуппати. тена уппанна̄ мегха̄ пат̣ивигаччханти. айам̣, бхиккхаве, дутийо вассасса антара̄йо, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄ху асуриндо па̄н̣ина̄ удакам̣ сампат̣иччхитва̄ маха̄самудде чхад̣д̣ети. айам̣, бхиккхаве, татийо вассасса антара̄йо, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, вассавала̄хака̄ дева̄ паматта̄ хонти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо вассасса антара̄йо, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, манусса̄ адхаммика̄ хонти. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо вассасса антара̄йо, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на камати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча вассасса антара̄йа̄, йам̣ немитта̄ на джа̄нанти, йаттха немитта̄нам̣ чаккху на каматӣ’’ти. саттамам̣.
8. ва̄ча̄суттам̣
198. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ субха̄сита̄ хоти, но дуббха̄сита̄, анаваджджа̄ ча анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯнам̣ [анануваджджа̄ вин̃н̃ӯнам̣ (сйа̄. кам̣.)]. катамехи пан̃чахи? ка̄лена ча бха̄сита̄ хоти, сачча̄ ча бха̄сита̄ хоти, сан̣ха̄ ча бха̄сита̄ хоти, аттхасам̣хита̄ ча бха̄сита̄ хоти, меттачиттена ча бха̄сита̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гата̄ ва̄ча̄ субха̄сита̄ хоти, но дуббха̄сита̄, анаваджджа̄ ча анануваджджа̄ ча вин̃н̃ӯна’’нти. ат̣т̣хамам̣.
9. куласуттам̣
199. ‘‘йам̣, бхиккхаве, сӣлаванто паббаджита̄ кулам̣ упасан̇каманти, таттха манусса̄ пан̃чахи т̣ха̄нехи бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти. катамехи пан̃чахи? йасмим̣, бхиккхаве, самайе сӣлаванте паббаджите кулам̣ упасан̇каманте манусса̄ дисва̄ читта̄ни паса̄денти [пасӣданти (сйа̄. кам̣. ка.)], саггасам̣ваттаникам̣, бхиккхаве, там̣ кулам̣ тасмим̣ самайе пат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе сӣлаванте паббаджите кулам̣ упасан̇каманте манусса̄ паччут̣т̣хенти абхива̄денти а̄санам̣ денти, учча̄кулӣнасам̣ваттаникам̣, бхиккхаве, там̣ кулам̣ тасмим̣ самайе пат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе сӣлаванте паббаджите кулам̣ упасан̇каманте манусса̄ маччхерамалам̣ пат̣ивиненти [пат̣ивиноденти (сӣ. пӣ.)], махесаккхасам̣ваттаникам̣, бхиккхаве, там̣ кулам̣ тасмим̣ самайе пат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе сӣлаванте паббаджите кулам̣ упасан̇каманте манусса̄ йатха̄сатти йатха̄балам̣ сам̣вибхаджанти, маха̄бхогасам̣ваттаникам̣, бхиккхаве, там̣ кулам̣ тасмим̣ самайе пат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ хоти.
‘‘йасмим̣, бхиккхаве, самайе сӣлаванте паббаджите кулам̣ упасан̇каманте манусса̄ парипуччханти парипан̃ханти дхаммам̣ сун̣анти, маха̄пан̃н̃а̄сам̣ваттаникам̣, бхиккхаве, там̣ кулам̣ тасмим̣ самайе пат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ хоти. йам̣, бхиккхаве, сӣлаванто паббаджита̄ кулам̣ упасан̇каманти, таттха манусса̄ имехи пан̃чахи т̣ха̄нехи бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавантӣ’’ти. навамам̣.
10. нисса̄ран̣ӣйасуттам̣
200. ‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, нисса̄ран̣ӣйа̄ [ниссаран̣ӣйа̄ (пӣ.), ниссаран̣ийа̄ (дӣ. ни. 3.321)] дха̄туйо. катама̄ пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккхуно ка̄мам̣ [ка̄ме (сйа̄. кам̣.) дӣ. ни. 3.321] манасикарото ка̄месу читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. неккхаммам̣ кхо панасса манасикарото неккхамме читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. тасса там̣ читтам̣ сугатам̣ [сукатам̣ (пӣ. ка.)] субха̄витам̣ сувут̣т̣хитам̣ сувимуттам̣ сувисам̣йуттам̣ [висам̣йуттам̣ (каттхачи, дӣ. ни. 3.321)] ка̄мехи; йе ча ка̄мапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, мутто со техи, на со там̣ веданам̣ ведийати. идамаккха̄там̣ ка̄ма̄нам̣ ниссаран̣ам̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно бйа̄па̄дам̣ манасикарото бйа̄па̄де читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. абйа̄па̄дам̣ кхо панасса манасикарото абйа̄па̄де читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. тасса там̣ читтам̣ сугатам̣ субха̄витам̣ сувут̣т̣хитам̣ сувимуттам̣ сувисам̣йуттам̣ бйа̄па̄дена; йе ча бйа̄па̄дапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, мутто со техи, на со там̣ веданам̣ ведийати. идамаккха̄там̣ бйа̄па̄дасса ниссаран̣ам̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно вихесам̣ манасикарото вихеса̄йа читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. авихесам̣ кхо панасса манасикарото авихеса̄йа читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. тасса там̣ читтам̣ сугатам̣ субха̄витам̣ сувут̣т̣хитам̣ сувимуттам̣ сувисам̣йуттам̣ вихеса̄йа; йе ча вихеса̄паччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, мутто со техи, на со там̣ веданам̣ ведийати. идамаккха̄там̣ вихеса̄йа ниссаран̣ам̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно рӯпам̣ манасикарото рӯпе читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. арӯпам̣ кхо панасса манасикарото арӯпе читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. тасса там̣ читтам̣ сугатам̣ субха̄витам̣ сувут̣т̣хитам̣ сувимуттам̣ сувисам̣йуттам̣ рӯпехи; йе ча рӯпапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, мутто со техи, на со там̣ веданам̣ ведийати. идамаккха̄там̣ рӯпа̄нам̣ ниссаран̣ам̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккхуно сакка̄йам̣ манасикарото сакка̄йе читтам̣ на паккхандати наппасӣдати на сантит̣т̣хати на вимуччати. сакка̄йаниродхам̣ кхо панасса манасикарото сакка̄йаниродхе читтам̣ паккхандати пасӣдати сантит̣т̣хати вимуччати. тасса там̣ читтам̣ сугатам̣ субха̄витам̣ сувут̣т̣хитам̣ сувимуттам̣ сувисам̣йуттам̣ сакка̄йена; йе ча сакка̄йапаччайа̄ уппаджджанти а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, мутто со техи, на со там̣ веданам̣ ведийати. идамаккха̄там̣ сакка̄йасса ниссаран̣ам̣.
‘‘тасса ка̄манандӣпи на̄нусети, бйа̄па̄данандӣпи на̄нусети, вихеса̄нандӣпи на̄нусети, рӯпанандӣпи на̄нусети, сакка̄йанандӣпи на̄нусети (со) [( ) каттхачи наттхи] ка̄манандийа̄пи ананусайа̄, бйа̄па̄данандийа̄пи ананусайа̄, вихеса̄нандийа̄пи ананусайа̄, рӯпанандийа̄пи ананусайа̄, сакка̄йанандийа̄пи ананусайа̄. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху ниранусайо, аччхеччхи [аччхеджджи (сйа̄. кам̣. ка.)] тан̣хам̣, виваттайи [ва̄ваттайи (сӣ.)] сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса. има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча нисса̄ран̣ӣйа̄ дха̄туйо’’ти. дасамам̣.
бра̄хман̣авагго пан̃чамо.