1. суманасуттам̣
31. екам̣ самайам̣…пе… ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо сумана̄ ра̄джакума̄рӣ пан̃чахи ратхасатехи пан̃чахи ра̄джакума̄рисатехи паривута̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинна̄ кхо сумана̄ ра̄джакума̄рӣ бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘идхассу, бханте, бхагавато две са̄вака̄ самасаддха̄ самасӣла̄ самапан̃н̃а̄ – еко да̄йако, еко ада̄йако. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййум̣. девабхӯта̄нам̣ пана несам̣ [тесам̣ (сӣ.)], бханте, сийа̄ висесо, сийа̄ на̄на̄каран̣а’’нти?
‘‘сийа̄, сумане’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ девабхӯто сама̄но пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄ти – диббена а̄йуна̄, диббена ван̣н̣ена, диббена сукхена, диббена йасена, диббена а̄дхипатеййена. йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ девабхӯто сама̄но имехи пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄ти’’.
‘‘саче пана те, бханте, тато чута̄ иттхаттам̣ а̄гаччханти, мануссабхӯта̄нам̣ пана несам̣, бханте, сийа̄ висесо, сийа̄ на̄на̄каран̣а’’нти? ‘‘сийа̄, сумане’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ мануссабхӯто сама̄но пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄ти – ма̄нусакена а̄йуна̄, ма̄нусакена ван̣н̣ена, ма̄нусакена сукхена, ма̄нусакена йасена, ма̄нусакена а̄дхипатеййена. йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ мануссабхӯто сама̄но имехи пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄ти’’.
‘‘саче пана те, бханте, убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, паббаджита̄нам̣ пана несам̣, бханте, сийа̄ висесо, сийа̄ на̄на̄каран̣а’’нти? ‘‘сийа̄, сумане’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ паббаджито сама̄но пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄ти – йа̄читова бахулам̣ чӣварам̣ парибхун̃джати аппам̣ айа̄чито, йа̄читова бахулам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джати аппам̣ айа̄чито, йа̄читова бахулам̣ сена̄санам̣ парибхун̃джати аппам̣ айа̄чито, йа̄читова бахулам̣ гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ парибхун̃джати аппам̣ айа̄чито. йехи кхо пана сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихарати тйасса мана̄пенева бахулам̣ ка̄йакаммена самуда̄чаранти аппам̣ амана̄пена, мана̄пенева бахулам̣ вачӣкаммена самуда̄чаранти аппам̣ амана̄пена, мана̄пенева бахулам̣ манокаммена самуда̄чаранти аппам̣ амана̄пена, мана̄пам̣йева бахулам̣ упаха̄рам̣ упахаранти аппам̣ амана̄пам̣. йо со, сумане, да̄йако со амум̣ ада̄йакам̣ паббаджито сама̄но имехи пан̃чахи т̣ха̄нехи адхиган̣ха̄тӣ’’ти.
‘‘саче пана те, бханте, убхо арахаттам̣ па̄пун̣анти, арахаттаппатта̄нам̣ пана несам̣, бханте, сийа̄ висесо, сийа̄ на̄на̄каран̣а’’нти? ‘‘еттха кхо панеса̄хам̣, сумане, на кин̃чи на̄на̄каран̣ам̣ вада̄ми, йадидам̣ вимуттийа̄ вимутти’’нти [вимуттанти (сйа̄. кам̣.)].
‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йа̄ван̃чидам̣, бханте, аламева да̄на̄ни да̄тум̣ алам̣ пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣; йатра хи на̄ма девабхӯтасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄ни, мануссабхӯтасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄ни, паббаджитасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄нӣ’’ти. ‘‘еваметам̣, сумане! алан̃хи, сумане, да̄на̄ни да̄тум̣ алам̣ пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣! девабхӯтасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄ни, мануссабхӯтасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄ни, паббаджитасса̄пи упака̄ра̄ни пун̃н̃а̄нӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на [идам̣ ватва̄ (сӣ. пӣ.) евамупарипи] сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –
‘‘йатха̄пи чандо вимало, гаччхам̣ а̄ка̄садха̄туйа̄;
саббе та̄ра̄ган̣е локе, а̄бха̄йа атирочати.
‘‘татхева сӣласампанно, саддхо пурисапуггало;
саббе маччхарино локе, ча̄гена атирочати.
‘‘йатха̄пи мегхо тханайам̣, виджджума̄лӣ сатаккаку;
тхалам̣ ниннан̃ча пӯрети, абхивассам̣ васундхарам̣.
‘‘евам̣ дассанасампанно, самма̄самбуддхаса̄вако;
маччхарим̣ адхиган̣ха̄ти, пан̃чат̣ха̄нехи пан̣д̣ито.
‘‘а̄йуна̄ йасаса̄ чева [а̄йуна̄ ча йасена ча (ка.)], ван̣н̣ена ча сукхена ча;
са ве бхогапарибйӯл̣хо [бхогапариббӯл̣хо (сӣ.)], печча сагге памодатӣ’’ти. пат̣хамам̣;