1. четана̄суттам̣

171. [катха̄. 539] ‘‘ка̄йе ва̄, бхиккхаве, сати ка̄йасан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. ва̄ча̄йа ва̄, бхиккхаве, сати вачӣсан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. мане ва̄, бхиккхаве, сати маносан̃четана̄хету уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣ авиджджа̄паччайа̄ва.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, бхиккхаве, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. паре ва̄сса [паре ва̄ тасса (ка.)] там̣, бхиккхаве, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. сампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣. асампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, ка̄йасан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, бхиккхаве, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; паре ва̄сса там̣, бхиккхаве, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти; йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; сампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; асампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, вачӣсан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘са̄мам̣ ва̄ там̣, бхиккхаве, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; паре ва̄сса там̣, бхиккхаве, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаронти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; сампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣; асампаджа̄но ва̄ там̣, бхиккхаве, маносан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхароти, йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣.

‘‘имесу, бхиккхаве, дхаммесу авиджджа̄ анупатита̄, авиджджа̄йатвева асесавира̄ганиродха̄ со ка̄йо на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣, са̄ ва̄ча̄ на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣, со мано на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккхам̣, кхеттам̣ там̣ [ваттхум̣ там̣ (саббаттха)] на хоти…пе… ваттхум̣ там̣ на хоти…пе… а̄йатанам̣ там̣ на хоти…пе… адхикаран̣ам̣ там̣ на хоти йам̣паччайа̄сса там̣ уппаджджати аджджхаттам̣ сукхадуккха’’нти.

‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, аттабха̄вапат̣ила̄бха̄. катаме чатта̄ро? аттхи, бхиккхаве, аттабха̄вапат̣ила̄бхо, йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе аттасан̃четана̄ камати, но парасан̃четана̄. аттхи, бхиккхаве, аттабха̄вапат̣ила̄бхо, йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе парасан̃четана̄ камати, но аттасан̃четана̄. аттхи, бхиккхаве, аттабха̄вапат̣ила̄бхо, йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе аттасан̃четана̄ ча камати парасан̃четана̄ ча. аттхи, бхиккхаве, аттабха̄вапат̣ила̄бхо, йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе неваттасан̃четана̄ камати, но парасан̃четана̄. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро аттабха̄вапат̣ила̄бха̄’’ти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘имасса кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми – ‘татра, бханте, йа̄йам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе аттасан̃четана̄ камати но парасан̃четана̄, аттасан̃четана̄хету тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ ка̄йа̄ чути хоти. татра, бханте, йа̄йам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе парасан̃четана̄ камати но аттасан̃четана̄, парасан̃четана̄хету тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ ка̄йа̄ чути хоти. татра, бханте, йа̄йам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе аттасан̃четана̄ ча камати парасан̃четана̄ ча, аттасан̃четана̄ ча парасан̃четана̄ ча хету тесам̣ сатта̄нам̣ тамха̄ ка̄йа̄ чути хоти. татра, бханте, йа̄йам̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхо йасмим̣ аттабха̄вапат̣ила̄бхе нева аттасан̃четана̄ камати но парасан̃четана̄, катаме тена дева̄ дат̣т̣хабба̄’’’ти? ‘‘невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄, са̄рипутта, дева̄ тена дат̣т̣хабба̄’’ти.

‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекачче сатта̄ тамха̄ ка̄йа̄ чута̄ а̄га̄мино хонти а̄ганта̄ро иттхаттам̣? ко пана, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекачче сатта̄ тамха̄ ка̄йа̄ чута̄ ана̄га̄мино хонти ана̄ганта̄ро иттхатта’’нти? ‘‘идха, са̄рипутта, екаччасса пуггаласса орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни аппахӣна̄ни хонти, со дит̣т̣хева дхамме невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со тадасса̄дети, там̣ ника̄мети, тена ча виттим̣ а̄паджджати; таттха т̣хито тададхимутто таббахулавиха̄рӣ апарихӣно ка̄лам̣ курума̄но невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати. со тато чуто а̄га̄мӣ хоти а̄ганта̄ иттхаттам̣.

‘‘идха пана, са̄рипутта, екаччасса пуггаласса орамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни пахӣна̄ни хонти, со дит̣т̣хева дхамме невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со тадасса̄дети, там̣ ника̄мети, тена ча виттим̣ а̄паджджати; таттха т̣хито тададхимутто таббахулавиха̄рӣ апарихӣно ка̄лам̣ курума̄но невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати. со тато чуто ана̄га̄мӣ хоти ана̄ганта̄ иттхаттам̣.

‘‘айам̣ кхо, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекачче сатта̄ тамха̄ ка̄йа̄ чута̄ а̄га̄мино хонти а̄ганта̄ро иттхаттам̣. айам̣ пана, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекачче сатта̄ тамха̄ ка̄йа̄ чута̄ ана̄га̄мино хонти ана̄ганта̄ро иттхатта’’нти. пат̣хамам̣.