(12) 2. кесивагго
1. кесисуттам̣
111. атха кхо кеси ассадаммаса̄ратхи йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо кесим̣ ассадаммаса̄ратхим̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘твам̣ кхоси, кеси, пан̃н̃а̄то ассадаммаса̄ратхӣти [сан̃н̃а̄то ассадаммаса̄ратхи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. катхам̣ пана твам̣, кеси, ассадаммам̣ винесӣ’’ти? ‘‘ахам̣ кхо, бханте, ассадаммам̣ сан̣хенапи винеми, пхарусенапи винеми, сан̣хапхарусенапи винемӣ’’ти. ‘‘саче те, кеси, ассадаммо сан̣хена винайам̣ на упети, пхарусена винайам̣ на упети, сан̣хапхарусена винайам̣ на упети, кинти нам̣ каросӣ’’ти? ‘‘саче ме, бханте, ассадаммо сан̣хена винайам̣ на упети, пхарусена винайам̣ на упети, сан̣хапхарусена винайам̣ на упети; хана̄ми нам̣, бханте. там̣ кисса хету? ма̄ ме а̄чарийакуласса аван̣н̣о ахосӣ’’ти.
‘‘бхагава̄ пана, бханте, ануттаро пурисадаммаса̄ратхи. катхам̣ пана, бханте, бхагава̄ пурисадаммам̣ винетӣ’’ти? ‘‘ахам̣ кхо, кеси, пурисадаммам̣ сан̣хенапи винеми, пхарусенапи винеми, сан̣хапхарусенапи винеми. татридам̣, кеси, сан̣хасмим̣ – ити ка̄йасучаритам̣ ити ка̄йасучаритасса випа̄ко, ити вачӣсучаритам̣ ити вачӣсучаритасса випа̄ко, ити маносучаритам̣ ити маносучаритасса випа̄ко, ити дева̄, ити манусса̄ти. татридам̣, кеси, пхарусасмим̣ – ити ка̄йадуччаритам̣ ити ка̄йадуччаритасса випа̄ко, ити вачӣдуччаритам̣ ити вачӣдуччаритасса випа̄ко, ити манодуччаритам̣ ити манодуччаритасса випа̄ко, ити нирайо, ити тираччха̄найони, ити петтивисайо’’ти.
‘‘татридам̣, кеси, сан̣хапхарусасмим̣ – ити ка̄йасучаритам̣ ити ка̄йасучаритасса випа̄ко, ити ка̄йадуччаритам̣ ити ка̄йадуччаритасса випа̄ко, ити вачӣсучаритам̣ ити вачӣсучаритасса випа̄ко, ити вачӣдуччаритам̣ ити вачӣдуччаритасса випа̄ко, ити маносучаритам̣ ити маносучаритасса випа̄ко, ити манодуччаритам̣ ити манодуччаритасса випа̄ко, ити дева̄, ити манусса̄, ити нирайо, ити тираччха̄найони, ити петтивисайо’’ти.
‘‘саче те, бханте, пурисадаммо сан̣хена винайам̣ на упети, пхарусена винайам̣ на упети, сан̣хапхарусена винайам̣ на упети, кинти нам̣ бхагава̄ каротӣ’’ти? ‘‘саче ме, кеси, пурисадаммо сан̣хена винайам̣ на упети, пхарусена винайам̣ на упети, сан̣хапхарусена винайам̣ на упети, хана̄ми нам̣, кесӣ’’ти. ‘‘на кхо, бханте, бхагавато па̄н̣а̄типа̄то каппати. атха ча пана бхагава̄ евама̄ха – ‘хана̄ми, нам̣ кесӣ’’’ти! ‘‘саччам̣, кеси! на татха̄гатасса па̄н̣а̄типа̄то каппати. апи ча йо пурисадаммо сан̣хена винайам̣ на упети, пхарусена винайам̣ на упети, сан̣хапхарусена винайам̣ на упети, на там̣ татха̄гато ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃ати, на̄пи вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃анти. вадхо хесо, кеси, арийасса винайе – йам̣ на татха̄гато ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃ати, на̄пи вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃антӣ’’ти.
‘‘со хи нӯна, бханте, сухато хоти – йам̣ на татха̄гато ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃ати, на̄пи вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ ваттаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃антӣти. абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пат̣хамам̣.
2. джавасуттам̣
112. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о бхадро асса̄джа̄нӣйо ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати. катамехи чатӯхи? аджджавена, джавена, кхантийа̄, сораччена – имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о бхадро асса̄джа̄нӣйо ра̄джа̄рахо хоти, ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати.
‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катамехи чатӯхи? аджджавена, джавена, кхантийа̄, сораччена – имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. дутийам̣.
3. патодасуттам̣
113. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, бхадра̄ асса̄джа̄нӣйа̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо патодаччха̄йам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ким̣ ну кхо мам̣ аджджа ассадаммаса̄ратхи ка̄ран̣ам̣ ка̄рессати, кимасса̄хам̣ [катхамасса̄хам̣ (ка.)] пат̣икаромӣ’ти! еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо бхадро асса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо на хева кхо патодаччха̄йам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати, апи ча кхо ломаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ким̣ ну кхо мам̣ аджджа ассадаммаса̄ратхи ка̄ран̣ам̣ ка̄рессати, кимасса̄хам̣ пат̣икаромӣ’ти! еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, дутийо бхадро асса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо на хева кхо патодаччха̄йам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати на̄пи ломаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати, апи ча кхо чаммаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ким̣ ну кхо мам̣ аджджа ассадаммаса̄ратхи ка̄ран̣ам̣ ка̄рессати, кимасса̄хам̣ пат̣икаромӣ’ти! еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, татийо бхадро асса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо на хева кхо патодаччха̄йам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати на̄пи ломаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати на̄пи чаммаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати, апи ча кхо ат̣т̣хиведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати – ‘ким̣ ну кхо мам̣ аджджа ассадаммаса̄ратхи ка̄ран̣ам̣ ка̄рессати, кимасса̄хам̣ пат̣икаромӣ’ти! еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро асса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо бхадро асса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро бхадра̄ асса̄джа̄нӣйа̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄роме бхадра̄ пуриса̄джа̄нӣйа̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо сун̣а̄ти – ‘амукасмим̣ на̄ма га̄ме ва̄ нигаме ва̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дуккхито ва̄ ка̄лан̇като [ка̄лакато (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄’ти. со тена сам̣виджджати, сам̣вегам̣ а̄паджджати. сам̣вигго йонисо падахати. пахитатто ка̄йена чева парамасаччам̣ [параматтхасаччам̣ (ка.) ма. ни. 2.183 пасситаббам̣] саччхикароти, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, бхадро асса̄джа̄нӣйо патодаччха̄йам̣ дисва̄ сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ бхадрам̣ пуриса̄джа̄нӣйам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо на хева кхо сун̣а̄ти – ‘амукасмим̣ на̄ма га̄ме ва̄ нигаме ва̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дуккхито ва̄ ка̄лан̇като ва̄’ти, апи ча кхо са̄мам̣ пассати иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ дуккхитам̣ ва̄ ка̄лан̇катам̣ ва̄. со тена сам̣виджджати, сам̣вегам̣ а̄паджджати. сам̣вигго йонисо падахати. пахитатто ка̄йена чева парамасаччам̣ саччхикароти, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, бхадро асса̄джа̄нӣйо ломаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ бхадрам̣ пуриса̄джа̄нӣйам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, дутийо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо на хева кхо сун̣а̄ти – ‘амукасмим̣ на̄ма га̄ме ва̄ нигаме ва̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дуккхито ва̄ ка̄лан̇като ва̄’ти, на̄пи са̄мам̣ пассати иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ дуккхитам̣ ва̄ ка̄лан̇катам̣ ва̄, апи ча кхвасса н̃а̄ти ва̄ са̄лохито ва̄ дуккхито ва̄ хоти ка̄лан̇като ва̄. со тена сам̣виджджати, сам̣вегам̣ а̄паджджати. сам̣вигго йонисо падахати. пахитатто ка̄йена чева парамасаччам̣ саччхикароти, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, бхадро асса̄джа̄нӣйо чаммаведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ бхадрам̣ пуриса̄джа̄нӣйам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, татийо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо на хева кхо сун̣а̄ти – ‘амукасмим̣ на̄ма га̄ме ва̄ нигаме ва̄ иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дуккхито ва̄ ка̄лан̇като ва̄’ти, на̄пи са̄мам̣ пассати иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ дуккхитам̣ ва̄ ка̄лан̇катам̣ ва̄, на̄писса н̃а̄ти ва̄ са̄лохито ва̄ дуккхито ва̄ хоти ка̄лан̇като ва̄, апи ча кхо са̄ман̃н̃ева пхут̣т̣хо хоти са̄рӣрика̄хи ведана̄хи дуккха̄хи тибба̄хи [типпа̄хи (сӣ. пӣ.)] кхара̄хи кат̣ука̄хи аса̄та̄хи амана̄па̄хи па̄н̣ахара̄хи. со тена сам̣виджджати, сам̣вегам̣ а̄паджджати. сам̣вигго йонисо падахати. пахитатто ка̄йена чева парамасаччам̣ саччхикароти, пан̃н̃а̄йа ча ативиджджха пассати. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, бхадро асса̄джа̄нӣйо ат̣т̣хиведхавиддхо сам̣виджджати сам̣вегам̣ а̄паджджати; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ бхадрам̣ пуриса̄джа̄нӣйам̣ вада̄ми. еварӯпопи, бхиккхаве, идхекаччо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо хоти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо бхадро пуриса̄джа̄нӣйо санто сам̣виджджама̄но локасмим̣. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро бхадра̄ пуриса̄джа̄нӣйа̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. татийам̣.
4. на̄гасуттам̣
114. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о на̄го ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го сота̄ ча хоти, ханта̄ ча, кханта̄ ча, ганта̄ ча.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го сота̄ хоти? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го йаменам̣ хаттхидаммаса̄ратхи ка̄ран̣ам̣ ка̄рети – йади ва̄ катапуббам̣ йади ва̄ акатапуббам̣ – там̣ ат̣т̣хим̣ катва̄ [ат̣т̣хикатва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) а. ни. 5.140] манаси катва̄ саббачетаса̄ [саббам̣ четасо (саббаттха)] саманна̄харитва̄ охитасото сун̣а̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го сота̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го ханта̄ хоти? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го сан̇га̄магато хаттхимпи ханати, хаттха̄рухампи ханати, ассампи ханати, асса̄рухампи ханати, ратхампи ханати, ратхикампи ханати, паттикампи ханати. евам̣ кхо, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го ханта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го кханта̄ хоти? идха бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го сан̇га̄магато кхамо хоти саттиппаха̄ра̄нам̣ асиппаха̄ра̄нам̣ усуппаха̄ра̄нам̣ пхарасуппаха̄ра̄нам̣ [‘‘пхарасуппаха̄ра̄на’’нти идам̣ падам̣ сйа̄мапоттхаке наттхи. ма. ни. 3.217 пасситаббам̣] бхерипан̣авасан̇кхатин̣аванинна̄дасадда̄нам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го кханта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го ганта̄ хоти? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го йаменам̣ хаттхидаммаса̄ратхи дисам̣ песети – йади ва̄ гатапуббам̣ йади ва̄ агатапуббам̣ – там̣ кхиппамева ганта̄ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, ран̃н̃о на̄го ганта̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о на̄го ра̄джа̄рахо хоти ра̄джабхогго, ран̃н̃о ан̇гантева сан̇кхам̣ гаччхати.
‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти …пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, бхиккху сота̄ ча хоти, ханта̄ ча, кханта̄ ча, ганта̄ ча.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сота̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху татха̄гатаппаведите дхаммавинайе десийама̄не ат̣т̣хим̣ катва̄ манаси катва̄ саббачетаса̄ саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сун̣а̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сота̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху ханта̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети (ханати) [( ) наттхи сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу. а. ни. 4.164 пат̣ипада̄вагге чатуттхасутте пана ‘‘саметӣ’’ти падам̣ саббаттхапи диссати] бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети, уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣…пе… уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣…пе… уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме на̄дхива̄сети паджахати винодети ханати бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху ханта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху кханта̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху кхамо хоти сӣтасса ун̣хасса джигхаччха̄йа пипа̄са̄йа, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхасса̄нам̣ дурутта̄нам̣ дура̄гата̄нам̣ вачанапатха̄нам̣ уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ адхива̄сакаджа̄тико хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху кханта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху ганта̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йа̄йам̣ диса̄ агатапубба̄ имина̄ дӣгхена аддхуна̄ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄нам̣, там̣ кхиппан̃н̃ева ганта̄ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху ганта̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. чатуттхам̣.
5. т̣ха̄насуттам̣
115. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, т̣ха̄на̄ни. катама̄ни чатта̄ри? аттхи, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати. аттхи, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати. аттхи, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати. аттхи, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати.
‘‘татра, бхиккхаве, йамидам̣ [йадидам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати – идам̣, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ убхайенева на каттаббам̣ ман̃н̃ати [пан̃н̃а̄йати (?)]. йампидам̣ [йадидам̣ (ка.)] т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; имина̄пи нам̣ [там̣ (сӣ. пӣ.) сйа̄мапоттхаке наттхи] на каттаббам̣ ман̃н̃ати. йампидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати; имина̄пи нам̣ [там̣ (пӣ.) сӣ. сйа̄. поттхакесу наттхи] на каттаббам̣ ман̃н̃ати. идам̣, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ убхайенева на каттаббам̣ ман̃н̃ати.
‘‘татра, бхиккхаве, йамидам̣ т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати – имасмим̣, бхиккхаве, т̣ха̄не ба̄ло ча пан̣д̣ито ча ведитаббо пурисатха̄ме пурисавӣрийе пурисапараккаме. на, бхиккхаве, ба̄ло ити пат̣исан̃чиккхати – ‘кин̃ча̄пи кхо идам̣ т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; атха чарахидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттатӣ’ти. со там̣ т̣ха̄нам̣ на кароти. тасса там̣ т̣ха̄нам̣ акайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати. пан̣д̣ито ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘кин̃ча̄пи кхо идам̣ т̣ха̄нам̣ амана̄пам̣ ка̄тум̣; атха чарахидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттатӣ’ти. со там̣ т̣ха̄нам̣ кароти. тасса там̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати.
‘‘татра, бхиккхаве, йамидам̣ [йадидам̣ (сйа̄. кам̣.)] т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣; тан̃ча кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати – имасмимпи, бхиккхаве, т̣ха̄не ба̄ло ча пан̣д̣ито ча ведитаббо пурисатха̄ме пурисавӣрийе пурисапараккаме. на, бхиккхаве, ба̄ло ити пат̣исан̃чиккхати – ‘кин̃ча̄пи кхо идам̣ т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣; атха чарахидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттатӣ’ти. со там̣ т̣ха̄нам̣ кароти. тасса там̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттати. пан̣д̣ито ча кхо, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхати – ‘кин̃ча̄пи кхо идам̣ т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣; атха чарахидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ анаттха̄йа сам̣ваттатӣ’ти. со там̣ т̣ха̄нам̣ на кароти. тасса там̣ т̣ха̄нам̣ акайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати.
‘‘татра, бхиккхаве, йамидам̣ т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣, тан̃ча кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати – идам̣, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ убхайенева каттаббам̣ ман̃н̃ати. йампидам̣ т̣ха̄нам̣ мана̄пам̣ ка̄тум̣, имина̄пи нам̣ каттаббам̣ ман̃н̃ати; йампидам̣ т̣ха̄нам̣ кайирама̄нам̣ аттха̄йа сам̣ваттати, имина̄пи нам̣ каттаббам̣ ман̃н̃ати. идам̣, бхиккхаве, т̣ха̄нам̣ убхайенева каттаббам̣ ман̃н̃ати. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри т̣ха̄на̄нӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. аппама̄дасуттам̣
116. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи аппама̄до каран̣ӣйо. катамехи чатӯхи? ка̄йадуччаритам̣, бхиккхаве, паджахатха, ка̄йасучаритам̣ бха̄ветха; таттха ча ма̄ пама̄даттха. вачӣдуччаритам̣, бхиккхаве, паджахатха, вачӣсучаритам̣ бха̄ветха; таттха ча ма̄ пама̄даттха. манодуччаритам̣, бхиккхаве, паджахатха, маносучаритам̣ бха̄ветха; таттха ча ма̄ пама̄даттха. миччха̄дит̣т̣хим̣, бхиккхаве, паджахатха, самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄ветха; таттха ча ма̄ пама̄даттха.
‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно ка̄йадуччаритам̣ пахӣнам̣ хоти ка̄йасучаритам̣ бха̄витам̣, вачӣдуччаритам̣ пахӣнам̣ хоти вачӣсучаритам̣ бха̄витам̣, манодуччаритам̣ пахӣнам̣ хоти маносучаритам̣ бха̄витам̣, миччха̄дит̣т̣хи пахӣна̄ хоти самма̄дит̣т̣хи бха̄вита̄, со на бха̄йати сампара̄йикасса маран̣асса̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. а̄раккхасуттам̣
117. ‘‘чатӯсу, бхиккхаве, т̣ха̄несу аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо. катамесу чатӯсу? ‘ма̄ ме раджанӣйесу дхаммесу читтам̣ раджджӣ’ти аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо; ‘ма̄ ме досанӣйесу дхаммесу читтам̣ дуссӣ’ти аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо; ‘ма̄ ме моханӣйесу дхаммесу читтам̣ муйхӣ’ти аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо; ‘ма̄ ме маданӣйесу дхаммесу читтам̣ маджджӣ’ти аттарӯпена аппама̄до сати четасо а̄раккхо каран̣ӣйо.
‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно раджанӣйесу дхаммесу читтам̣ на раджджати вӣтара̄гатта̄, досанӣйесу дхаммесу читтам̣ на дуссати вӣтадосатта̄, моханӣйесу дхаммесу читтам̣ на муйхати вӣтамохатта̄, маданӣйесу дхаммесу читтам̣ на маджджати вӣтамадатта̄, со на чхамбхати на кампати на ведхати на санта̄сам̣ а̄паджджати, на ча пана саман̣авачанахетупи гаччхатӣ’’ти. саттамам̣.
8. сам̣веджанӣйасуттам̣
118. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, саддхасса кулапуттасса дассанӣйа̄ни сам̣веджанӣйа̄ни т̣ха̄на̄ни. катама̄ни чатта̄ри? ‘идха татха̄гато джа̄то’ти, бхиккхаве, саддхасса кулапуттасса дассанӣйам̣ сам̣веджанӣйам̣ т̣ха̄нам̣. ‘идха татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти, бхиккхаве, саддхасса кулапуттасса дассанӣйам̣ сам̣веджанӣйам̣ т̣ха̄нам̣. ‘идха татха̄гато ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттесӣ’ти, бхиккхаве, саддхасса кулапуттасса дассанӣйам̣ сам̣веджанӣйам̣ т̣ха̄нам̣. ‘идха татха̄гато анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббуто’ти, бхиккхаве, саддхасса кулапуттасса дассанӣйам̣ сам̣веджанӣйам̣ т̣ха̄нам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри саддхасса кулапуттасса дассанӣйа̄ни сам̣веджанӣйа̄ни т̣ха̄на̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. пат̣хамабхайасуттам̣
119. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, бхайа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? джа̄тибхайам̣, джара̄бхайам̣, бйа̄дхибхайам̣, маран̣абхайам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри бхайа̄нӣ’’ти. навамам̣.
10. дутийабхайасуттам̣
120. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, бхайа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? аггибхайам̣, удакабхайам̣, ра̄джабхайам̣, чорабхайам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри бхайа̄нӣ’’ти. дасамам̣.
кесивагго дутийо.