(11) 1. вала̄хакавагго
1. пат̣хамавала̄хакасуттам̣
101. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, вала̄хака̄. катаме чатта̄ро? гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, нева гаджджита̄ но вассита̄, гаджджита̄ ча вассита̄ ча. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хака̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ [пу. па. 157] пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, нева гаджджита̄ но вассита̄, гаджджита̄ ча вассита̄ ча.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ хоти но вассита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало бха̄сита̄ хоти, но катта̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ хоти, но вассита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако гаджджита̄, но вассита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало вассита̄ хоти, но гаджджита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало катта̄ хоти, но бха̄сита̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало вассита̄ хоти, но гаджджита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако вассита̄, но гаджджита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало нева гаджджита̄ хоти, но вассита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало нева бха̄сита̄ хоти, но катта̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало нева гаджджита̄ хоти, но вассита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако нева гаджджита̄ [нева гаджджита̄ хоти (ка.)], но вассита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало бха̄сита̄ ча хоти катта̄ ча. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако гаджджита̄ ча [гаджджита̄ ча хоти (ка.)] вассита̄ ча; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. пат̣хамам̣.
2. дутийавала̄хакасуттам̣
102. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, вала̄хака̄. катаме чатта̄ро? гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, нева гаджджита̄ но вассита̄ гаджджита̄ ча вассита̄ ча. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хака̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, нева гаджджита̄ но вассита̄, гаджджита̄ ча вассита̄ ча.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ хоти, но вассита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ хоти, но вассита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако гаджджита̄, но вассита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало вассита̄ хоти, но гаджджита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ на парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало вассита̄ хоти, но гаджджита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако вассита̄, но гаджджита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало нева гаджджита̄ хоти, но вассита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало нева дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало нева гаджджита̄ хоти, но вассита̄. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако нева гаджджита̄, но вассита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, вала̄хако гаджджита̄ ча вассита̄ ча; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. дутийам̣.
3. кумбхасуттам̣
103. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, кумбха̄. катаме чатта̄ро? туччхо пихито, пӯро виват̣о, туччхо виват̣о, пӯро пихито – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро кумбха̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро кумбхӯпама̄ [пу. па. 160] пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? туччхо пихито, пӯро виват̣о, туччхо виват̣о, пӯро пихито.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало туччхо хоти пихито? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало туччхо хоти пихито. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, кумбхо туччхо пихито; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пӯро хоти виват̣о? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пӯро хоти виват̣о. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, кумбхо пӯро виват̣о; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало туччхо хоти виват̣о? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало туччхо хоти виват̣о. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, кумбхо туччхо виват̣о; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пӯро хоти пихито? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пӯро хоти пихито. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, кумбхо пӯро пихито; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро кумбхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. татийам̣.
4. удакарахадасуттам̣
104. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, удакарахада̄. катаме чатта̄ро? утта̄но гамбхӣробха̄со, гамбхӣро утта̄нобха̄со, утта̄но утта̄нобха̄со, гамбхӣро гамбхӣробха̄со – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро удакарахада̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро удакарахадӯпама̄ [пу. па. 161] пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? утта̄но гамбхӣробха̄со, гамбхӣро утта̄нобха̄со, утта̄но утта̄нобха̄со, гамбхӣро гамбхӣробха̄со.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало утта̄но хоти гамбхӣробха̄со? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало утта̄но хоти гамбхӣробха̄со. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, удакарахадо утта̄но гамбхӣробха̄со; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гамбхӣро хоти утта̄нобха̄со? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гамбхӣро хоти утта̄нобха̄со. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, удакарахадо гамбхӣро утта̄нобха̄со; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало утта̄но хоти утта̄нобха̄со? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало утта̄но хоти утта̄нобха̄со. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, удакарахадо утта̄но утта̄нобха̄со; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гамбхӣро хоти гамбхӣробха̄со? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гамбхӣро хоти гамбхӣробха̄со. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, удакарахадо гамбхӣро гамбхӣробха̄со; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро удакарахадӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. чатуттхам̣.
5. амбасуттам̣
105. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, амба̄ни. катама̄ни чатта̄ри? а̄мам̣ паккаван̣н̣и [паккаван̣н̣ӣ (пу. па. 159)], паккам̣ а̄маван̣н̣и [а̄маван̣н̣ӣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], а̄мам̣ а̄маван̣н̣и, паккам̣ паккаван̣н̣и – има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри амба̄ни. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро амбӯпама̄ [паккаван̣н̣ӣ (пу. па. 159)] пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? а̄мо паккаван̣н̣ӣ, пакко а̄маван̣н̣ӣ, а̄мо а̄маван̣н̣ӣ, пакко паккаван̣н̣ӣ.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало а̄мо хоти паккаван̣н̣ӣ? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало а̄мо хоти паккаван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣, бхиккхаве, амбам̣ а̄мам̣ паккаван̣н̣и; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пакко хоти а̄маван̣н̣ӣ? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пакко хоти а̄маван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣, бхиккхаве, амбам̣ паккам̣ а̄маван̣н̣и; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало а̄мо хоти а̄маван̣н̣ӣ? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало а̄мо хоти а̄маван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣, бхиккхаве, амбам̣ а̄мам̣ а̄маван̣н̣и; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пакко хоти паккаван̣н̣ӣ? идха, бхиккхаве, екаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пакко хоти паккаван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣, бхиккхаве, амбам̣ паккам̣ паккаван̣н̣и; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро амбӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. пан̃чамам̣.
6. дутийаамбасуттам̣
(чхат̣т̣хам̣ утта̄наттхамева̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ дасситам̣, па̄л̣ипоттхакесу пана каттхачипи на диссати.) [( ) ‘‘чхат̣т̣хам̣ укка̄наттхамева̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ дасситам̣, па̄л̣ипоттхакесу пана каттхачипи на диссати. ‘‘… а̄мам̣ паккобха̄сам̣, паккам̣ а̄мобха̄са’’нтиа̄дина̄ па̄т̣хо бхавеййа]
7. мӯсикасуттам̣
107. ‘‘чатассо има̄, бхиккхаве, мӯсика̄. катама̄ чатассо? га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, васита̄ но га̄дхам̣ катта̄, нева га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, га̄дхам̣ катта̄ ча васита̄ ча – има̄ кхо, бхиккхаве, чатассо мӯсика̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро мӯсикӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, васита̄ но га̄дхам̣ катта̄, нева га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, га̄дхам̣ катта̄ ча васита̄ ча.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало га̄дхам̣ катта̄ хоти, но васита̄. сеййатха̄пи са̄, бхиккхаве, мӯсика̄ га̄дхам̣ катта̄, но васита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало васита̄ хоти, но га̄дхам̣ катта̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ на парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало васита̄ хоти, но га̄дхам̣ катта̄. сеййатха̄пи са̄, бхиккхаве, мӯсика̄ васита̄ хоти, но га̄дхам̣ катта̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣, пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало нева га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ на парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало нева га̄дхам̣ катта̄ хоти, но васита̄. сеййатха̄пи са̄, бхиккхаве, мӯсика̄ нева га̄дхам̣ катта̄ хоти, но васита̄; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало га̄дхам̣ катта̄ ча хоти васита̄ ча? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣, геййам̣, веййа̄каран̣ам̣, га̄тхам̣, уда̄нам̣, итивуттакам̣, джа̄такам̣, аббхутадхаммам̣, ведаллам̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало га̄дхам̣ катта̄ ча хоти васита̄ ча. сеййатха̄пи са̄, бхиккхаве, мӯсика̄ га̄дхам̣ катта̄ ча хоти васита̄ ча; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро мӯсикӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. саттамам̣.
8. балӣбаддасуттам̣
108. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, балӣбадда̄ [баливадда̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), балибаддха̄ (ка.) пу. па. 162]. катаме чатта̄ро? сагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о, парагавачан̣д̣о но сагавачан̣д̣о, сагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча, нева сагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро балӣбадда̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро балӣбаддӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? сагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о, парагавачан̣д̣о но сагавачан̣д̣о, сагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча, нева сагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало сагавачан̣д̣о хоти, но парагавачан̣д̣о? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало сакапарисам̣ уббеджета̄ хоти, но парапарисам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало сагавачан̣д̣о хоти, но парагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, балӣбаддо сагавачан̣д̣о, но парагавачан̣д̣о; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало парагавачан̣д̣о хоти, но сагавачан̣д̣о? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало парапарисам̣ уббеджета̄ хоти, но сакапарисам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало парагавачан̣д̣о хоти, но сагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, балӣбаддо парагавачан̣д̣о, но сагавачан̣д̣о; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало сагавачан̣д̣о ча хоти парагавачан̣д̣о ча? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало сакапарисам̣ уббеджета̄ хоти парапарисан̃ча. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало сагавачан̣д̣о ча хоти парагавачан̣д̣о ча. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, балӣбаддо сагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало нева сагавачан̣д̣о хоти но парагавачан̣д̣о? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало нева сакапарисам̣ уббеджета̄ хоти, но парапарисан̃ча. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало нева сагавачан̣д̣о хоти, но парагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, балӣбаддо нева сагавачан̣д̣о, но парагавачан̣д̣о; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро балӣбаддӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. ат̣т̣хамам̣.
9. руккхасуттам̣
109. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, руккха̄. катаме чатта̄ро? пхеггу пхеггупарива̄ро, пхеггу са̄рапарива̄ро, са̄ро пхеггупарива̄ро, са̄ро са̄рапарива̄ро – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро руккха̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро руккхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? пхеггу пхеггупарива̄ро, пхеггу са̄рапарива̄ро, са̄ро пхеггупарива̄ро, са̄ро са̄рапарива̄ро.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пхеггу хоти пхеггупарива̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дуссӣло хоти па̄падхаммо; париса̄писса хоти дуссӣла̄ па̄падхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пхеггу хоти пхеггупарива̄ро. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, руккхо пхеггу пхеггупарива̄ро; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало пхеггу хоти са̄рапарива̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало дуссӣло хоти па̄падхаммо; париса̄ ча кхвасса хоти сӣлаватӣ калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало пхеггу хоти са̄рапарива̄ро. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, руккхо пхеггу са̄рапарива̄ро; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало са̄ро хоти пхеггупарива̄ро? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо; париса̄ ча кхвасса хоти дуссӣла̄ па̄падхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало са̄ро хоти пхеггупарива̄ро. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, руккхо са̄ро пхеггупарива̄ро; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало са̄ро хоти са̄рапарива̄ро? идха бхиккхаве, екаччо пуггало сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо; париса̄писса хоти сӣлаватӣ калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало са̄ро хоти са̄рапарива̄ро. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, руккхо са̄ро са̄рапарива̄ро; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро руккхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти [пу. па. 170]. навамам̣.
10. а̄сӣвисасуттам̣
110. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, а̄сӣвиса̄ [а̄сивиса̄ (ка.) пу. па. 163]. катаме чатта̄ро? а̄гатависо на гхорависо, гхорависо на а̄гатависо, а̄гатависо ча гхорависо ча, нева̄гатависо на гхорависо – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро а̄сӣвиса̄. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? а̄гатависо на гхорависо, гхорависо на а̄гатависо, а̄гатависо ча гхорависо ча, нева̄гатависо на гхорависо.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало а̄гатависо хоти, на гхорависо? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо [копо (ка.) пу. па. 163] на дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало а̄гатависо хоти, на гхорависо. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, а̄сӣвисо а̄гатависо, на гхорависо; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало гхорависо хоти, на а̄гатависо? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало на хева кхо абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало гхорависо хоти, на а̄гатависо. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, а̄сӣвисо гхорависо, на а̄гатависо; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало а̄гатависо ча хоти гхорависо ча? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало а̄гатависо ча хоти гхорависо ча. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, а̄сӣвисо а̄гатависо ча гхорависо ча; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пуггало нева̄гатависо хоти на гхорависо? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало на хева кхо абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо на дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ кхо, бхиккхаве, пуггало нева̄гатависо хоти, на гхорависо. сеййатха̄пи со, бхиккхаве, а̄сӣвисо нева̄гатависо на гхорависо; татхӯпама̄хам̣, бхиккхаве, имам̣ пуггалам̣ вада̄ми. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. дасамам̣.
вала̄хакавагго пат̣хамо.