(8) 3. апан̣н̣акавагго

1. падха̄насуттам̣

71. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху апан̣н̣акаппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти, бахуссуто хоти, а̄раддхавӣрийо хоти, пан̃н̃ава̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху апан̣н̣акаппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. самма̄дит̣т̣хисуттам̣

72. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху апан̣н̣акаппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа. катамехи чатӯхи? неккхаммавитаккена, абйа̄па̄давитаккена, авихим̣са̄витаккена, самма̄дит̣т̣хийа̄ – имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху апан̣н̣акаппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, йони часса а̄раддха̄ хоти а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти. дутийам̣.

3. саппурисасуттам̣

73. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато асаппурисо ведитаббо. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, асаппурисо йо хоти парасса аван̣н̣о там̣ апут̣т̣хопи па̄ту кароти, ко пана ва̄до пут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто аха̄петва̄ аламбитва̄ парипӯрам̣ виттха̄рена парасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, асаппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо йо хоти парасса ван̣н̣о там̣ пут̣т̣хопи на па̄ту кароти, ко пана ва̄до апут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто ха̄петва̄ ламбитва̄ апарипӯрам̣ авиттха̄рена парасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, асаппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо йо хоти аттано аван̣н̣о там̣ пут̣т̣хопи на па̄ту кароти, ко пана ва̄до апут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто ха̄петва̄ ламбитва̄ апарипӯрам̣ авиттха̄рена аттано аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, асаппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, асаппурисо йо хоти аттано ван̣н̣о там̣ апут̣т̣хопи па̄ту кароти, ко пана ва̄до пут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто аха̄петва̄ аламбитва̄ парипӯрам̣ виттха̄рена аттано ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, асаппурисо айам̣ бхаванти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато асаппурисо ведитаббо.

‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато саппурисо ведитаббо. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, саппурисо йо хоти парасса аван̣н̣о там̣ пут̣т̣хопи на па̄ту кароти, ко пана ва̄до апут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто ха̄петва̄ ламбитва̄ апарипӯрам̣ авиттха̄рена парасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, саппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саппурисо йо хоти парасса ван̣н̣о там̣ апут̣т̣хопи па̄ту кароти, ко пана ва̄до пут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто аха̄петва̄ аламбитва̄ парипӯрам̣ виттха̄рена парасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, саппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саппурисо йо хоти аттано аван̣н̣о там̣ апут̣т̣хопи па̄ту кароти, ко пана ва̄до пут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто аха̄петва̄ аламбитва̄ парипӯрам̣ виттха̄рена аттано аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, саппурисо айам̣ бхаванти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, саппурисо йо хоти аттано ван̣н̣о там̣ пут̣т̣хопи на па̄ту кароти, ко пана ва̄до апут̣т̣хасса! пут̣т̣хо кхо пана пан̃ха̄бхинӣто ха̄петва̄ ламбитва̄ апарипӯрам̣ авиттха̄рена аттано ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти. ведитаббаметам̣, бхиккхаве, саппурисо айам̣ бхаванти. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато саппурисо ведитаббо.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, вадхука̄ йан̃н̃адева раттим̣ ва̄ дивам̣ ва̄ а̄нӣта̄ хоти, та̄вадевасса̄ тиббам̣ хироттаппам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сассуйа̄пи сасурепи са̄микепи антамасо да̄сакаммакарапорисесу. са̄ апарена самайена сам̣ва̄саманва̄йа висса̄саманва̄йа сассумпи сасурампи са̄микампи евама̄ха – ‘апетха, ким̣ пана тумхе джа̄на̄тха̄’ти! евамевам̣ кхо, бхиккхаве, идхекаччо бхиккху йан̃н̃адева раттим̣ ва̄ дивам̣ ва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти, та̄вадевасса тиббам̣ хироттаппам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти бхиккхӯсу бхиккхунӣсу упа̄сакесу упа̄сика̄су антамасо а̄ра̄микасаман̣уддесесу. со апарена самайена сам̣ва̄саманва̄йа висса̄саманва̄йа а̄чарийампи упаджджха̄йампи евама̄ха – ‘апетха, ким̣ пана тумхе джа̄на̄тха̄’ти! тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘адхуна̄гатавадхука̄самена четаса̄ вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. татийам̣.

4. пат̣хамааггасуттам̣

74. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, агга̄ни. катама̄ни чатта̄ри? сӣлаггам̣, сама̄дхиггам̣ [сама̄дхаггам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣)], пан̃н̃а̄ггам̣, вимуттаггам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри агга̄нӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. дутийааггасуттам̣

75. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, агга̄ни. катама̄ни чатта̄ри? рӯпаггам̣, ведана̄ггам̣, сан̃н̃а̄ггам̣, бхаваггам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри агга̄нӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. кусина̄расуттам̣

76. екам̣ самайам̣ бхагава̄ кусина̄ра̄йам̣ вихарати упаваттане малла̄нам̣ са̄лаване антарена йамакаса̄ла̄нам̣ паринибба̄насамайе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘сийа̄ кхо пана, бхиккхаве [дӣ. ни. 2.217], екабхиккхуссапи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ буддхе ва̄ дхамме ва̄ сан̇гхе ва̄ магге ва̄ пат̣ипада̄йа ва̄, пуччхатха, бхиккхаве, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха – ‘саммукхӣбхӯто но саттха̄ ахоси, на̄саккхимха бхагавантам̣ саммукха̄ пат̣ипуччхиту’’’нти. евам̣ вутте те бхиккхӯ тун̣хӣ ахесум̣. дутийампи кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, екабхиккхуссапи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ буддхе ва̄ дхамме ва̄ сан̇гхе ва̄ магге ва̄ пат̣ипада̄йа ва̄, пуччхатха, бхиккхаве, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха – ‘саммукхӣбхӯто но саттха̄ ахоси, на̄саккхимха бхагавантам̣ саммукха̄ пат̣ипуччхиту’’’нти. дутийампи кхо те бхиккхӯ тун̣хӣ ахесум̣. татийампи кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, екабхиккхуссапи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ буддхе ва̄ дхамме ва̄ сан̇гхе ва̄ магге ва̄ пат̣ипада̄йа ва̄, пуччхатха, бхиккхаве, ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха – ‘саммукхӣбхӯто но саттха̄ ахоси, на̄саккхимха бхагавантам̣ саммукха̄ пат̣ипуччхиту’’’нти. татийампи кхо те бхиккхӯ тун̣хӣ ахесум̣.

атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ кхо пана, бхиккхаве, саттхуга̄равенапи на пуччхеййа̄тха, саха̄йакопи, бхиккхаве, саха̄йакасса а̄рочетӯ’’ти. евам̣ вутте те бхиккхӯ тун̣хӣ ахесум̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! евам̣ пасанно ахам̣, бханте! наттхи имасмим̣ бхиккхусан̇гхе екабхиккхуссапи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ буддхе ва̄ дхамме ва̄ сан̇гхе ва̄ магге ва̄ пат̣ипада̄йа ва̄’’ти.

‘‘паса̄да̄ кхо твам̣, а̄нанда, вадеси. н̃а̄н̣амева хеттха, а̄нанда, татха̄гатасса – ‘наттхи имасмим̣ бхиккхусан̇гхе екабхиккхуссапи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ буддхе ва̄ дхамме ва̄ сан̇гхе ва̄ магге ва̄ пат̣ипада̄йа ва̄’. имесан̃хи, а̄нанда, пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ йо паччхимако бхиккху со сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. ачинтеййасуттам̣

77. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, ачинтеййа̄ни, на чинтетабба̄ни; йа̄ни чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. катама̄ни чатта̄ри? буддха̄нам̣, бхиккхаве, буддхависайо ачинтеййо, на чинтетаббо; йам̣ чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. джха̄йисса, бхиккхаве, джха̄нависайо ачинтеййо, на чинтетаббо; йам̣ чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. каммавипа̄ко, бхиккхаве, ачинтеййо, на чинтетаббо; йам̣ чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. локачинта̄, бхиккхаве, ачинтеййа̄, на чинтетабба̄; йам̣ чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри ачинтеййа̄ни, на чинтетабба̄ни; йа̄ни чинтенто умма̄дасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти. саттамам̣.

8. даккхин̣асуттам̣

78. ‘‘чатассо има̄, бхиккхаве, даккхин̣а̄ висуддхийо. катама̄ чатассо? аттхи, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато; аттхи, бхиккхаве, даккхин̣а̄ пат̣игга̄хакато висуджджхати, но да̄йакато; аттхи, бхиккхаве, даккхин̣а̄ нева да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато; аттхи, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато чева висуджджхати пат̣игга̄хакато ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато? идха, бхиккхаве, да̄йако хоти сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо; пат̣игга̄хака̄ хонти дуссӣла̄ па̄падхамма̄ [пат̣игга̄хако хоти дуссӣло па̄падхаммо (сйа̄. кам̣. ка.) ма. ни. 3.381 олокетаббам̣]. евам̣ кхо, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, даккхин̣а̄ пат̣игга̄хакато висуджджхати, но да̄йакато? идха, бхиккхаве, да̄йако хоти дуссӣло па̄падхаммо; пат̣игга̄хака̄ хонти сӣлаванто калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, даккхин̣а̄ пат̣игга̄хакато висуджджхати, но да̄йакато.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, даккхин̣а̄ нева да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато? идха, бхиккхаве, да̄йако хоти дуссӣло па̄падхаммо; пат̣игга̄хака̄пи хонти дуссӣла̄ па̄падхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, даккхин̣а̄ нева да̄йакато висуджджхати, но пат̣игга̄хакато.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато чева висуджджхати пат̣игга̄хакато ча? идха, бхиккхаве, да̄йако хоти сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо; пат̣игга̄хака̄пи хонти сӣлаванто калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, даккхин̣а̄ да̄йакато чева висуджджхати пат̣игга̄хакато ча. има̄ кхо, бхиккхаве, чатассо даккхин̣а̄ висуддхийо’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. ван̣иджджасуттам̣

79. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ чхедага̄минӣ хоти? ко пана, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ на йатха̄дхиппа̄йа̄ [йатха̄дхиппа̄йам̣ (сӣ.)] хоти? ко ну кхо, бханте хету ко паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ йатха̄дхиппа̄йа̄ [йатха̄дхиппа̄йам̣ (сӣ.)] хоти? ко пана, бханте, хету ко паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ пара̄дхиппа̄йа̄ хотӣ’’ти?

‘‘идха, са̄рипутта, екаччо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ пава̄рети – ‘вадату, бханте, паччайена̄’ти. со йена пава̄рети там̣ на дети. со че тато чуто иттхаттам̣ а̄гаччхати, со йан̃н̃адева ван̣иджджам̣ пайоджети, са̄сса хоти чхедага̄минӣ.

‘‘идха пана, са̄рипутта, екаччо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ пава̄рети – ‘вадату, бханте, паччайена̄’ти. со йена пава̄рети там̣ на йатха̄дхиппа̄йам̣ дети. со че тато чуто иттхаттам̣ а̄гаччхати, со йан̃н̃адева ван̣иджджам̣ пайоджети, са̄сса на хоти йатха̄дхиппа̄йа̄ [йатха̄дхиппа̄йам̣ (сӣ. ка.)].

‘‘идха пана, са̄рипутта, екаччо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ пава̄рети – ‘вадату, бханте, паччайена̄’ти. со йена пава̄рети там̣ йатха̄дхиппа̄йам̣ дети. со че тато чуто иттхаттам̣ а̄гаччхати, со йан̃н̃адева ван̣иджджам̣ пайоджети, са̄сса хоти йатха̄дхиппа̄йа̄ [йатха̄дхиппа̄йам̣ (сӣ. ка.)].

‘‘идха, са̄рипутта, екаччо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ упасан̇камитва̄ пава̄рети – ‘вадату, бханте, паччайена̄’ти. со йена пава̄рети там̣ пара̄дхиппа̄йам̣ дети. со че тато чуто иттхаттам̣ а̄гаччхати, со йан̃н̃адева ван̣иджджам̣ пайоджети, са̄сса хоти пара̄дхиппа̄йа̄ [пара̄дхиппа̄йам̣ (ка.)].

‘‘айам̣ кхо, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ чхедага̄минӣ хоти. айам̣ пана, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ на йатха̄дхиппа̄йа̄ хоти. айам̣ кхо пана, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ йатха̄дхиппа̄йа̄ хоти. айам̣ пана, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо, йена мидхекаччасса та̄диса̄ва ван̣иджджа̄ пайутта̄ пара̄дхиппа̄йа̄ хотӣ’’ти. навамам̣.

10. камбоджасуттам̣

80. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена ма̄туга̄мо нева сабха̄йам̣ нисӣдати, на каммантам̣ пайоджети, на камбоджам̣ гаччхатӣ’’ти? ‘‘кодхано, а̄нанда, ма̄туга̄мо; иссукӣ, а̄нанда, ма̄туга̄мо; маччхарӣ, а̄нанда, ма̄туга̄мо; дуппан̃н̃о, а̄нанда, ма̄туга̄мо – айам̣ кхо, а̄нанда, хету айам̣ паччайо, йена ма̄туга̄мо нева сабха̄йам̣ нисӣдати, на каммантам̣ пайоджети, на камбоджам̣ гаччхатӣ’’ти. дасамам̣.

апан̣н̣акавагго татийо.