10. сан̇га̄равасуттам̣
61. атха кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘майамассу, бхо готама, бра̄хман̣а̄ на̄ма. йан̃н̃ам̣ йаджа̄мапи йаджа̄пемапи. татра, бхо готама, йо чева йаджати [йо чева йан̃н̃ам̣ йаджати (сйа̄. кам̣.)] йо ча йаджа̄пети саббе те анекаса̄рӣрикам̣ пун̃н̃аппат̣ипадам̣ пат̣ипанна̄ хонти, йадидам̣ йан̃н̃а̄дхикаран̣ам̣. йо пана̄йам̣, бхо готама, йасса ва̄ тасса ва̄ кула̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито екаматта̄нам̣ дамети, екаматта̄нам̣ самети, екаматта̄нам̣ паринибба̄пети, евамасса̄йам̣ екаса̄рӣрикам̣ пун̃н̃аппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, йадидам̣ паббаджджа̄дхикаран̣а’’нти.
‘‘тена хи, бра̄хман̣а, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бра̄хман̣а, идха татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со евама̄ха – ‘етха̄йам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ йатха̄пат̣ипанно ахам̣ ануттарам̣ брахмачарийогадхам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведеми; етха [етам̣ (ка.)], тумхепи татха̄ пат̣ипаджджатха, йатха̄пат̣ипанна̄ тумхепи ануттарам̣ брахмачарийогадхам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’ти. ити айан̃чева [сайам̣ чева (ка.)] саттха̄ дхаммам̣ десети, паре ча татхаттха̄йа пат̣ипаджджанти, та̄ни кхо пана хонти анека̄нипи сата̄ни анека̄нипи сахасса̄ни анека̄нипи сатасахасса̄ни.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бра̄хман̣а, ичча̄йам̣ евам̣ санте екаса̄рӣрика̄ ва̄ пун̃н̃аппат̣ипада̄ хоти анекаса̄рӣрика̄ ва̄, йадидам̣ паббаджджа̄дхикаран̣а’’нти? ‘‘ичча̄йампи [ичча̄йанте (ка.)], бхо готама, евам̣ санте анекаса̄рӣрика̄ пун̃н̃аппат̣ипада̄ хоти, йадидам̣ паббаджджа̄дхикаран̣а’’нти.
евам̣ вутте а̄йасма̄ а̄нандо сан̇га̄равам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘има̄сам̣ те, бра̄хман̣а, двиннам̣ пат̣ипада̄нам̣ катама̄ пат̣ипада̄ кхамати аппаттхатара̄ ча аппасама̄рамбхатара̄ ча махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча̄’’ти? евам̣ вутте сан̇га̄раво бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи бхавам̣ готамо бхавам̣ ча̄нандо. ете ме пуджджа̄, ете ме па̄сам̣са̄’’ти.
дутийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо сан̇га̄равам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘на кхо тйа̄хам̣, бра̄хман̣а, евам̣ пуччха̄ми – ‘ке ва̄ те пуджджа̄ ке ва̄ те па̄сам̣са̄’ти? евам̣ кхо тйа̄хам̣, бра̄хман̣а, пуччха̄ми – ‘има̄сам̣ те, бра̄хман̣а, двиннам̣ пат̣ипада̄нам̣ катама̄ пат̣ипада̄ кхамати аппаттхатара̄ ча аппасама̄рамбхатара̄ ча махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча̄’’’ти? дутийампи кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи бхавам̣ готамо бхавам̣ ча̄нандо. ете ме пуджджа̄, ете ме па̄сам̣са̄’’ти.
татийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо сан̇га̄равам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘на кхо тйа̄хам̣, бра̄хман̣а, евам̣ пуччха̄ми – ‘ке ва̄ те пуджджа̄ ке ва̄ те па̄сам̣са̄’ти? евам̣ кхо тйа̄хам̣, бра̄хман̣а, пуччха̄ми – ‘има̄сам̣ те, бра̄хман̣а, двиннам̣ пат̣ипада̄нам̣ катама̄ пат̣ипада̄ кхамати аппаттхатара̄ ча аппасама̄рамбхатара̄ ча махаппхалатара̄ ча маха̄нисам̣сатара̄ ча̄’’’ти? татийампи кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи бхавам̣ готамо бхавам̣ ча̄нандо. ете ме пуджджа̄, ете ме па̄сам̣са̄’’ти.
атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘йа̄ва татийампи кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о а̄нандена сахадхаммикам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо сам̣са̄дети [ма. ни. 1.337] но виссаджджети. йам̣нӯна̄хам̣ паримочеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ сан̇га̄равам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ нваджджа, бра̄хман̣а, ра̄джантепуре ра̄джапуриса̄нам̣ [ра̄джапариса̄йам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ антара̄катха̄ удапа̄дӣ’’ти? ‘‘айам̣ кхваджджа, бхо готама, ра̄джантепуре ра̄джапуриса̄нам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ антара̄катха̄ удапа̄ди – ‘пуббе судам̣ аппатара̄ чева бхиккхӯ ахесум̣ бахутара̄ ча уттари мануссадхамма̄ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассесум̣; етарахи пана бахутара̄ чева бхиккхӯ аппатара̄ ча уттари мануссадхамма̄ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассентӣ’ти. айам̣ кхваджджа, бхо готама, ра̄джантепуре ра̄джапуриса̄нам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ антара̄катха̄ удапа̄дӣ’’ти.
[пат̣и. ма. 3.30; дӣ. ни. 1.483] ‘‘тӣн̣и кхо има̄ни, бра̄хман̣а, па̄т̣иха̄рийа̄ни. катама̄ни тӣн̣и? иддхипа̄т̣иха̄рийам̣, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣. катаман̃ча, бра̄хман̣а, иддхипа̄т̣иха̄рийам̣? идха, бра̄хман̣а, екаччо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – ‘екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не гаччхати, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена камати, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасати [пара̄масати (дӣ. ни. 1.484; пат̣и. ма. 1.102] паримаджджати, йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети’. идам̣ вуччати, бра̄хман̣а, иддхипа̄т̣иха̄рийам̣.
‘‘катаман̃ча, бра̄хман̣а, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣? идха, бра̄хман̣а, екаччо нимиттена а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄.
‘‘идха пана, бра̄хман̣а, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, апи ча кхо манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄.
‘‘идха пана, бра̄хман̣а, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати напи манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄.
‘‘идха пана, бра̄хман̣а, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, напи манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати, напи витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхим̣ сама̄паннасса четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – ‘йатха̄ имасса бхото маносан̇кха̄ра̄ пан̣ихита̄ имасса читтасса анантара̄ амум̣ на̄ма витаккам̣ витаккессатӣ’ти. со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идам̣ вуччати, бра̄хман̣а, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣.
‘‘катаман̃ча, бра̄хман̣а, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣? идха, бра̄хман̣а, екаччо евамануса̄сати – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха; евам̣ манаси каротха, ма̄ евам̣ манаса̄каттха; идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’ти. идам̣ вуччати, бра̄хман̣а, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣. има̄ни кхо, бра̄хман̣а, тӣн̣и па̄т̣иха̄рийа̄ни. имесам̣ те, бра̄хман̣а, тин̣н̣ам̣ па̄т̣иха̄рийа̄нам̣ катамам̣ па̄т̣иха̄рийам̣ кхамати абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча̄’’ти?
‘‘татра, бхо готама, йадидам̣ [йамидам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] па̄т̣иха̄рийам̣ идхекаччо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти…пе… йа̄ва бра̄хмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети, идам̣, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ йова [йо ча (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] нам̣ кароти сова [соча ча (сйа̄. кам̣ пӣ. ка.)] нам̣ пат̣исам̣ведети, йова [йо ча (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] нам̣ кароти тассева [тассамева (сӣ. ка.), тасса чева (сйа̄. кам̣. пӣ.)] там̣ хоти. идам̣ ме, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ ма̄йа̄сахадхаммарӯпам̣ вийа кха̄йати.
‘‘йампидам̣, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ идхекаччо нимиттена а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти, со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идха пана, бхо готама, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, апи ча кхо манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати…пе… напи манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати…пе… напи витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхим̣ сама̄паннасса четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – ‘йатха̄ имасса бхото маносан̇кха̄ра̄ пан̣ихита̄ имасса читтасса анантара̄ амхам̣ на̄ма витаккам̣ витаккессатӣ’ти, со бахум̣ чепи а̄дисати татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идампи, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ йова нам̣ кароти сова нам̣ пат̣исам̣ведети, йова нам̣ кароти тассева там̣ хоти. идампи ме, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ ма̄йа̄сахадхаммарӯпам̣ вийа кха̄йати.
‘‘йан̃ча кхо идам̣, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ идхекаччо евам̣ ануса̄сати – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха; евам̣ манаси каротха, ма̄ евам̣ манаса̄каттха; идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’ти. идамева, бхо готама, па̄т̣иха̄рийам̣ кхамати имесам̣ тин̣н̣ам̣ па̄т̣иха̄рийа̄нам̣ абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йа̄васубха̄ситамидам̣ бхота̄ готамена имехи ча майам̣ тӣхи па̄т̣иха̄рийехи саманна̄гатам̣ бхавантам̣ готамам̣ дха̄рема. бхаван̃хи готамо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети, бхаван̃хи готамо авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхим̣ сама̄паннасса четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – ‘йатха̄ имасса бхото маносан̇кха̄ра̄ пан̣ихита̄ имасса читтасса анантара̄ амум̣ на̄ма витаккам̣ витаккессатӣ’ти. бхаван̃хи готамо евамануса̄сати – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха; евам̣ манаси каротха, ма̄ евам̣ манаса̄каттха; идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’’’ти.
‘‘аддха̄ кхо тйа̄хам̣, бра̄хман̣а, а̄саджджа упанӣйа ва̄ча̄ бха̄сита̄; апи ча тйа̄хам̣ бйа̄карисса̄ми. ахан̃хи, бра̄хман̣а, анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоми…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттеми. ахан̃хи, бра̄хман̣а, авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхим̣ сама̄паннасса четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘йатха̄ имасса бхото маносан̇кха̄ра̄ пан̣ихита̄, имасса читтасса анантара̄ амум̣ на̄ма витаккам̣ витаккессатӣ’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, евамануса̄са̄ми – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха; евам̣ манаси каротха, ма̄ евам̣ манаса̄каттха; идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’’’ти.
‘‘аттхи пана, бхо готама, ан̃н̃о екабхиккхупи йо имехи тӣхи па̄т̣иха̄рийехи саманна̄гато, ан̃н̃атра бхота̄ готамена̄’’ти? ‘‘на кхо, бра̄хман̣а, екам̣йева сатам̣ на две сата̄ни на тӣн̣и сата̄ни на чатта̄ри сата̄ни на пан̃ча сата̄ни, атха кхо бхиййова, йе [те (ка.) пасса ма. ни. 2.195] бхиккхӯ имехи тӣхи па̄т̣иха̄рийехи саманна̄гата̄’’ти. ‘‘кахам̣ пана, бхо готама, етарахи те бхиккхӯ вихарантӣ’’ти? ‘‘имасмим̣йева кхо, бра̄хман̣а, бхиккхусан̇гхе’’ти.
‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти, евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дасамам̣.
бра̄хман̣авагго пат̣хамо.