5. чӯл̣авагго

1. саммукхӣбха̄васуттам̣

41. ‘‘тин̣н̣ам̣, бхиккхаве, саммукхӣбха̄ва̄ саддхо кулапутто бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати. катамесам̣ тин̣н̣ам̣? саддха̄йа, бхиккхаве, саммукхӣбха̄ва̄ саддхо кулапутто бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати. деййадхаммасса, бхиккхаве, саммукхӣбха̄ва̄ саддхо кулапутто бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати. даккхин̣еййа̄нам̣, бхиккхаве, саммукхӣбха̄ва̄ саддхо кулапутто бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати. имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ саммукхӣбха̄ва̄ саддхо кулапутто бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. тит̣ха̄насуттам̣

42. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи саддхо пасанно ведитаббо. катамехи тӣхи? сӣлаванта̄нам̣ дассанака̄мо хоти, саддхаммам̣ сотука̄мо хоти, вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи т̣ха̄нехи саддхо пасанно ведитаббо’’.

‘‘дассанака̄мо сӣлаватам̣, саддхаммам̣ сотумиччхати;

винайе маччхерамалам̣, са ве саддхоти вуччатӣ’’ти. дутийам̣;

3. аттхавасасуттам̣

43. ‘‘тайо, бхиккхаве, аттхавасе сампассама̄нена аламева паресам̣ дхаммам̣ десетум̣. катаме тайо? йо дхаммам̣ десети со аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. йо дхаммам̣ сун̣а̄ти со аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. йо чева дхаммам̣ десети йо ча дхаммам̣ сун̣а̄ти убхо аттхаппат̣исам̣ведино ча хонти дхаммаппат̣исам̣ведино ча. име кхо, бхиккхаве, тайо аттхавасе сампассама̄нена аламева паресам̣ дхаммам̣ десету’’нти. татийам̣.

4. катха̄паваттисуттам̣

44. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи катха̄ паваттинӣ хоти. катамехи тӣхи? йо дхаммам̣ десети со аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. йо дхаммам̣ сун̣а̄ти со аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. йо чева дхаммам̣ десети йо ча дхаммам̣ сун̣а̄ти убхо аттхаппат̣исам̣ведино ча хонти дхаммаппат̣исам̣ведино ча. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи т̣ха̄нехи катха̄ паваттинӣ хотӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. пан̣д̣итасуттам̣

45. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, пан̣д̣итапан̃н̃атта̄ни саппурисапан̃н̃атта̄ни. катама̄ни тӣн̣и? да̄нам̣, бхиккхаве, пан̣д̣итапан̃н̃аттам̣ саппурисапан̃н̃аттам̣. паббаджджа̄, бхиккхаве, пан̣д̣итапан̃н̃атта̄ саппурисапан̃н̃атта̄. ма̄та̄питӯнам̣, бхиккхаве, упат̣т̣ха̄нам̣ пан̣д̣итапан̃н̃аттам̣ саппурисапан̃н̃аттам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и пан̣д̣итапан̃н̃атта̄ни саппурисапан̃н̃атта̄нӣ’’ти.

‘‘саббхи да̄нам̣ упан̃н̃аттам̣, ахим̣са̄ сам̣йамо дамо;

ма̄та̄питу упат̣т̣ха̄нам̣, санта̄нам̣ брахмача̄ринам̣.

‘‘сатам̣ ета̄ни т̣ха̄на̄ни, йа̄ни севетха пан̣д̣ито;

арийо дассанасампанно, са локам̣ бхаджате сива’’нти. пан̃чамам̣;

6. сӣлавантасуттам̣

46. ‘‘йам̣, бхиккхаве, сӣлаванто паббаджита̄ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихаранти. таттха манусса̄ тӣхи т̣ха̄нехи бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти. катамехи тӣхи? ка̄йена, ва̄ча̄йа, манаса̄. йам̣, бхиккхаве, сӣлаванто паббаджита̄ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихаранти. таттха манусса̄ имехи тӣхи т̣ха̄нехи бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сан̇кхаталаккхан̣асуттам̣

47. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, сан̇кхатасса сан̇кхаталаккхан̣а̄ни. катама̄ни тӣн̣и? уппа̄до пан̃н̃а̄йати, вайо пан̃н̃а̄йати, т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и сан̇кхатасса сан̇кхаталаккхан̣а̄нӣ’’ти. саттамам̣.

8. асан̇кхаталаккхан̣асуттам̣

48. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, асан̇кхатасса асан̇кхаталаккхан̣а̄ни. катама̄ни тӣн̣и? на уппа̄до пан̃н̃а̄йати, на вайо пан̃н̃а̄йати, на т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и асан̇кхатасса асан̇кхаталаккхан̣а̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. паббатара̄джасуттам̣

49. ‘‘химавантам̣, бхиккхаве, паббатара̄джам̣ нисса̄йа маха̄са̄ла̄ тӣхи вад̣д̣хӣхи вад̣д̣ханти. катама̄хи тӣхи? са̄кха̄паттапала̄сена вад̣д̣ханти, тачапапат̣ика̄йа вад̣д̣ханти, пхеггуса̄рена вад̣д̣ханти. химавантам̣, бхиккхаве, паббатара̄джам̣ нисса̄йа маха̄са̄ла̄ има̄хи тӣхи вад̣д̣хӣхи вад̣д̣ханти.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, саддхам̣ кулапатим̣ нисса̄йа анто джано тӣхи вад̣д̣хӣхи вад̣д̣хати. катама̄хи тӣхи? саддха̄йа вад̣д̣хати, сӣлена вад̣д̣хати, пан̃н̃а̄йа вад̣д̣хати. саддхам̣, бхиккхаве, кулапатим̣ нисса̄йа анто джано има̄хи тӣхи вад̣д̣хӣхи вад̣д̣хатӣ’’ти.

‘‘йатха̄пи паббато село, аран̃н̃асмим̣ браха̄ване;

там̣ руккха̄ упанисса̄йа, вад̣д̣ханте те ванаппатӣ.

‘‘татхева сӣласампаннам̣, саддхам̣ кулапатим̣ идха;

упанисса̄йа вад̣д̣ханти, путтада̄ра̄ ча бандхава̄;

амачча̄ н̃а̄тисан̇гха̄ ча, йе часса ануджӣвино.

‘‘тйа̄сса сӣлавато сӣлам̣, ча̄гам̣ сучарита̄ни ча;

пассама̄на̄нукуббанти, аттаматтхам̣ [йе бхаванти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вичаккхан̣а̄.

‘‘идха дхаммам̣ чаритва̄на, маггам̣ сугатига̄минам̣;

нандино девалокасмим̣, моданти ка̄мака̄мино’’ти. навамам̣;

10. а̄таппакаран̣ӣйасуттам̣

50. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи а̄таппам̣ каран̣ӣйам̣. катамехи тӣхи? ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа а̄таппам̣ каран̣ӣйам̣, ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа а̄таппам̣ каран̣ӣйам̣, уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ адхива̄сана̄йа а̄таппам̣ каран̣ӣйам̣. имехи тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи а̄таппам̣ каран̣ӣйам̣.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккху ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа а̄таппам̣ кароти, ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа а̄таппам̣ кароти, уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ адхива̄сана̄йа а̄таппам̣ кароти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху а̄та̄пӣ нипако сато самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. дасамам̣.

11. маха̄чорасуттам̣

51. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато маха̄чоро сандхимпи чхиндати, ниллопампи харати, ека̄га̄рикампи кароти, парипантхепи тит̣т̣хати. катамехи тӣхи? идха, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито ча хоти, гахананиссито ча хоти, балаваниссито ча хоти. катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро надӣвидуггам̣ ва̄ ниссито хоти паббатависамам̣ ва̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро гахананиссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро тин̣агаханам̣ ва̄ ниссито хоти, руккхагаханам̣ ва̄ родхам̣ [гедхам̣ (сӣ. пӣ.)] ва̄ маха̄ванасан̣д̣ам̣ ва̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро гахананиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро балаваниссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро ра̄джа̄нам̣ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ ва̄ ниссито хоти. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, име ме ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣иссантӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тйа̄сса ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣анти. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро балаваниссито хоти. име кхо, бхиккхаве, тӣхи ан̇гехи саманна̄гато маха̄чоро сандхимпи чхиндати, ниллопампи харати, ека̄га̄рикампи кароти, парипантхепи тит̣т̣хати.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, тӣхи ан̇гехи саманна̄гато па̄пабхиккху кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати. катамехи тӣхи? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито ча хоти гахананиссито ча балаваниссито ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху висамена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, висамена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, висамена манокаммена саманна̄гато хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху гахананиссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху миччха̄дит̣т̣хико хоти, антагга̄хика̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху гахананиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху балаваниссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху ра̄джа̄нам̣ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ ва̄ ниссито хоти. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, име ме ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣иссантӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тйа̄сса ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣анти. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху балаваниссито хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато па̄пабхиккху кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти. ека̄дасамам̣.

чӯл̣авагго пан̃чамо.