4. девадӯтавагго

1.сабрахмакасуттам̣

31. ‘‘сабрахмака̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. сапубба̄чарийака̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. са̄хунеййа̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. ‘брахма̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. ‘пубба̄чарийа̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. ‘а̄хунеййа̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. там̣ кисса хету? бахука̄ра̄, бхиккхаве, ма̄та̄питаро путта̄нам̣, а̄па̄дака̄ посака̄, имасса локасса дассета̄роти.

‘‘брахма̄ти ма̄та̄питаро, пубба̄чарийа̄ти вуччаре;

а̄хунеййа̄ ча путта̄нам̣, паджа̄йа анукампака̄.

‘‘тасма̄ хи не намассеййа, саккареййа ча пан̣д̣ито;

аннена атха па̄нена, ваттхена сайанена ча;

уччха̄данена нха̄панена [наха̄панена (сӣ.)], па̄да̄нам̣ дхованена ча.

‘‘та̄йа нам̣ па̄ричарийа̄йа, ма̄та̄питӯсу пан̣д̣ита̄;

идхева [идха чева (сӣ.)] нам̣ пасам̣санти, печча сагге памодатӣ’’ти [сагге ча модатӣти (сӣ.) итиву. 106 итивуттаке]. пат̣хамам̣;

2. а̄нандасуттам̣

32. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘сийа̄ ну кхо, бханте, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу; йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихареййа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу; йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихареййа̄’’ти.

‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу; йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихареййа̄’’ти?

‘‘идха̄нанда, бхиккхуно евам̣ хоти – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. евам̣ кхо, а̄нанда, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на̄ссу; йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихареййа̄’’ти.

‘‘идан̃ча пана метам̣, а̄нанда, сандха̄йа бха̄ситам̣ па̄ра̄йане пун̣н̣акапан̃хе –

‘‘сан̇кха̄йа локасмим̣ паропара̄ни [паровара̄ни (сӣ. пӣ.) су. ни. 1054; чӯл̣ани. пун̣н̣акама̄н̣авапуччха̄ 73],

йассин̃джитам̣ наттхи кухин̃чи локе;

санто видхӯмо анӣгхо [анигхо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), анагхо (?)] нира̄со,

ата̄ри со джа̄тиджаранти брӯмӣ’’ти. дутийам̣;

3. са̄рипуттасуттам̣

33. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘сам̣кхиттенапи кхо ахам̣, са̄рипутта, дхаммам̣ десеййам̣; виттха̄ренапи кхо ахам̣, са̄рипутта, дхаммам̣ десеййам̣; сам̣кхиттавиттха̄ренапи кхо ахам̣, са̄рипутта, дхаммам̣ десеййам̣; ан̃н̃а̄та̄ро ча дуллабха̄’’ти. ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло, етасса, сугата, ка̄ло йам̣ бхагава̄ сам̣кхиттенапи дхаммам̣ десеййа, виттха̄ренапи дхаммам̣ десеййа, сам̣кхиттавиттха̄ренапи дхаммам̣ десеййа. бхависсанти дхаммасса ан̃н̃а̄та̄ро’’ти.

‘‘тасма̄тиха, са̄рипутта, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на бхависсанти, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на бхависсанти, йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи кхо, са̄рипутта, сиккхитаббам̣.

‘‘йато ча кхо, са̄рипутта, бхиккхуно имасмин̃ча савин̃н̃а̄н̣аке ка̄йе ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти, бахиддха̄ ча саббанимиттесу ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти, йан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарато ахан̇ка̄рамаман̇ка̄рама̄на̄нусайа̄ на хонти тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ упасампаджджа вихарати; айам̣ вуччати, са̄рипутта – ‘бхиккху аччхеччхи [аччхеджджи (сйа̄. кам̣. ка.)] тан̣хам̣, виваттайи [ва̄ваттайи (сӣ. пӣ.)] сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса’. идан̃ча пана метам̣, са̄рипутта, сандха̄йа бха̄ситам̣ па̄ра̄йане [па̄ра̄йан̣е (сӣ.)] удайапан̃хе –

‘‘паха̄нам̣ ка̄масан̃н̃а̄нам̣, доманасса̄на чӯбхайам̣;

тхинасса ча панӯданам̣, куккучча̄нам̣ нива̄ран̣ам̣.

‘‘упеккха̄сатисам̣суддхам̣, дхамматаккапуреджавам̣;

ан̃н̃а̄вимоккхам̣ пабрӯми, авиджджа̄йа пабхедана’’нти [су. ни. 1112; чӯл̣ани. удайама̄н̣авапуччха̄ 131]. татийам̣;

4. нида̄насуттам̣

34. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, нида̄на̄ни камма̄нам̣ самудайа̄йа. катама̄ни тӣн̣и? лобхо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, досо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, мохо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа.

‘‘йам̣, бхиккхаве, лобхапакатам̣ каммам̣ лобхаджам̣ лобханида̄нам̣ лобхасамудайам̣, йаттхасса аттабха̄во ниббаттати таттха там̣ каммам̣ випаччати. йаттха там̣ каммам̣ випаччати таттха тасса каммасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети, дит̣т̣хе ва̄ дхамме упападжджа ва̄ [упападждже ва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.) упападжджитва̄ти ма. ни. 3.303 па̄л̣ийа̄ сам̣ван̣н̣ана̄] апаре ва̄ [апара̄паре ва̄ (ка.)] парийа̄йе.

‘‘йам̣, бхиккхаве, досапакатам̣ каммам̣ досаджам̣ досанида̄нам̣ досасамудайам̣, йаттхасса аттабха̄во ниббаттати таттха там̣ каммам̣ випаччати. йаттха там̣ каммам̣ випаччати таттха тасса каммасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети, дит̣т̣хе ва̄ дхамме упападжджа ва̄ апаре ва̄ парийа̄йе.

‘‘йам̣, бхиккхаве, мохапакатам̣ каммам̣ мохаджам̣ моханида̄нам̣ мохасамудайам̣, йаттхасса аттабха̄во ниббаттати таттха там̣ каммам̣ випаччати. йаттха там̣ каммам̣ випаччати таттха тасса каммасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети, дит̣т̣хе ва̄ дхамме упападжджа ва̄ апаре ва̄ парийа̄йе.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, бӣджа̄ни акхан̣д̣а̄ни апӯтӣни ава̄та̄тапахата̄ни са̄ра̄да̄ни сукхасайита̄ни сукхетте супарикаммаката̄йа бхӯмийа̄ никкхитта̄ни. дево ча самма̄дха̄рам̣ ануппавеччхеййа. евассу та̄ни, бхиккхаве, бӣджа̄ни вуддхим̣ вирул̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджеййум̣. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, йам̣ лобхапакатам̣ каммам̣ лобхаджам̣ лобханида̄нам̣ лобхасамудайам̣, йаттхасса аттабха̄во ниббаттати таттха там̣ каммам̣ випаччати. йаттха там̣ каммам̣ випаччати таттха тасса каммасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети, дит̣т̣хе ва̄ дхамме упападжджа ва̄ апаре ва̄ парийа̄йе.

‘‘йам̣ досапакатам̣ каммам̣…пе… йам̣ мохапакатам̣ каммам̣ мохаджам̣ моханида̄нам̣ мохасамудайам̣, йаттхасса аттабха̄во ниббаттати таттха там̣ каммам̣ випаччати. йаттха там̣ каммам̣ випаччати таттха тасса каммасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведети, дит̣т̣хе ва̄ дхамме упападжджа ва̄ апаре ва̄ парийа̄йе. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и нида̄на̄ни камма̄нам̣ самудайа̄йа.

‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, нида̄на̄ни камма̄нам̣ самудайа̄йа. катама̄ни тӣн̣и? алобхо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, адосо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа, амохо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа.

‘‘йам̣, бхиккхаве, алобхапакатам̣ каммам̣ алобхаджам̣ алобханида̄нам̣ алобхасамудайам̣, лобхе вигате евам̣ там̣ каммам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣.

‘‘йам̣, бхиккхаве, адосапакатам̣ каммам̣ адосаджам̣ адосанида̄нам̣ адосасамудайам̣, досе вигате евам̣ там̣ каммам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣.

‘‘йам̣, бхиккхаве, амохапакатам̣ каммам̣ амохаджам̣ амоханида̄нам̣ амохасамудайам̣, мохе вигате евам̣ там̣ каммам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, бӣджа̄ни акхан̣д̣а̄ни апӯтӣни ава̄та̄тапахата̄ни са̄ра̄да̄ни сукхасайита̄ни. та̄ни пурисо аггина̄ д̣ахеййа. аггина̄ д̣ахитва̄ масим̣ кареййа. масим̣ каритва̄ маха̄ва̄те ва̄ опхун̣еййа [опунеййа (сӣ. пӣ.)] надийа̄ ва̄ сӣгхасота̄йа пава̄хеййа. евассу та̄ни, бхиккхаве, бӣджа̄ни уччхиннамӯла̄ни та̄ла̄ваттхуката̄ни анабха̄ван̇ката̄ни [анабха̄ваката̄ни (сӣ. пӣ.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄ни. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, йам̣ алобхапакатам̣ каммам̣ алобхаджам̣ алобханида̄нам̣ алобхасамудайам̣, лобхе вигате евам̣ там̣ каммам̣ пахӣнам̣ хоти уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄ван̇катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣.

‘‘йам̣ адосапакатам̣ каммам̣…пе… йам̣ амохапакатам̣ каммам̣ амохаджам̣ амоханида̄нам̣ амохасамудайам̣, мохе вигате евам̣ там̣ каммам̣ пахӣнам̣ хоти…пе… а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и нида̄на̄ни камма̄нам̣ самудайа̄йа̄’’ти.

‘‘лобхаджам̣ досаджан̃чева [досаджам̣ каммам̣ (ка.)], мохаджан̃ча̄павиддасу;

йам̣ тена пакатам̣ каммам̣, аппам̣ ва̄ йади ва̄ бахум̣;

идхева там̣ веданийам̣, ваттху ан̃н̃ам̣ на виджджати.

‘‘тасма̄ лобхан̃ча досан̃ча, мохаджан̃ча̄пи виддасу;

виджджам̣ уппа̄дайам̣ бхиккху, сабба̄ дуггатийо джахе’’ти. чатуттхам̣;

5. хаттхакасуттам̣

35. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ а̄л̣авийам̣ вихарати гомагге сим̣сапа̄ване пан̣н̣асантхаре. атха кхо хаттхако а̄л̣авако джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но аддаса бхагавантам̣ гомагге сим̣сапа̄ване пан̣н̣асантхаре нисиннам̣. дисва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо хаттхако а̄л̣авако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘каччи, бханте, бхагава̄ сукхамасайиттха̄’’ти? ‘‘евам̣, кума̄ра, сукхамасайиттхам̣. йе ча пана локе сукхам̣ сенти, ахам̣ тесам̣ ан̃н̃атаро’’ти.

‘‘сӣта̄, бханте, хемантика̄ ратти, антарат̣т̣хако химапа̄тасамайо, кхара̄ гокан̣т̣акахата̄ бхӯми, тануко пан̣н̣асантхаро, вирал̣а̄ни руккхасса патта̄ни, сӣта̄ни ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни, сӣто ча верамбхо ва̄то ва̄йати. атха ча пана бхагава̄ евама̄ха – ‘евам̣, кума̄ра, сукхамасайиттхам̣. йе ча пана локе сукхам̣ сенти, ахам̣ тесам̣ ан̃н̃атаро’’’ти.

‘‘тена хи, кума̄ра, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, кума̄ра, идхасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ кӯт̣а̄га̄рам̣ уллитта̄валиттам̣ нива̄там̣ пхуситаггал̣ам̣ пихитава̄тапа̄нам̣. татрасса паллан̇ко гонакаттхато пат̣икаттхато пат̣аликаттхато кадалимигапаварапаччаттхаран̣о [ка̄далимигапаварапаччаттхаран̣о (сӣ.)] сауттараччхадо убхато лохитакӯпадха̄но; телаппадӣпо четтха джха̄йеййа [джа̄леййа (ка.)]; чатассо ча [тассева (ка.)] паджа̄патийо мана̄па̄мана̄пена паччупат̣т̣хита̄ ассу. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, кума̄ра, сукхам̣ ва̄ со сайеййа но ва̄? катхам̣ ва̄ те еттха хотӣ’’ти? ‘‘сукхам̣ со, бханте, сайеййа. йе ча пана локе сукхам̣ сенти, со тесам̣ ан̃н̃атаро’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, кума̄ра, апи ну тасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ уппаджджеййум̣ ра̄гаджа̄ парил̣а̄ха̄ ка̄йика̄ ва̄ четасика̄ ва̄ йехи со ра̄гаджехи парил̣а̄хехи парид̣айхама̄но дуккхам̣ сайеййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’ти.

‘‘йехи кхо со, кума̄ра, гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ра̄гаджехи парил̣а̄хехи парид̣айхама̄но дуккхам̣ сайеййа, со ра̄го татха̄гатасса пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. тасма̄хам̣ сукхамасайиттхам̣.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, кума̄ра, апи ну тасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ уппаджджеййум̣ досаджа̄ парил̣а̄ха̄…пе… мохаджа̄ парил̣а̄ха̄ ка̄йика̄ ва̄ четасика̄ ва̄ йехи со мохаджехи парил̣а̄хехи парид̣айхама̄но дуккхам̣ сайеййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’ти.

‘‘йе хи кхо со, кума̄ра, гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ мохаджехи парил̣а̄хехи парид̣айхама̄но дуккхам̣ сайеййа, со мохо татха̄гатасса пахӣно уччхиннамӯло та̄ла̄ваттхукато анабха̄ван̇като а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммо. тасма̄хам̣ сукхамасайиттха’’нти.

[чӯл̣ава. 305; сам̣. ни. 1.242] ‘‘саббада̄ ве сукхам̣ сети, бра̄хман̣о париниббуто;

йо на лимпати [липпати (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] ка̄месу, сӣтибхӯто нирӯпадхи.

‘‘сабба̄ а̄саттийо чхетва̄, винеййа хадайе дарам̣;

упасанто сукхам̣ сети, сантим̣ паппуййа четасо’’ти. пан̃чамам̣;

6. девадӯтасуттам̣

36. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, девадӯта̄ни. катама̄ни тӣн̣и? идха, бхиккхаве, екаччо ка̄йена дуччаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати, манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄, манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ йамасса ран̃н̃о дассенти – ‘айам̣, дева, пурисо аматтеййо апеттеййо аса̄ман̃н̃о абрахман̃н̃о, на куле джет̣т̣ха̄пача̄йӣ. имасса дево дан̣д̣ам̣ пан̣етӯ’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ пат̣хамам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джати самануга̄хати саманубха̄сати – ‘амбхо, пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу пат̣хамам̣ девадӯтам̣ па̄тубхӯта’нти? со евама̄ха – ‘на̄ддасам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ а̄сӣтикам̣ ва̄ на̄вутикам̣ ва̄ вассасатикам̣ ва̄ [пасса ма. ни. 3.263] джа̄тийа̄ джин̣н̣ам̣ гопа̄насиван̇кам̣ бхоггам̣ дан̣д̣апара̄йан̣ам̣ [дан̣д̣апара̄йанам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] паведхама̄нам̣ гаччхантам̣ а̄турам̣ гатайоббанам̣ кхан̣д̣адантам̣ палитакесам̣ вилӯнам̣ кхаллитасирам̣ [кхалитам̣ сиро (сӣ. пӣ.), кхалитасирам̣ (сйа̄. кам̣.) ма. ни. 3.263] валитам̣ тилака̄хатагатта’нти? со евама̄ха – ‘аддасам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо, пуриса, тасса те вин̃н̃усса сато махаллакасса на етадахоси – ахампи кхомхи джара̄дхаммо джарам̣ анатӣто, ханда̄хам̣ калйа̄н̣ам̣ кароми, ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄’ти? со евама̄ха – ‘на̄саккхиссам̣, бханте. пама̄дассам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо, пуриса, пама̄дата̄йа [пама̄давата̄йа (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) ма. ни. 3.262] на калйа̄н̣амака̄си ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. таггха твам̣ [там̣ (ка.)], амбхо пуриса, татха̄ кариссанти йатха̄ там̣ [те (ка.)] паматтам̣. там̣ кхо пана те етам̣ [там̣ кхо панетам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] па̄пакаммам̣ [па̄пам̣ каммам̣ (сӣ.)] нева ма̄тара̄ катам̣, на питара̄ катам̣, на бха̄тара̄ катам̣, на бхагинийа̄ катам̣, на митта̄маччехи катам̣, на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣, на девата̄хи катам̣, на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣; атха кхо тайа̄ветам̣ па̄пакаммам̣ катам̣, тван̃н̃еветасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведиссасӣ’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ пат̣хамам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джитва̄ самануга̄хитва̄ саманубха̄ситва̄, дутийам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джати самануга̄хати саманубха̄сати – ‘амбхо пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу дутийам̣ девадӯтам̣ па̄тубхӯта’нти? со евама̄ха – ‘на̄ддасам̣, бханте’ти. ‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ а̄ба̄дхикам̣ дуккхитам̣ ба̄л̣хагила̄нам̣, саке муттакарӣсе палипаннам̣ сема̄нам̣, ан̃н̃ехи вут̣т̣ха̄пийама̄нам̣, ан̃н̃ехи сам̣весийама̄на’нти? со евама̄ха – ‘аддасам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, тасса те вин̃н̃усса сато махаллакасса на етадахоси – ахампи кхомхи бйа̄дхидхаммо бйа̄дхим̣ анатӣто, ханда̄хам̣ калйа̄н̣ам̣ кароми ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄’ти? со евама̄ха – ‘на̄саккхиссам̣, бханте. пама̄дассам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, пама̄дата̄йа на калйа̄н̣амака̄си ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. таггха твам̣, амбхо пуриса, татха̄ кариссанти йатха̄ там̣ паматтам̣. там̣ кхо пана те етам̣ па̄пакаммам̣ нева ма̄тара̄ катам̣, на питара̄ катам̣, на бха̄тара̄ катам̣, на бхагинийа̄ катам̣, на митта̄маччехи катам̣, на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣, на девата̄хи катам̣, на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣; атха кхо тайа̄ветам̣ па̄пакаммам̣ катам̣. тван̃н̃еветасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведиссасӣ’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ дутийам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джитва̄ самануга̄хитва̄ саманубха̄ситва̄, татийам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джати самануга̄хати саманубха̄сати – ‘амбхо пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу татийам̣ девадӯтам̣ па̄тубхӯта’нти? со евама̄ха – ‘на̄ддасам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, на твам̣ аддаса мануссесу иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ ека̄хаматам̣ ва̄ двӣхаматам̣ ва̄ тӣхаматам̣ ва̄ уддхума̄такам̣ винӣлакам̣ випуббакаджа̄та’нти? со евама̄ха – ‘аддасам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, тасса те вин̃н̃усса сато махаллакасса на етадахоси – ахампи кхомхи маран̣адхаммо маран̣ам̣ анатӣто, ханда̄хам̣ калйа̄н̣ам̣ кароми ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄’ти? со евама̄ха – ‘на̄саккхиссам̣, бханте. пама̄дассам̣, бханте’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ евама̄ха – ‘амбхо пуриса, пама̄дата̄йа на калйа̄н̣амака̄си ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄. таггха твам̣, амбхо пуриса, татха̄ кариссанти йатха̄ там̣ паматтам̣. там̣ кхо пана те етам̣ па̄пакаммам̣ нева ма̄тара̄ катам̣, на питара̄ катам̣, на бха̄тара̄ катам̣, на бхагинийа̄ катам̣, на митта̄маччехи катам̣, на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣, на девата̄хи катам̣, на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣; атха кхо тайа̄ветам̣ па̄пакаммам̣ катам̣. тван̃н̃еветасса випа̄кам̣ пат̣исам̣ведиссасӣ’’’ти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, йамо ра̄джа̄ татийам̣ девадӯтам̣ самануйун̃джитва̄ самануга̄хитва̄ саманубха̄ситва̄ тун̣хӣ хоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ пан̃чавидхабандханам̣ на̄ма ка̄ран̣ам̣ каронти. таттам̣ айокхилам̣ хаттхе гаменти. таттам̣ айокхилам̣ дутийасмим̣ хаттхе гаменти. таттам̣ айокхилам̣ па̄де гаменти. таттам̣ айокхилам̣ дутийасмим̣ па̄де гаменти. таттам̣ айокхилам̣ маджджхе урасмим̣ гаменти. со таттха дуккха̄ тибба̄ [типпа̄ (сӣ.)] кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведийати, на ча та̄ва ка̄лан̇кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ сам̣весетва̄ [сам̣кад̣д̣хитва̄ (ка.)] кудха̄рӣхи таччханти. со таттха дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведийати, на ча та̄ва ка̄лан̇кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти.

‘‘таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ ва̄сӣхи таччханти…пе… таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ ратхе йоджетва̄ а̄дитта̄йа бхӯмийа̄ сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа [сан̃джотибхӯта̄йа (сйа̄. кам̣.)] са̄рентипи пачча̄са̄рентипи…пе… таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ махантам̣ ан̇га̄рапаббатам̣ а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ а̄ропентипи оропентипи…пе… таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ гахетва̄ татта̄йа лохакумбхийа̄ паккхипанти, а̄дитта̄йа сампаджджалита̄йа саджотибхӯта̄йа. со таттха пхен̣уддехакам̣ паччама̄но сакимпи уддхам̣ гаччхати, сакимпи адхо гаччхати, сакимпи тирийам̣ гаччхати. со таттха дуккха̄ тибба̄ кхара̄ кат̣ука̄ ведана̄ ведийати, на ча та̄ва ка̄лам̣ кароти йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣхоти. таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ маха̄нирайе паккхипанти. со кхо пана, бхиккхаве, маха̄нирайо –

‘‘чатуккан̣н̣о чатудва̄ро, вибхатто бха̄гасо мито;

айопа̄ка̄рапарийанто, айаса̄ пат̣икуджджито.

‘‘тасса айомайа̄ бхӯми, джалита̄ теджаса̄ йута̄;

саманта̄ йоджанасатам̣, пхаритва̄ тит̣т̣хати саббада̄’’ти [пе. ва. 70-71, 240-241].

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, йамасса ран̃н̃о етадахоси – ‘йе кира, бхо, локе па̄пака̄ни камма̄ни каронти те еварӯпа̄ вивидха̄ каммака̄ран̣а̄ карӣйанти. ахо вата̄хам̣ мануссаттам̣ лабхеййам̣, татха̄гато ча локе уппаджджеййа арахам̣ самма̄самбуддхо, тан̃ча̄хам̣ бхагавантам̣ пайирупа̄сеййам̣. со ча ме бхагава̄ дхаммам̣ десеййа, тасса ча̄хам̣ бхагавато дхаммам̣ а̄джа̄неййа’нти. там̣ кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, на ан̃н̃асса саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ сутва̄ евам̣ вада̄ми, апи ча кхо, бхиккхаве, йадева ме са̄мам̣ н̃а̄там̣ са̄мам̣ дит̣т̣хам̣ са̄мам̣ видитам̣ тадева̄хам̣ вада̄мӣ’’ти.

‘‘чодита̄ девадӯтехи, йе памаджджанти ма̄н̣ава̄;

те дӣгхараттам̣ сочанти, хӣнака̄йӯпага̄ нара̄.

‘‘йе ча кхо девадӯтехи, санто саппуриса̄ идха;

чодита̄ наппамаджджанти, арийадхамме куда̄чанам̣.

‘‘упа̄да̄не бхайам̣ дисва̄, джа̄тимаран̣асамбхаве;

анупа̄да̄ вимуччанти, джа̄тимаран̣асан̇кхайе.

‘‘те аппаматта̄ [те кхоппаматта̄ (сӣ.), те кхемаппатта̄ (сйа̄. кам̣. пӣ.) ма. ни. 3.271] сукхино [сукхита̄ (сӣ. сйа̄.)], дит̣т̣хадхамма̄бхиниббута̄;

саббаверабхайа̄тӣта̄, саббадуккхам̣ упаччагу’’нти. чхат̣т̣хам̣;

7. чатумаха̄ра̄джасуттам̣

37. ‘‘ат̣т̣хамийам̣, бхиккхаве, паккхасса чатуннам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ амачча̄ па̄рисаджджа̄ имам̣ локам̣ анувичаранти – ‘каччи бахӯ манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронтӣ’ти. ча̄туддасим̣, бхиккхаве, паккхасса чатуннам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ путта̄ имам̣ локам̣ анувичаранти – ‘каччи бахӯ манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронтӣ’ти. тадаху, бхиккхаве, упосатхе паннарасе чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но са̄ман̃н̃ева имам̣ локам̣ анувичаранти – ‘каччи бахӯ манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронтӣ’’’ти.

‘‘саче, бхиккхаве, аппака̄ хонти манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронти. таменам̣, бхиккхаве, чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ судхамма̄йа сабха̄йа саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ а̄роченти – ‘аппака̄ кхо, ма̄риса̄, манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронтӣ’ти. тена кхо, бхиккхаве, дева̄ та̄ватим̣са̄ анаттамана̄ хонти – ‘дибба̄ вата, бхо, ка̄йа̄ париха̄йиссанти, парипӯриссанти асурака̄йа̄’’’ти.

‘‘саче пана, бхиккхаве, бахӯ хонти манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронти. таменам̣, бхиккхаве, чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ судхамма̄йа сабха̄йа саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ а̄роченти – ‘бахӯ кхо, ма̄риса̄, манусса̄ мануссесу маттеййа̄ петтеййа̄ са̄ман̃н̃а̄ брахман̃н̃а̄ куле джет̣т̣ха̄пача̄йино упосатхам̣ упавасанти пат̣иджа̄гаронти пун̃н̃а̄ни каронтӣ’ти. тена, бхиккхаве, дева̄ та̄ватим̣са̄ аттамана̄ хонти – ‘дибба̄ вата, бхо, ка̄йа̄ парипӯриссанти, париха̄йиссанти асурака̄йа̄’’’ти.

‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, сакко дева̄наминдо деве та̄ватим̣се анунайама̄но та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣;

упосатхам̣ упавасеййа, йописса [йопасса (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ма̄дисо наро’’ти.

‘‘са̄ кхо панеса̄, бхиккхаве, саккена дева̄наминдена га̄тха̄ дуггӣта̄ на сугӣта̄ дуббха̄сита̄ на субха̄сита̄. там̣ кисса хету? сакко хи, бхиккхаве, дева̄наминдо авӣтара̄го авӣтадосо авӣтамохо.

‘‘йо ча кхо со, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ брахмачарийо катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто, тасса кхо етам̣, бхиккхаве, бхиккхуно [тасса кхо етам̣ бхиккхуно (сӣ. сйа̄.), тасса кхо евам̣ бхиккхаве бхиккхуно (ка.)] каллам̣ вачана̄йа –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣;

упосатхам̣ упавасеййа, йописса ма̄дисо наро’’ти.

‘‘там̣ кисса хету? со хи, бхиккхаве, бхиккху вӣтара̄го вӣтадосо вӣтамохо’’ти. саттамам̣.

8. дутийачатумаха̄ра̄джасуттам̣

38. ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, сакко дева̄наминдо деве та̄ватим̣се анунайама̄но та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ га̄тхам̣ абха̄си –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣;

упосатхам̣ упавасеййа, йописса ма̄дисо наро’’ти.

‘‘са̄ кхо панеса̄, бхиккхаве, саккена дева̄наминдена га̄тха̄ дуггӣта̄ на сугӣта̄ дуббха̄сита̄ на субха̄сита̄. там̣ кисса хету? сакко хи, бхиккхаве, дева̄наминдо апаримутто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, апаримутто дуккхасма̄ти вада̄ми.

‘‘йо ча кхо со, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто, тасса кхо етам̣, бхиккхаве, бхиккхуно каллам̣ вачана̄йа –

‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣;

упосатхам̣ упавасеййа, йописса ма̄дисо наро’’ти.

‘‘там̣ кисса хету? со хи, бхиккхаве, бхиккху паримутто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, паримутто дуккхасма̄ти вада̄мӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. сукхума̄ласуттам̣

39. ‘‘сукхума̄ло ахам̣, бхиккхаве, парамасукхума̄ло аччантасукхума̄ло. мама судам̣, бхиккхаве, питу нивесане поккхаран̣ийо ка̄рита̄ хонти. екаттха судам̣, бхиккхаве, уппалам̣ ваппати [пуппхати (сӣ. пӣ.)], екаттха падумам̣, екаттха пун̣д̣арӣкам̣, йа̄вадева маматтха̄йа. на кхо панасса̄хам̣, бхиккхаве, ака̄сикам̣ чанданам̣ дха̄реми [ка̄сикам̣ чанданам̣ дха̄реми (сйа̄. кам̣. ка.), ака̄сикам̣ дха̄реми (?)]. ка̄сикам̣, бхиккхаве, су ме там̣ вет̣ханам̣ хоти, ка̄сика̄ кан̃чука̄, ка̄сикам̣ нива̄санам̣, ка̄сико уттара̄сан̇го. раттиндивам̣ [раттидивам̣ (ка.)] кхо пана ме су там̣, бхиккхаве, сетаччхаттам̣ дха̄рӣйати – ‘ма̄ нам̣ пхуси сӣтам̣ ва̄ ун̣хам̣ ва̄ тин̣ам̣ ва̄ раджо ва̄ усса̄во ва̄’’’ти.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, тайо па̄са̄да̄ ахесум̣ – еко хемантико, еко гимхико, еко вассико. со кхо ахам̣, бхиккхаве, вассике па̄са̄де вассике чатта̄ро ма̄се ниппурисехи тӯрийехи парича̄райама̄но [парича̄рийама̄но (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] на хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ ороха̄ми. йатха̄ кхо пана, бхиккхаве, ан̃н̃есам̣ нивесане да̄сакаммакарапорисасса кан̣а̄джакам̣ бходжанам̣ дӣйати билан̇гадутийам̣, евамевассу ме, бхиккхаве, питу нивесане да̄сакаммакарапорисасса са̄лимам̣содано дӣйати.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, еварӯпа̄йа иддхийа̄ саманна̄гатасса еварӯпена ча сукхума̄лена етадахоси – ‘ассутава̄ кхо путхуджджано аттана̄ джара̄дхаммо сама̄но джарам̣ анатӣто парам̣ джин̣н̣ам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати атта̄нам̣йева атиситва̄, ахампи кхомхи джара̄дхаммо джарам̣ анатӣто. ахан̃чева [ахан̃че (?)] кхо пана джара̄дхаммо сама̄но джарам̣ анатӣто парам̣ джин̣н̣ам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйеййам̣ хара̄йеййам̣ джигуччхеййам̣ на метам̣ асса патирӯпа’нти. тасса майхам̣, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхато йо йоббане йоббанамадо со саббасо пахӣйи.

‘‘ассутава̄ кхо путхуджджано аттана̄ бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхим̣ анатӣто парам̣ бйа̄дхитам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати атта̄нам̣йева атиситва̄ – ‘ахампи кхомхи бйа̄дхидхаммо бйа̄дхим̣ анатӣто, ахан̃чева кхо пана бйа̄дхидхаммо сама̄но бйа̄дхим̣ анатӣто парам̣ бйа̄дхикам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйеййам̣ хара̄йеййам̣ джигуччхеййам̣, на метам̣ асса патирӯпа’нти. тасса майхам̣, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхато йо а̄рогйе а̄рогйамадо со саббасо пахӣйи.

‘‘ассутава̄ кхо путхуджджано аттана̄ маран̣адхаммо сама̄но маран̣ам̣ анатӣто парам̣ матам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати атта̄нам̣йева атиситва̄ – ‘ахампи кхомхи маран̣адхаммо, маран̣ам̣ анатӣто, ахам̣ чева кхо пана маран̣адхаммо сама̄но маран̣ам̣ анатӣто парам̣ матам̣ дисва̄ ат̣т̣ӣйеййам̣ хара̄йеййам̣ джигуччхеййам̣, на метам̣ асса патирӯпа’нти. тасса майхам̣, бхиккхаве, ити пат̣исан̃чиккхато йо джӣвите джӣвитамадо со саббасо пахӣйӣ’’ти.

‘‘тайоме, бхиккхаве, мада̄. катаме тайо? йоббанамадо, а̄рогйамадо, джӣвитамадо. йоббанамадаматто ва̄, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано ка̄йена дуччаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати, манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄, манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. а̄рогйамадаматто ва̄, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано…пе… джӣвитамадаматто ва̄, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано ка̄йена дуччаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати, манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄, манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати.

‘‘йоббанамадаматто ва̄, бхиккхаве, бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. а̄рогйамадаматто ва̄, бхиккхаве, бхиккху…пе… джӣвитамадаматто ва̄, бхиккхаве, бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттатӣ’’ти.

‘‘бйа̄дхидхамма̄ джара̄дхамма̄, атхо маран̣адхаммино;

йатха̄дхамма̄ [бйа̄дхидхаммо джара̄дхаммо, атхо маран̣адхаммико; йатха̄ дхаммо (ка.)] татха̄санта̄, джигуччханти путхуджджана̄.

‘‘ахан̃че там̣ джигуччхеййам̣, евам̣дхаммесу па̄н̣ису;

на метам̣ патирӯпасса, мама евам̣ виха̄рино.

‘‘сохам̣ евам̣ вихаранто, н̃атва̄ дхаммам̣ нирӯпадхим̣;

а̄рогйе йоббанасмин̃ча, джӣвитасмин̃ча йе мада̄.

‘‘саббе маде абхибхосми [атӣтосми (ка.)], неккхамме дат̣т̣ху кхематам̣;

тасса ме аху усса̄хо, нибба̄нам̣ абхипассато.

‘‘на̄хам̣ бхаббо етарахи, ка̄ма̄ни пат̣исевитум̣;

аниватти бхависса̄ми, брахмачарийапара̄йан̣о’’ти. навамам̣;

10. а̄дхипатеййасуттам̣

40. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, а̄дхипатеййа̄ни. катама̄ни тӣн̣и? атта̄дхипатеййам̣, лока̄дхипатеййам̣, дхамма̄дхипатеййам̣. катаман̃ча, бхиккхаве, атта̄дхипатеййам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо пана̄хам̣ чӣварахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. на пин̣д̣апа̄тахету, на сена̄санахету, на итибхава̄бхавахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. апи ча кхомхи отин̣н̣о джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, дуккхотин̣н̣о дуккхапарето. аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄ти. ахан̃чева кхо пана йа̄дисаке [йа̄дисаке ва̄ (сӣ. пӣ. ка.)] ка̄ме оха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито та̄дисаке ва̄ [ча (ка.)] ка̄ме парийесеййам̣ тато ва̄ [ча (ка.)] па̄пит̣т̣хатаре, на метам̣ патирӯпа’нти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ бхависсати асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екагга’нти. со атта̄нам̣йева адхипатим̣ каритва̄ акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄вети, са̄ваджджам̣ паджахати, анаваджджам̣ бха̄вети, суддхам̣ атта̄нам̣ парихарати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, атта̄дхипатеййам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, лока̄дхипатеййам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо пана̄хам̣ чӣварахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. на пин̣д̣апа̄тахету, на сена̄санахету, на итибхава̄бхавахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. апи ча кхомхи отин̣н̣о джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, дуккхотин̣н̣о дуккхапарето. аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄’ти. ахан̃чева кхо пана евам̣ паббаджито сама̄но ка̄мавитаккам̣ ва̄ витаккеййам̣, бйа̄па̄давитаккам̣ ва̄ витаккеййам̣, вихим̣са̄витаккам̣ ва̄ витаккеййам̣, маха̄ кхо пана̄йам̣ локасаннива̄со. махантасмим̣ кхо пана локасаннива̄се санти саман̣абра̄хман̣а̄ иддхиманто диббачаккхука̄ парачиттавидуно. те дӯратопи пассанти, а̄санна̄пи на диссанти, четаса̄пи читтам̣ паджа̄нанти [джа̄нанти (ка.)]. тепи мам̣ евам̣ джа̄неййум̣ – ‘пассатха, бхо, имам̣ кулапуттам̣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито сама̄но вокин̣н̣о вихарати па̄пакехи акусалехи дхаммехӣ’ти. девата̄пи кхо санти иддхимантинийо диббачаккхука̄ парачиттавидунийо. та̄ дӯратопи пассанти, а̄санна̄пи на диссанти, четаса̄пи читтам̣ джа̄нанти. та̄пи мам̣ евам̣ джа̄неййум̣ – ‘пассатха, бхо, имам̣ кулапуттам̣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито сама̄но вокин̣н̣о вихарати па̄пакехи акусалехи дхаммехӣ’ти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ бхависсати асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екагга’нти. со локам̣йева адхипатим̣ каритва̄ акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄вети, са̄ваджджам̣ паджахати, анаваджджам̣ бха̄вети, суддхам̣ атта̄нам̣ парихарати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, лока̄дхипатеййам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, дхамма̄дхипатеййам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на кхо пана̄хам̣ чӣварахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. на пин̣д̣апа̄тахету, на сена̄санахету, на итибхава̄бхавахету ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. апи ча кхомхи отин̣н̣о джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, дуккхотин̣н̣о дуккхапарето. аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄ти. сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣти. санти кхо пана ме сабрахмача̄рӣ джа̄нам̣ пассам̣ вихаранти. ахан̃чева кхо пана евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджито сама̄но кусӣто вихареййам̣ паматто, на метам̣ асса патирӯпа’нти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ бхависсати асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екагга’нти. со дхаммам̣йева адхипатим̣ каритва̄ акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄вети, са̄ваджджам̣ паджахати, анаваджджам̣ бха̄вети, суддхам̣ атта̄нам̣ парихарати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, дхамма̄дхипатеййам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и а̄дхипатеййа̄нӣ’’ти.

‘‘наттхи локе рахо на̄ма, па̄пакаммам̣ пакуббато;

атта̄ те пуриса джа̄на̄ти, саччам̣ ва̄ йади ва̄ муса̄.

‘‘калйа̄н̣ам̣ вата бхо саккхи, атта̄нам̣ атиман̃н̃аси;

йо сантам̣ аттани па̄пам̣, атта̄нам̣ паригӯхаси.

‘‘пассанти дева̄ ча татха̄гата̄ ча,

локасмим̣ ба̄лам̣ висамам̣ чарантам̣;

тасма̄ хи атта̄дхипатеййако ча [атта̄дхипако сако чаре (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)],

лока̄дхипо ча нипако ча джха̄йӣ.

‘‘дхамма̄дхипо ча анудхаммача̄рӣ,

на хӣйати саччапараккамо муни;

пасайха ма̄рам̣ абхибхуййа антакам̣,

йо ча пхусӣ джа̄тиккхайам̣ падха̄нава̄;

со та̄дисо локавидӯ сумедхо,

саббесу дхаммесу атаммайо мунӣ’’ти. дасамам̣;

девадӯтавагго чатуттхо.