1. ба̄лавагго

1. бхайасуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте [бхадданте (ка.)]’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘йа̄ни ка̄ничи, бхиккхаве, бхайа̄ни уппаджджанти сабба̄ни та̄ни ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. йе кечи упаддава̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. йе кечи упасагга̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. сеййатха̄пи, бхиккхаве, нал̣а̄га̄ра̄ ва̄ тин̣а̄га̄ра̄ ва̄ [нал̣а̄га̄рам̣ ва̄ тин̣а̄га̄рам̣ ва̄ (сӣ.)] агги мутто [аггимукко (сӣ.), агги мукко (сйа̄. кам̣. пӣ.)] кӯт̣а̄га̄ра̄нипи д̣ахати уллитта̄валитта̄ни нива̄та̄ни пхуситаггал̣а̄ни пихитава̄тапа̄на̄ни; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи бхайа̄ни уппаджджанти сабба̄ни та̄ни ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. йе кечи упаддава̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато. йе кечи упасагга̄ уппаджджанти саббе те ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, саппат̣ибхайо ба̄ло, аппат̣ибхайо пан̣д̣ито. саупаддаво ба̄ло, анупаддаво пан̣д̣ито. саупасагго ба̄ло, анупасагго пан̣д̣ито. наттхи, бхиккхаве, пан̣д̣итато бхайам̣, наттхи пан̣д̣итато упаддаво, наттхи пан̣д̣итато упасагго.

‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо те тайо дхамме абхиниваджджетва̄, йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо те тайо дхамме сама̄да̄йа ваттисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. пат̣хамам̣.

2. лаккхан̣асуттам̣

2. ‘‘каммалаккхан̣о, бхиккхаве, ба̄ло, каммалаккхан̣о пан̣д̣ито, апада̄насобханӣ [апада̄не собхати (сйа̄. кам̣. пӣ.)] пан̃н̃а̄ти [пан̃н̃атти (?)]. тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? ка̄йадуччаритена, вачӣдуччаритена, манодуччаритена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. катамехи тӣхи? ка̄йасучаритена, вачӣсучаритена, маносучаритена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо.

‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо те тайо дхамме абхиниваджджетва̄, йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо те тайо дхамме сама̄да̄йа ваттисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. дутийам̣.

3. чинтӣсуттам̣

3. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, ба̄ласса ба̄лалаккхан̣а̄ни ба̄ланимитта̄ни ба̄ла̄пада̄на̄ни. катама̄ни тӣн̣и? идха, бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча хоти дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча. но чедам̣ [но четам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)], бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча абхависса дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча, кена нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄неййум̣ [тена нам̣ пан̣д̣ита̄ на джа̄неййум̣ (ка.), на нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄неййум̣ (?)] – ‘ба̄ло айам̣ бхавам̣ асаппурисо’ти? йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, ба̄ло дуччинтитачинтӣ ча хоти дуббха̄ситабха̄сӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча тасма̄ нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄нанти – ‘ба̄ло айам̣ бхавам̣ асаппурисо’ти. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и ба̄ласса ба̄лалаккхан̣а̄ни ба̄ланимитта̄ни ба̄ла̄пада̄на̄ни.

‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, пан̣д̣итасса пан̣д̣италаккхан̣а̄ни пан̣д̣итанимитта̄ни пан̣д̣ита̄пада̄на̄ни. катама̄ни тӣн̣и? идха, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча хоти субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча. но чедам̣, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча абхависса субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча, кена нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄неййум̣ – ‘пан̣д̣ито айам̣ бхавам̣ саппурисо’ти? йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, пан̣д̣ито сучинтитачинтӣ ча хоти субха̄ситабха̄сӣ ча сукатакаммака̄рӣ ча тасма̄ нам̣ пан̣д̣ита̄ джа̄нанти – ‘пан̣д̣ито айам̣ бхавам̣ саппурисо’ти. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и пан̣д̣итасса пан̣д̣италаккхан̣а̄ни пан̣д̣итанимитта̄ни пан̣д̣ита̄пада̄на̄ни. тасма̄тиха…. татийам̣.

4. аччайасуттам̣

4. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? аччайам̣ аччайато на пассати, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ наппат̣икароти, парасса кхо пана аччайам̣ десентасса йатха̄дхаммам̣ наппат̣игган̣ха̄ти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. катамехи тӣхи? аччайам̣ аччайато пассати, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, парасса кхо пана аччайам̣ десентасса йатха̄дхаммам̣ пат̣игган̣ха̄ти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. тасма̄тиха…. чатуттхам̣.

5. айонисосуттам̣

5. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? айонисо пан̃хам̣ катта̄ хоти, айонисо пан̃хам̣ виссаджджета̄ хоти, парасса кхо пана йонисо пан̃хам̣ виссаджджитам̣ париман̣д̣алехи падабйан̃джанехи силит̣т̣хехи упагатехи на̄ббханумодита̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. катамехи тӣхи? йонисо пан̃хам̣ катта̄ хоти, йонисо пан̃хам̣ виссаджджета̄ хоти, парасса кхо пана йонисо пан̃хам̣ виссаджджитам̣ париман̣д̣алехи падабйан̃джанехи силит̣т̣хехи упагатехи аббханумодита̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. тасма̄тиха…. пан̃чамам̣.

6. акусаласуттам̣

6. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? акусалена ка̄йакаммена, акусалена вачӣкаммена, акусалена манокаммена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. катамехи тӣхи? кусалена ка̄йакаммена, кусалена вачӣкаммена, кусалена манокаммена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо. тасма̄тиха…. чхат̣т̣хам̣.

7. са̄ваджджасуттам̣

7. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? са̄ваджджена ка̄йакаммена, са̄ваджджена вачӣкаммена, са̄ваджджена манокаммена…пе… анаваджджена ка̄йакаммена, анаваджджена вачӣкаммена, анаваджджена манокаммена…пе…. саттамам̣.

8. сабйа̄баджджхасуттам̣

8. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо. катамехи тӣхи? сабйа̄баджджхена ка̄йакаммена, сабйа̄баджджхена вачӣкаммена, сабйа̄баджджхена манокаммена…пе… абйа̄баджджхена ка̄йакаммена, абйа̄баджджхена вачӣкаммена, абйа̄баджджхена манокаммена. имехи, кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо.

‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло ведитаббо те тайо дхамме абхиниваджджетва̄, йехи тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито ведитаббо те тайо дхамме сама̄да̄йа ваттисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитабба’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. кхатасуттам̣

9. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато ба̄ло абйатто асаппурисо кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати. катамехи тӣхи? ка̄йадуччаритена, вачӣдуччаритена, манодуччаритена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ба̄ло абйатто асаппурисо кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито вийатто саппурисо аккхатам̣ анупахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, анаваджджо ча хоти анануваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча пун̃н̃ам̣ пасавати. катамехи тӣхи? ка̄йасучаритена, вачӣсучаритена, маносучаритена. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато пан̣д̣ито вийатто саппурисо аккхатам̣ анупахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, анаваджджо ча хоти анануваджджо ча вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча пун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти. навамам̣.

10. маласуттам̣

10. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тайо мале аппаха̄йа йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. катамехи тӣхи? дуссӣло ча хоти, дуссӣлйамалан̃часса аппахӣнам̣ хоти; иссукӣ ча хоти, исса̄малан̃часса аппахӣнам̣ хоти; маччхарӣ ча хоти, маччхерамалан̃часса аппахӣнам̣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато име тайо мале аппаха̄йа йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тайо мале паха̄йа йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге. катамехи тӣхи? сӣлава̄ ча хоти, дуссӣлйамалан̃часса пахӣнам̣ хоти; аниссукӣ ча хоти, исса̄малан̃часса пахӣнам̣ хоти; амаччхарӣ ча хоти, маччхерамалан̃часса пахӣнам̣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато име тайо мале паха̄йа йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге’’ти. дасамам̣.

ба̄лавагго пат̣хамо.