5. парисавагго

43. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? утта̄на̄ ча париса̄ гамбхӣра̄ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, утта̄на̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ уддхата̄ хонти уннал̣а̄ чапала̄ мукхара̄ викин̣н̣ава̄ча̄ мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ асама̄хита̄ виббхантачитта̄ па̄катиндрийа̄. айам̣ вуччати, бхиккхаве, утта̄на̄ париса̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, гамбхӣра̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ ануддхата̄ хонти ануннал̣а̄ ачапала̄ амукхара̄ авикин̣н̣ава̄ча̄ упат̣т̣хитассатӣ сампаджа̄на̄ сама̄хита̄ екаггачитта̄ сам̣вутиндрийа̄. айам̣ вуччати, бхиккхаве, гамбхӣра̄ париса̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ гамбхӣра̄ париса̄’’ти.

44. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? вагга̄ ча париса̄ самагга̄ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, вагга̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, вагга̄ париса̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, самагга̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаранти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, самагга̄ париса̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ самагга̄ париса̄’’ти.

45. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? анаггаватӣ ча париса̄ аггаватӣ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, анаггаватӣ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ тхера̄ бхиккхӯ ба̄хулика̄ [ба̄хуллика̄ (сйа̄. кам̣. ка.) т̣ӣка̄ олокетабба̄] хонти са̄тхалика̄, оккамане пуббан̇гама̄, павивеке никкхиттадхура̄, на вӣрийам̣ а̄рабханти аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. тесам̣ паччхима̄ джаната̄ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджати. са̄пи хоти ба̄хулика̄ са̄тхалика̄, оккамане пуббан̇гама̄, павивеке никкхиттадхура̄, на вӣрийам̣ а̄рабхати аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. айам̣ вуччати, бхиккхаве, анаггаватӣ париса̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, аггаватӣ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ тхера̄ бхиккхӯ на ба̄хулика̄ хонти на са̄тхалика̄, оккамане никкхиттадхура̄, павивеке пуббан̇гама̄, вӣрийам̣ а̄рабханти аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. тесам̣ паччхима̄ джаната̄ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджати. са̄пи хоти на ба̄хулика̄ на са̄тхалика̄, оккамане никкхиттадхура̄, павивеке пуббан̇гама̄, вӣрийам̣ а̄рабхати аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. айам̣ вуччати, бхиккхаве, аггаватӣ париса̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ аггаватӣ париса̄’’ти.

46. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? анарийа̄ ча париса̄ арийа̄ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, анарийа̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, анарийа̄ париса̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, арийа̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийа̄ париса̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ арийа̄ париса̄’’ти.

47. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? париса̄касат̣о ча париса̄ман̣д̣о ча. катамо ча, бхиккхаве, париса̄касат̣о? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ чханда̄гатим̣ гаччханти, доса̄гатим̣ гаччханти, моха̄гатим̣ гаччханти, бхайа̄гатим̣ гаччханти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, париса̄касат̣о.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, париса̄ман̣д̣о? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ на чханда̄гатим̣ гаччханти, на доса̄гатим̣ гаччханти, на моха̄гатим̣ гаччханти, на бхайа̄гатим̣ гаччханти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, париса̄ман̣д̣о. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ париса̄ман̣д̣о’’ти.

48. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? окка̄читавинӣта̄ париса̄ нопат̣ипуччха̄винӣта̄, пат̣ипуччха̄винӣта̄ париса̄ ноокка̄читавинӣта̄. катама̄ ча, бхиккхаве, окка̄читавинӣта̄ париса̄ нопат̣ипуччха̄винӣта̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ йе те суттанта̄ татха̄гатабха̄сита̄ гамбхӣра̄ гамбхӣраттха̄ локуттара̄ сун̃н̃ата̄пат̣исам̣йутта̄ тесу бхан̃н̃ама̄несу на суссӯсанти на сотам̣ одаханти на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти на ча те дхамме уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣ ман̃н̃анти. йе пана те суттанта̄ кавита̄ [кавиката̄ (саббаттха) т̣ӣка̄ олокетабба̄] ка̄веййа̄ читтаккхара̄ читтабйан̃джана̄ ба̄хирака̄ са̄вакабха̄сита̄ тесу бхан̃н̃ама̄несу суссӯсанти сотам̣ одаханти ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти, те дхамме уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣ ман̃н̃анти, те ча там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ на чева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣ипуччханти на ча пат̣ивичаранти – ‘идам̣ катхам̣, имасса ко аттхо’ти? те авиват̣ан̃чева на виваранти, анутта̄нӣкатан̃ча на утта̄нӣкаронти, анекавихитесу ча кан̇кха̄т̣ха̄нийесу дхаммесу кан̇кхам̣ на пат̣ивиноденти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, окка̄читавинӣта̄ париса̄ но пат̣ипуччха̄винӣта̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, пат̣ипуччха̄винӣта̄ париса̄ ноокка̄читавинӣта̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ йе те суттанта̄ кавита̄ ка̄веййа̄ читтаккхара̄ читтабйан̃джана̄ ба̄хирака̄ са̄вакабха̄сита̄ тесу бхан̃н̃ама̄несу на суссӯсанти на сотам̣ одаханти на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти, на ча те дхамме уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣ ман̃н̃анти. йе пана те суттанта̄ татха̄гатабха̄сита̄ гамбхӣра̄ гамбхӣраттха̄ локуттара̄ сун̃н̃ата̄пат̣исам̣йутта̄ тесу бхан̃н̃ама̄несу суссӯсанти сотам̣ одаханти ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапенти, те ча дхамме уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббам̣ ман̃н̃анти. те там̣ дхаммам̣ парийа̄пун̣итва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣ипуччханти пат̣ивичаранти – ‘идам̣ катхам̣, имасса ко аттхо’ти? те авиват̣ан̃чева виваранти, анутта̄нӣкатан̃ча утта̄нӣкаронти, анекавихитесу ча кан̇кха̄т̣ха̄нийесу дхаммесу кан̇кхам̣ пат̣ивиноденти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, пат̣ипуччха̄винӣта̄ париса̄ ноокка̄читавинӣта̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ пат̣ипуччха̄винӣта̄ париса̄ ноокка̄читавинӣта̄’’ти.

49. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? а̄мисагару париса̄ но саддхаммагару, саддхаммагару париса̄ но а̄мисагару. катама̄ ча, бхиккхаве, а̄мисагару париса̄ но саддхаммагару? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ гихӣнам̣ ода̄тавасана̄нам̣ саммукха̄ ан̃н̃аман̃н̃асса ван̣н̣ам̣ бха̄санти – ‘асуко бхиккху убхатобха̄гавимутто, асуко пан̃н̃а̄вимутто, асуко ка̄йасаккхӣ, асуко дит̣т̣хиппатто, асуко саддха̄вимутто, асуко дхамма̄нуса̄рӣ, асуко саддха̄нуса̄рӣ, асуко сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо, асуко дуссӣло па̄падхаммо’ти. те тена ла̄бхам̣ лабханти. те там̣ ла̄бхам̣ лабхитва̄ гатхита̄ [гадхита̄ (ка.)] муччхита̄ аджджхопанна̄ [аджджхоса̄на̄ (ка.), анаджджхопанна̄ (сӣ. сйа̄. ка.) тиканипа̄те кусина̄равагге пат̣хамасуттат̣ӣка̄ олокетабба̄] ана̄дӣнавадасса̄вино аниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, а̄мисагару париса̄ но саддхаммагару.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, саддхаммагару париса̄ ноа̄мисагару? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ гихӣнам̣ ода̄тавасана̄нам̣ саммукха̄ ан̃н̃аман̃н̃асса ван̣н̣ам̣ на бха̄санти – ‘асуко бхиккху убхатобха̄гавимутто, асуко пан̃н̃а̄вимутто, асуко ка̄йасаккхӣ, асуко дит̣т̣хиппатто, асуко саддха̄вимутто, асуко дхамма̄нусса̄рӣ, асуко саддха̄нуса̄рӣ, асуко сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо, асуко дуссӣло па̄падхаммо’ти. те тена ла̄бхам̣ лабханти. те там̣ ла̄бхам̣ лабхитва̄ агатхита̄ амуччхита̄ анаджджхосанна̄ а̄дӣнавадасса̄вино ниссаран̣апан̃н̃а̄ парибхун̃джанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, саддхаммагару париса̄ ноа̄мисагару. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ саддхаммагару париса̄ ноа̄мисагарӯ’’ти.

50. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? висама̄ ча париса̄ сама̄ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, висама̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ адхаммакамма̄ни паваттанти дхаммакамма̄ни наппаваттанти, авинайакамма̄ни паваттанти винайакамма̄ни наппаваттанти, адхаммакамма̄ни диппанти дхаммакамма̄ни на диппанти, авинайакамма̄ни диппанти винайакамма̄ни на диппанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, висама̄ париса̄. ( ) [(висаматта̄ бхиккхаве париса̄йа адхаммакамма̄ни паваттанти… винайакамма̄ни на диппанти.) (сӣ. пӣ.)]

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, сама̄ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ дхаммакамма̄ни паваттанти адхаммакамма̄ни наппаваттанти, винайакамма̄ни паваттанти авинайакамма̄ни наппаваттанти, дхаммакамма̄ни диппанти адхаммакамма̄ни на диппанти, винайакамма̄ни диппанти авинайакамма̄ни на диппанти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, сама̄ париса̄. ( ) [(саматта̄ бхиккхаве париса̄йа дхаммакамма̄ни паваттанти… авинайакамма̄ни на диппанти.) (сӣ. пӣ.)] има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ сама̄ париса̄’’ти.

51. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? адхаммика̄ ча париса̄ дхаммика̄ ча париса̄…пе… има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ дхаммика̄ париса̄’’ти.

52. ‘‘двема̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ две? адхаммава̄динӣ ча париса̄ дхаммава̄динӣ ча париса̄. катама̄ ча, бхиккхаве, адхаммава̄динӣ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ адхикаран̣ам̣ а̄дийанти дхаммикам̣ ва̄ адхаммикам̣ ва̄. те там̣ адхикаран̣ам̣ а̄дийитва̄ на чева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пенти на ча сан̃н̃аттим̣ упагаччханти, на ча ниджджха̄пенти на ча ниджджхаттим̣ упагаччханти. те асан̃н̃аттибала̄ аниджджхаттибала̄ аппат̣иниссаггамантино тамева адхикаран̣ам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ [пара̄масса (сӣ. пӣ.)] абхинивисса вохаранти – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, адхаммава̄динӣ париса̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, дхаммава̄динӣ париса̄? идха, бхиккхаве, йассам̣ париса̄йам̣ бхиккхӯ адхикаран̣ам̣ а̄дийанти дхаммикам̣ ва̄ адхаммикам̣ ва̄. те там̣ адхикаран̣ам̣ а̄дийитва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃а̄пенти чева сан̃н̃аттин̃ча упагаччханти, ниджджха̄пенти чева ниджджхаттин̃ча упагаччханти. те сан̃н̃аттибала̄ ниджджхаттибала̄ пат̣иниссаггамантино, на тамева адхикаран̣ам̣ тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса вохаранти – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, дхаммава̄динӣ париса̄. има̄ кхо, бхиккхаве, две париса̄. етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ двиннам̣ париса̄нам̣ йадидам̣ дхаммава̄динӣ париса̄’’ти.

парисавагго пан̃чамо.