10. чундасуттам̣

176. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ па̄ва̄йам̣ [чампа̄йам̣ (ка. сӣ.) дӣ. ни. 2.189 пасситаббам̣] вихарати чундасса камма̄рапуттасса амбаване. атха кхо чундо камма̄рапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘касса но твам̣, чунда, сочеййа̄ни рочесӣ’’ти? ‘‘бра̄хман̣а̄, бханте, паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ [сева̄лама̄лака̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти; теса̄хам̣ сочеййа̄ни рочемӣ’’ти.

‘‘йатха̄ катхам̣ пана, чунда, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апентӣ’’ти? ‘‘идха, бханте, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄. те са̄вакам̣ [са̄ваке (сйа̄. ка.)] евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, ка̄лассева [сака̄лассева (сйа̄.)] ут̣т̣хахантова [ут̣т̣хаханто (сйа̄.), вут̣т̣хахантова (пӣ. ка.)] сайанамха̄ патхавим̣ а̄масеййа̄си; но че патхавим̣ а̄масеййа̄си, алла̄ни гомайа̄ни а̄масеййа̄си; но че алла̄ни гомайа̄ни а̄масеййа̄си, харита̄ни тин̣а̄ни а̄масеййа̄си; но че харита̄ни тин̣а̄ни а̄масеййа̄си, аггим̣ паричареййа̄си; но че аггим̣ паричареййа̄си, пан̃джалико а̄диччам̣ намассеййа̄си; но че пан̃джалико а̄диччам̣ намассеййа̄си, са̄йататийакам̣ удакам̣ орохеййа̄сӣ’ти. евам̣ кхо, бханте, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти; теса̄хам̣ сочеййа̄ни рочемӣ’’ти.

‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, чунда, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе сочеййам̣ хотӣ’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, арийасса винайе сочеййам̣ хоти? са̄дху ме, бханте, бхагава̄ татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ арийасса винайе сочеййам̣ хотӣ’’ти.

‘‘тена хи, чунда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –

‘‘тивидхам̣ кхо, чунда, ка̄йена асочеййам̣ хоти; чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти; тивидхам̣ манаса̄ асочеййам̣ хоти.

‘‘катхан̃ча, чунда, тивидхам̣ ка̄йена асочеййам̣ хоти? ‘‘идха, чунда, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти луддо лохитапа̄н̣и хатапахате нивит̣т̣хо адайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтесу [па̄н̣абхӯтесу (ка.)].

‘‘адинна̄да̄йӣ хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.

‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти. йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ [наттхи сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу] бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ [наттхи сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу] дхаммараккхита̄ саса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, чунда, тивидхам̣ ка̄йена асочеййам̣ хоти.

‘‘катхан̃ча, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо муса̄ва̄дӣ хоти. сабхаггато ва̄ парисаггато ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти [со аджа̄нам̣ ва̄ ахам̣ джа̄на̄мӣти, джа̄нам̣ ва̄ ахам̣ на джа̄на̄мӣти, апассам̣ ва̄ ахам̣ пасса̄мӣти, пассам̣ ва̄ ахам̣ на пасса̄мӣти (пӣ. ка.) евамупарипи], со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘на джа̄на̄мӣ’ти; апассам̣ ва̄ а̄ха ‘пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха ‘на пасса̄мӣ’ти [со аджа̄нам̣ ва̄ ахам̣ джа̄на̄мӣти, джа̄нам̣ ва̄ ахам̣ на джа̄на̄мӣти, апассам̣ ва̄ ахам̣ пасса̄мӣти, пассам̣ ва̄ ахам̣ на пасса̄мӣти (пӣ. ка.) евамупарипи]. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.

‘‘писун̣ава̄чо хоти. ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити самагга̄нам̣ ва̄ бхетта̄ [бхеда̄та̄ (ка.)], бхинна̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, вагга̄ра̄мо ваггарато вагганандӣ ваггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘пхарусава̄чо хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ ан̣д̣ака̄ каккаса̄ паракат̣ука̄ пара̄бхисаджджанӣ кодхаса̄манта̄ асама̄дхисам̣ваттаника̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘сампхаппала̄пӣ хоти ака̄лава̄дӣ абхӯтава̄дӣ анаттхава̄дӣ адхаммава̄дӣ авинайава̄дӣ; анидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ака̄лена анападесам̣ апарийантаватим̣ анаттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти.

‘‘катхан̃ча, чунда, тивидхам̣ манаса̄ асочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо абхиджджха̄лу хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ абхиджджха̄та̄ [абхиджджхита̄ (ка.) ма. ни. 1.440 пасситаббам̣] хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти.

‘‘бйа̄панначитто хоти падут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ баджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ва̄ ахесу’нти [ма̄ ва̄ ахесум̣ ити ва̄ ти (сӣ. пӣ. ка.)].

‘‘миччха̄дит̣т̣хико хоти випарӣтадассано – ‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукат̣адуккат̣а̄нам̣ [наттхеттха па̄т̣хабхедо] камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, чунда, манаса̄ тивидхам̣ асочеййам̣ хоти.

‘‘име кхо, чунда, даса акусалакаммапатха̄ [акусала̄ каммапатха̄ (?)]. имехи кхо, чунда, дасахи акусалехи каммапатхехи саманна̄гато ка̄лассева ут̣т̣хахантова сайанамха̄ патхавим̣ чепи а̄масати, асучийева хоти; но чепи патхавим̣ а̄масати, асучийева хоти.

‘‘алла̄ни чепи гомайа̄ни а̄масати, асучийева хоти; но чепи алла̄ни гомайа̄ни а̄масати, асучийева хоти.

‘‘харита̄ни чепи тин̣а̄ни а̄масати, асучийева хоти; но чепи харита̄ни тин̣а̄ни а̄масати, асучийева хоти.

‘‘аггим̣ чепи паричарати, асучийева хоти, но чепи аггим̣ паричарати, асучийева хоти.

‘‘пан̃джалико чепи а̄диччам̣ намассати, асучийева хоти; но чепи пан̃джалико а̄диччам̣ намассати, асучийева хоти.

‘‘са̄йататийакам̣ чепи удакам̣ орохати, асучийева хоти; но чепи са̄йататийакам̣ удакам̣ орохати, асучийева хоти. там̣ кисса хету? име, чунда, даса акусалакаммапатха̄ асучӣйева [асучиччева (сйа̄.)] хонти асучикаран̣а̄ ча.

‘‘имесам̣ пана, чунда, дасаннам̣ акусала̄нам̣ каммапатха̄нам̣ саманна̄гаманахету нирайо пан̃н̃а̄йати, тираччха̄найони пан̃н̃а̄йати, петтивисайо пан̃н̃а̄йати, йа̄ ва̄ [йа̄ ча (ка.)] панан̃н̃а̄пи ка̄чи дуггатийо [дуггати хоти (сйа̄. ка.)].

‘‘тивидхам̣ кхо, чунда, ка̄йена сочеййам̣ хоти; чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти; тивидхам̣ манаса̄ сочеййам̣ хоти.

‘‘катхам̣, чунда, тивидхам̣ ка̄йена сочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо, ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.

‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄, на там̣ адиннам̣ [там̣ на̄диннам̣ (ка. сӣ., ма. ни. 1.441)] тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.

‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ саса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, чунда, тивидхам̣ ка̄йена сочеййам̣ хоти.

‘‘катхан̃ча, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. сабхаггато ва̄ парисаггато ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти, со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘на джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘джа̄на̄мӣ’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха ‘на пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха ‘пасса̄мӣ’ти. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ на сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.

‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти – на ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, на амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.

‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа, сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ; нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти.

‘‘катхан̃ча, чунда, тивидхам̣ манаса̄ сочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо анабхиджджха̄лу хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ анабхиджджхита̄ хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти.

‘‘абйа̄панначитто хоти аппадут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ авера̄ хонту [идам̣ падам̣ сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу наттхи, татха̄ ма. ни. 1.441] абйа̄паджджа̄, анӣгха̄ сукхӣ атта̄нам̣ парихарантӯ’ти.

‘‘самма̄дит̣т̣хико хоти авипарӣтадассано – ‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукат̣адуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо, аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄, аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, чунда, тивидхам̣ манаса̄ сочеййам̣ хоти.

‘‘име кхо, чунда, даса кусалакаммапатха̄. имехи кхо, чунда, дасахи кусалехи каммапатхехи саманна̄гато ка̄лассева ут̣т̣хахантова сайанамха̄ патхавим̣ чепи а̄масати, сучийева хоти; но чепи патхавим̣ а̄масати, сучийева хоти.

‘‘алла̄ни чепи гомайа̄ни а̄масати, сучийева хоти; но чепи алла̄ни гомайа̄ни а̄масати, сучийева хоти.

‘‘харита̄ни чепи тин̣а̄ни а̄масати, сучийева хоти; но чепи харита̄ни тин̣а̄ни а̄масати, сучийева хоти.

‘‘аггим̣ чепи паричарати, сучийева хоти; но чепи аггим̣ паричарати, сучийева хоти.

‘‘пан̃джалико чепи а̄диччам̣ намассати, сучийева хоти; но чепи пан̃джалико а̄диччам̣ намассати, сучийева хоти.

‘‘са̄йататийакам̣ чепи удакам̣ орохати, сучийева хоти; но чепи са̄йататийакам̣ удакам̣ орохати, сучийева хоти. там̣ кисса хету? име, чунда, даса кусалакаммапатха̄ сучӣйева хонти сучикаран̣а̄ ча.

‘‘имесам̣ пана, чунда, дасаннам̣ кусала̄нам̣ каммапатха̄нам̣ саманна̄гаманахету дева̄ пан̃н̃а̄йанти, манусса̄ пан̃н̃а̄йанти, йа̄ ва̄ панан̃н̃а̄пи ка̄чи сугатийо’’ти [сугати хотӣти (сйа̄.), сугати хоти (ка.)].

евам̣ вутте чундо камма̄рапутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣, бханте, бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дасамам̣.