4. чатуттхапан̣н̣а̄сакам̣
(16) 1. пуггалавагго
1. севитаббасуттам̣
155. ‘‘дасахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пуггало на севитаббо. катамехи дасахи? миччха̄дит̣т̣хико хоти, миччха̄сан̇каппо хоти, миччха̄ва̄чо хоти, миччха̄камманто хоти, миччха̄а̄джӣво хоти, миччха̄ва̄йа̄мо хоти, миччха̄сати хоти, миччха̄сама̄дхи хоти, миччха̄н̃а̄н̣ӣ хоти, миччха̄вимутти хоти – имехи кхо, бхиккхаве, дасахи дхаммехи саманна̄гато пуггало на севитаббо.
‘‘дасахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пуггало севитаббо. катамехи дасахи? самма̄дит̣т̣хико хоти, самма̄сан̇каппо хоти, самма̄ва̄чо хоти, самма̄камманто хоти, самма̄а̄джӣво хоти, самма̄ва̄йа̄мо хоти, самма̄сати хоти, самма̄сама̄дхи хоти, самма̄н̃а̄н̣ӣ хоти, самма̄вимутти хоти – имехи кхо, бхиккхаве, дасахи дхаммехи саманна̄гато пуггало севитаббо’’ти.
2-12. бхаджитабба̄дисутта̄ни
156-166. ‘‘дасахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато пуггало на бхаджитаббо…пе… бхаджитаббо…пе… на пайирупа̄ситаббо… пайирупа̄ситаббо…пе… на пуджджо хоти… пуджджо хоти…пе… на па̄сам̣со хоти… па̄сам̣со хоти…пе… ага̄раво хоти… сага̄раво хоти…пе… аппатиссо хоти… саппатиссо хоти…пе… на а̄ра̄дхако хоти … а̄ра̄дхако хоти…пе… на висуджджхати… висуджджхати…пе… ма̄нам̣ на̄дхибхоти… ма̄нам̣ адхибхоти…пе. … пан̃н̃а̄йа на вад̣д̣хати… пан̃н̃а̄йа вад̣д̣хати…пе….
‘‘бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавати… бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавати. катамехи дасахи? самма̄дит̣т̣хико хоти, самма̄сан̇каппо хоти, самма̄ва̄чо хоти, самма̄камманто хоти, самма̄а̄джӣво хоти, самма̄ва̄йа̄мо хоти, самма̄сати хоти, самма̄сама̄дхи хоти, самма̄н̃а̄н̣ӣ хоти, самма̄вимутти хоти – имехи кхо, бхиккхаве, дасахи дхаммехи саманна̄гато пуггало бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти.
пуггалавагго пат̣хамо.
(17) 2. джа̄н̣уссон̣ивагго
1. бра̄хман̣апаччорохан̣ӣсуттам̣
167. тена кхо пана самайена джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о тадахупосатхе сӣсам̣нха̄то навам̣ кхомайугам̣ ниваттхо аллакусамут̣т̣хим̣ а̄да̄йа бхагавато авидӯре екамантам̣ т̣хито хоти.
аддаса̄ кхо бхагава̄ джа̄н̣уссон̣им̣ бра̄хман̣ам̣ тадахупосатхе сӣсам̣нха̄там̣ навам̣ кхомайугам̣ ниваттхам̣ аллакусамут̣т̣хим̣ а̄да̄йа екамантам̣ т̣хитам̣. дисва̄на джа̄н̣уссон̣им̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну твам̣, бра̄хман̣а, тадахупосатхе сӣсам̣нха̄то навам̣ кхомайугам̣ ниваттхо аллакусамут̣т̣хим̣ а̄да̄йа екамантам̣ т̣хито? ким̣ нваджджа бра̄хман̣акуласса̄’’ти? ‘‘паччорохан̣ӣ, бхо готама, аджджа бра̄хман̣акуласса̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бра̄хман̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ паччорохан̣ӣ хотӣ’’ти? ‘‘идха, бхо готама, бра̄хман̣а̄ тадахупосатхе сӣсам̣нха̄та̄ навам̣ кхомайугам̣ ниваттха̄ аллена гомайена патхавим̣ опун̃джитва̄ харитехи кусехи паттхаритва̄ антара̄ ча велам̣ антара̄ ча агйа̄га̄рам̣ сеййам̣ каппенти. те там̣ раттим̣ тиккхаттум̣ паччут̣т̣ха̄йа пан̃джалика̄ аггим̣ намассанти – ‘паччороха̄ма бхавантам̣, паччороха̄ма бхаванта’нти. бахукена ча саппителанаванӣтена аггим̣ сантаппенти. тасса̄ ча раттийа̄ аччайена пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена бра̄хман̣е сантаппенти. евам̣, бхо готама, бра̄хман̣а̄нам̣ паччорохан̣ӣ хотӣ’’ти.
‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, бра̄хман̣а, бра̄хман̣а̄нам̣ паччорохан̣ӣ хоти, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе паччорохан̣ӣ хотӣ’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бхо готама, арийасса винайе паччорохан̣ӣ хоти? са̄дху ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ арийасса винайе паччорохан̣ӣ хотӣ’’ти.
‘‘тена хи, бра̄хман̣а, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо джа̄н̣уссон̣и бра̄хман̣о бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘идха, бра̄хман̣а, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘па̄н̣а̄типа̄тасса кхо па̄пако випа̄ко дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄’ ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа па̄н̣а̄типа̄там̣ паджахати; па̄н̣а̄типа̄та̄ паччорохати.
…адинна̄да̄насса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа адинна̄да̄нам̣ паджахати; адинна̄да̄на̄ паччорохати.
…ка̄месумиччха̄ча̄расса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паджахати; ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ паччорохати.
…муса̄ва̄дасса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа муса̄ва̄дам̣ паджахати; муса̄ва̄да̄ паччорохати.
…писун̣а̄йа ва̄ча̄йа кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа писун̣ам̣ ва̄чам̣ паджахати; писун̣а̄йа ва̄ча̄йа паччорохати.
…пхаруса̄йа ва̄ча̄йа кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа пхарусам̣ ва̄чам̣ паджахати; пхаруса̄йа ва̄ча̄йа паччорохати.
…сампхаппала̄пасса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа сампхаппала̄пам̣ паджахати; сампхаппала̄па̄ паччорохати.
…абхиджджха̄йа кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа абхиджджхам̣ паджахати; абхиджджха̄йа паччорохати.
…бйа̄па̄дасса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа бйа̄па̄дам̣ паджахати; бйа̄па̄да̄ паччорохати.
…миччха̄дит̣т̣хийа̄ кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа миччха̄дит̣т̣хим̣ паджахати; миччха̄дит̣т̣хийа̄ паччорохати. евам̣ кхо, бра̄хман̣а, арийасса винайе паччорохан̣ӣ хотӣ’’ти.
‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, бхо готама, бра̄хман̣а̄нам̣ паччорохан̣ӣ хоти, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе паччорохан̣ӣ хоти. имисса̄, бхо готама, арийасса винайе паччорохан̣ийа̄ бра̄хман̣а̄нам̣ паччорохан̣ӣ калам̣ на̄ггхати сол̣асим̣. абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пат̣хамам̣.
2. арийапаччорохан̣ӣсуттам̣
168. ‘‘арийам̣ во, бхиккхаве, паччорохан̣им̣ десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, арийа̄ паччорохан̣ӣ? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘па̄н̣а̄типа̄тасса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа па̄н̣а̄типа̄там̣ паджахати; па̄н̣а̄типа̄та̄ паччорохати.
… ‘адинна̄да̄насса кхо па̄пако випа̄ко – дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа адинна̄да̄нам̣ паджахати; адинна̄да̄на̄ паччорохати.
… ‘ка̄месумиччха̄ча̄расса кхо па̄пако випа̄ко…пе… ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ паччорохати.
… ‘муса̄ва̄дасса кхо па̄пако випа̄ко…пе… муса̄ва̄да̄ паччорохати.
… ‘писун̣а̄йа ва̄ча̄йа кхо па̄пако випа̄ко…пе… писун̣а̄йа ва̄ча̄йа паччорохати.
… ‘пхаруса̄йа ва̄ча̄йа кхо па̄пако випа̄ко…пе… пхаруса̄йа ва̄ча̄йа паччорохати.
… ‘сампхаппала̄пасса кхо па̄пако випа̄ко…пе… сампхаппала̄па̄ паччорохати.
… ‘абхиджджха̄йа кхо па̄пако випа̄ко…пе… абхиджджха̄йа паччорохати.
… ‘бйа̄па̄дасса кхо па̄пако випа̄ко…пе… бйа̄па̄да̄ паччорохати.
‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, арийа̄ паччорохан̣ӣ? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘миччха̄дит̣т̣хийа̄ кхо па̄пако випа̄ко дит̣т̣хе чева дхамме абхисампара̄йан̃ча̄’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа миччха̄дит̣т̣хим̣ паджахати; миччха̄дит̣т̣хийа̄ паччорохати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийа̄ паччорохан̣ӣ’’ти. дутийам̣.
3. сан̇га̄равасуттам̣
169. [а. ни. 10.117] атха кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сан̇га̄раво бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘ким̣ ну кхо, бхо готама, оримам̣ тӣрам̣, ким̣ па̄римам̣ тӣра’’нти? ‘‘па̄н̣а̄типа̄то кхо, бра̄хман̣а, оримам̣ тӣрам̣, па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. адинна̄да̄нам̣ кхо, бра̄хман̣а, оримам̣ тӣрам̣, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. ка̄месумиччха̄ча̄ро оримам̣ тӣрам̣, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. муса̄ва̄до оримам̣ тӣрам̣, муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. писун̣а̄ ва̄ча̄ оримам̣ тӣрам̣, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. пхаруса̄ ва̄ча̄ оримам̣ тӣрам̣, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. сампхаппала̄по оримам̣ тӣрам̣, сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. абхиджджха̄ оримам̣ тӣрам̣, анабхиджджха̄ па̄римам̣ тӣрам̣. бйа̄па̄до оримам̣ тӣрам̣, абйа̄па̄до па̄римам̣ тӣрам̣. миччха̄дит̣т̣хи оримам̣ тӣрам̣, самма̄дит̣т̣хи па̄римам̣ тӣрам̣. идам̣ кхо, бра̄хман̣а, оримам̣ тӣрам̣, идам̣ па̄римам̣ тӣранти.
‘‘аппака̄ те мануссесу, йе джана̄ па̄рага̄мино;
атха̄йам̣ итара̄ паджа̄, тӣрамева̄нудха̄вати.
‘‘йе ча кхо саммадаккха̄те, дхамме дхамма̄нуваттино;
те джана̄ па̄рамессанти, маччудхеййам̣ судуттарам̣.
‘‘кан̣хам̣ дхаммам̣ виппаха̄йа, суккам̣ бха̄ветха пан̣д̣ито;
ока̄ анокама̄гамма, вивеке йаттха дӯрамам̣.
‘‘татра̄бхиратимиччхеййа, хитва̄ ка̄ме акин̃чано;
парийодапеййа атта̄нам̣, читтаклесехи пан̣д̣ито.
‘‘йесам̣ самбодхийан̇гесу, самма̄ читтам̣ субха̄витам̣;
а̄да̄напат̣иниссагге, анупа̄да̄йа йе рата̄;
кхӣн̣а̄сава̄ джутиманто, те локе париниббута̄’’ти. татийам̣;
4. оримасуттам̣
170. ‘‘ориман̃ча, бхиккхаве, тӣрам̣ десесса̄ми па̄риман̃ча тӣрам̣. там̣ сун̣а̄тха…пе… катаман̃ча, бхиккхаве, оримам̣ тӣрам̣, катаман̃ча па̄римам̣ тӣрам̣? па̄н̣а̄типа̄то, бхиккхаве, оримам̣ тӣрам̣, па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. адинна̄да̄нам̣ оримам̣ тӣрам̣, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. ка̄месумиччха̄ча̄ро оримам̣ тӣрам̣, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. муса̄ва̄до оримам̣ тӣрам̣, муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. писун̣а̄ ва̄ча̄ оримам̣ тӣрам̣, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. пхаруса̄ ва̄ча̄ оримам̣ тӣрам̣, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. сампхаппала̄по оримам̣ тӣрам̣, сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ па̄римам̣ тӣрам̣. абхиджджха̄ оримам̣ тӣрам̣, анабхиджджха̄ па̄римам̣ тӣрам̣. бйа̄па̄до оримам̣ тӣрам̣, абйа̄па̄до па̄римам̣ тӣрам̣. миччха̄дит̣т̣хи оримам̣ тӣрам̣, самма̄дит̣т̣хи па̄римам̣ тӣрам̣. идам̣ кхо, бхиккхаве, оримам̣ тӣрам̣, идам̣ па̄римам̣ тӣранти.
‘‘аппака̄ те мануссесу, йе джана̄ па̄рага̄мино;
атха̄йам̣ итара̄ паджа̄, тӣрамева̄нудха̄вати.
‘‘йе ча кхо саммадаккха̄те, дхамме дхамма̄нуваттино;
те джана̄ па̄рамессанти, маччудхеййам̣ судуттарам̣.
‘‘кан̣хам̣ дхаммам̣ виппаха̄йа, суккам̣ бха̄ветха пан̣д̣ито;
ока̄ анокама̄гамма, вивеке йаттха дӯрамам̣.
‘‘татра̄бхиратимиччхеййа, хитва̄ ка̄ме акин̃чано;
парийодапеййа атта̄нам̣, читтаклесехи пан̣д̣ито.
‘‘йесам̣ самбодхийан̇гесу, самма̄ читтам̣ субха̄витам̣;
а̄да̄напат̣иниссагге, анупа̄да̄йа йе рата̄;
кхӣн̣а̄сава̄ джутиманто, те локе париниббута̄’’ти. чатуттхам̣;
5. пат̣хамаадхаммасуттам̣
171. [а. ни. 10.113] ‘‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо анаттхо ча; дхаммо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ анаттхан̃ча, дхамман̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитаббам̣.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, адхаммо ча анаттхо ча? па̄н̣а̄типа̄то, адинна̄да̄нам̣, ка̄месумиччха̄ча̄ро, муса̄ва̄до, писун̣а̄ ва̄ча̄, пхаруса̄ ва̄ча̄, сампхаппала̄по, абхиджджха̄, бйа̄па̄до, миччха̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати, бхиккхаве, адхаммо ча анаттхо ча.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, дхаммо ча аттхо ча? па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ, муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ, сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ, анабхиджджха̄, абйа̄па̄до, самма̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати, бхиккхаве, дхаммо ча аттхо ча.
‘‘‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо анаттхо ча; дхаммо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ анаттхан̃ча, дхамман̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. пан̃чамам̣.
6. дутийаадхаммасуттам̣
172. ‘‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо дхаммо ча; анаттхо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ дхамман̃ча, анаттхан̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитабба’’нти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.
атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо дхаммо ча; анаттхо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ дхамман̃ча, анаттхан̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’’ти?
атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пуччхеййа̄ма. йатха̄ но а̄йасма̄ маха̄качча̄но бйа̄кариссати татха̄ нам̣ дха̄ресса̄ма̄’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ маха̄качча̄нена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етадавочум̣ –
‘‘идам̣ кхо но, а̄вусо качча̄на, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо дхаммо ча; анаттхо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ дхамман̃ча, анаттхан̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти.
‘‘тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – адхаммо ча, бхиккхаве…пе… татха̄ пат̣ипаджджитаббанти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’ти?
‘‘тесам̣ но, а̄вусо, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма. йатха̄ но а̄йасма̄ маха̄качча̄но бйа̄кариссати татха̄ нам̣ дха̄ресса̄ма̄’ти. вибхаджату а̄йасма̄ маха̄качча̄но’’ти.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо са̄раттхико са̄рам̣ гавесӣ са̄рапарийесанам̣ чарама̄но махато руккхасса тит̣т̣хато са̄равато атиккаммева мӯлам̣ атиккамма кхандхам̣ са̄кха̄пала̄се са̄рам̣ парийеситаббам̣ ман̃н̃еййа. евам̣сампадамидам̣ а̄йасманта̄нам̣ саттхари саммукхӣбхӯте там̣ бхагавантам̣ атиситва̄ амхе етаматтхам̣ пат̣ипуччхитаббам̣ ман̃н̃атха [ман̃н̃етха (сӣ.), ман̃н̃еййа̄тха (ка.)]. со ха̄вусо, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти пассам̣ пассати чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ тумхе бхагавантам̣йева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха. йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.
‘‘аддха̄, а̄вусо качча̄на, бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти пассам̣ пассати чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ татха̄гато. со чева панетасса ка̄ло ахоси йам̣ майам̣ бхагавантам̣йева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма. йатха̄ но бхагава̄ бйа̄кареййа татха̄ нам̣ дха̄реййа̄ма. апи ча̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. вибхаджата̄йасма̄ маха̄качча̄но агарум̣ каритва̄’’ти.
‘‘тена ха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄качча̄насса паччассосум̣. атха̄йасма̄ маха̄качча̄но етадавоча –
‘‘йам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо…пе… татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти.
‘‘катамо, ча̄вусо, адхаммо; катамо ча дхаммо? катамо ча анаттхо, катамо ча аттхо? ‘‘па̄н̣а̄типа̄то, а̄вусо, адхаммо; па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘адинна̄да̄нам̣, а̄вусо, адхаммо; адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча адинна̄да̄напаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; адинна̄да̄на̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄ро, а̄вусо, адхаммо; ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча ка̄месумиччха̄ча̄рапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘муса̄ва̄до, а̄вусо, адхаммо; муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча муса̄ва̄дапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; муса̄ва̄да̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘писун̣а̄ ва̄ча̄, а̄вусо, адхаммо; писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ дхаммо; йе ча писун̣а̄ва̄ча̄паччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘пхаруса̄ ва̄ча̄, а̄вусо, адхаммо; пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ дхаммо; йе ча пхаруса̄ва̄ча̄паччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘сампхаппала̄по, а̄вусо, адхаммо; сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча сампхаппала̄папаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; сампхаппала̄па̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘абхиджджха̄, а̄вусо, адхаммо; анабхиджджха̄ дхаммо; йе ча абхиджджха̄паччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; анабхиджджха̄паччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘бйа̄па̄до, а̄вусо, адхаммо; абйа̄па̄до дхаммо; йе ча бйа̄па̄дапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; абйа̄па̄дапаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘миччха̄дит̣т̣хи, а̄вусо, адхаммо; самма̄дит̣т̣хи дхаммо; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘‘йам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо…пе… татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти. имасса кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. а̄кан̇кхама̄на̄ ча пана тумхе, а̄вусо, бхагавантам̣йева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха. йатха̄ но бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти.
‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄качча̄насса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘йам̣ кхо но, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо…пе… татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти.
‘‘тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ ачирапаккантасса бхагавато етадахоси – ‘идам̣ кхо но, а̄вусо, бхагава̄ сам̣кхиттена уддесам̣ уддиситва̄ виттха̄рена аттхам̣ авибхаджитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо…пе… татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти. ко ну кхо имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджеййа̄’ти?
‘‘тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ маха̄качча̄но саттху чева сам̣ван̣н̣ито, самбха̄вито ча вин̃н̃ӯнам̣ сабрахмача̄рӣнам̣. пахоти ча̄йасма̄ маха̄качча̄но имасса бхагавата̄ сам̣кхиттена уддесасса уддит̣т̣хасса виттха̄рена аттхам̣ авибхаттасса виттха̄рена аттхам̣ вибхаджитум̣. йам̣нӯна майам̣ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камеййа̄ма; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄ма. йатха̄ но а̄йасма̄ маха̄качча̄но бйа̄кариссати татха̄ нам̣ дха̄ресса̄ма̄’ти.
‘‘атха кхо майам̣, бханте, йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇камимха̄; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етаматтхам̣ апуччхимха̄. тесам̣ но, бханте, а̄йасмата̄ маха̄качча̄нена имехи аккхарехи имехи падехи имехи бйан̃джанехи аттхо сувибхатто’’ти.
‘‘са̄дху са̄дху, бхиккхаве! пан̣д̣ито, бхиккхаве, маха̄качча̄но. маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве, маха̄качча̄но. мам̣ чепи тумхе, бхиккхаве, упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи четам̣ евамевам̣ бйа̄кареййам̣ йатха̄ там̣ маха̄качча̄нена бйа̄катам̣. есо чева тасса аттхо. еван̃ча нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. татийаадхаммасуттам̣
173. ‘‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо дхаммо ча; анаттхо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ дхамман̃ча, анаттхан̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитаббам̣.
‘‘катамо ча, бхиккхаве, адхаммо, катамо ча дхаммо; катамо ча анаттхо, катамо ча аттхо? па̄н̣а̄типа̄то, бхиккхаве, адхаммо; па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ дхаммо; йе ча па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘адинна̄да̄нам̣, бхиккхаве, адхаммо; адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ дхаммо… ка̄месумиччха̄ча̄ро, бхиккхаве, адхаммо; ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ дхаммо… муса̄ва̄до, бхиккхаве, адхаммо; муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ дхаммо… писун̣а̄ ва̄ча̄, бхиккхаве, адхаммо; писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ дхаммо… пхаруса̄ ва̄ча̄, бхиккхаве, адхаммо; пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ дхаммо… сампхаппала̄по, бхиккхаве, адхаммо; сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ дхаммо… абхиджджха̄, бхиккхаве, адхаммо; анабхиджджха̄ дхаммо… бйа̄па̄до, бхиккхаве, адхаммо; абйа̄па̄до дхаммо….
‘‘миччха̄дит̣т̣хи, бхиккхаве, адхаммо; самма̄дит̣т̣хи дхаммо; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти, айам̣ анаттхо; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, айам̣ аттхо.
‘‘‘адхаммо ча, бхиккхаве, ведитаббо дхаммо ча; анаттхо ча ведитаббо аттхо ча. адхамман̃ча видитва̄ дхамман̃ча, анаттхан̃ча видитва̄ аттхан̃ча йатха̄ дхаммо йатха̄ аттхо татха̄ пат̣ипаджджитабба’нти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. саттамам̣.
8. камманида̄насуттам̣
174. ‘‘па̄н̣а̄типа̄тампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘адинна̄да̄нампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘муса̄ва̄дампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘писун̣ава̄чампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘пхарусава̄чампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘сампхаппала̄пампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘абхиджджхампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘бйа̄па̄дампа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи.
‘‘миччха̄дит̣т̣химпа̄хам̣, бхиккхаве, тивидхам̣ вада̄ми – лобхахетукампи, досахетукампи, мохахетукампи. ити кхо, бхиккхаве, лобхо камманида̄насамбхаво, досо камманида̄насамбхаво, мохо камманида̄насамбхаво. лобхаккхайа̄ камманида̄насан̇кхайо, досаккхайа̄ камманида̄насан̇кхайо, мохаккхайа̄ камманида̄насан̇кхайо’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. париккаманасуттам̣
175. ‘‘сапариккамано айам̣, бхиккхаве, дхаммо, на̄йам̣ дхаммо апариккамано. катхан̃ча, бхиккхаве, сапариккамано айам̣ дхаммо, на̄йам̣ дхаммо апариккамано? па̄н̣а̄типа̄тисса, бхиккхаве, па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. адинна̄да̄йисса, бхиккхаве, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. ка̄месумиччха̄ча̄рисса, бхиккхаве, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. муса̄ва̄дисса, бхиккхаве, муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. писун̣ава̄часса, бхиккхаве, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. пхарусава̄часса, бхиккхаве, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. сампхаппала̄писса, бхиккхаве, сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ париккаманам̣ хоти. абхиджджха̄лусса, бхиккхаве, анабхиджджха̄ париккаманам̣ хоти. бйа̄панначиттасса [бйа̄па̄дасса (сӣ. пӣ. ка.), бйа̄паннасса (сйа̄.)], бхиккхаве, абйа̄па̄до париккаманам̣ хоти. миччха̄дит̣т̣хисса, бхиккхаве, самма̄дит̣т̣хи париккаманам̣ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сапариккамано айам̣ дхаммо, на̄йам̣ дхаммо апариккамано’’ти. навамам̣.
10. чундасуттам̣
176. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ па̄ва̄йам̣ [чампа̄йам̣ (ка. сӣ.) дӣ. ни. 2.189 пасситаббам̣] вихарати чундасса камма̄рапуттасса амбаване. атха кхо чундо камма̄рапутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо чундам̣ камма̄рапуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘касса но твам̣, чунда, сочеййа̄ни рочесӣ’’ти? ‘‘бра̄хман̣а̄, бханте, паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ [сева̄лама̄лака̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти; теса̄хам̣ сочеййа̄ни рочемӣ’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, чунда, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апентӣ’’ти? ‘‘идха, бханте, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄. те са̄вакам̣ [са̄ваке (сйа̄. ка.)] евам̣ сама̄дапенти – ‘ехи твам̣, амбхо пуриса, ка̄лассева [сака̄лассева (сйа̄.)] ут̣т̣хахантова [ут̣т̣хаханто (сйа̄.), вут̣т̣хахантова (пӣ. ка.)] сайанамха̄ патхавим̣ а̄масеййа̄си; но че патхавим̣ а̄масеййа̄си, алла̄ни гомайа̄ни а̄масеййа̄си; но че алла̄ни гомайа̄ни а̄масеййа̄си, харита̄ни тин̣а̄ни а̄масеййа̄си; но че харита̄ни тин̣а̄ни а̄масеййа̄си, аггим̣ паричареййа̄си; но че аггим̣ паричареййа̄си, пан̃джалико а̄диччам̣ намассеййа̄си; но че пан̃джалико а̄диччам̣ намассеййа̄си, са̄йататийакам̣ удакам̣ орохеййа̄сӣ’ти. евам̣ кхо, бханте, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти; теса̄хам̣ сочеййа̄ни рочемӣ’’ти.
‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, чунда, бра̄хман̣а̄ паччха̄бхӯмака̄ каман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ аггипарича̄рика̄ удакорохака̄ сочеййа̄ни пан̃н̃апенти, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе сочеййам̣ хотӣ’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, арийасса винайе сочеййам̣ хоти? са̄дху ме, бханте, бхагава̄ татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ арийасса винайе сочеййам̣ хотӣ’’ти.
‘‘тена хи, чунда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо камма̄рапутто бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘тивидхам̣ кхо, чунда, ка̄йена асочеййам̣ хоти; чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти; тивидхам̣ манаса̄ асочеййам̣ хоти.
‘‘катхан̃ча, чунда, тивидхам̣ ка̄йена асочеййам̣ хоти? ‘‘идха, чунда, екаччо па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти луддо лохитапа̄н̣и хатапахате нивит̣т̣хо адайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтесу [па̄н̣абхӯтесу (ка.)].
‘‘адинна̄да̄йӣ хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄ там̣ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти. йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ [наттхи сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу] бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ [наттхи сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу] дхаммараккхита̄ саса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, чунда, тивидхам̣ ка̄йена асочеййам̣ хоти.
‘‘катхан̃ча, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо муса̄ва̄дӣ хоти. сабхаггато ва̄ парисаггато ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти [со аджа̄нам̣ ва̄ ахам̣ джа̄на̄мӣти, джа̄нам̣ ва̄ ахам̣ на джа̄на̄мӣти, апассам̣ ва̄ ахам̣ пасса̄мӣти, пассам̣ ва̄ ахам̣ на пасса̄мӣти (пӣ. ка.) евамупарипи], со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘на джа̄на̄мӣ’ти; апассам̣ ва̄ а̄ха ‘пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха ‘на пасса̄мӣ’ти [со аджа̄нам̣ ва̄ ахам̣ джа̄на̄мӣти, джа̄нам̣ ва̄ ахам̣ на джа̄на̄мӣти, апассам̣ ва̄ ахам̣ пасса̄мӣти, пассам̣ ва̄ ахам̣ на пасса̄мӣти (пӣ. ка.) евамупарипи]. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.
‘‘писун̣ава̄чо хоти. ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити самагга̄нам̣ ва̄ бхетта̄ [бхеда̄та̄ (ка.)], бхинна̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, вагга̄ра̄мо ваггарато вагганандӣ ваггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘пхарусава̄чо хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ ан̣д̣ака̄ каккаса̄ паракат̣ука̄ пара̄бхисаджджанӣ кодхаса̄манта̄ асама̄дхисам̣ваттаника̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘сампхаппала̄пӣ хоти ака̄лава̄дӣ абхӯтава̄дӣ анаттхава̄дӣ адхаммава̄дӣ авинайава̄дӣ; анидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ака̄лена анападесам̣ апарийантаватим̣ анаттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа асочеййам̣ хоти.
‘‘катхан̃ча, чунда, тивидхам̣ манаса̄ асочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо абхиджджха̄лу хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ там̣ абхиджджха̄та̄ [абхиджджхита̄ (ка.) ма. ни. 1.440 пасситаббам̣] хоти – ‘ахо вата йам̣ парасса там̣ мамасса̄’ти.
‘‘бйа̄панначитто хоти падут̣т̣хаманасан̇каппо – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ баджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ва̄ ахесу’нти [ма̄ ва̄ ахесум̣ ити ва̄ ти (сӣ. пӣ. ка.)].
‘‘миччха̄дит̣т̣хико хоти випарӣтадассано – ‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукат̣адуккат̣а̄нам̣ [наттхеттха па̄т̣хабхедо] камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. евам̣ кхо, чунда, манаса̄ тивидхам̣ асочеййам̣ хоти.
‘‘име кхо, чунда, даса акусалакаммапатха̄ [акусала̄ каммапатха̄ (?)]. имехи кхо, чунда, дасахи акусалехи каммапатхехи саманна̄гато ка̄лассева ут̣т̣хахантова сайанамха̄ патхавим̣ чепи а̄масати, асучийева хоти; но чепи патхавим̣ а̄масати, асучийева хоти.
‘‘алла̄ни чепи гомайа̄ни а̄масати, асучийева хоти; но чепи алла̄ни гомайа̄ни а̄масати, асучийева хоти.
‘‘харита̄ни чепи тин̣а̄ни а̄масати, асучийева хоти; но чепи харита̄ни тин̣а̄ни а̄масати, асучийева хоти.
‘‘аггим̣ чепи паричарати, асучийева хоти, но чепи аггим̣ паричарати, асучийева хоти.
‘‘пан̃джалико чепи а̄диччам̣ намассати, асучийева хоти; но чепи пан̃джалико а̄диччам̣ намассати, асучийева хоти.
‘‘са̄йататийакам̣ чепи удакам̣ орохати, асучийева хоти; но чепи са̄йататийакам̣ удакам̣ орохати, асучийева хоти. там̣ кисса хету? име, чунда, даса акусалакаммапатха̄ асучӣйева [асучиччева (сйа̄.)] хонти асучикаран̣а̄ ча.
‘‘имесам̣ пана, чунда, дасаннам̣ акусала̄нам̣ каммапатха̄нам̣ саманна̄гаманахету нирайо пан̃н̃а̄йати, тираччха̄найони пан̃н̃а̄йати, петтивисайо пан̃н̃а̄йати, йа̄ ва̄ [йа̄ ча (ка.)] панан̃н̃а̄пи ка̄чи дуггатийо [дуггати хоти (сйа̄. ка.)].
‘‘тивидхам̣ кхо, чунда, ка̄йена сочеййам̣ хоти; чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти; тивидхам̣ манаса̄ сочеййам̣ хоти.
‘‘катхам̣, чунда, тивидхам̣ ка̄йена сочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо, ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.
‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. йам̣ там̣ парасса паравиттӯпакаран̣ам̣ га̄магатам̣ ва̄ аран̃н̃агатам̣ ва̄, на там̣ адиннам̣ [там̣ на̄диннам̣ (ка. сӣ., ма. ни. 1.441)] тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄та̄ хоти.
‘‘ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти йа̄ та̄ ма̄тураккхита̄ питураккхита̄ ма̄та̄питураккхита̄ бха̄тураккхита̄ бхагинираккхита̄ н̃а̄тираккхита̄ готтараккхита̄ дхаммараккхита̄ саса̄мика̄ сапаридан̣д̣а̄ антамасо ма̄ла̄гул̣апариккхитта̄пи, татха̄рӯпа̄су на ча̄риттам̣ а̄паджджита̄ хоти. евам̣ кхо, чунда, тивидхам̣ ка̄йена сочеййам̣ хоти.
‘‘катхан̃ча, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти? идха, чунда, екаччо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. сабхаггато ва̄ парисаггато ва̄ н̃а̄тимаджджхагато ва̄ пӯгамаджджхагато ва̄ ра̄джакуламаджджхагато ва̄ абхинӣто саккхипут̣т̣хо – ‘ехамбхо пуриса, йам̣ джа̄на̄си там̣ вадехӣ’ти, со аджа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘на джа̄на̄мӣ’ти, джа̄нам̣ ва̄ а̄ха ‘джа̄на̄мӣ’ти, апассам̣ ва̄ а̄ха ‘на пасса̄мӣ’ти, пассам̣ ва̄ а̄ха ‘пасса̄мӣ’ти. ити аттахету ва̄ парахету ва̄ а̄мисакин̃чиккхахету ва̄ на сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти.
‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти – на ито сутва̄ амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, на амутра ва̄ сутва̄ имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄, татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа, сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ; нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣. евам̣ кхо, чунда, чатуббидхам̣ ва̄ча̄йа сочеййам̣ хоти.