(11) 1. саман̣асан̃н̃а̄вагго

1. саман̣асан̃н̃а̄суттам̣

101. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, саман̣асан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта дхамме парипӯренти. катама̄ тиссо? веван̣н̣ийамхи аджджхупагато, парапат̣ибаддха̄ ме джӣвика̄, ан̃н̃о ме а̄каппо каран̣ӣйоти – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо саман̣асан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сатта дхамме парипӯренти.

‘‘катаме сатта? сантатака̄рӣ [сататака̄рӣ (сйа̄. пӣ. ка.)] хоти сантатавутти [сататавутти (сйа̄. пӣ.)] сӣлесу, анабхиджджха̄лу хоти, абйа̄паджджо хоти, анатима̄нӣ хоти, сиккха̄ка̄мо хоти, идаматтхам̣тисса хоти джӣвитапариккха̄ресу, а̄раддхавӣрийо ча [а̄раддхавирийо ча (сӣ. пӣ.), а̄раддхавирийо (сйа̄.)] вихарати. има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо саман̣асан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ име сатта дхамме парипӯрентӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. боджджхан̇гасуттам̣

102. ‘‘саттиме, бхиккхаве, боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ тиссо виджджа̄ парипӯренти. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, дхаммавичайасамбоджджхан̇го, вӣрийасамбоджджхан̇го, пӣтисамбоджджхан̇го, пассаддхисамбоджджхан̇го, сама̄дхисамбоджджхан̇го, упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ тиссо виджджа̄ парипӯренти. катама̄ тиссо? идха, бхиккхаве, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ има̄ тиссо виджджа̄ парипӯрентӣ’’ти. дутийам̣.

3. миччхаттасуттам̣

103. ‘‘миччхаттам̣, бхиккхаве, а̄гамма вира̄дхана̄ хоти, но а̄ра̄дхана̄. катхан̃ча, бхиккхаве, миччхаттам̣ а̄гамма вира̄дхана̄ хоти, но а̄ра̄дхана̄? миччха̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо пахоти, миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄ча̄ пахоти, миччха̄ва̄часса миччха̄камманто пахоти, миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣво пахоти, миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄мо пахоти, миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сати пахоти, миччха̄сатисса миччха̄сама̄дхи пахоти, миччха̄сама̄дхисса миччха̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти, миччха̄н̃а̄н̣исса [миччха̄н̃а̄н̣асса (пӣ. ка.)] миччха̄вимутти пахоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, миччхаттам̣ а̄гамма вира̄дхана̄ хоти, но а̄ра̄дхана̄.

‘‘самматтам̣, бхиккхаве, а̄гамма а̄ра̄дхана̄ хоти, но вира̄дхана̄. катхан̃ча, бхиккхаве, самматтам̣ а̄гамма а̄ра̄дхана̄ хоти, но вира̄дхана̄? самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, самма̄сан̇каппо пахоти, самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄ пахоти, самма̄ва̄часса самма̄камманто пахоти, самма̄каммантасса самма̄а̄джӣво пахоти, самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄мо пахоти, самма̄ва̄йа̄масса самма̄сати пахоти, самма̄сатисса самма̄сама̄дхи пахоти, самма̄сама̄дхисса самма̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти, самма̄н̃а̄н̣исса [самма̄н̃а̄н̣асса (пӣ. ка.)] самма̄вимутти пахоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, самматтам̣ а̄гамма а̄ра̄дхана̄ хоти, но вира̄дхана̄’’ти. татийам̣.

4. бӣджасуттам̣

104. [а. ни. 1.306; катха̄. 708] ‘‘миччха̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, пурисапуггаласса миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄часса миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сатисса миччха̄сама̄дхисса миччха̄н̃а̄н̣исса миччха̄вимуттисса йан̃ча ка̄йакаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ [сама̄дин̣н̣ам̣ (пӣ. ка.)] йан̃ча вачӣкаммам̣… йан̃ча манокаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йа̄ ча четана̄ йа̄ ча паттхана̄ йо ча пан̣идхи йе ча сан̇кха̄ра̄, саббе те дхамма̄ анит̣т̣ха̄йа аканта̄йа амана̄па̄йа ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дит̣т̣хи хисса [дит̣т̣хи хи (сӣ. сйа̄. пӣ.)], бхиккхаве, па̄пика̄.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, нимбабӣджам̣ ва̄ коса̄такибӣджам̣ ва̄ титтака̄ла̄бубӣджам̣ ва̄ алла̄йа патхавийа̄ никкхиттам̣ йан̃чева патхавирасам̣ упа̄дийати йан̃ча а̄порасам̣ упа̄дийати, саббам̣ там̣ титтакатта̄йа кат̣укатта̄йа аса̄татта̄йа сам̣ваттати. там̣ кисса хету? бӣджан̃хи, бхиккхаве, па̄пакам̣. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хикасса пурисапуггаласса миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄часса миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сатисса миччха̄сама̄дхисса миччха̄н̃а̄н̣исса миччха̄вимуттисса йан̃чева ка̄йакаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йан̃ча вачӣкаммам̣… йан̃ча манокаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йа̄ ча четана̄ йа̄ ча паттхана̄ йо ча пан̣идхи йе ча сан̇кха̄ра̄, саббе те дхамма̄ анит̣т̣ха̄йа аканта̄йа амана̄па̄йа ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дит̣т̣хи хисса, бхиккхаве, па̄пика̄.

‘‘самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, пурисапуггаласса самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄часса самма̄каммантасса самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄масса самма̄сатисса самма̄сама̄дхисса самма̄н̃а̄н̣исса самма̄вимуттисса йан̃чева ка̄йакаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йан̃ча вачӣкаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йан̃ча манокаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йа̄ ча четана̄ йа̄ ча паттхана̄ йо ча пан̣идхи йе ча сан̇кха̄ра̄, саббе те дхамма̄ ит̣т̣ха̄йа канта̄йа мана̄па̄йа хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дит̣т̣хи хисса, бхиккхаве, бхаддика̄.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, уччхубӣджам̣ ва̄ са̄либӣджам̣ ва̄ муддика̄бӣджам̣ ва̄ алла̄йа патхавийа̄ никкхиттам̣ йан̃ча патхавирасам̣ упа̄дийати йан̃ча а̄порасам̣ упа̄дийати саббам̣ там̣ са̄татта̄йа мадхуратта̄йа асечанакатта̄йа сам̣ваттати. там̣ кисса хету? бӣджан̃хи бхиккхаве, бхаддакам̣. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, самма̄дит̣т̣хикасса…пе. … самма̄вимуттисса йан̃чева ка̄йакаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йан̃ча вачӣкаммам̣… йан̃ча манокаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннам̣ йа̄ ча четана̄ йа̄ ча паттхана̄ йо ча пан̣идхи йе ча сан̇кха̄ра̄, саббе те дхамма̄ ит̣т̣ха̄йа канта̄йа мана̄па̄йа хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. там̣ кисса хету? дит̣т̣хи хисса, бхиккхаве, бхаддика̄’’ти. чатуттхам̣.

5. виджджа̄суттам̣

105. ‘‘авиджджа̄, бхиккхаве, пуббан̇гама̄ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, анвадева ахирикам̣ аноттаппам̣. авиджджа̄гатасса, бхиккхаве, авиддасуно миччха̄дит̣т̣хи пахоти, миччха̄дит̣т̣хикасса миччха̄сан̇каппо пахоти, миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄ча̄ пахоти, миччха̄ва̄часса миччха̄камманто пахоти, миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣво пахоти, миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄мо пахоти, миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сати пахоти, миччха̄сатисса миччха̄сама̄дхи пахоти, миччха̄сама̄дхисса миччха̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти, миччха̄н̃а̄н̣исса миччха̄вимутти пахоти.

‘‘виджджа̄, бхиккхаве, пуббан̇гама̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, анвадева хироттаппам̣. виджджа̄гатасса, бхиккхаве, виддасуно самма̄дит̣т̣хи пахоти, самма̄дит̣т̣хикасса самма̄сан̇каппо пахоти, самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄ пахоти, самма̄ва̄часса самма̄камманто пахоти, самма̄каммантасса самма̄а̄джӣво пахоти, самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄мо пахоти, самма̄ва̄йа̄масса самма̄сати пахоти, самма̄сатисса самма̄сама̄дхи пахоти, самма̄сама̄дхисса самма̄н̃а̄н̣ам̣ пахоти, самма̄н̃а̄н̣исса самма̄вимутти пахотӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. ниджджарасуттам̣

106. [дӣ. ни. 3.360] ‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, ниджджараваттхӯни. катама̄ни даса? самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи ниджджин̣н̣а̄ хоти; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сан̇каппасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо ниджджин̣н̣о хоти; йе ча миччха̄сан̇каппапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄сан̇каппапаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄ва̄часса, бхиккхаве, миччха̄ва̄ча̄ ниджджин̣н̣а̄ хоти; йе ча миччха̄ва̄ча̄паччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄ва̄ча̄паччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄каммантасса, бхиккхаве, миччха̄камманто ниджджин̣н̣о хоти; йе ча миччха̄каммантапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄каммантапаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄а̄джӣвасса, бхиккхаве, миччха̄а̄джӣво ниджджин̣н̣о хоти; йе ча миччха̄а̄джӣвапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄а̄джӣвапаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄ва̄йа̄масса, бхиккхаве, миччха̄ва̄йа̄мо ниджджин̣н̣о хоти; йе ча миччха̄ва̄йа̄мапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄ва̄йа̄мапаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сатисса, бхиккхаве, миччха̄сати ниджджин̣н̣а̄ хоти; йе ча миччха̄сатипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄сатипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сама̄дхисса, бхиккхаве, миччха̄сама̄дхи ниджджин̣н̣о хоти; йе ча миччха̄сама̄дхипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄сама̄дхипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄н̃а̄н̣исса, бхиккхаве, миччха̄н̃а̄н̣ам̣ ниджджин̣н̣ам̣ хоти; йе ча миччха̄н̃а̄н̣апаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄н̃а̄н̣апаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄вимуттисса, бхиккхаве, миччха̄вимутти ниджджин̣н̣а̄ хоти; йе ча миччха̄вимуттипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниджджин̣н̣а̄ хонти; самма̄вимуттипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. има̄ни кхо, бхиккхаве, даса ниджджараваттхӯнӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. дхованасуттам̣

107. ‘‘аттхи, бхиккхаве, даккхин̣есу джанападесу дхованам̣ на̄ма. таттха хоти аннампи па̄нампи кхаджджампи бходжджампи леййампи пеййампи наччампи гӣтампи ва̄дитампи. аттхетам̣, бхиккхаве, дхованам̣; ‘нетам̣ наттхӣ’ти вада̄ми. тан̃ча кхо етам̣, бхиккхаве, дхованам̣ хӣнам̣ гаммам̣ потхуджджаникам̣ анарийам̣ анаттхасам̣хитам̣ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘ахан̃ча кхо, бхиккхаве, арийам̣ дхованам̣ десесса̄ми, йам̣ дхованам̣ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йам̣ дхованам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катаман̃ча там̣, бхиккхаве, арийам̣ дхованам̣, (йам̣ дхованам̣) [( ) наттхи сйа̄мапоттхаке] екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йам̣ дхованам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти?

‘‘самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи ниддхота̄ хоти; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниддхота̄ хонти; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сан̇каппасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо ниддхото хоти…пе… самма̄ва̄часса, бхиккхаве, миччха̄ва̄ча̄ ниддхота̄ хоти… самма̄каммантасса, бхиккхаве, миччха̄камманто ниддхото хоти… самма̄а̄джӣвасса, бхиккхаве, миччха̄а̄джӣво ниддхото хоти… самма̄ва̄йа̄масса, бхиккхаве, миччха̄ва̄йа̄мо ниддхото хоти… самма̄сатисса, бхиккхаве, миччха̄сати ниддхота̄ хоти… самма̄сама̄дхисса, бхиккхаве, миччха̄сама̄дхи ниддхото хоти… самма̄н̃а̄н̣исса, бхиккхаве, миччха̄н̃а̄н̣ам̣ ниддхотам̣ хоти…пе….

‘‘самма̄вимуттисса, бхиккхаве, миччха̄вимутти ниддхота̄ хоти; йе ча миччха̄вимуттипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниддхота̄ хонти; самма̄вимуттипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, арийам̣ дхованам̣ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати, йам̣ дхованам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччантӣ’’ти. саттамам̣.

8. тикиччхакасуттам̣

108. ‘‘тикиччхака̄, бхиккхаве, виречанам̣ денти питтасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, семхасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. аттхетам̣, бхиккхаве, виречанам̣; ‘нетам̣ наттхӣ’ти вада̄ми. тан̃ча кхо етам̣, бхиккхаве, виречанам̣ сампаджджатипи випаджджатипи.

‘‘ахан̃ча кхо, бхиккхаве, арийам̣ виречанам̣ десесса̄ми, йам̣ виречанам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ виречанам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катаман̃ча там̣, бхиккхаве, арийам̣ виречанам̣, йам̣ виречанам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ виречанам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти?

‘‘самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи виритта̄ хоти; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса виритта̄ хонти; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сан̇каппасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо виритто хоти…пе… самма̄ва̄часса, бхиккхаве, миччха̄ва̄ча̄ виритта̄ хоти… самма̄каммантасса, бхиккхаве, миччха̄камманто виритто хоти… самма̄а̄джӣвасса, бхиккхаве, миччха̄а̄джӣво виритто хоти… самма̄ва̄йа̄масса, бхиккхаве, миччха̄ва̄йа̄мо виритто хоти… самма̄сатисса, бхиккхаве, миччха̄сати виритта̄ хоти… самма̄сама̄дхисса, бхиккхаве, миччха̄сама̄дхи виритто хоти… самма̄н̃а̄н̣исса, бхиккхаве, миччха̄н̃а̄н̣ам̣ вириттам̣ хоти…пе….

‘‘самма̄вимуттисса, бхиккхаве, миччха̄вимутти виритта̄ хоти; йе ча миччха̄вимуттипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса виритта̄ хонти; самма̄вимуттипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, арийам̣ виречанам̣ йам̣ виречанам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ виречанам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти…пе… сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. ваманасуттам̣

109. ‘‘тикиччхака̄, бхиккхаве, ваманам̣ денти питтасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, семхасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄нампи а̄ба̄дха̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. аттхетам̣, бхиккхаве, ваманам̣; ‘нетам̣ наттхӣ’ти вада̄ми. тан̃ча кхо етам̣, бхиккхаве, ваманам̣ сампаджджатипи випаджджатипи.

‘‘ахан̃ча кхо, бхиккхаве, арийам̣ ваманам̣ десесса̄ми, йам̣ ваманам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ ваманам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти, сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти. там̣ сун̣а̄тха…пе….

‘‘катаман̃ча там̣, бхиккхаве, арийам̣ ваманам̣, йам̣ ваманам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ ваманам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти…пе… сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти?

‘‘самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи ванта̄ хоти; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ванта̄ хонти; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сан̇каппасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо ванто хоти…пе… самма̄ва̄часса, бхиккхаве, миччха̄ва̄ча̄ ванта̄ хоти… самма̄каммантасса, бхиккхаве, миччха̄камманто ванто хоти… самма̄а̄джӣвасса бхиккхаве, миччха̄а̄джӣво ванто хоти… самма̄ва̄йа̄масса, бхиккхаве, миччха̄ва̄йа̄мо ванто хоти… самма̄сатисса, бхиккхаве, миччха̄сати ванта̄ хоти… самма̄сама̄дхисса, бхиккхаве, миччха̄сама̄дхи ванто хоти… самма̄н̃а̄н̣исса, бхиккхаве, миччха̄н̃а̄н̣ам̣ вантам̣ хоти …пе….

‘‘самма̄вимуттисса, бхиккхаве, миччха̄вимутти ванта̄ хоти; йе ча миччха̄вимуттипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ванта̄ хонти; самма̄вимуттипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. идам̣ кхо там̣, бхиккхаве, арийам̣ ваманам̣ йам̣ ваманам̣ сампаджджатийева но випаджджати, йам̣ ваманам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти…пе… сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччантӣ’’ти. навамам̣.

10. ниддхаманӣйасуттам̣

110. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, ниддхаманӣйа̄ дхамма̄. катаме даса? самма̄дит̣т̣хикасса, бхиккхаве, миччха̄дит̣т̣хи ниддханта̄ хоти; йе ча миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниддханта̄ хонти; самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

‘‘самма̄сан̇каппасса, бхиккхаве, миччха̄сан̇каппо ниддханто хоти…пе… самма̄ва̄часса бхиккхаве, миччха̄ва̄ча̄ ниддханта̄ хоти… самма̄каммантасса, бхиккхаве, миччха̄камманто ниддханто хоти… самма̄а̄джӣвасса, бхиккхаве, миччха̄а̄джӣво ниддханто хоти… самма̄ва̄йа̄масса, бхиккхаве, миччха̄ва̄йа̄мо ниддханто хоти… самма̄сатисса, бхиккхаве, миччха̄сати ниддханта̄ хоти… самма̄сама̄дхисса, бхиккхаве, миччха̄сама̄дхи ниддханто хоти… самма̄н̃а̄н̣исса, бхиккхаве, миччха̄н̃а̄н̣ам̣ ниддхантам̣ хоти….

‘‘самма̄вимуттисса, бхиккхаве, миччха̄вимутти ниддханта̄ хоти; йе ча миччха̄вимуттипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти те часса ниддханта̄ хонти; самма̄вимуттипаччайа̄ ча анеке кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти. име кхо, бхиккхаве, даса ниддхаманӣйа̄ дхамма̄’’ти. дасамам̣.

11. пат̣хамаасекхасуттам̣

111. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘‘асекхо асекхо’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ бханте, бхиккху асекхо хотӣ’’ти? ‘‘идха, бхиккху, бхиккху асекха̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сан̇каппена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄ва̄ча̄йа саманна̄гато хоти, асекхена самма̄каммантена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄а̄джӣвена саманна̄гато хоти, асекхена самма̄ва̄йа̄мена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄сатийа̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄сама̄дхина̄ саманна̄гато хоти, асекхена самма̄н̃а̄н̣ена саманна̄гато хоти, асекха̄йа самма̄вимуттийа̄ саманна̄гато хоти. евам̣ кхо, бхиккху, бхиккху асекхо хотӣ’’ти. ека̄дасамам̣.

12. дутийаасекхасуттам̣

112. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, асекхийа̄ дхамма̄. катаме даса? асекха̄ самма̄дит̣т̣хи, асекхо самма̄сан̇каппо, асекха̄ самма̄ва̄ча̄, асекхо самма̄камманто, асекхо самма̄а̄джӣво, асекхо самма̄ва̄йа̄мо, асекха̄ самма̄сати, асекхо самма̄сама̄дхи, асекхам̣ самма̄н̃а̄н̣ам̣, асекха̄ самма̄вимутти – име кхо, бхиккхаве, даса асекхийа̄ дхамма̄’’ти. два̄дасамам̣.

саман̣асан̃н̃а̄вагго пат̣хамо.