৫. নিসীদনসন্থতসিক্খাপদং
৫৬৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে,’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুণিত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা সঙ্ঘেন কতিকা কতা হোতি – ‘‘ইচ্ছতাৰুসো, ভগৰা তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. ন ভগৰা কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন. যো ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি সো পাচিত্তিযং দেসাপেতব্বো’’তি. অথ খো আযস্মা উপসেনো ৰঙ্গন্তপুত্তো, সপরিসো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুং. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং উপসেনং ৰঙ্গন্তপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি ৰো, উপসেন, খমনীযং কচ্চি যাপনীযং, কচ্চিত্থ অপ্পকিলমথেন অদ্ধানং আগতা’’তি? ‘‘খমনীযং, ভগৰা, যাপনীযং, ভগৰা. অপ্পকিলমথেন চ মযং, ভন্তে, অদ্ধানং আগতা’’তি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মতো উপসেনস্স ৰঙ্গন্তপুত্তস্স সদ্ধিৰিহারিকো ভিক্খু ভগৰতো অৰিদূরে নিসিন্নো হোতি. অথ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মনাপানি তে, ভিক্খু, পংসুকূলানী’’তি? ‘‘ন খো মে, ভন্তে, মনাপানি পংসুকূলানী’’তি. ‘‘কিস্স পন ত্ৰং, ভিক্খু, পংসুকূলিকো’’তি? ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, পংসুকূলিকো. এৰং অহম্পি পংসুকূলিকো’’তি. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং উপসেনং ৰঙ্গন্তপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘পাসাদিকা খো ত্যাযং, উপসেন, পরিসা. কথং ত্ৰং, উপসেন, পরিসং ৰিনেসী’’তি? ‘‘যো মং, ভন্তে, উপসম্পদং যাচতি তমহং [তাহং (ক.)] এৰং ৰদামি – ‘অহং খো, আৰুসো, আরঞ্ঞিকো পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো. সচে ত্ৰম্পি আরঞ্ঞিকো ভৰিস্সসি পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো, এৰাহং তং উপসম্পাদেস্সামী’তি. সচে মে পটিস্সুণাতি উপসম্পাদেমি, নো চে মে পটিস্সুণাতি ন উপসম্পাদেমি. যো মং নিস্সযং যাচতি তমহং [তাহং (ক.)] এৰং ৰদামি – ‘অহং খো, আৰুসো, আরঞ্ঞিকো পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো. সচে ত্ৰম্পি আরঞ্ঞিকো ভৰিস্সসি পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো, এৰাহং তে নিস্সযং দস্সামী’তি. সচে মে পটিস্সুণাতি নিস্সযং দেমি, নো চে মে পটিস্সুণাতি ন নিস্সযং দেমি. এৰং খো অহং, ভন্তে, পরিসং ৰিনেমী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, উপসেন. সাধু খো ত্ৰং, উপসেন, পরিসং ৰিনেসি. জানাসি পন ত্ৰং, উপসেন, সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিক’’ন্তি? ‘‘ন খো অহং, ভন্তে, জানামি সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিক’’ন্তি. ‘‘সাৰত্থিযা খো, উপসেন, সঙ্ঘেন কতিকা কতা – ‘ইচ্ছতাৰুসো, ভগৰা তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. ন ভগৰা কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন. যো ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি সো পাচিত্তিযং দেসাপেতব্বো’তি. ‘‘পঞ্ঞাযিস্সতি, ভন্তে, সাৰত্থিযা সঙ্ঘো সকায কতিকায, ন মযং অপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেস্সাম পঞ্ঞত্তং ৰা ন সমুচ্ছিন্দিস্সাম, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সমাদায ৰত্তিস্সামা’’তি. ‘‘সাধু সাধু, উপসেন, অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞপেতব্বং, পঞ্ঞত্তং ৰা ন সমুচ্ছিন্দিতব্বং, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সমাদায ৰত্তিতব্বং. অনুজানামি, উপসেন, যে তে ভিক্খূ আরঞ্ঞিকা পিণ্ডপাতিকা পংসুকূলিকা যথাসুখং মং দস্সনায উপসঙ্কমন্তূ’’তি.
৫৬৬. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ বহিদ্ৰারকোট্ঠকে ঠিতা হোন্তি – ‘‘মযং আযস্মন্তং উপসেনং ৰঙ্গন্তপুত্তং পাচিত্তিযং দেসাপেস্সামা’’তি. অথ খো আযস্মা উপসেনো ৰঙ্গন্তপুত্তো সপরিসো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উপসেনং ৰঙ্গন্তপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘জানাসি ত্ৰং, আৰুসো উপসেন, সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিক’’ন্তি. ‘‘ভগৰাপি মং, আৰুসো, এৰমাহ – ‘জানাসি পন ত্ৰং, উপসেন, সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিক’ন্তি? ন খো অহং, ভন্তে, জানামি সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স কতিক’’ন্তি. ‘‘সাৰত্থিযা খো, উপসেন, সঙ্ঘেন কতিকা কতা – ইচ্ছতাৰুসো, ভগৰা তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. ন ভগৰা কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন. যো ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি সো পাচিত্তিযং দেসাপেতব্বো’’তি. ‘‘পঞ্ঞাযিস্সতি, ভন্তে, সাৰত্থিযা সঙ্ঘো সকায কতিকায, ন মযং অপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেস্সাম পঞ্ঞত্তং ৰা ন সমুচ্ছিন্দিস্সাম, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সমাদায ৰত্তিস্সামাতি. অনুঞ্ঞাতাৰুসো, ভগৰতা – ‘যে তে ভিক্খূ আরঞ্ঞিকা পিণ্ডপাতিকা পংসুকূলিকা যথাসুখং মং দস্সনায উপসঙ্কমন্তূ’’’তি.
অথ খো তে ভিক্খূ – ‘‘সচ্চং খো আযস্মা উপসেনো আহ – ‘ন অপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, পঞ্ঞত্তং ৰা ন সমুচ্ছিন্দিতব্বং, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সমাদায ৰত্তিতব্ব’’’ন্তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ – ‘‘অনুঞ্ঞাতা কির ভগৰতা – ‘যে তে ভিক্খূ আরঞ্ঞিকা পিণ্ডপাতিকা পংসুকূলিকা যথাসুখং মং দস্সনায উপসঙ্কমন্তূ’’’তি. তে ভগৰন্তং দস্সনং পিহেন্তা [দস্সনায পিহযমানা (স্যা.)] সন্থতানি উজ্ঝিত্ৰা আরঞ্ঞিকঙ্গং পিণ্ডপাতিকঙ্গং পংসুকূলিকঙ্গং সমাদিযিংসু. অথ খো ভগৰা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সেনাসনচারিকং আহিণ্ডন্তো অদ্দস সন্থতানি তহং তহং উজ্ঝিতানি. পস্সিত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কস্সিমানি, ভিক্খৰে, সন্থতানি তহং তহং উজ্ঝিতানী’’তি? অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামি দস অত্থৰসে পটিচ্চ – সঙ্ঘসুট্ঠুতায, সঙ্ঘফাসুতায,…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫৬৭. ‘‘নিসীদনসন্থতং পন ভিক্খুনা কারযমানেন পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থি আদাতব্বা দুব্বণ্ণকরণায, অনাদা চে ভিক্খু পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থিং নৰং নিসীদনসন্থতং কারাপেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৫৬৮. নিসীদনং নাম সদসং ৰুচ্চতি.
সন্থতং নাম সন্থরিত্ৰা কতং হোতি অৰাযিমং.
কারযমানেনাতি করোন্তো ৰা কারাপেন্তো ৰা.
পুরাণসন্থতং নাম সকিং নিৰত্থম্পি সকিং পারুতম্পি.
সামন্তা সুগতৰিদত্থি আদাতব্বা দুব্বণ্ণকরণাযাতি থিরভাৰায ৰট্টং ৰা চতুরস্সং ৰা ছিন্দিত্ৰা একদেসে ৰা সন্থরিতব্বং ৰিজটেত্ৰা ৰা সন্থরিতব্বং.
অনাদা চে ভিক্খু পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থিন্তি অনাদিযিত্ৰা পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থিং নৰং নিসীদনসন্থতং করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, নিসীদনসন্থতং অনাদিযিত্ৰা পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থিং কারাপিতং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
৫৬৯. অত্তনা ৰিপ্পকতং অত্তনা পরিযোসাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অত্তনা ৰিপ্পকতং পরেহি পরিযোসাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. পরেহি ৰিপ্পকতং অত্তনা পরিযোসাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. পরেহি ৰিপ্পকতং পরেহি পরিযোসাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
অঞ্ঞস্সত্থায করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স.
৫৭০. অনাপত্তি – পুরাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৰিদত্থিং আদিযিত্ৰা করোতি, অলভন্তো থোকতরং আদিযিত্ৰা করোতি, অলভন্তো অনাদিযিত্ৰা করোতি, অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৰা পরিভুঞ্জতি, ৰিতানং ৰা ভূমত্থরণং ৰা সাণিপাকারং ৰা ভিসিং ৰা বিব্বোহনং ৰা করোতি, উম্মত্তকস্স আদিকম্মিকস্সাতি.
নিসীদনসন্থতসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.