নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৰিনযপিটকে

পারাজিকপাল়ি

ৰেরঞ্জকণ্ডং

১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা ৰেরঞ্জাযং ৰিহরতি নল়েরুপুচিমন্দমূলে মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি. অস্সোসি খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো – ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো ৰেরঞ্জাযং ৰিহরতি নল়েরুপুচিমন্দমূলে মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি. তং খো পন ভৰন্তং গোতমং এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো সুগতো লোকৰিদূ অনুত্তরো পুরিসদম্মসারথি সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰা [ভগৰাতি (স্যা.), দী. নি. ১.১৫৭, অব্ভুগ্গতাকারেন পন সমেতি]. সো ইমং লোকং সদেৰকং সমারকং সব্রহ্মকং সস্সমণব্রাহ্মণিং পজং সদেৰমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং; কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেতি; সাধু খো পন তথারূপানং অরহতং দস্সনং হোতী’’’তি.

২. [ইতো পরং যাৰ পারা. ১৫-১৬ পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামীতি পাঠো অ. নি. ৮.১১] অথ খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভো গোতম – ‘ন সমণো গোতমো ব্রাহ্মণে জিণ্ণে ৰুড্ঢে মহল্লকে অদ্ধগতে ৰযোঅনুপ্পত্তে অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতী’তি. তযিদং, ভো গোতম, তথেৰ? ন হি ভৰং গোতমো ব্রাহ্মণে জিণ্ণে ৰুড্ঢে মহল্লকে অদ্ধগতে ৰযোঅনুপ্পত্তে অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতি? তযিদং, ভো গোতম, ন সম্পন্নমেৰা’’তি.

‘‘নাহং তং, ব্রাহ্মণ, পস্সামি সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায যমহং অভিৰাদেয্যং ৰা পচ্চুট্ঠেয্যং ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেয্যং. যঞ্হি, ব্রাহ্মণ, তথাগতো অভিৰাদেয্য ৰা পচ্চুট্ঠেয্য ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেয্য, মুদ্ধাপি তস্স ৰিপতেয্যা’’তি.

৩. ‘‘অরসরূপো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরসরূপো সমণো গোতমো’তি. যে তে, ব্রাহ্মণ, রূপরসা সদ্দরসা গন্ধরসা রসরসা ফোট্ঠব্বরসা তে তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা [অনভাৰকতা (সী.) অনভাৰংগতা (স্যা.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরসরূপো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৪. ‘‘নিব্ভোগো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘নিব্ভোগো সমণো গোতমো’তি. যে তে, ব্রাহ্মণ, রূপভোগা সদ্দভোগা গন্ধভোগা রসভোগা ফোট্ঠব্বভোগা তে তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘নিব্ভোগো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৫. ‘‘অকিরিযৰাদো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অকিরিযৰাদো সমণো গোতমো’তি. অহঞ্হি, ব্রাহ্মণ, অকিরিযং ৰদামি কাযদুচ্চরিতস্স ৰচীদুচ্চরিতস্স মনোদুচ্চরিতস্স. অনেকৰিহিতানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অকিরিযং ৰদামি. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অকিরিযৰাদো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৬. ‘‘উচ্ছেদৰাদো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘উচ্ছেদৰাদো সমণো গোতমো’তি. অহঞ্হি, ব্রাহ্মণ, উচ্ছেদং ৰদামি রাগস্স দোসস্স মোহস্স. অনেকৰিহিতানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং উচ্ছেদং ৰদামি. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘উচ্ছেদৰাদো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৭. ‘‘জেগুচ্ছী ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘জেগুচ্ছী সমণো গোতমো’তি. অহঞ্হি, ব্রাহ্মণ, জিগুচ্ছামি কাযদুচ্চরিতেন ৰচীদুচ্চরিতেন মনোদুচ্চরিতেন. অনেকৰিহিতানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা জিগুচ্ছামি. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘জেগুচ্ছী সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৮. ‘‘ৰেনযিকো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘ৰেনযিকো সমণো গোতমো’তি. অহঞ্হি, ব্রাহ্মণ, ৰিনযায ধম্মং দেসেমি রাগস্স দোসস্স মোহস্স. অনেকৰিহিতানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং ৰিনযায ধম্মং দেসেমি. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘ৰেনযিকো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

৯. ‘‘তপস্সী ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘তপস্সী সমণো গোতমো’তি. তপনীযাহং, ব্রাহ্মণ, পাপকে অকুসলে ধম্মে ৰদামি, কাযদুচ্চরিতং ৰচীদুচ্চরিতং মনোদুচ্চরিতং. যস্স খো, ব্রাহ্মণ, তপনীযা পাপকা অকুসলা ধম্মা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা তমহং তপস্সীতি ৰদামি. তথাগতস্স খো, ব্রাহ্মণ, তপনীযা পাপকা অকুসলা ধম্মা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘তপস্সী সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসী’’তি.

১০. ‘‘অপগব্ভো ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘অত্থি খ্ৰেস, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অপগব্ভো সমণো গোতমো’তি. যস্স খো, ব্রাহ্মণ, আযতিং গব্ভসেয্যা পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা তমহং অপগব্ভোতি ৰদামি. তথাগতস্স খো, ব্রাহ্মণ, আযতিং গব্ভসেয্যা পুনব্ভৰাভিনিব্বত্তি পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. অযং খো, ব্রাহ্মণ, পরিযাযো যেন মং পরিযাযেন সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অপগব্ভো সমণো গোতমো’তি, নো চ খো যং ত্ৰং সন্ধায ৰদেসি’’.

১১. ‘‘সেয্যথাপি, ব্রাহ্মণ, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰা. তানস্সু কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানি সম্মা পরিসেদিতানি সম্মা পরিভাৰিতানি. যো নু খো তেসং কুক্কুটচ্ছাপকানং পঠমতরং পাদনখসিখায ৰা মুখতুণ্ডকেন ৰা অণ্ডকোসং পদালেত্ৰা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জেয্য, কিন্তি স্ৰাস্স ৰচনীযো – ‘‘জেট্ঠো ৰা কনিট্ঠো ৰা’’তি? ‘‘জেট্ঠোতিস্স, ভো গোতম, ৰচনীযো. সো হি নেসং জেট্ঠো হোতী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো অহং, ব্রাহ্মণ, অৰিজ্জাগতায পজায অণ্ডভূতায পরিযোনদ্ধায অৰিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৰা একোৰ লোকে অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো. স্ৰাহং, ব্রাহ্মণ, জেট্ঠো সেট্ঠো লোকস্স’’.

‘‘আরদ্ধং খো পন মে, ব্রাহ্মণ, ৰীরিযং [ৰিরিযং (সী. স্যা.)] অহোসি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা [অপ্পমুট্ঠা (সী. স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসারদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. সো খো অহং, ব্রাহ্মণ, ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহাসিং সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেসিং, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহাসিং.

১২. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৰীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি, জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি, অনেকেপি সংৰট্টকপ্পে অনেকেপি ৰিৰট্টকপ্পে অনেকেপি সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে – ‘অমুত্রাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো; সো ততো চুতো অমুত্র উদপাদিং; তত্রাপাসিং এৰংনামো এৰংগোত্তো এৰংৰণ্ণো এৰমাহারো এৰংসুখদুক্খপ্পটিসংৰেদী এৰমাযুপরিযন্তো; সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি. ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা পঠমে যামে পঠমা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা, ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো, আলোকো উপ্পন্নো – যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, পঠমাভিনিব্ভিদা অহোসি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা.

১৩. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন [অতিক্কন্তমানুস্সকেন (ক.)] সত্তে পস্সামি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে. সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি – ‘ইমে ৰত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা ৰচীদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং উপৰাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্না. ইমে ৰা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচরিতেন সমন্নাগতা ৰচীসুচরিতেন সমন্নাগতা মনোসুচরিতেন সমন্নাগতা অরিযানং অনুপৰাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৰমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৰণ্ণে দুব্বণ্ণে. সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা মজ্ঝিমে যামে দুতিযা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা, ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো, আলোকো উপ্পন্নো – যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, দুতিযাভিনিব্ভিদা অহোসি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা.

১৪. ‘‘সো এৰং সমাহিতে চিত্তে পরিসুদ্ধে পরিযোদাতে অনঙ্গণে ৰিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৰানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিরোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং; ‘ইমে আসৰা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰনিরোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৰনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. তস্স মে এৰং জানতো এৰং পস্সতো কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ ভৰাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ অৰিজ্জাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থ. ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং অহোসি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসিং. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, রত্তিযা পচ্ছিমে যামে ততিযা ৰিজ্জা অধিগতা, অৰিজ্জা ৰিহতা, ৰিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৰিহতো, আলোকো উপ্পন্নো – যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো. অযং খো মে, ব্রাহ্মণ, ততিযাভিনিব্ভিদা অহোসি – কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৰ অণ্ডকোসম্হা’’তি.

১৫. এৰং ৰুত্তে, ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘জেট্ঠো ভৰং গোতমো, সেট্ঠো ভৰং গোতমো! অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম!! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি, এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গতং. অধিৰাসেতু চ মে ভৰং গোতমো ৰেরঞ্জাযং ৰস্সাৰাসং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি.

১৬. তেন খো পন সমযেন ৰেরঞ্জা দুব্ভিক্খা হোতি দ্ৰীহিতিকা সেতট্ঠিকা সলাকাৰুত্তা ন সুকরা উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. তেন খো পন সমযেন উত্তরাপথকা [উত্তরাহকা (সী.)] অস্সৰাণিজা [অস্সৰণিজা (ক.)] পঞ্চমত্তেহি অস্সসতেহি ৰেরঞ্জং ৰস্সাৰাসং উপগতা হোন্তি. তেহি অস্সমণ্ডলিকাসু ভিক্খূনং পত্থপত্থপুলকং [পত্থপত্থমূলকং (ক.)] পঞ্ঞত্তং হোতি. ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰেরঞ্জং পিণ্ডায পৰিসিত্ৰা পিণ্ডং অলভমানা অস্সমণ্ডলিকাসু পিণ্ডায চরিত্ৰা পত্থপত্থপুলকং আরামং আহরিত্ৰা উদুক্খলে কোট্টেত্ৰা কোট্টেত্ৰা পরিভুঞ্জন্তি. আযস্মা পনানন্দো পত্থপুলকং সিলাযং পিসিত্ৰা ভগৰতো উপনামেতি. তং ভগৰা পরিভুঞ্জতি.

অস্সোসি খো ভগৰা উদুক্খলসদ্দং. জানন্তাপি তথাগতা পুচ্ছন্তি, জানন্তাপি ন পুচ্ছন্তি; কালং ৰিদিত্ৰা পুচ্ছন্তি, কালং ৰিদিত্ৰা ন পুচ্ছন্তি; অত্থসংহিতং তথাগতা পুচ্ছন্তি, নো অনত্থসংহিতং. অনত্থসংহিতে সেতুঘাতো তথাগতানং. দ্ৰীহি আকারেহি বুদ্ধা ভগৰন্তো ভিক্খূ পটিপুচ্ছন্তি – ধম্মং ৰা দেসেস্সাম, সাৰকানং ৰা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামাতি [পঞ্ঞাপেস্সামাতি (সী. স্যা.)]. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো সো, আনন্দ, উদুক্খলসদ্দো’’তি? অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. ‘‘সাধু সাধু, আনন্দ! তুম্হেহি, আনন্দ সপ্পুরিসেহি ৰিজিতং. পচ্ছিমা জনতা সালিমংসোদনং অতিমঞ্ঞিস্সতী’’তি.

১৭. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো [মহামোগ্গলানো (ক.)] যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতরহি, ভন্তে, ৰেরঞ্জা দুব্ভিক্খা দ্ৰীহিতিকা সেতট্ঠিকা সলাকাৰুত্তা. ন সুকরা উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. ইমিস্সা, ভন্তে, মহাপথৰিযা হেট্ঠিমতলং সম্পন্নং – সেয্যথাপি খুদ্দমধুং অনীলকং এৰমস্সাদং. সাধাহং, ভন্তে, পথৰিং পরিৰত্তেয্যং. ভিক্খূ পপ্পটকোজং পরিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি. ‘‘যে পন তে, মোগ্গল্লান, পথৰিনিস্সিতা পাণা তে কথং করিস্সসী’’তি? ‘‘একাহং, ভন্তে, পাণিং অভিনিম্মিনিস্সামি – সেয্যথাপি মহাপথৰী. যে পথৰিনিস্সিতা পাণা তে তত্থ সঙ্কামেস্সামি. একেন হত্থেন পথৰিং পরিৰত্তেস্সামী’’তি. ‘‘অলং, মোগ্গল্লান, মা তে রুচ্চি পথৰিং পরিৰত্তেতুং. ৰিপল্লাসম্পি সত্তা পটিলভেয্যু’’ন্তি. ‘‘সাধু, ভন্তে, সব্বো ভিক্খুসঙ্ঘো উত্তরকুরুং পিণ্ডায গচ্ছেয্যা’’তি. ‘‘অলং, মোগ্গল্লান, মা তে রুচ্চি সব্বস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স উত্তরকুরুং পিণ্ডায গমন’’ন্তি.

১৮. অথ খো আযস্মতো সারিপুত্তস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘কতমেসানং খো বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসি; কতমেসানং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি? অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো সাযন্হসমযং [সাযণ্হসমযং (সী.)] পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘কতমেসানং খো বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসি, কতমেসানং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’তি. ‘কতমেসানং নু খো, ভন্তে, বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসি, কতমেসানং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’’তি?

‘‘ভগৰতো চ, সারিপুত্ত, ৰিপস্সিস্স ভগৰতো চ সিখিস্স ভগৰতো চ ৰেস্সভুস্স ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসি. ভগৰতো চ, সারিপুত্ত, ককুসন্ধস্স ভগৰতো চ কোণাগমনস্স ভগৰতো চ কস্সপস্স ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি.

১৯. ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন ভগৰতো চ ৰিপস্সিস্স ভগৰতো চ সিখিস্স ভগৰতো চ ৰেস্সভুস্স ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি? ‘‘ভগৰা চ, সারিপুত্ত, ৰিপস্সী ভগৰা চ সিখী ভগৰা চ ৰেস্সভূ কিলাসুনো অহেসুং সাৰকানং ৰিত্থারেন ধম্মং দেসেতুং. অপ্পকঞ্চ নেসং অহোসি সুত্তং গেয্যং ৰেয্যাকরণং গাথা উদানং ইতিৰুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৰেদল্লং. অপঞ্ঞত্তং সাৰকানং সিক্খাপদং. অনুদ্দিট্ঠং পাতিমোক্খং. তেসং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং অন্তরধানেন বুদ্ধানুবুদ্ধানং সাৰকানং অন্তরধানেন যে তে পচ্ছিমা সাৰকা নানানামা নানাগোত্তা নানাজচ্চা নানাকুলা পব্বজিতা তে তং ব্রহ্মচরিযং খিপ্পঞ্ঞেৰ অন্তরধাপেসুং. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, নানাপুপ্ফানি ফলকে নিক্খিত্তানি সুত্তেন অসঙ্গহিতানি তানি ৰাতো ৰিকিরতি ৰিধমতি ৰিদ্ধংসেতি. তং কিস্স হেতু? যথা তং সুত্তেন অসঙ্গহিতত্তা. এৰমেৰ খো, সারিপুত্ত, তেসং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং অন্তরধানেন বুদ্ধানুবুদ্ধানং সাৰকানং অন্তরধানেন যে তে পচ্ছিমা সাৰকা নানানামা নানাগোত্তা নানাজচ্চা নানাকুলা পব্বজিতা তে তং ব্রহ্মচরিযং খিপ্পঞ্ঞেৰ অন্তরধাপেসুং.

‘‘অকিলাসুনো চ তে ভগৰন্তো অহেসুং সাৰকে চেতসা চেতো পরিচ্চ ওৰদিতুং. ভূতপুব্বং, সারিপুত্ত, ৰেস্সভূ ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অঞ্ঞতরস্মিং ভিংসনকে [ভীসনকে (ক.)] ৰনসণ্ডে সহস্সং ভিক্খুসঙ্ঘং চেতসা চেতো পরিচ্চ ওৰদতি অনুসাসতি – ‘এৰং ৰিতক্কেথ, মা এৰং ৰিতক্কযিত্থ; এৰং মনসিকরোথ, মা এৰং মনসাকত্থ [মনসাকরিত্থ (ক.)]; ইদং পজহথ, ইদং উপসম্পজ্জ ৰিহরথা’তি. অথ খো, সারিপুত্ত, তস্স ভিক্খুসহস্সস্স ৰেস্সভুনা ভগৰতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন এৰং ওৰদিযমানানং এৰং অনুসাসিযমানানং অনুপাদায আসৰেহি চিত্তানি ৰিমুচ্চিংসু. তত্র সুদং, সারিপুত্ত, ভিংসনকস্স ৰনসণ্ডস্স ভিংসনকতস্মিং হোতি – যো কোচি অৰীতরাগো তং ৰনসণ্ডং পৰিসতি, যেভুয্যেন লোমানি হংসন্তি. অযং খো, সারিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো যেন ভগৰতো চ ৰিপস্সিস্স ভগৰতো চ সিখিস্স ভগৰতো চ ৰেস্সভুস্স ব্রহ্মচরিযং ন চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি.

২০. ‘‘কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো যেন ভগৰতো চ ককুসন্ধস্স ভগৰতো চ কোণাগমনস্স ভগৰতো চ কস্সপস্স ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি? ‘‘ভগৰা চ, সারিপুত্ত, ককুসন্ধো ভগৰা চ কোণাগমনো ভগৰা চ কস্সপো অকিলাসুনো অহেসুং সাৰকানং ৰিত্থারেন ধম্মং দেসেতুং. বহুঞ্চ নেসং অহোসি সুত্তং গেয্যং ৰেয্যাকরণং গাথা উদানং ইতিৰুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৰেদল্লং, পঞ্ঞত্তং সাৰকানং সিক্খাপদং, উদ্দিট্ঠং পাতিমোক্খং. তেসং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং অন্তরধানেন বুদ্ধানুবুদ্ধানং সাৰকানং অন্তরধানেন যে তে পচ্ছিমা সাৰকা নানানামা নানাগোত্তা নানাজচ্চা নানাকুলা পব্বজিতা তে তং ব্রহ্মচরিযং চিরং দীঘমদ্ধানং ঠপেসুং. সেয্যথাপি, সারিপুত্ত, নানাপুপ্ফানি ফলকে নিক্খিত্তানি সুত্তেন সুসঙ্গহিতানি তানি ৰাতো ন ৰিকিরতি ন ৰিধমতি ন ৰিদ্ধংসেতি. তং কিস্স হেতু? যথা তং সুত্তেন সুসঙ্গহিতত্তা. এৰমেৰ খো, সারিপুত্ত, তেসং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং অন্তরধানেন বুদ্ধানুবুদ্ধানং সাৰকানং অন্তরধানেন যে তে পচ্ছিমা সাৰকা নানানামা নানাগোত্তা নানাজচ্চা নানাকুলা পব্বজিতা তে তং ব্রহ্মচরিযং চিরং দীঘমদ্ধানং ঠপেসুং. অযং খো, সারিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো যেন ভগৰতো চ ককুসন্ধস্স ভগৰতো চ কোণাগমনস্স ভগৰতো চ কস্সপস্স ব্রহ্মচরিযং চিরট্ঠিতিকং অহোসী’’তি.

২১. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘এতস্স, ভগৰা, কালো! এতস্স, সুগত, কালো! যং ভগৰা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেয্য [পঞ্ঞাপেয্য (সী. স্যা.)], উদ্দিসেয্য পাতিমোক্খং, যথযিদং ব্রহ্মচরিযং অদ্ধনিযং অস্স চিরট্ঠিতিক’’ন্তি. ‘‘আগমেহি ত্ৰং, সারিপুত্ত! আগমেহি ত্ৰং, সারিপুত্ত! তথাগতোৰ তত্থ কালং জানিস্সতি. ন তাৰ, সারিপুত্ত, সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিসতি [ন উদ্দিসতি (সী.)] পাতিমোক্খং যাৰ ন ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি. যতো চ খো, সারিপুত্ত, ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, অথ সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিস্সতি পাতিমোক্খং তেসংযেৰ আসৰট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৰ, সারিপুত্ত, ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি যাৰ ন সঙ্ঘো রত্তঞ্ঞুমহত্তং পত্তো হোতি. যতো চ খো, সারিপুত্ত, সঙ্ঘো রত্তঞ্ঞুমহত্তং পত্তো হোতি অথ ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, অথ, সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিসতি পাতিমোক্খং তেসংযেৰ আসৰট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৰ, সারিপুত্ত, ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, যাৰ ন সঙ্ঘো ৰেপুল্লমহত্তং পত্তো হোতি. যতো চ খো, সারিপুত্ত, সঙ্ঘো ৰেপুল্লমহত্তং পত্তো হোতি, অথ ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, অথ সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিসতি পাতিমোক্খং তেসংযেৰ আসৰট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৰ, সারিপুত্ত, ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, যাৰ ন সঙ্ঘো লাভগ্গমহত্তং পত্তো হোতি. যতো চ খো, সারিপুত্ত, সঙ্ঘো লাভগ্গমহত্তং পত্তো হোতি, অথ ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, অথ সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিসতি পাতিমোক্খং তেসংযেৰ আসৰট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. ন তাৰ, সারিপুত্ত, ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, যাৰ ন সঙ্ঘো বাহুসচ্চমহত্তং পত্তো হোতি. যতো চ খো, সারিপুত্ত, সঙ্ঘো বাহুসচ্চমহত্তং পত্তো হোতি, অথ ইধেকচ্চে আসৰট্ঠানীযা ধম্মা সঙ্ঘে পাতুভৰন্তি, অথ সত্থা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতি উদ্দিসতি পাতিমোক্খং তেসংযেৰ আসৰট্ঠানীযানং ধম্মানং পটিঘাতায. নিরব্বুদো হি, সারিপুত্ত, ভিক্খুসঙ্ঘো নিরাদীনৰো অপগতকাল়কো সুদ্ধো সারে পতিট্ঠিতো. ইমেসঞ্হি, সারিপুত্ত, পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং যো পচ্ছিমকো ভিক্খু সো সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি.

২২. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘আচিণ্ণং খো পনেতং, আনন্দ, তথাগতানং যেহি নিমন্তিতা ৰস্সং ৰসন্তি, ন তে অনপলোকেত্ৰা জনপদচারিকং পক্কমন্তি. আযামানন্দ, ৰেরঞ্জং ব্রাহ্মণং অপলোকেস্সামা’’তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৰা নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায আযস্মতা আনন্দেন পচ্ছাসমণেন যেন ৰেরঞ্জস্স ব্রাহ্মণস্স নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৰেরঞ্জং ব্রাহ্মণং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘নিমন্তিতম্হ তযা, ব্রাহ্মণ, ৰস্সংৰুট্ঠা [ৰস্সংৰুত্থা (সী. স্যা. ক.)], অপলোকেম তং, ইচ্ছাম মযং জনপদচারিকং পক্কমিতু’’ন্তি. ‘‘সচ্চং, ভো গোতম, নিমন্তিতত্থ মযা ৰস্সংৰুট্ঠা; অপি চ, যো দেয্যধম্মো সো ন দিন্নো. তঞ্চ খো নো অসন্তং, নোপি অদাতুকম্যতা, তং কুতেত্থ লব্ভা বহুকিচ্চা ঘরাৰাসা বহুকরণীযা. অধিৰাসেতু মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো ভগৰা ৰেরঞ্জং ব্রাহ্মণং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন সকে নিৰেসনে পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৰা ভগৰতো কালং আরোচাপেসি – ‘‘কালো, ভো গোতম, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি.

২৩. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন ৰেরঞ্জস্স ব্রাহ্মণস্স নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. অথ খো ৰেরঞ্জো ব্রাহ্মণো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেত্ৰা সম্পৰারেত্ৰা ভগৰন্তং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং [ওণীতপত্তপাণিং (ক.)] তিচীৰরেন অচ্ছাদেসি, একমেকঞ্চ ভিক্খুং একমেকেন দুস্সযুগেন অচ্ছাদেসি. অথ খো ভগৰা ৰেরঞ্জং ব্রাহ্মণং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো ভগৰা ৰেরঞ্জাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা অনুপগম্ম সোরেয্যং সঙ্কস্সং কণ্ণকুজ্জং যেন পযাগপতিট্ঠানং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পযাগপতিট্ঠানে গঙ্গং নদিং উত্তরিত্ৰা যেন বারাণসী তদৰসরি. অথ খো ভগৰা বারাণসিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন ৰেসালী তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন ৰেসালী তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযন্তি.

ৰেরঞ্জভাণৰারো নিট্ঠিতো.

১. পারাজিককণ্ডং

১. পঠমপারাজিকং

সুদিন্নভাণৰারো

২৪. তেন খো পন সমযেন ৰেসালিযা অৰিদূরে কলন্দগামো নাম অত্থি [কলন্দগামো নাম হোতি (সী.), কলন্দগামো হোতি (স্যা.)]. তত্থ সুদিন্নো নাম কলন্দপুত্তো সেট্ঠিপুত্তো হোতি. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো সম্বহুলেহি [সম্পহূলেহি (সী.)] সহাযকেহি সদ্ধিং ৰেসালিং অগমাসি কেনচিদেৰ করণীযেন. তেন খো পন সমযেন ভগৰা মহতিযা পরিসায পরিৰুতো ধম্মং দেসেন্তো নিসিন্নো হোতি. অদ্দস খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ভগৰন্তং মহতিযা পরিসায পরিৰুতং ধম্মং দেসেন্তং নিসিন্নং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহম্পি ধম্মং সুণেয্য’’ন্তি. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো যেন সা পরিসা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নস্স খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স এতদহোসি – ‘‘যথা যথা খো অহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং; যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্য’’ন্তি. অথ খো সা পরিসা ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি.

২৫. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো অচিরৰুট্ঠিতায পরিসায যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যথা যথাহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং; ইচ্ছামহং, ভন্তে, কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. পব্বাজেতু মং ভগৰা’’তি. ‘‘অনুঞ্ঞাতোসি পন ত্ৰং, সুদ্দিন্ন, মাতাপিতূহি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি? ‘‘ন খো অহং, ভন্তে, অনুঞ্ঞাতো মাতাপিতূহি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. ‘‘ন খো, সুদিন্ন, তথাগতা অননুঞ্ঞাতং মাতাপিতূহি পুত্তং পব্বাজেন্তী’’তি. ‘‘সোহং, ভন্তে, তথা করিস্সামি যথা মং মাতাপিতরো অনুজানিস্সন্তি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি.

২৬. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ৰেসালিযং তং করণীযং তীরেত্ৰা যেন কলন্দগামো যেন মাতাপিতরো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মাতাপিতরো এতদৰোচ – ‘‘অম্মতাতা, যথা যথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং; ইচ্ছামহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. অনুজানাথ মং অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. এৰং ৰুত্তে সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি মযং তে অকামকা ৰিনা ভৰিস্সাম, কিং পন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. দুতিযম্পি খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো মাতাপিতরো এতদৰোচ – ‘‘অম্মতাতা, যথা যথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং; ইচ্ছামহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. অনুজানাথ মং অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. দুতিযম্পি খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি মযং তে অকামকা ৰিনা ভৰিস্সাম, কিং পন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি! ততিযম্পি খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো মাতাপিতরো এতদৰোচ – ‘‘অম্মতাতা, যথা যথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, নযিদং সুকরং অগারং অজ্ঝাৰসতা একন্তপরিপুণ্ণং একন্তপরিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং; ইচ্ছামহং কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. অনুজানাথ মং অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. ততিযম্পি খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি মযং তে অকামকা ৰিনা ভৰিস্সাম, কিং পন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি!

২৭. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো – ‘‘ন মং মাতাপিতরো অনুজানন্তি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি, তত্থেৰ অনন্তরহিতায ভূমিযা নিপজ্জি – ইধেৰ মে মরণং ভৰিস্সতি পব্বজ্জা ৰাতি. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো একম্পি ভত্তং ন ভুঞ্জি, দ্ৰেপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি, তীণিপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি, চত্তারিপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি, পঞ্চপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি, ছপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি, সত্তপি ভত্তানি ন ভুঞ্জি.

২৮. অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি মযং তে অকামকা ৰিনা ভৰিস্সাম, কিং পন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায? উট্ঠেহি, তাত সুদিন্ন, ভুঞ্জ চ পিৰ চ পরিচারেহি চ, ভুঞ্জন্তো পিৰন্তো পরিচারেন্তো কামে পরিভুঞ্জন্তো পুঞ্ঞানি করোন্তো অভিরমস্সু. ন তং মযং অনুজানাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. এৰং ৰুত্তে সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তুণ্হী অহোসি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি মযং তে অকামকা ৰিনা ভৰিস্সাম, কিং পন মযং তং জীৰন্তং অনুজানিস্সাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায! উট্ঠেহি, তাত সুদিন্ন, ভুঞ্জ চ পিৰ চ পরিচারেহি চ, ভুঞ্জন্তো পিৰন্তো পরিচারেন্তো কামে পরিভুঞ্জন্তো পুঞ্ঞানি করোন্তো অভিরমস্সু. ন তং মযং অনুজানাম অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. ততিযম্পি খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তুণ্হী অহোসি.

অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা যেন সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, সম্ম সুদিন্ন, মাতাপিতূনং একপুত্তকো পিযো মনাপো সুখেধিতো সুখপরিহতো. ন ত্ৰং, সম্ম সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসি. মরণেনপি তে মাতাপিতরো অকামকা ৰিনা ভৰিস্সন্তি, কিং পন তং জীৰন্তং অনুজানিস্সন্তি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজায! উট্ঠেহি, সম্ম সুদিন্ন, ভুঞ্জ চ পিৰ চ পরিচারেহি চ, ভুঞ্জন্তো পিৰন্তো পরিচারেন্তো কামে পরিভুঞ্জন্তো পুঞ্ঞানি করোন্তো অভিরমস্সু, ন তং মাতাপিতরো অনুজানিস্সন্তি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. এৰং ৰুত্তে, সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তুণ্হী অহোসি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ত্ৰং খোসি, সম্ম সুদিন্ন…পে… ততিযম্পি খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তুণ্হী অহোসি.

২৯. অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা যেন সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতরো এতদৰোচুং – ‘‘অম্মতাতা, এসো সুদিন্নো অনন্তরহিতায ভূমিযা নিপন্নো – ‘ইধেৰ মে মরণং ভৰিস্সতি পব্বজ্জা ৰা’তি. সচে তুম্হে সুদিন্নং নানুজানিস্সথ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায, তত্থেৰ মরণং আগমিস্সতি. সচে পন তুম্হে সুদিন্নং অনুজানিস্সথ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায, পব্বজিতম্পি নং দক্খিস্সথ. সচে সুদিন্নো নাভিরমিস্সতি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায, কা তস্স অঞ্ঞা গতি ভৰিস্সতি, ইধেৰ পচ্চাগমিস্সতি. অনুজানাথ সুদিন্নং অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. ‘‘অনুজানাম, তাতা, সুদিন্নং অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা যেন সুদিন্নো কলন্দপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা সুদিন্নং কলন্দপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘উট্ঠেহি, সম্ম সুদিন্ন, অনুঞ্ঞাতোসি মাতাপিতূহি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি.

৩০. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো – ‘‘অনুঞ্ঞাতোম্হি কির মাতাপিতূহি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি, হট্ঠো উদগ্গো পাণিনা গত্তানি পরিপুঞ্ছন্তো ৰুট্ঠাসি. অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো কতিপাহং বলং গাহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসন্নো খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অনুঞ্ঞাতো [অনুঞ্ঞাতোম্হি (সী. স্যা.)] অহং, ভন্তে, মাতাপিতূহি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জায. পব্বাজেতু মং ভগৰা’’তি. অলত্থ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিরূপসম্পন্নো চ পনাযস্মা সুদিন্নো এৰরূপে ধুতগুণে সমাদায ৰত্ততি, আরঞ্ঞিকো হোতি পিণ্ডপাতিকো পংসুকূলিকো সপদানচারিকো, অঞ্ঞতরং ৰজ্জিগামং উপনিস্সায ৰিহরতি.

তেন খো পন সমযেন ৰজ্জী দুব্ভিক্খা হোতি দ্ৰীহিতিকা সেতট্ঠিকা সলাকাৰুত্তা, ন সুকরা উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স এতদহোসি – ‘‘এতরহি খো ৰজ্জী দুব্ভিক্খা দ্ৰীহিতিকা সেতট্ঠিকা সলাকাৰুত্তা, ন সুকরা উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. বহূ খো পন মে ৰেসালিযং ঞাতী অড্ঢা মহদ্ধনা মহাভোগা পহূতজাতরূপরজতা পহূতৰিত্তূপকরণা পহূতধনধঞ্ঞা. যংনূনাহং ঞাতী উপনিস্সায ৰিহরেয্যং! ঞাতী মং [ঞাতকাপি মং (স্যা.)] নিস্সায দানানি দস্সন্তি পুঞ্ঞানি করিস্সন্তি, ভিক্খূ চ লাভং লচ্ছন্তি, অহঞ্চ পিণ্ডকেন ন কিলমিস্সামী’’তি. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন ৰেসালী তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৰেসালী তদৰসরি. তত্র সুদং আযস্মা সুদিন্নো ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অস্সোসুং খো আযস্মতো সুদিন্নস্স ঞাতকা – ‘‘সুদিন্নো কির কলন্দপুত্তো ৰেসালিং অনুপ্পত্তো’’তি. তে আযস্মতো সুদিন্নস্স সট্ঠিমত্তে থালিপাকে ভত্তাভিহারং অভিহরিংসু. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো তে সট্ঠিমত্তে থালিপাকে ভিক্খূনং ৰিস্সজ্জেত্ৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায কলন্দগামং পিণ্ডায পাৰিসি. কলন্দগামে সপদানং পিণ্ডায চরমানো যেন সকপিতু নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি.

৩১. তেন খো পন সমযেন আযস্মতো সুদিন্নস্স ঞাতিদাসী আভিদোসিকং কুম্মাসং ছড্ডেতুকামা [ছট্টেতুকামা (ক.)] হোতি. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো তং ঞাতিদাসিং এতদৰোচ – ‘‘সচে তং, ভগিনি, ছড্ডনীযধম্মং, ইধ মে পত্তে আকিরা’’তি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স ঞাতিদাসী তং আভিদোসিকং কুম্মাসং আযস্মতো সুদিন্নস্স পত্তে আকিরন্তী হত্থানঞ্চ পাদানঞ্চ সরস্স চ নিমিত্তং অগ্গহেসি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স ঞাতিদাসী যেনাযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতরং এতদৰোচ – ‘‘যগ্ঘেয্যে, জানেয্যাসি, অয্যপুত্তো সুদিন্নো অনুপ্পত্তো’’তি. ‘‘সচে, জে, ত্ৰং সচ্চং ভণসি, অদাসিং তং করোমী’’তি.

৩২. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সুদিন্নো তং আভিদোসিকং কুম্মাসং অঞ্ঞতরং কুট্টমূলং [কুড্ডমূলং (সী. স্যা.)] নিস্সায পরিভুঞ্জতি. পিতাপি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স কম্মন্তা আগচ্ছন্তো অদ্দস আযস্মন্তং সুদিন্নং তং আভিদোসিকং কুম্মাসং অঞ্ঞতরং কুট্টমূলং নিস্সায পরিভুঞ্জন্তং. দিস্ৰান যেনাযস্মা সুদিন্নো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নাম, তাত সুদিন্ন, আভিদোসিকং কুম্মাসং পরিভুঞ্জিস্সসি! ননু নাম, তাত সুদিন্ন, সকং গেহং গন্তব্ব’’ন্তি? ‘‘অগমিম্হ [অগমম্হা (ক.)] খো তে গহপতি, গেহং. ততোযং আভিদোসিকো কুম্মাসো’’তি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা আযস্মতো সুদিন্নস্স বাহাযং গহেত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘এহি, তাত সুদিন্ন, ঘরং গমিস্সামা’’তি. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো যেন সকপিতু নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ভুঞ্জ, তাত সুদিন্না’’তি. ‘‘অলং, গহপতি, কতং মে অজ্জ ভত্তকিচ্চ’’ন্তি. ‘‘অধিৰাসেহি, তাত সুদিন্ন, স্ৰাতনায ভত্ত’’ন্তি. অধিৰাসেসি খো আযস্মা সুদিন্নো তুণ্হীভাৰেন. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো উট্ঠাযাসনা পক্কামি.

৩৩. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন হরিতেন গোমযেন পথৰিং ওপুঞ্জাপেত্ৰা [ওপুচ্ছাপেত্ৰা (সী. স্যা.)] দ্ৰে পুঞ্জে কারাপেসি – একং হিরঞ্ঞস্স, একং সুৰণ্ণস্স. তাৰ মহন্তা পুঞ্জা অহেসুং, ওরতো ঠিতো পুরিসো পারতো ঠিতং পুরিসং ন পস্সতি; পারতো ঠিতো পুরিসো ওরতো ঠিতং পুরিসং ন পস্সতি. তে পুঞ্জে কিলঞ্জেহি পটিচ্ছাদাপেত্ৰা মজ্ঝে আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা তিরোকরণীযং পরিক্খিপিত্ৰা আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ৰধু, যেন অলঙ্কারেন অলঙ্কতা পুত্তস্স মে সুদিন্নস্স পিযা অহোসি মনাপা তেন অলঙ্কারেন অলঙ্করা’’তি. ‘‘এৰং, অয্যে’’তি, খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতুযা পচ্চস্সোসি.

৩৪. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন সকপিতু নিৰেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা যেনাযস্মা সুদিন্নো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে পুঞ্জে ৰিৰরাপেত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ইদং তে, তাত সুদিন্ন, মাতু মত্তিকং ইত্থিকায ইত্থিধনং, অঞ্ঞং পেত্তিকং অঞ্ঞং পিতামহং. লব্ভা, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগা চ ভুঞ্জিতুং পুঞ্ঞানি চ কাতুং. এহি ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু পুঞ্ঞানি চ করোহী’’তি. ‘‘তাত, ন উস্সহামি ন ৰিসহামি, অভিরতো অহং ব্রহ্মচরিযং চরামী’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ইদং তে, তাত সুদিন্ন, মাতু মত্তিকং, ইত্থিকায ইত্থিধনং, অঞ্ঞং পেত্তিকং, অঞ্ঞং পিতামহং. লব্ভা, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগা চ ভুঞ্জিতুং পুঞ্ঞানি চ কাতুং. এহি ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু পুঞ্ঞানি চ করোহী’’তি. ‘‘ৰদেয্যাম খো তং, গহপতি, সচে ত্ৰং নাতিকড্ঢেয্যাসী’’তি. ‘‘ৰদেহি, তাত সুদিন্না’’তি. তেন হি ত্ৰং, গহপতি, মহন্তে মহন্তে সাণিপসিব্বকে কারাপেত্ৰা হিরঞ্ঞসুৰণ্ণস্স পূরাপেত্ৰা সকটেহি নিব্বাহাপেত্ৰা মজ্ঝে গঙ্গায সোতে ওপাতেহি [ওসাদেহি (সী. স্যা.)]. তং কিস্স হেতু? যঞ্হি তে, গহপতি, ভৰিস্সতি ততোনিদানং ভযং ৰা ছম্ভিতত্তং ৰা লোমহংসো ৰা আরক্খো ৰা সো তে ন ভৰিস্সতী’’তি. এৰং ৰুত্তে, আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা অনত্তমনো অহোসি – ‘‘কথঞ্হি নাম পুত্তো সুদিন্নো এৰং ৰক্খতী’’তি!

৩৫. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পিতা আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ৰধু, ত্ৰং পিযা চ মনাপা চ [ত্ৰম্পি যাচ (সী.)]. অপ্পেৰ নাম পুত্তো সুদিন্নো তুয্হম্পি ৰচনং করেয্যা’’তি! অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা আযস্মতো সুদিন্নস্স পাদেসু গহেত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘কীদিসা নাম তা, অয্যপুত্ত, অচ্ছরাযো যাসং ত্ৰং হেতু ব্রহ্মচরিযং চরসী’’তি? ‘‘ন খো অহং, ভগিনি, অচ্ছরানং হেতু ব্রহ্মচরিযং চরামী’’তি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা – ‘‘অজ্জতগ্গে মং অয্যপুত্তো সুদিন্নো ভগিনিৰাদেন সমুদাচরতী’’তি, তত্থেৰ মুচ্ছিতা পপতা.

অথ খো আযস্মা সুদিন্নো পিতরং এতদৰোচ – ‘‘সচে, গহপতি, ভোজনং দাতব্বং দেথ, মা নো ৰিহেঠযিত্থা’’তি. ‘‘ভুঞ্জ, তাত সুদিন্না’’তি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা চ পিতা চ আযস্মন্তং সুদিন্নং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসুং সম্পৰারেসুং. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা আযস্মন্তং সুদিন্নং ভুত্তাৰিং ওনীতপত্তপাণিং এতদৰোচ – ‘‘ইদং, তাত সুদিন্ন, কুলং অড্ঢং মহদ্ধনং মহাভোগং পহূতজাতরূপরজতং পহূতৰিত্তূপকরণং পহূতধনধঞ্ঞং. লব্ভা, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগা চ ভুঞ্জিতুং পুঞ্ঞানি চ কাতুং. এহি ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু পুঞ্ঞানি চ করোহী’’তি. ‘‘অম্ম, ন উস্সহামি ন ৰিসহামি, অভিরতো অহং ব্রহ্মচরিযং চরামী’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ইদং, তাত সুদিন্ন, কুলং অড্ঢং মহদ্ধনং মহাভোগং পহূতজাতরূপরজতং পহূতৰিত্তূপকরণং পহূতধনধঞ্ঞং [পহূতধনধঞ্ঞং (প. চরামীতি) ইতিপাঠো সব্বত্থ নত্থি, ঊনো মঞ্ঞে]. তেন হি, তাত সুদিন্ন, বীজকম্পি দেহি – মা নো অপুত্তকং সাপতেয্যং লিচ্ছৰযো অতিহরাপেসু’’ন্তি. ‘‘এতং খো মে, অম্ম, সক্কা কাতু’’ন্তি. ‘‘কহং পন, তাত সুদিন্ন, এতরহি ৰিহরসী’’তি? ‘‘মহাৰনে, অম্মা’’তি. অথ খো আযস্মা সুদিন্নো উট্ঠাযাসনা পক্কামি.

৩৬. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ৰধু, যদা উতুনী হোসি, পুপ্ফং তে উপ্পন্নং হোতি, অথ মে আরোচেয্যাসী’’তি. ‘‘এৰং অয্যে’’তি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতুযা পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা নচিরস্সেৰ উতুনী অহোসি, পুপ্ফংসা উপ্পজ্জি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতরং এতদৰোচ – ‘‘উতুনীম্হি, অয্যে, পুপ্ফং মে উপ্পন্ন’’ন্তি. ‘‘তেন হি, ৰধু, যেন অলঙ্কারেন অলঙ্কতা পুত্তস্স সুদিন্নস্স পিযা অহোসি মনাপা তেন অলঙ্কারেন অলঙ্করা’’তি. ‘‘এৰং অয্যে’’তি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতুযা পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকং আদায যেন মহাৰনং যেনাযস্মা সুদিন্নো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ইদং, তাত সুদিন্ন, কুলং অড্ঢং মহদ্ধনং মহাভোগং পহূতজাতরূপরজতং পহূতৰিত্তূপকরণং পহূতধনধঞ্ঞং. লব্ভা, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগা চ ভুঞ্জিতুং পুঞ্ঞানি চ কাতুং. এহি ত্ৰং, তাত সুদিন্ন, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু পুঞ্ঞানি চ করোহী’’তি. ‘‘অম্ম, ন উস্সহামি ন ৰিসহামি, অভিরতো অহং ব্রহ্মচরিযং চরামী’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মতো সুদিন্নস্স মাতা আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচ – ‘‘ইদং, তাত সুদিন্ন, কুলং অড্ঢং মহদ্ধনং মহাভোগং পহূতজাতরূপরজতং পহূতৰিত্তূপকরণং পহূতধনধঞ্ঞং. তেন হি, তাত সুদিন্ন, বীজকম্পি দেহি – মা নো অপুত্তকং সাপতেয্যং লিচ্ছৰযো অতিহরাপেসু’’ন্তি. ‘‘এতং খো মে, অম্ম, সক্কা কাতু’’ন্তি, পুরাণদুতিযিকায বাহাযং গহেত্ৰা মহাৰনং অজ্ঝোগাহেত্ৰা অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে অনাদীনৰদস্সো পুরাণদুতিযিকায তিক্খত্তুং মেথুনং ধম্মং অভিৰিঞ্ঞাপেসি. সা তেন গব্ভং গণ্হি. ভুম্মা দেৰা সদ্দমনুস্সাৰেসুং – ‘‘নিরব্বুদো ৰত, ভো, ভিক্খুসঙ্ঘো নিরাদীনৰো; সুদিন্নেন কলন্দপুত্তেন অব্বুদং উপ্পাদিতং, আদীনৰো উপ্পাদিতো’’তি. ভুম্মানং দেৰানং সদ্দং সুত্ৰা চাতুমহারাজিকা [চাতুম্মহারাজিকা (সী. স্যা.)] দেৰা সদ্দমনুস্সাৰেসুং…পে… তাৰতিংসা দেৰা… যামা দেৰা … তুসিতা দেৰা… নিম্মানরতী দেৰা… পরনিম্মিতৰসৰত্তী দেৰা… ব্রহ্মকাযিকা দেৰা সদ্দমনুস্সাৰেসুং – ‘‘নিরব্বুদো ৰত, ভো, ভিক্খুসঙ্ঘো নিরাদীনৰো; সুদিন্নেন কলন্দপুত্তেন অব্বুদং উপ্পাদিতং, আদীনৰো উপ্পাদিতো’’তি. ইতিহ তেন খণেন তেন মুহুত্তেন যাৰ ব্রহ্মলোকা সদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছি.

অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকা তস্স গব্ভস্স পরিপাকমন্ৰায পুত্তং ৰিজাযি. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স সহাযকা তস্স দারকস্স ‘বীজকো’তি নামং অকংসু. আযস্মতো সুদিন্নস্স পুরাণদুতিযিকায বীজকমাতাতি নামং অকংসু. আযস্মতো সুদিন্নস্স বীজকপিতাতি নামং অকংসু. তে অপরেন সমযেন উভো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিত্ৰা অরহত্তং সচ্ছাকংসু.

৩৭. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স অহুদেৰ কুক্কুচ্চং, অহু ৰিপ্পটিসারো – ‘‘অলাভা ৰত মে, ন ৰত মে লাভা! দুল্লদ্ধং ৰত মে, ন ৰত মে সুলদ্ধং! যোহং এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা নাসক্খিং যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতু’’ন্তি. সো তেনেৰ কুক্কুচ্চেন তেন ৰিপ্পটিসারেন কিসো অহোসি লূখো দুব্বণ্ণো উপ্পণ্ডুপ্পণ্ডুকজাতো ধমনিসন্থতগত্তো অন্তোমনো লীনমনো দুক্খী দুম্মনো ৰিপ্পটিসারী পজ্ঝাযি.

৩৮. অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্স সহাযকা ভিক্খূ আযস্মন্তং সুদিন্নং এতদৰোচুং – ‘‘পুব্বে খো ত্ৰং, আৰুসো সুদিন্ন, ৰণ্ণৰা অহোসি পীণিন্দ্রিযো পসন্নমুখৰণ্ণো ৰিপ্পসন্নছৰিৰণ্ণো; সো দানি ত্ৰং এতরহি কিসো লূখো দুব্বণ্ণো উপ্পণ্ডুপ্পণ্ডুকজাতো ধমনিসন্থতগত্তো অন্তোমনো লীনমনো দুক্খী দুম্মনো ৰিপ্পটিসারী পজ্ঝাযসি. কচ্চি নো ত্ৰং, আৰুসো সুদিন্ন, অনভিরতো ব্রহ্মচরিযং চরসী’’তি? ‘‘ন খো অহং, আৰুসো, অনভিরতো ব্রহ্মচরিযং চরামি. অত্থি মে পাপকম্মং কতং; পুরাণদুতিযিকায মেথুনো ধম্মো পটিসেৰিতো; তস্স ময্হং, আৰুসো, অহুদেৰ কুক্কুচ্চং অহু ৰিপ্পটিসারো – ‘অলাভা ৰত মে, ন ৰত মে লাভা; দুল্লদ্ধং ৰত মে, ন ৰত মে সুলদ্ধং; যোহং এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা নাসক্খিং যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতু’’ন্তি. ‘‘অলঞ্হি তে, আৰুসো সুদিন্ন, কুক্কুচ্চায অলং ৰিপ্পটিসারায যং ত্ৰং এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা ন সক্খিস্সসি যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং. ননু, আৰুসো, ভগৰতা অনেকপরিযাযেন ৰিরাগায ধম্মো দেসিতো, নো সরাগায; ৰিসংযোগায ধম্মো দেসিতো, নো সংযোগায; অনুপাদানায ধম্মো দেসিতো, নো সউপাদানায. তত্থ নাম ত্ৰং, আৰুসো, ভগৰতা ৰিরাগায ধম্মে দেসিতে সরাগায চেতেস্সসি, ৰিসংযোগায ধম্মে দেসিতে সংযোগায চেতেস্সসি, অনুপাদানায ধম্মে দেসিতে সউপাদানায চেতেস্সসি! ননু, আৰুসো, ভগৰতা অনেকপরিযাযেন রাগৰিরাগায ধম্মো দেসিতো, মদনিম্মদনায পিপাসৰিনযায আলযসমুগ্ঘাতায ৰট্টুপচ্ছেদায তণ্হাক্খযায ৰিরাগায নিরোধায নিব্বানায ধম্মো দেসিতো! ননু, আৰুসো, ভগৰতা অনেকপরিযাযেন কামানং পহানং অক্খাতং, কামসঞ্ঞানং পরিঞ্ঞা অক্খাতা, কামপিপাসানং পটিৰিনযো অক্খাতো, কামৰিতক্কানং সমুগ্ঘাতো অক্খাতো, কামপরিল়াহানং ৰূপসমো অক্খাতো! নেতং, আৰুসো, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায, পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায. অথ খ্ৰেতং, আৰুসো, অপ্পসন্নানঞ্চেৰ অপ্পসাদায পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি.

৩৯. অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং সুদিন্নং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, সুদিন্ন, পুরাণদুতিযিকায মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং [অননুচ্ছৰিযং (সী.)], মোঘপুরিস, অননুলোমিকং অপ্পটিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা ন সক্খিস্সসি যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং! ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন ৰিরাগায ধম্মো দেসিতো, নো সরাগায; ৰিসংযোগায ধম্মো দেসিতো, নো সংযোগায; অনুপাদানায ধম্মো দেসিতো, নো সউপাদানায! তত্থ নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, মযা ৰিরাগায ধম্মে দেসিতে সরাগায চেতেস্সসি, ৰিসংযোগায ধম্মে দেসিতে সংযোগায চেতেস্সসি, অনুপাদানায ধম্মে দেসিতে সউপাদানায চেতেস্সসি! ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন রাগৰিরাগায ধম্মো দেসিতো! মদনিম্মদনায পিপাসৰিনযায আলযসমুগ্ঘাতায ৰট্টুপচ্ছেদায তণ্হাক্খযায ৰিরাগায নিরোধায নিব্বানায ধম্মো দেসিতো! ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন কামানং পহানং অক্খাতং, কামসঞ্ঞানং পরিঞ্ঞা অক্খাতা, কামপিপাসানং পটিৰিনযো অক্খাতো, কামৰিতক্কানং সমুগ্ঘাতো অক্খাতো, কামপরিল়াহানং ৰূপসমো অক্খাতো! ৰরং তে, মোঘপুরিস, আসিৰিসস্স [আসীৰিসস্স (সী. স্যা.)] ঘোরৰিসস্স মুখে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মাতুগামস্স অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. ৰরং তে, মোঘপুরিস, কণ্হসপ্পস্স মুখে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মাতুগামস্স অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. ৰরং তে, মোঘপুরিস, অঙ্গারকাসুযা আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মাতুগামস্স অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি, মোঘপুরিস, মরণং ৰা নিগচ্ছেয্য মরণমত্তং ৰা দুক্খং, ন ত্ৰেৰ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্য. ইতোনিদানঞ্চ খো, মোঘপুরিস, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্য. তত্থ নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, যং ত্ৰং অসদ্ধম্মং গামধম্মং ৰসলধম্মং দুট্ঠুল্লং ওদকন্তিকং রহস্সং দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তিং সমাপজ্জিস্সসি, বহূনং খো ত্ৰং, মোঘপুরিস, অকুসলানং ধম্মানং আদিকত্তা পুব্বঙ্গমো. নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায, পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায; অথ খ্ৰেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানঞ্চেৰ অপ্পসাদায, পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং সুদিন্নং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা দুব্ভরতায দুপ্পোসতায মহিচ্ছতায অসন্তুট্ঠিতায [অসন্তুট্ঠতায (স্যা.)] সঙ্গণিকায কোসজ্জস্স অৰণ্ণং ভাসিত্ৰা অনেকপরিযাযেন সুভরতায সুপোসতায অপ্পিচ্ছস্স সন্তুট্ঠস্স সল্লেখস্স ধুতস্স পাসাদিকস্স অপচযস্স ৰীরিযারম্ভস্স [ৰীরিযারব্ভস্স (ক.)] ৰণ্ণং ভাসিত্ৰা ভিক্খূনং তদনুচ্ছৰিকং তদনুলোমিকং ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামি [পঞ্ঞাপেস্সামি (সী. স্যা.)] দস অত্থৰসে পটিচ্চ – সঙ্ঘসুট্ঠুতায, সঙ্ঘফাসুতায, দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহায, পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারায, দিট্ঠধম্মিকানং আসৰানং সংৰরায, সম্পরাযিকানং আসৰানং পটিঘাতায, অপ্পসন্নানং পসাদায, পসন্নানং ভিয্যোভাৰায, সদ্ধম্মট্ঠিতিযা, ৰিনযানুগ্গহায. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য, পারাজিকো হোতি অসংৰাসো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

সুদিন্নভাণৰারো নিট্ঠিতো.

মক্কটীৰত্থু

৪০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু ৰেসালিযং মহাৰনে মক্কটিং আমিসেন উপলাপেত্ৰা তস্সা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি. অথ খো সো ভিক্খু পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরং আদায ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসি. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ সেনাসনচারিকং আহিণ্ডন্তা যেন তস্স ভিক্খুনো ৰিহারো তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দস খো সা মক্কটী তে ভিক্খূ দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তেসং ভিক্খূনং পুরতো কটিম্পি চালেসি ছেপ্পম্পি চালেসি, কটিম্পি ওড্ডি, নিমিত্তম্পি অকাসি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো সো ভিক্খু ইমিস্সা মক্কটিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতী’’তি. একমন্তং নিলীযিংসু. অথ খো সো ভিক্খু ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পিণ্ডপাতং আদায পটিক্কমি.

৪১. অথ খো সা মক্কটী যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি. অথ খো সো ভিক্খু তং পিণ্ডপাতং একদেসং ভুঞ্জিত্ৰা একদেসং তস্সা মক্কটিযা অদাসি. অথ খো সা মক্কটী তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৰা তস্স ভিক্খুনো কটিং ওড্ডি. অথ খো সো ভিক্খু তস্সা মক্কটিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি. অথ খো তে ভিক্খূ তং ভিক্খুং এতদৰোচুং – ‘‘ননু, আৰুসো, ভগৰতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং; কিস্স ত্ৰং, আৰুসো, মক্কটিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰসী’’তি? ‘‘সচ্চং, আৰুসো, ভগৰতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং; তঞ্চ খো মনুস্সিত্থিযা, নো তিরচ্ছানগতাযা’’তি. ‘‘ননু, আৰুসো, তথেৰ তং হোতি. অননুচ্ছৰিকং, আৰুসো, অননুলোমিকং অপ্পটিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম ত্ৰং, আৰুসো, এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা ন সক্খিস্সসি যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং! ননু, আৰুসো, ভগৰতা অনেকপরিযাযেন ৰিরাগায ধম্মো দেসিতো, নো সরাগায…পে… কামপরিল়াহানং ৰূপসমো অক্খাতো! নেতং, আৰুসো, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায. অথ খ্ৰেতং, আৰুসো, অপ্পসন্নানঞ্চেৰ অপ্পসাদায, পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ তং ভিক্খুং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং অরোচেসুং.

৪২. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা তং ভিক্খুং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, ভিক্খু, মক্কটিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং, মোঘপুরিস, অননুলোমিকং অপ্পতিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা ন সক্খিস্সসি যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং! ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন ৰিরাগায ধম্মো দেসিতো, নো সরাগায …পে… কামপরিল়াহানং ৰূপসমো অক্খাতো! ৰরং তে, মোঘপুরিস, আসীৰিসস্স ঘোরৰিসস্স মুখে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মক্কটিযা অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. ৰরং তে, মোঘপুরিস, কণ্হসপ্পস্স মুখে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মক্কটিযা অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. ৰরং তে, মোঘপুরিস, অঙ্গারকাসুযা আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায অঙ্গজাতং পক্খিত্তং, ন ত্ৰেৰ মক্কটিযা অঙ্গজাতে অঙ্গজাতং পক্খিত্তং. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি, মোঘপুরিস, মরণং ৰা নিগচ্ছেয্য মরণমত্তং ৰা দুক্খং; ন ত্ৰেৰ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্য. ইতোনিদানঞ্চ খো, মোঘপুরিস, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জেয্য. তত্থ নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, যং ত্ৰং অসদ্ধম্মং গামধম্মং ৰসলধম্মং দুট্ঠুল্লং ওদকন্তিকং রহস্সং দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তিং সমাপজ্জিস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য অন্তমসো তিরচ্ছানগতাযপি, পারাজিকো হোতি অসংৰাসো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

মক্কটীৰত্থু নিট্ঠিতং.

সন্থতভাণৰারো

৪৩. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ৰেসালিকা ৰজ্জিপুত্তকা ভিক্খূ যাৰদত্থং ভুঞ্জিংসু, যাৰদত্থং সুপিংসু, যাৰদত্থং ন্হাযিংসু. যাৰদত্থং ভুঞ্জিত্ৰা যাৰদত্থং সুপিত্ৰা যাৰদত্থং ন্হাযিত্ৰা অযোনিসো মনসি করিত্ৰা সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰিংসু. তে অপরেন সমযেন ঞাতিব্যসনেনপি ফুট্ঠা ভোগব্যসনেনপি ফুট্ঠা রোগব্যসনেনপি ফুট্ঠা আযস্মন্তং আনন্দং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদন্তি – ‘‘ন মযং, ভন্তে আনন্দ, বুদ্ধগরহিনো ন ধম্মগরহিনো ন সঙ্ঘগরহিনো; অত্তগরহিনো মযং, ভন্তে আনন্দ, অনঞ্ঞগরহিনো. মযমেৰম্হা অলক্খিকা মযং অপ্পপুঞ্ঞা, যে মযং এৰং স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে পব্বজিত্ৰা নাসক্খিম্হা যাৰজীৰং পরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং চরিতুং. ইদানি চেপি [ইদানিপি চে (স্যা.)] মযং, ভন্তে আনন্দ, লভেয্যাম ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং লভেয্যাম উপসম্পদং, ইদানিপি মযং ৰিপস্সকা কুসলানং ধম্মানং পুব্বরত্তাপররত্তং বোধিপক্খিকানং ধম্মানং ভাৰনানুযোগমনুযুত্তা ৰিহরেয্যাম. সাধু, ভন্তে আনন্দ, ভগৰতো এতমত্থং আরোচেহী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা আনন্দো ৰেসালিকানং ৰজ্জিপুত্তকানং পটিস্সুণিত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি.

‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৰকাসো যং তথাগতো ৰজ্জীনং ৰা ৰজ্জিপুত্তকানং ৰা কারণা সাৰকানং পারাজিকং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং সমূহনেয্যা’’তি.

অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যো, ভিক্খৰে [যো পন ভিক্খৰে ভিক্খু (সী.) যো খো ভিক্খৰে ভিক্খু (স্যা.)], সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি সো আগতো ন উপসম্পাদেতব্বো; যো চ খো, ভিক্খৰে [যো চ খো ভিক্খৰে ভিক্খু (সী. স্যা.)], সিক্খং পচ্চক্খায দুব্বল্যং আৰিকত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি সো আগতো উপসম্পাদেতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৪৪. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খূনং সিক্খাসাজীৰসমাপন্নো সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য অন্তমসো তিরচ্ছানগতাযপি, পারাজিকো হোতি অসংৰাসো’’তি.

৪৫. যো পনাতি যো যাদিসো যথাযুত্তো যথাজচ্চো যথানামো যথাগোত্তো যথাসীলো যথাৰিহারী যথাগোচরো থেরো ৰা নৰো ৰা মজ্ঝিমো ৰা. এসো ৰুচ্চতি ‘যো পনা’তি.

[ৰিভ. ৫১০, ঝানৰিভঙ্গেপি] ভিক্খূতি ভিক্খকোতি ভিক্খু, ভিক্খাচরিযং অজ্ঝুপগতোতি ভিক্খু, ভিন্নপটধরোতি ভিক্খু, সমঞ্ঞায ভিক্খু, পটিঞ্ঞায ভিক্খু, এহি ভিক্খূতি ভিক্খু, তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্নোতি ভিক্খু, ভদ্রো ভিক্খু, সারো ভিক্খু, সেখো ভিক্খু, অসেখো ভিক্খু, সমগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন অকুপ্পেন ঠানারহেন উপসম্পন্নোতি ভিক্খু. তত্র য্ৰাযং ভিক্খু সমগ্গেন সঙ্ঘেন ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন অকুপ্পেন ঠানারহেন উপসম্পন্নো, অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

[দী. নি. ৩.৩০৫] সিক্খাতি তিস্সো সিক্খা – অধিসীলসিক্খা, অধিচিত্তসিক্খা, অধিপঞ্ঞাসিক্খা. তত্র যাযং অধিসীলসিক্খা, অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতা সিক্খাতি.

সাজীৰং নাম যং ভগৰতা পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং, এতং সাজীৰং নাম. তস্মিং সিক্খতি, তেন ৰুচ্চতি সাজীৰসমাপন্নোতি.

সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰাতি অত্থি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা; অত্থি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা. ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো উপাসকভাৰং পত্থযমানো আরামিকভাৰং পত্থযমানো সামণেরভাৰং পত্থযমানো তিত্থিযভাৰং পত্থযমানো তিত্থিযসাৰকভাৰং পত্থযমানো অস্সমণভাৰং পত্থযমানো অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘যংনূনাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘যংনূনাহং ধম্মং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… যংনূনাহং সঙ্ঘং… যংনূনাহং সিক্খং… যংনূনাহং ৰিনযং… যংনূনাহং পাতিমোক্খং… যংনূনাহং উদ্দেসং… যংনূনাহং উপজ্ঝাযং… যংনূনাহং আচরিযং… যংনূনাহং সদ্ধিৰিহারিকং… যংনূনাহং অন্তেৰাসিকং… যংনূনাহং সমানুপজ্ঝাযকং… যংনূনাহং সমানাচরিযকং যংনূনাহং সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. ‘যংনূনাহং গিহী অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. ‘যংনূনাহং উপাসকো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং আরামিকো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং সামণেরো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং তিত্থিযো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং তিত্থিযসাৰকো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং অস্সমণো অস্স’ন্তি… ‘যংনূনাহং অসক্যপুত্তিযো অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৪৬. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘যদি পনাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘যদি পনাহং অসক্যপুত্তিযো অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘অপাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘অপাহং অসক্যপুত্তিযো অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘হন্দাহং বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘হন্দাহং অসক্যপুত্তিযো অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘হোতি মে বুদ্ধং পচ্চক্খেয্য’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘হোতি মে অসক্যপুত্তিযো অস্স’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৪৭. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো ‘মাতরং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পিতরং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভাতরং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভগিনিং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পুত্তং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ধীতরং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পজাপতিং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ঞাতকে সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘মিত্তে সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘গামং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘নিগমং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘খেত্তং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ৰত্থুং সরামি’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘হিরঞ্ঞং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সুৰণ্ণং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সিপ্পং সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পুব্বে হসিতং লপিতং কীল়িতং সমনুস্সরামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৪৮. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘মাতা মে অত্থি, সা মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পিতা মে অত্থি, সো মযা পোসেতব্বো’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভাতা মে অত্থি, সো মযা পোসেতব্বো’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভগিনী মে অত্থি, সা মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পুত্তো মে অত্থি, সো মযা পোসেতব্বো’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ধীতা মে অত্থি, সা মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পজাপতি মে অত্থি, সা মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি … ‘ঞাতকা মে অত্থি, তে মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘মিত্তা মে অত্থি, তে মযা পোসেতব্বা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৪৯. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘মাতা মে অত্থি, সা মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পিতা মে অত্থি, সো মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভাতা মে অত্থি, সো মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ভগিনী মে অত্থি, সা মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পুত্তো মে অত্থি, সো মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ধীতা মে অত্থি, সা মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পজাপতি মে অত্থি, সা মং পোসেস্সতী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ঞাতকা মে অত্থি, তে মং পোসেস্সন্তী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘মিত্তা মে অত্থি, তে মং পোসেস্সন্তী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘গামো মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘নিগমো মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘খেত্তং মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ৰত্থু মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘হিরঞ্ঞং মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সুৰণ্ণং মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সিপ্পং মে অত্থি, তেনাহং জীৰিস্সামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৫০. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো ‘দুক্কর’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন সুকর’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘দুচ্চর’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন সুচর’ন্তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন উস্সহামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন ৰিসহামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন রমামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘নাভিরমামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ অপচ্চক্খাতা.

৫১. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা.

‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘ধম্মং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সঙ্ঘং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সিক্খং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ৰিনযং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘পাতিমোক্খং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘উদ্দেসং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘উপজ্ঝাযং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘আচরিযং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সদ্ধিৰিহারিকং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘অন্তেৰাসিকং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সমানুপজ্ঝাযকং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সমানাচরিযকং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সব্রহ্মচারিং পচ্চক্খামী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘গিহীতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘উপাসকোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘আরামিকোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সামণেরোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘তিত্থিযোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘তিত্থিযসাৰকোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘অস্সমণোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘অসক্যপুত্তিযোতি মং ধারেহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা.

৫২. ‘‘অথ ৰা পন উক্কণ্ঠিতো অনভিরতো সামঞ্ঞা চৰিতুকামো ভিক্খুভাৰং অট্টীযমানো হরাযমানো জিগুচ্ছমানো গিহিভাৰং পত্থযমানো…পে… অসক্যপুত্তিযভাৰং পত্থযমানো – ‘অলং মে বুদ্ধেনা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘অলং মে সব্রহ্মচারীহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি…পে… অথ ৰা পন…পে… ‘কিং নু মে বুদ্ধেনা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘কিং নু মে সব্রহ্মচারীহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘ন মমত্থো বুদ্ধেনা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘ন মমত্থো সব্রহ্মচারীহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি… ‘সুমুত্তাহং বুদ্ধেনা’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি…পে… ‘সুমুত্তাহং সব্রহ্মচারীহী’তি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰম্পি, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা.

৫৩. ‘‘যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি বুদ্ধৰেৰচনানি ৰা ধম্মৰেৰচনানি ৰা সঙ্ঘৰেৰচনানি ৰা সিক্খাৰেৰচনানি ৰা ৰিনযৰেৰচনানি ৰা পাতিমোক্খৰেৰচনানি ৰা উদ্দেসৰেৰচনানি ৰা উপজ্ঝাযৰেৰচনানি ৰা আচরিযৰেৰচনানি ৰা সদ্ধিৰিহারিকৰেৰচনানি ৰা অন্তেৰাসিকৰেৰচনানি ৰা সমানুপজ্ঝাযকৰেৰচনানি ৰা সমানাচরিযকৰেৰচনানি ৰা সব্রহ্মচারিৰেৰচনানি ৰা গিহিৰেৰচনানি ৰা উপাসকৰেৰচনানি ৰা আরামিকৰেৰচনানি ৰা সামণেরৰেৰচনানি ৰা তিত্থিযৰেৰচনানি ৰা তিত্থিযসাৰকৰেৰচনানি ৰা অস্সমণৰেৰচনানি ৰা অসক্যপুত্তিযৰেৰচনানি ৰা, তেহি আকারেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ৰদতি ৰিঞ্ঞাপেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, দুব্বল্যাৰিকম্মঞ্চেৰ হোতি সিক্খা চ পচ্চক্খাতা.

৫৪. ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা? ইধ, ভিক্খৰে, যেহি আকারেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি সিক্খা পচ্চক্খাতা হোতি তেহি আকারেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি উম্মত্তকো সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. উম্মত্তকস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. খিত্তচিত্তো সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. খিত্তচিত্তস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. ৰেদনাট্টো সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. ৰেদনাট্টস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. দেৰতায সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. তিরচ্ছানগতস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অরিযকেন মিলক্খস্স [মিলক্খকস্স (সী. স্যা.) মিলক্খুস্স (ক.)] সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, সো চ ন পটিৰিজানাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. মিলক্খকেন অরিযকস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, সো চ ন পটিৰিজানাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অরিযকেন অরিযস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, সো চ ন পটিৰিজানাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. মিলক্খকেন মিলক্খস্স সন্তিকে সিক্খং পচ্চক্খাতি, সো চ ন পটিৰিজানাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. দৰায সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. রৰায সিক্খং পচ্চক্খাতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অসাৰেতুকামো সাৰেতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. সাৰেতুকামো ন সাৰেতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. অৰিঞ্ঞুস্স সাৰেতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. ৰিঞ্ঞুস্স ন সাৰেতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. সব্বসো ৰা পন ন সাৰেতি, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা. এৰং খো, ভিক্খৰে, অপচ্চক্খাতা হোতি সিক্খা’’.

৫৫. [মহানি. ৪৯, ৫০, ৫১] মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো গামধম্মো ৰসলধম্মো দুট্ঠুল্লং ওদকন্তিকং রহস্সং দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তি, এসো মেথুনধম্মো নাম.

পটিসেৰতি নাম যো নিমিত্তেন নিমিত্তং অঙ্গজাতেন অঙ্গজাতং অন্তমসো তিলফলমত্তম্পি পৰেসেতি, এসো পটিসেৰতি নাম.

অন্তমসো তিরচ্ছানগতাযপীতি তিরচ্ছানগতিত্থিযাপি মেথুনং ধম্মং পটিসেৰিত্ৰা অস্সমণো হোতি অসক্যপুত্তিযো, পগেৰ মনুস্সিত্থিযা. তেন ৰুচ্চতি – ‘অন্তমসো তিরচ্ছানগতাযপী’তি.

পারাজিকো হোতীতি সেয্যথাপি নাম পুরিসো সীসচ্ছিন্নো অভব্বো তেন সরীরবন্ধনেন জীৰিতুং, এৰমেৰ ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৰিত্ৰা অস্সমণো হোতি অসক্যপুত্তিযো. তেন ৰুচ্চতি – ‘পারাজিকো হোতী’তি.

অসংৰাসোতি সংৰাসো নাম এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতা – এসো সংৰাসো নাম. সো তেন সদ্ধিং নত্থি. তেন ৰুচ্চতি – ‘অসংৰাসো’তি.

৫৬. তিস্সো ইত্থিযো – মনুস্সিত্থী, অমনুস্সিত্থী, তিরচ্ছানগতিত্থী. তযো উভতোব্যঞ্জনকা – মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকো, অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকো, তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকো. তযো পণ্ডকা – মনুস্সপণ্ডকো, অমনুস্সপণ্ডকো, তিরচ্ছানগতপণ্ডকো. তযো পুরিসা – মনুস্সপুরিসো, অমনুস্সপুরিসো, তিরচ্ছানগতপুরিসো.

মনুস্সিত্থিযা তযো মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স – ৰচ্চমগ্গে, পস্সাৰমগ্গে, মুখে. অমনুস্সিত্থিযা…পে… তিরচ্ছানগতিত্থিযা তযো মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স – ৰচ্চমগ্গে, পস্সাৰমগ্গে, মুখে. মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকস্স তযো মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স – ৰচ্চমগ্গে, পস্সাৰমগ্গে, মুখে. মনুস্সপণ্ডকস্স দ্ৰে মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স – ৰচ্চমগ্গে, মুখে. অমনুস্সপণ্ডকস্স… তিরচ্ছানগতপণ্ডকস্স… মনুস্সপুরিসস্স… অমনুস্সপুরিসস্স… তিরচ্ছানগতপুরিসস্স দ্ৰে মগ্গে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স – ৰচ্চমগ্গে, মুখে.

৫৭. ভিক্খুস্স সেৰনচিত্তং উপট্ঠিতে মনুস্সিত্থিযা ৰচ্চমগ্গং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুস্স সেৰনচিত্তং উপট্ঠিতে মনুস্সিত্থিযা পস্সাৰমগ্গং… মুখং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুস্স সেৰনচিত্তং উপট্ঠিতে অমনুস্সিত্থিযা… তিরচ্ছানগতিত্থিযা… মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকস্স… ৰচ্চমগ্গং পস্সাৰমগ্গং মুখং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুস্স সেৰনচিত্তং উপট্ঠিতে মনুস্সপণ্ডকস্স ৰচ্চমগ্গং মুখং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুস্স সেৰনচিত্তং উপট্ঠিতে অমনুস্সপণ্ডকস্স… তিরচ্ছানগতপণ্ডকস্স… মনুস্সপুরিসস্স… অমনুস্সপুরিসস্স… তিরচ্ছানগতপুরিসস্স ৰচ্চমগ্গং মুখং অঙ্গজাতং পৰেসেন্তস্স আপত্তি পারাজিকস্স.

৫৮. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি [পৰিসনং সাদযতি (ক.)], পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং ন সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং ন সাদিযতি, পৰিট্ঠং ন সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং ন সাদিযতি, পৰিট্ঠং ন সাদিযতি, ঠিতং ন সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি আপত্তি পারাজিকস্স. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং ন সাদিযতি, পৰিট্ঠং ন সাদিযতি, ঠিতং ন সাদিযতি, উদ্ধরণং ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৫৯. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং জাগরন্তিং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা অমনুস্সিত্থিং… তিরচ্ছানগতিত্থিং… মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকং… অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকং… তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকং জাগরন্তং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সপণ্ডকং… অমনুস্সপণ্ডকং… তিরচ্ছানগতপণ্ডকং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা তিরচ্ছানগতপণ্ডকং জাগরন্তং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং … মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬০. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সপুরিসং… অমনুস্সপুরিসং… তিরচ্ছানগতপুরিসং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা তিরচ্ছানগতপুরিসং জাগরন্তং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬১. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি সন্থতায অসন্থতস্স, অসন্থতায সন্থতস্স, সন্থতায সন্থতস্স, অসন্থতায অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সিত্থিং জাগরন্তিং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি, সন্থতায অসন্থতস্স, অসন্থতায সন্থতস্স, সন্থতায সন্থতস্স, অসন্থতায অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা অমনুস্সিত্থিং… তিরচ্ছানগতিত্থিং… মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকং… অমনস্সুভতোব্যঞ্জনকং … তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকং জাগরন্তং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… পস্সাৰমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি, সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬২. ভিক্খুপচ্চত্থিকা মনুস্সপণ্ডকং… অমনুস্সপণ্ডকং… তিরচ্ছানগতপণ্ডকং… মনুস্সপুরিসং… অমনুস্সপুরিসং… তিরচ্ছানগতপুরিসং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা তিরচ্ছানগতপুরিসং জাগরন্তং… সুত্তং… মত্তং… উম্মত্তং… পমত্তং… মতং অক্খাযিতং… মতং যেভুয্যেন অক্খাযিতং…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতং যেভুয্যেন খাযিতং ভিক্খুস্স সন্তিকে আনেত্ৰা ৰচ্চমগ্গেন… মুখেন অঙ্গজাতং অভিনিসীদেন্তি, সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চ পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬৩. ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং মনুস্সিত্থিযা সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… পস্সাৰমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং মনুস্সিত্থিযা জাগরন্তিযা… সুত্তায… মত্তায… উম্মত্তায… পমত্তায … মতায অক্খাযিতায… মতায যেভুয্যেন অক্খাযিতায…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতায যেভুয্যেন খাযিতায সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… পস্সাৰমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং অমনুস্সিত্থিযা… তিরচ্ছানগতিত্থিযা… মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকস্স… মনুস্সপণ্ডকস্স… অমনুস্সপণ্ডকস্স… তিরচ্ছানগতপণ্ডকস্স… মনুস্সপুরিসস্স… অমনুস্সপুরিসস্স… তিরচ্ছানগতপুরিসস্স সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং তিরচ্ছানগতপুরিসস্স জাগরন্তস্স… সুত্তস্স… মত্তস্স… উম্মত্তস্স… পমত্তস্স… মতস্স অক্খাযিতস্স… মতস্স যেভুয্যেন অক্খাযিতস্স…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতস্স যেভুয্যেন খাযিতস্স সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬৪. ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং মনুস্সিত্থিযা সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… পস্সাৰমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতায, অসন্থতস্স সন্থতায, সন্থতস্স সন্থতায, অসন্থতস্স অসন্থতায. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং মনুস্সিত্থিযা জাগরন্তিযা… সুত্তায… মত্তায… উম্মত্তায… পমত্তায… মতায অক্খাযিতায… মতায যেভুয্যেন অক্খাযিতায…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতায যেভুয্যেন খাযিতায সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… পস্সাৰমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতায, অসন্থতস্স সন্থতায, সন্থতস্স সন্থতায, অসন্থতস্স অসন্থতায. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং অমনুস্সিত্থিযা… তিরচ্ছানগতিত্থিযা… মনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… অমনুস্সুভতোব্যঞ্জনকস্স… তিরচ্ছানগতুভতোব্যঞ্জনকস্স… মনুস্সপণ্ডকস্স… অমনুস্সপণ্ডকস্স… তিরচ্ছানগতপণ্ডকস্স… মনুস্সপুরিসস্স… অমনুস্সপুরিসস্স… তিরচ্ছানগতপুরিসস্স সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি পারাজিকস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

৬৫. ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খুং তিরচ্ছানগতপুরিসস্স জাগরন্তস্স… সুত্তস্স… মত্তস্স… উম্মত্তস্স… পমত্তস্স… মতস্স অক্খাযিতস্স… মতস্স যেভুয্যেন অক্খাযিতস্স…পে… আপত্তি পারাজিকস্স. মতস্স যেভুয্যেন খাযিতস্স সন্তিকে আনেত্ৰা অঙ্গজাতেন ৰচ্চমগ্গং… মুখং অভিনিসীদেন্তি সন্থতস্স অসন্থতস্স, অসন্থতস্স সন্থতস্স, সন্থতস্স সন্থতস্স, অসন্থতস্স অসন্থতস্স. সো চে পৰেসনং সাদিযতি, পৰিট্ঠং সাদিযতি, ঠিতং সাদিযতি, উদ্ধরণং সাদিযতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স…পে… ন সাদিযতি, অনাপত্তি.

যথা ভিক্খুপচ্চত্থিকা ৰিত্থারিতা, এৰং ৰিত্থারেতব্বা.

রাজপচ্চত্থিকা… চোরপচ্চত্থিকা… ধুত্তপচ্চত্থিকা… উপ্পল়গন্ধপচ্চত্থিকা. সংখিত্তং.

৬৬. মগ্গেন মগ্গং পৰেসেতি, আপত্তি পারাজিকস্স. মগ্গেন অমগ্গং পৰেসেতি, আপত্তি পারাজিকস্স. অমগ্গেন মগ্গং পৰেসেতি, আপত্তি পারাজিকস্স. অমগ্গেন অমগ্গং পৰেসেতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

ভিক্খু সুত্তভিক্খুম্হি ৰিপ্পটিপজ্জতি; পটিবুদ্ধো সাদিযতি, উভো নাসেতব্বা. পটিবুদ্ধো ন সাদিযতি, দূসকো নাসেতব্বো. ভিক্খু সুত্তসামণেরম্হি ৰিপ্পটিপজ্জতি; পটিবুদ্ধো সাদিযতি, উভো নাসেতব্বা. পটিবুদ্ধো ন সাদিযতি, দূসকো নাসেতব্বো. সামণেরো সুত্তভিক্খুম্হি ৰিপ্পটিপজ্জতি; পটিবুদ্ধো সাদিযতি, উভো নাসেতব্বা. পটিবুদ্ধো ন সাদিযতি, দূসকো নাসেতব্বো. সামণেরো সুত্তসামণেরম্হি ৰিপ্পটিপজ্জতি; পটিবুদ্ধো সাদিযতি, উভো নাসেতব্বা. পটিবুদ্ধো ন সাদিযতি, দূসকো নাসেতব্বো.

অনাপত্তি অজানন্তস্স, অসাদিযন্তস্স, উম্মত্তকস্স, খিত্তচিত্তস্স, ৰেদনাট্টস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

সন্থতভাণৰারো নিট্ঠিতো.

ৰিনীতৰত্থুউদ্দানগাথা

মক্কটী ৰজ্জিপুত্তা চ, গিহী নগ্গো চ তিত্থিযা;

দারিকুপ্পলৰণ্ণা চ, ব্যঞ্জনেহিপরে দুৰে.

মাতা ধীতা ভগিনী চ, জাযা চ মুদু লম্বিনা;

দ্ৰে ৰণা লেপচিত্তঞ্চ, দারুধীতলিকায চ.

সুন্দরেন সহ পঞ্চ, পঞ্চ সিৰথিকট্ঠিকা;

নাগী যক্খী চ পেতী চ, পণ্ডকোপহতো ছুপে.

ভদ্দিযে অরহং সুত্তো, সাৰত্থিযা চতুরো পরে;

ৰেসালিযা তযো মালা, সুপিনে ভারুকচ্ছকো.

সুপব্বা সদ্ধা ভিক্খুনী, সিক্খমানা সামণেরী চ;

ৰেসিযা পণ্ডকো গিহী, অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰুড্ঢপব্বজিতো মিগোতি.

ৰিনীতৰত্থু

৬৭. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু মক্কটিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি – ‘‘ভগৰতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, কচ্চি নু খো অহং পারাজিকং আপত্তিং আপন্নো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ৰেসালিকা ৰজ্জিপুত্তকা ভিক্খূ সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৰিকত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰিংসু. তেসং কুক্কুচ্চং অহোসি – ‘‘ভগৰতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, কচ্চি নু খো মযং পারাজিকং আপত্তিং আপন্না’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘আপত্তিং তুম্হে, ভিক্খৰে, আপন্না পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু – ‘এৰং মে অনাপত্তি ভৰিস্সতী’তি, গিহিলিঙ্গেন মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি ‘‘ভগৰতা সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, কচ্চি নু খো অহং পারাজিকং আপত্তিং আপন্নো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু – ‘এৰং মে অনাপত্তি ভৰিস্সতী’তি, নগ্গো হুত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু – ‘এৰং মে অনাপত্তি ভৰিস্সতী’তি, কুসচীরং নিৰাসেত্ৰা… ৰাকচীরং নিৰাসেত্ৰা… ফলকচীরং নিৰাসেত্ৰা… কেসকম্বলং নিৰাসেত্ৰা… ৰালকম্বলং নিৰাসেত্ৰা… উলূকপক্খিকং নিৰাসেত্ৰা… অজিনক্খিপং নিৰাসেত্ৰা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো পিণ্ডচারিকো ভিক্খু পীঠকে নিপন্নং দারিকং পস্সিত্ৰা সারত্তো অঙ্গুট্ঠং অঙ্গজাতং পৰেসেসি. সা কালমকাসি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খু, পারাজিকস্স. আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্সা’’তি.

৬৮. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো মাণৰকো উপ্পলৰণ্ণায ভিক্খুনিযা পটিবদ্ধচিত্তো হোতি. অথ খো সো মাণৰকো উপ্পলৰণ্ণায ভিক্খুনিযা গামং পিণ্ডায পৰিট্ঠায কুটিকং পৰিসিত্ৰা নিলীনো অচ্ছি. উপ্পলৰণ্ণা ভিক্খুনী পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা পাদে পক্খালেত্ৰা কুটিকং পৰিসিত্ৰা মঞ্চকে নিসীদি. অথ খো সো মাণৰকো উপ্পলৰণ্ণং ভিক্খুনিং উগ্গহেত্ৰা দূসেসি. উপ্পলৰণ্ণা ভিক্খুনী ভিক্খুনীনং এতমত্থং আরোচেসি. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসুং. ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৰে, অসাদিযন্তিযা’’তি.

৬৯. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো ইত্থিলিঙ্গং পাতুভূতং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তংযেৰ উপজ্ঝং তমেৰ উপসম্পদং তানিযেৰ [তানি (সী. স্যা.)] ৰস্সানি ভিক্খুনীহি সঙ্গমিতুং [সঙ্কমিতুং (সী. স্যা.)]. যা আপত্তিযো ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি সাধারণা তা আপত্তিযো ভিক্খুনীনং সন্তিকে ৰুট্ঠাতুং. যা আপত্তিযো ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি অসাধারণা তাহি আপত্তীহি অনাপত্তী’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরিস্সা ভিক্খুনিযা পুরিসলিঙ্গং পাতুভূতং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তংযেৰ উপজ্ঝং তমেৰ উপসম্পদং তানিযেৰ [তানি (সী. স্যা.)] ৰস্সানি ভিক্খূহি সঙ্গমিতুং [সঙ্কমিতুং (সী. স্যা.)]. যা আপত্তিযো ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি সাধারণা তা আপত্তিযো ভিক্খূনং সন্তিকে ৰুট্ঠাতুং. যা আপত্তিযো ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি অসাধারণা তাহি আপত্তীহি অনাপত্তী’’তি.

৭০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু – ‘এৰং মে অনাপত্তি ভৰিস্সতী’তি, মাতুযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি… ধীতুযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি… ভগিনিযা মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি… তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু পুরাণদুতিযিকায মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পারাজিক’’ন্তি.

৭১. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু মুদুপিট্ঠিকো হোতি. সো অনভিরতিযা পীল়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং মুখেন অগ্গহেসি. তস্স কুক্কুচ্চং অহোসি…পে… ‘‘আপত্তিং ত্ৰং, ভিক্খু, আপন্নো পরাজিক’’ন্তি.