৮. অরিট্ঠসিক্খাপদং
৪১৭. [ইদং ৰত্থু চূল়ৰ. ৬৫; ম. নি. ১.২৩৪] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন অরিট্ঠস্স নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স [গন্ধবাধিপুব্বস্স (স্যা. ক.)] এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি. অস্সোসুং খো সম্বহুলা ভিক্খূ – ‘‘অরিট্ঠস্স কির নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ যেন অরিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা অরিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৰোচুং – ‘‘সচ্চং কির তে, আৰুসো অরিট্ঠ, এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি? ‘‘এৰংব্যাখো অহং, আৰুসো, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি.
‘‘মা, আৰুসো অরিট্ঠ, এৰং অৰচ. মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং [অব্ভাচিক্খনং (ইতিপি)]. ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য. অনেকপরিযাযেনাৰুসো অরিট্ঠ, অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. মংসপেসূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা…পে… তিণুক্কূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… অঙ্গারকাসূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… সুপিনকূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… যাচিতকূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… রুক্খফলূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… অসিসূনূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… সত্তিসূলূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা… সপ্পসিরূপমা কামা ৰুত্তা ভগৰতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো’’তি.
এৰম্পি খো অরিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেহি ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তথেৰ তং পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পরামাসা অভিনিৰিস্স ৰোহরতি – ‘‘এৰংব্যাখো অহং, আৰুসো, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি. যতো চ খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু অরিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৰিৰেচেতুং, অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা অরিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির তে, অরিট্ঠ, এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি? ‘‘এৰংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’’তি.
কস্স নু খো নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, মযা এৰং ধম্মং দেসিতং আজানাসি? ননু মযা, মোঘপুরিস, অনেকপরিযাযেন অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৰুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৰুত্তা মযা…পে… মংসপেসূপমা কামা ৰুত্তা মযা… তিণুক্কূপমা কামা ৰুত্তা মযা… অঙ্গারকাসূপমা কামা ৰুত্তা মযা… সুপিনকূপমা কামা ৰুত্তা মযা… যাচিতকূপমা কামা ৰুত্তা মযা… রুক্খফলূপমা কামা ৰুত্তা মযা… অসিসূনূপমা কামা ৰুত্তা মযা… সত্তিসূলূপমা কামা ৰুত্তা মযা… সপ্পসিরূপমা কামা ৰুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৰো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পন ত্ৰং, মোঘপুরিস, অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৰ অব্ভাচিক্খসি, অত্তানঞ্চ খণসি, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰসি. তঞ্হি তে, মোঘপুরিস, ভৰিস্সতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে…. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪১৮. ‘‘যো পন ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’তি সো ভিক্খু ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মাযস্মা এৰং অৰচ, মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য, অনেকপরিযাযেনাৰুসো, অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযাযা’তি. এৰঞ্চ [এৰঞ্চ পন (ক.)] সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তথেৰ পগ্গণ্হেয্য, সো ভিক্খু ভিক্খূহি যাৰততিযং সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গায. যাৰততিযঞ্চে সমনুভাসিযমানো তং পটিনিস্সজ্জেয্য, ইচ্চেতং কুসলং, নো চে পটিনিস্সজ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪১৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
এৰং ৰদেয্যাতি – ‘‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’’তি.
সো ভিক্খূতি যো সো এৰংৰাদী ভিক্খু.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি. যে পস্সন্তি যে সুণন্তি তেহি ৰত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৰং অৰচ, মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য, অনেকপরিযাযেনাৰুসো অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো. ততিযম্পি ৰত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সুত্ৰা ন ৰদন্তি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৰা ৰত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৰং অৰচ, মা ভগৰন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৰতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৰা এৰং ৰদেয্য, অনেকপরিযাযেনাৰুসো অন্তরাযিকা ধম্মা অন্তরাযিকা ৰুত্তা ভগৰতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৰতো অন্তরাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো. ততিযম্পি ৰত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সমনুভাসিতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমনুভাসিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪২০. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসেয্য – তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা, তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি – ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৰরূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তরাযিকা ধম্মা ৰুত্তা ভগৰতা তে পটিসেৰতো নালং অন্তরাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সমনুভট্ঠো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
ঞত্তিযা দুক্কটং. দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি দুক্কটা. কম্মৰাচাপরিযোসানে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪২১. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৰেমতিকো ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৪২২. অনাপত্তি অসমনুভাসন্তস্স, পটিনিস্সজ্জন্তস্স, উম্মত্তকস্সাতি.
অরিট্ঠসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.