৭. নহানসিক্খাপদং

৩৫৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ তপোদে নহাযন্তি. তেন খো পন সমযেন [অথ খো (সী. স্যা.)] রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ‘‘সীসং নহাযিস্সামী’’তি তপোদং গন্ত্ৰা – ‘‘যাৰায্যা নহাযন্তী’’তি একমন্তং পটিমানেসি. ভিক্খূ যাৰ সমন্ধকারা নহাযিংসু. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ৰিকালে সীসং নহাযিত্ৰা, নগরদ্ৰারে থকিতে বহিনগরে ৰসিত্ৰা, কালস্সেৰ অসম্ভিন্নেন ৰিলেপনেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কিস্স ত্ৰং, মহারাজ, কালস্সেৰ আগতো অসম্ভিন্নেন ৰিলেপনেনা’’তি? অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. অথ খো ভগৰা রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ রাজানম্পি পস্সিত্ৰা ন মত্তং জানিত্ৰা নহাযন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা রাজানম্পি পস্সিত্ৰা ন মত্তং জানিত্ৰা নহাযিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৩৫৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ উণ্হসমযে পরিল়াহসমযে কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি, সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, উণ্হসমযে পরিল়াহসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি [গিম্হানং (ইতিপি)] ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো পরিল়াহসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৩৫৯. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ গিলানা হোন্তি. গিলানপুচ্ছকা ভিক্খূ গিলানে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘কচ্চাৰুসো, খমনীযং, কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মযং, আৰুসো, ওরেনদ্ধমাসং নহাযাম, তেন নো ফাসু হোতি; ইদানি পন ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযাম, তেন নো ন ফাসু হোতী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি [গিম্হানং (ইতিপি)] ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৩৬০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং কত্ৰা কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি. তে সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, কম্মসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৩৬১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অদ্ধানং গন্ত্ৰা কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি. তে সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, অদ্ধানগমনসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো, অদ্ধানগমনসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৩৬২. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ অজ্ঝোকাসে চীৰরকম্মং করোন্তা সরজেন ৰাতেন ওকিণ্ণা হোন্তি. দেৰো চ থোকং থোকং ফুসাযতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি, কিলিন্নেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰাতৰুট্ঠিসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৩৬৩. ‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো, অদ্ধানগমনসমযো, ৰাতৰুট্ঠিসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.

৩৬৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

ওরেনদ্ধমাসন্তি ঊনকদ্ধমাসং.

নহাযেয্যাতি চুণ্ণেন ৰা মত্তিকায ৰা নহাযতি, পযোগে পযোগে দুক্কটং. নহানপরিযোসানে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞত্র সমযাতি ঠপেত্ৰা সমযং.

উণ্হসমযো নাম দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানং. পরিল়াহসমযো নাম ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ‘‘ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো পরিল়াহসমযো’’তি নহাযিতব্বং.

গিলানসমযো নাম যস্স ৰিনা নহানেন ন ফাসু হোতি. গিলানসমযোতি নহাযিতব্বং.

কম্মসমযো নাম অন্তমসো পরিৰেণম্পি সম্মট্ঠং হোতি. ‘‘কম্মসমযো’’তি নহাযিতব্বং.

অদ্ধানগমনসমযো নাম ‘‘অদ্ধযোজনং গচ্ছিস্সামী’’তি নহাযিতব্বং, গচ্ছন্তেন নহাযিতব্বং, গতেন নহাযিতব্বং.

ৰাতৰুট্ঠিসমযো নাম ভিক্খূ সরজেন ৰাতেন ওকিণ্ণা হোন্তি, দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি কাযে পতিতানি হোন্তি. ‘‘ৰাতৰুট্ঠিসমযো’’তি নহাযিতব্বং.

৩৬৫. ঊনকদ্ধমাসে ঊনকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ঊনকদ্ধমাসে ৰেমতিকো, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ঊনকদ্ধমাসে অতিরেকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অতিরেকদ্ধমাসে ঊনকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অতিরেকদ্ধমাসে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অতিরেকদ্ধমাসে অতিরেকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

৩৬৬. অনাপত্তি সমযে, অদ্ধমাসং নহাযতি, অতিরেকদ্ধমাসং নহাযতি, পারং গচ্ছন্তো নহাযতি, সব্বপচ্চন্তিমেসু জনপদেসু, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

নহানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.