৬. সুরাপানৰগ্গো
১. সুরাপানসিক্খাপদং
৩২৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা চেতিযেসু চারিকং চরমানো যেন ভদ্দৰতিকা তেন পাযাসি. অদ্দসংসু খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৰিনো ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘মা খো, ভন্তে, ভগৰা অম্বতিত্থং অগমাসি. অম্বতিত্থে, ভন্তে, জটিলস্স অস্সমে নাগো পটিৰসতি ইদ্ধিমা আসিৰিসো [আসীৰিসো (সী. স্যা.)] ঘোরৰিসো. সো ভগৰন্তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. এৰং ৰুত্তে ভগৰা তুণ্হী অহোসি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৰিনো ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘মা খো, ভন্তে, ভগৰা অম্বতিত্থং অগমাসি. অম্বতিত্থে, ভন্তে, জটিলস্স অস্সমে নাগো পটিৰসতি ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো. সো ভগৰন্তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. ততিযম্পি খো ভগৰা তুণ্হী অহোসি.
অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন ভদ্দৰতিকা তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা ভদ্দৰতিকাযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা সাগতো যেন অম্বতিত্থস্স [অম্বতিত্থকস্স (সী.), অম্বতিত্থং (স্যা.)] জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অগ্যাগারং পৰিসিত্ৰা তিণসন্থারকং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. অদ্দসা খো সো নাগো আযস্মন্তং সাগতং পৰিট্ঠং. দিস্ৰান দুম্মনো [দুক্খী দুম্মনো (সী. স্যা.)] পধূপাযি [পধূপাসি (স্যা. ক.)]. আযস্মাপি সাগতো পধূপাযি [পধূপাসি (স্যা. ক.)]. অথ খো সো নাগো মক্খং অসহমানো পজ্জলি. আযস্মাপি সাগতো তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা পজ্জলি. অথ খো আযস্মা সাগতো তস্স নাগস্স তেজসা তেজং পরিযাদিযিত্ৰা যেন ভদ্দৰতিকা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো ভগৰা ভদ্দৰতিকাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন কোসম্বী তেন চারিকং পক্কামি. অস্সোসুং খো কোসম্বিকা উপাসকা – ‘‘অয্যো কির সাগতো অম্বতিত্থিকেন নাগেন সদ্ধিং সঙ্গামেসী’’তি.
অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন কোসম্বী তদৰসরি. অথ খো কোসম্বিকা উপাসকা ভগৰতো পচ্চুগ্গমনং করিত্ৰা যেনাযস্মা সাগতো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো কোসম্বিকা উপাসকা আযস্মন্তং সাগতং এতদৰোচুং – ‘‘কিং, ভন্তে, অয্যানং দুল্লভঞ্চ মনাপঞ্চ, কিং পটিযাদেমা’’তি? এৰং ৰুত্তে ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কোসম্বিকে উপাসকে এতদৰোচুং – ‘‘অত্থাৰুসো, কাপোতিকা নাম পসন্না ভিক্খূনং দুল্লভা চ মনাপা চ, তং পটিযাদেথা’’তি. অথ খো কোসম্বিকা উপাসকা ঘরে ঘরে কাপোতিকং পসন্নং পটিযাদেত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং পিণ্ডায পৰিট্ঠং দিস্ৰান আযস্মন্তং সাগতং এতদৰোচুং – ‘‘পিৰতু, ভন্তে, অয্যো সাগতো কাপোতিকং পসন্নং, পিৰতু, ভন্তে, অয্যো সাগতো কাপোতিকং পসন্ন’’ন্তি. অথ খো আযস্মা সাগতো ঘরে ঘরে কাপোতিকং পসন্নং পিৰিত্ৰা নগরম্হা নিক্খমন্তো নগরদ্ৰারে পরিপতি.
অথ খো ভগৰা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং নগরম্হা নিক্খমন্তো অদ্দস আযস্মন্তং সাগতং নগরদ্ৰারে পরিপতন্তং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘গণ্হথ, ভিক্খৰে, সাগত’’ন্তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুণিত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং আরামং নেত্ৰা যেন ভগৰা তেন সীসং কত্ৰা নিপাতেসুং. অথ খো আযস্মা সাগতো পরিৰত্তিত্ৰা যেন ভগৰা তেন পাদে করিত্ৰা সেয্যং কপ্পেসি. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ননু, ভিক্খৰে, পুব্বে সাগতো তথাগতে সগারৰো অহোসি সপ্পতিস্সো’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, সাগতো এতরহি তথাগতে সগারৰো সপ্পতিস্সো’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননু, ভিক্খৰে, সাগতো অম্বতিত্থিকেন নাগেন [ডেড্ডুভেনাপি (সী. স্যা.)] সদ্ধিং সঙ্গামেসী’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, সাগতো এতরহি পহোতি নাগেন সদ্ধিং সঙ্গামেতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, তং পাতব্বং যং পিৰিত্ৰা ৰিসঞ্ঞী অস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘অননুচ্ছৰিকং, ভিক্খৰে, সাগতস্স অননুলোমিকং অপ্পতিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, সাগতো মজ্জং পিৰিস্সতি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩২৭. ‘‘সুরামেরযপানে পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩২৮. সুরা নাম পিট্ঠসুরা পূৰসুরা ওদনসুরা কিণ্ণপক্খিত্তা সম্ভারসংযুত্তা.
মেরযো নাম পুপ্ফাসৰো ফলাসৰো মধ্ৰাসৰো গুল়াসৰো সম্ভারসংযুত্তো.
পিৰেয্যাতি অন্তমসো কুসগ্গেনপি পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
মজ্জে মজ্জসঞ্ঞী পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মজ্জে ৰেমতিকো পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মজ্জে অমজ্জসঞ্ঞী পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অমজ্জে মজ্জসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অমজ্জে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অমজ্জে অমজ্জসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩২৯. অনাপত্তি অমজ্জঞ্চ হোতি মজ্জৰণ্ণং মজ্জগন্ধং মজ্জরসং তং পিৰতি, সূপসম্পাকে, মংসসম্পাকে, তেলসম্পাকে, আমলকফাণিতে, অমজ্জং অরিট্ঠং পিৰতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সুরাপানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.
২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদং
৩৩০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযং ভিক্খুং অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেসুং. সো ভিক্খু উত্তন্তো অনস্সাসকো কালমকাসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুং অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, ভিক্খুং অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৩১. ‘‘অঙ্গুলিপতোদকে পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৩২. অঙ্গুলিপতোদকো নাম [অঙ্গুলিপতোদকো নাম অঙ্গুলিযাপি তুদন্তি (স্যা.)] উপসম্পন্নো উপসম্পন্নং হসাধিপ্পাযো [হস্সাধিপ্পাযো (সী. স্যা.)] কাযেন কাযং আমসতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে ৰেমতিকো অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী অঙ্গুলিপতোদকেন হাসেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
কাযেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. কাযপটিবদ্ধেন কাযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. কাযপটিবদ্ধেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন কাযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
৩৩৩. অনুপসম্পন্নং কাযেন কাযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. কাযেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. কাযপটিবদ্ধেন কাযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. কাযপটিবদ্ধেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন কাযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন কাযপটিবদ্ধং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযং আমসতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৩৩৪. অনাপত্তি ন হসাধিপ্পাযো, সতি করণীযে আমসতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.
৩. হসধম্মসিক্খাপদং
৩৩৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ অচিরৰতিযা নদিযা উদকে কীল়ন্তি. তেন খো পন সমযেন রাজা পসেনদি কোসলো মল্লিকায দেৰিযা সদ্ধিং উপরিপাসাদৰরগতো হোতি. অদ্দসা খো রাজা পসেনদি কোসলো সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ অচিরৰতিযা নদিযা উদকে কীল়ন্তে. দিস্ৰান মল্লিকং দেৰিং এতদৰোচ – ‘‘এতে তে, মল্লিকে, অরহন্তো উদকে কীল়ন্তী’’তি. ‘‘নিস্সংসযং খো, মহারাজ, ভগৰতা সিক্খাপদং অপঞ্ঞত্তং. তে ৰা ভিক্খূ অপ্পকতঞ্ঞুনো’’তি. অথ খো রঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো অহং উপাযেন ভগৰতো চ ন আরোচেয্যং, ভগৰা চ জানেয্য ইমে ভিক্খূ উদকে কীল়িতা’’তি? অথ খো রাজা পসেনদি কোসলো সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ পক্কোসাপেত্ৰা মহন্তং গুল়পিণ্ডং অদাসি – ‘‘ইমং, ভন্তে, গুল়পিণ্ডং ভগৰতো দেথা’’তি. সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ তং গুল়পিণ্ডং আদায যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইমং, ভন্তে, গুল়পিণ্ডং রাজা পসেনদি কোসলো ভগৰতো দেতী’’তি. ‘‘কহং পন তুম্হে, ভিক্খৰে, রাজা অদ্দসা’’তি. ‘‘অচিরৰতিযা নদিযা, ভগৰা, উদকে কীল়ন্তে’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, উদকে কীল়িস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৩৬. ‘‘উদকে হসধম্মে [হস্সধম্মে (সী. স্যা.)] পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৩৭. উদকে হসধম্মো নাম উপরিগোপ্ফকে উদকে হসাধিপ্পাযো নিমুজ্জতি ৰা উম্মুজ্জতি ৰা পলৰতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৩৮. উদকে হসধম্মে হসধম্মসঞ্ঞী, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উদকে হসধম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উদকে হসধম্মে অহসধম্মসঞ্ঞী, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
হেট্ঠাগোপ্ফকে উদকে কীল়তি, আপত্তি দুক্কটস্স. উদকে নাৰায কীল়তি, আপত্তি দুক্কটস্স. হত্থেন ৰা পাদেন ৰা কট্ঠেন ৰা কঠলায ৰা উদকং পহরতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ভাজনগতং উদকং ৰা কঞ্জিকং ৰা খীরং ৰা তক্কং ৰা রজনং ৰা পস্সাৰং ৰা চিক্খল্লং ৰা কীল়তি, আপত্তি দুক্কটস্স.
উদকে অহসধম্মে হসধম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. উদকে অহসধম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. উদকে অহসধম্মে অহসধম্মসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৩৯. অনাপত্তি ন হসাধিপ্পাযো, সতি করণীযে উদকং ওতরিত্ৰা নিমুজ্জতি ৰা উম্মুজ্জতি ৰা পলৰতি ৰা, পারং গচ্ছন্তো নিমুজ্জতি ৰা উম্মুজ্জতি ৰা পলৰতি ৰা, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
হসধম্মসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ততিযং.
৪. অনাদরিযসিক্খাপদং
৩৪০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা ছন্নো অনাচারং আচরতি. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘মাৰুসো ছন্ন, এৰরূপং অকাসি. নেতং কপ্পতী’’তি. সো অনাদরিযং পটিচ্চ করোতিযেৰ. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা ছন্নো অনাদরিযং করিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, ছন্ন, অনাদরিযং করোসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, অনাদরিযং করিস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৪১. ‘‘অনাদরিযে পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৪২. অনাদরিযং নাম দ্ৰে অনাদরিযানি – পুগ্গলানাদরিযঞ্চ ধম্মানাদরিযঞ্চ.
পুগ্গলানাদরিযং নাম উপসম্পন্নেন পঞ্ঞত্তেন ৰুচ্চমানো – ‘‘অযং উক্খিত্তকো ৰা ৰম্ভিতো ৰা গরহিতো ৰা, ইমস্স ৰচনং অকতং ভৰিস্সতী’’তি অনাদরিযং করোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
ধম্মানাদরিযং নাম উপসম্পন্নেন পঞ্ঞত্তেন ৰুচ্চমানো ‘‘কথাযং নস্সেয্য ৰা ৰিনস্সেয্য ৰা অন্তরধাযেয্য ৰা’’, তং ৰা ন সিক্খিতুকামো অনাদরিযং করোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৪৩. উপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী অনাদরিযং করোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে ৰেমতিকো অনাদরিযং করোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী অনাদরিযং করোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অপঞ্ঞত্তেন ৰুচ্চমানো – ‘‘ইদং ন সল্লেখায ন ধুতত্থায ন পাসাদিকতায ন অপচযায ন ৰীরিযারম্ভায সংৰত্ততী’’তি অনাদরিযং করোতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নেন পঞ্ঞত্তেন ৰা অপঞ্ঞত্তেন ৰা ৰুচ্চমানো – ‘‘ইদং ন সল্লেখায ন ধুতত্থায ন পাসাদিকতায ন অপচযায ন ৰীরিযারম্ভায সংৰত্ততী’’তি অনাদরিযং করোতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৩৪৪. অনাপত্তি – ‘‘এৰং অম্হাকং আচরিযানং উগ্গহো পরিপুচ্ছা’’তি ভণতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
অনাদরিযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.
৫. ভিংসাপনসিক্খাপদং
৩৪৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ ভিংসাপেন্তি. তে ভিংসাপীযমানা রোদন্তি. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘কিস্স তুম্হে, আৰুসো, রোদথা’’তি? ‘‘ইমে, আৰুসো, ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অম্হে ভিংসাপেন্তী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুং ভিংসাপেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং ভিংসাপেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, ভিক্খুং ভিংসাপেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৪৬. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুং ভিংসাপেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৪৭. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুন্তি অঞ্ঞং ভিক্খুং.
ভিংসাপেয্যাতি উপসম্পন্নো উপসম্পন্নং ভিংসাপেতুকামো রূপং ৰা সদ্দং ৰা গন্ধং ৰা রসং ৰা ফোট্ঠব্বং ৰা উপসংহরতি. ভাযেয্য ৰা সো ন ৰা ভাযেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. চোরকন্তারং ৰা ৰাল়কন্তারং ৰা পিসাচকন্তারং ৰা আচিক্খতি. ভাযেয্য ৰা সো ন ৰা ভাযেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৪৮. উপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী ভিংসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নে ৰেমতিকো ভিংসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ‘উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী ভিংসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অনুপসম্পন্নং ভিংসাপেতুকামো রূপং ৰা সদ্দং ৰা গন্ধং ৰা রসং ৰা ফোট্ঠব্বং ৰা উপসংহরতি. ভাযেয্য ৰা সো ন ৰা ভাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. চোরকন্তারং ৰা ৰাল়কন্তারং ৰা পিসাচকন্তারং ৰা আচিক্খতি. ভাযেয্য ৰা সো ন ৰা ভাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৩৪৯. অনাপত্তি ন ভিংসাপেতুকামো রূপং ৰা সদ্দং ৰা গন্ধং ৰা রসং ৰা ফোট্ঠব্বং ৰা উপসংহরতি, চোরকন্তারং ৰা ৰাল়কন্তারং ৰা পিসাচকন্তারং ৰা আচিক্খতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ভিংসাপনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.
৬. জোতিকসিক্খাপদং
৩৫০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা ভগ্গেসু ৰিহরতি সুংসুমারগিরে [সুংসুমারগিরে (সী. স্যা.) সংসুমারগিরে (ক.)] ভেসকল়াৰনে মিগদাযে. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ হেমন্তিকে কালে অঞ্ঞতরং মহন্তং সুসিরকট্ঠং জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰিসিব্বেসুং. তস্মিঞ্চ সুসিরে কণ্হসপ্পো অগ্গিনা সন্তত্তো নিক্খমিত্ৰা ভিক্খূ পরিপাতেসি. ভিক্খূ তহং তহং উপধাৰিংসু. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰিসিব্বেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰিসিব্বেন্তীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰিসিব্বেস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহেয্য ৰা সমাদহাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৫১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ গিলানা হোন্তি. গিলানপুচ্ছকা ভিক্খূ গিলানে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘কচ্চাৰুসো, খমনীযং, কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মযং, আৰুসো, জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰিসিব্বেম; তেন নো ফাসু হোতি. ইদানি পন ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন ৰিসিব্বেম, তেন নো ন ফাসু হোতী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা জোতিং সমাদহিত্ৰা ৰা সমাদহাপেত্ৰা ৰা ৰিসিব্বেতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু অগিলানো ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহেয্য ৰা সমাদহাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৫২. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ পদীপেপি জোতিকেপি জন্তাঘরেপি কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, তথারূপপ্পচ্চযা জোতিং সমাদহিতুং সমাদহাপেতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৫৩. ‘‘যো পন ভিক্খু অগিলানো ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহেয্য ৰা সমাদহাপেয্য ৰা, অঞ্ঞত্র তথারূপপ্পচ্চযা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৫৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অগিলানো নাম যস্স ৰিনা অগ্গিনা ফাসু হোতি.
গিলানো নাম যস্স ৰিনা অগ্গিনা ন ফাসু হোতি.
ৰিসিব্বনাপেক্খোতি তপ্পিতুকামো.
জোতি নাম অগ্গি ৰুচ্চতি.
সমাদহেয্যাতি সযং সমাদহতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সমাদহাপেয্যাতি অঞ্ঞং আণাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সকিং আণত্তো বহুকম্পি সমাদহতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অঞ্ঞত্র তথা রূপপ্পচ্চযাতি ঠপেত্ৰা তথারূপপ্পচ্চযং.
৩৫৫. অগিলানো অগিলানসঞ্ঞী ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহতি ৰা সমাদহাপেতি ৰা, অঞ্ঞত্র তথারূপপ্পচ্চযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগিলানো ৰেমতিকো ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহতি ৰা সমাদহাপেতি ৰা, অঞ্ঞত্র তথারূপপ্পচ্চযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগিলানো গিলানসঞ্ঞী ৰিসিব্বনাপেক্খো জোতিং সমাদহতি ৰা সমাদহাপেতি ৰা, অঞ্ঞত্র তথারূপপ্পচ্চযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
পটিলাতং উক্খিপতি, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানো অগিলানসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানো ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানো গিলানসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৫৬. অনাপত্তি গিলানস্স, অঞ্ঞেন কতং ৰিসিব্বেতি, ৰীতচ্চিতঙ্গারং ৰিসিব্বেতি, পদীপে জোতিকে জন্তাঘরে তথারূপপ্পচ্চযা, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
জোতিকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.
৭. নহানসিক্খাপদং
৩৫৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ তপোদে নহাযন্তি. তেন খো পন সমযেন [অথ খো (সী. স্যা.)] রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ‘‘সীসং নহাযিস্সামী’’তি তপোদং গন্ত্ৰা – ‘‘যাৰায্যা নহাযন্তী’’তি একমন্তং পটিমানেসি. ভিক্খূ যাৰ সমন্ধকারা নহাযিংসু. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ৰিকালে সীসং নহাযিত্ৰা, নগরদ্ৰারে থকিতে বহিনগরে ৰসিত্ৰা, কালস্সেৰ অসম্ভিন্নেন ৰিলেপনেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কিস্স ত্ৰং, মহারাজ, কালস্সেৰ আগতো অসম্ভিন্নেন ৰিলেপনেনা’’তি? অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. অথ খো ভগৰা রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ রাজানম্পি পস্সিত্ৰা ন মত্তং জানিত্ৰা নহাযন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা রাজানম্পি পস্সিত্ৰা ন মত্তং জানিত্ৰা নহাযিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৫৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ উণ্হসমযে পরিল়াহসমযে কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি, সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, উণ্হসমযে পরিল়াহসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি [গিম্হানং (ইতিপি)] ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো পরিল়াহসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৫৯. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ গিলানা হোন্তি. গিলানপুচ্ছকা ভিক্খূ গিলানে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘কচ্চাৰুসো, খমনীযং, কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মযং, আৰুসো, ওরেনদ্ধমাসং নহাযাম, তেন নো ফাসু হোতি; ইদানি পন ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযাম, তেন নো ন ফাসু হোতী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি [গিম্হানং (ইতিপি)] ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৬০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং কত্ৰা কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি. তে সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, কম্মসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৬১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অদ্ধানং গন্ত্ৰা কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি. তে সেদগতেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, অদ্ধানগমনসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো, অদ্ধানগমনসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
৩৬২. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ অজ্ঝোকাসে চীৰরকম্মং করোন্তা সরজেন ৰাতেন ওকিণ্ণা হোন্তি. দেৰো চ থোকং থোকং ফুসাযতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন নহাযন্তি, কিলিন্নেন গত্তেন সযন্তি. চীৰরম্পি সেনাসনম্পি দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰাতৰুট্ঠিসমযে ওরেনদ্ধমাসং নহাযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৬৩. ‘‘যো পন ভিক্খু ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্য, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানন্তি ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো, পরিল়াহসমযো, গিলানসমযো, কম্মসমযো, অদ্ধানগমনসমযো, ৰাতৰুট্ঠিসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
৩৬৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ওরেনদ্ধমাসন্তি ঊনকদ্ধমাসং.
নহাযেয্যাতি চুণ্ণেন ৰা মত্তিকায ৰা নহাযতি, পযোগে পযোগে দুক্কটং. নহানপরিযোসানে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অঞ্ঞত্র সমযাতি ঠপেত্ৰা সমযং.
উণ্হসমযো নাম দিযড্ঢো মাসো সেসো গিম্হানং. পরিল়াহসমযো নাম ৰস্সানস্স পঠমো মাসো ‘‘ইচ্চেতে অড্ঢতেয্যমাসা উণ্হসমযো পরিল়াহসমযো’’তি নহাযিতব্বং.
গিলানসমযো নাম যস্স ৰিনা নহানেন ন ফাসু হোতি. গিলানসমযোতি নহাযিতব্বং.
কম্মসমযো নাম অন্তমসো পরিৰেণম্পি সম্মট্ঠং হোতি. ‘‘কম্মসমযো’’তি নহাযিতব্বং.
অদ্ধানগমনসমযো নাম ‘‘অদ্ধযোজনং গচ্ছিস্সামী’’তি নহাযিতব্বং, গচ্ছন্তেন নহাযিতব্বং, গতেন নহাযিতব্বং.
ৰাতৰুট্ঠিসমযো নাম ভিক্খূ সরজেন ৰাতেন ওকিণ্ণা হোন্তি, দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি কাযে পতিতানি হোন্তি. ‘‘ৰাতৰুট্ঠিসমযো’’তি নহাযিতব্বং.
৩৬৫. ঊনকদ্ধমাসে ঊনকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ঊনকদ্ধমাসে ৰেমতিকো, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ঊনকদ্ধমাসে অতিরেকসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, নহাযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অতিরেকদ্ধমাসে ঊনকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অতিরেকদ্ধমাসে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অতিরেকদ্ধমাসে অতিরেকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৬৬. অনাপত্তি সমযে, অদ্ধমাসং নহাযতি, অতিরেকদ্ধমাসং নহাযতি, পারং গচ্ছন্তো নহাযতি, সব্বপচ্চন্তিমেসু জনপদেসু, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
নহানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.
৮. দুব্বণ্ণকরণসিক্খাপদং
৩৬৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ চ পরিব্বাজকা চ সাকেতা সাৰত্থিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অন্তরামগ্গে চোরা নিক্খমিত্ৰা তে অচ্ছিন্দিংসু. সাৰত্থিযা রাজভটা নিক্খমিত্ৰা তে চোরে সভণ্ডে গহেত্ৰা ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসুং – ‘‘আগচ্ছন্তু, ভদন্তা, সকং সকং চীৰরং সঞ্জানিত্ৰা গণ্হন্তূ’’তি. ভিক্খূ ন সঞ্জানন্তি. তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অত্তনো অত্তনো চীৰরং ন সঞ্জানিস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূনং তদনুচ্ছৰিকং তদনুলোমিকং ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামি দস অত্থৰসে পটিচ্চ – সঙ্ঘসুট্ঠুতায, সঙ্ঘফাসুতায…পে… সদ্ধম্মট্ঠিতিযা, ৰিনযানুগ্গহায. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৬৮. ‘‘নৰং পন ভিক্খুনা চীৰরলাভেন তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং অঞ্ঞতরং দুব্বণ্ণকরণং আদাতব্বং – নীলং ৰা কদ্দমং ৰা কাল়সামং ৰা. অনাদা চে ভিক্খু তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং অঞ্ঞতরং দুব্বণ্ণকরণং নৰং চীৰরং পরিভুঞ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৬৯. নৰং নাম অকতকপ্পং ৰুচ্চতি.
চীৰরং নাম ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং.
তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং অঞ্ঞতরং দুব্বণ্ণকরণং আদাতব্বন্তি অন্তমসো কুসগ্গেনপি আদাতব্বং.
নীলং নাম দ্ৰে নীলানি – কংসনীলং, পলাসনীলং.
কদ্দমো নাম ওদকো ৰুচ্চতি.
কাল়সামং নাম যংকিঞ্চি কাল়সামকং [কাল়কং (সী. স্যা.)].
অনাদা চে ভিক্খু তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং অঞ্ঞতরং দুব্বণ্ণকরণন্তি অন্তমসো কুসগ্গেনপি অনাদিযিত্ৰা তিণ্ণং দুব্বণ্ণকরণানং অঞ্ঞতরং দুব্বণ্ণকরণং নৰং চীৰরং পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৭০. অনাদিন্নে অনাদিন্নসঞ্ঞী পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অনাদিন্নে ৰেমতিকো পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অনাদিন্নে আদিন্নসঞ্ঞী পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
আদিন্নে অনাদিন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. আদিন্নে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. আদিন্নে আদিন্নসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৭১. অনাপত্তিআদিযিত্ৰা পরিভুঞ্জতি, কপ্পো নট্ঠো হোতি, কপ্পকতোকাসো জিণ্ণো হোতি, কপ্পকতেন অকপ্পকতং সংসিব্বিতং হোতি, অগ্গল়ে অনুৰাতে পরিভণ্ডে, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
দুব্বণ্ণকরণসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.
৯. ৰিকপ্পনসিক্খাপদং
৩৭২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ভাতুনো সদ্ধিৰিহারিকস্স ভিক্খুনো সামং চীৰরং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং [অপচ্চুদ্ধারকং (সী. স্যা.)] পরিভুঞ্জতি. অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসি – ‘‘অযং, আৰুসো, আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ময্হং চীৰরং সামং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং পরিভুঞ্জতী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ভিক্খুস্স সামং চীৰরং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং পরিভুঞ্জিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, উপনন্দ, ভিক্খুস্স সামং চীৰরং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং পরিভুঞ্জসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, ভিক্খুস্স সামং চীৰরং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং পরিভুঞ্জিস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৭৩. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুস্স ৰা ভিক্খুনিযা ৰা সিক্খমানায ৰা সামণেরস্স ৰা সামণেরিযা ৰা সামং চীৰরং ৰিকপ্পেত্ৰা অপ্পচ্চুদ্ধারণং [অপচ্চুদ্ধারকং (সী. স্যা.)] পরিভুঞ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৭৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুস্সাতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
সিক্খমানা নাম দ্ৰে ৰস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খা.
সামণেরো নাম দসসিক্খাপদিকো.
সামণেরী নাম দসসিক্খাপদিকা.
সামন্তি সযং ৰিকপ্পেত্ৰা.
চীৰরং নাম ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং.
ৰিকপ্পনা নাম দ্ৰে ৰিকপ্পনা – সম্মুখাৰিকপ্পনা চ পরম্মুখাৰিকপ্পনা চ.
সম্মুখাৰিকপ্পনা নাম ‘‘ইমং চীৰরং তুয্হং ৰিকপ্পেমি ইত্থন্নামস্স ৰা’’তি.
পরম্মুখাৰিকপ্পনা নাম ‘‘ইমং চীৰরং ৰিকপ্পনত্থায তুয্হং দম্মী’’তি. তেন ৰত্তব্বো – ‘‘কো তে মিত্তো ৰা সন্দিট্ঠো ৰা’’তি? ‘‘ইত্থন্নামো চ ইত্থন্নামো চা’’তি. তেন ৰত্তব্বো – ‘‘অহং তেসং দম্মি, তেসং সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা যথাপচ্চযং ৰা করোহী’’তি.
অপ্পচ্চুদ্ধারণং নাম তস্স ৰা অদিন্নং, তস্স ৰা অৰিস্সসন্তো পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৭৫. অপ্পচ্চুদ্ধারণে অপ্পচ্চুদ্ধারণসঞ্ঞী পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপ্পচ্চুদ্ধারণে ৰেমতিকো পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপ্পচ্চুদ্ধারণে অপ্পচ্চুদ্ধারণসঞ্ঞী পরিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধিট্ঠেতি ৰা ৰিস্সজ্জেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. পচ্চুদ্ধারণে অপ্পচ্চুদ্ধারণসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পচ্চুদ্ধারণে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পচ্চুদ্ধারণে পচ্চুদ্ধারণসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৭৬. অনাপত্তি সো ৰা দেতি, তস্স ৰা ৰিস্সসন্তো পরিভুঞ্জতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ৰিকপ্পনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং নৰমং.
১০. চীৰরঅপনিধানসিক্খাপদং
৩৭৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ অসন্নিহিতপরিক্খারা হোন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযানং ভিক্খূনং পত্তম্পি চীৰরম্পি অপনিধেন্তি. সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘দেথাৰুসো, অম্হাকং পত্তম্পি চীৰরম্পী’’তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ হসন্তি, তে রোদন্তি. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘কিস্স তুম্হে, আৰুসো, রোদথা’’তি? ‘‘ইমে, আৰুসো, ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অম্হাকং পত্তম্পি চীৰরম্পি অপনিধেন্তী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খূনং পত্তম্পি চীৰরম্পি অপনিধেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, ভিক্খূনং পত্তম্পি চীৰরম্পি অপনিধেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, ভিক্খূনং পত্তম্পি চীৰরম্পি অপনিধেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৭৮. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুস্স পত্তং ৰা চীৰরং ৰা নিসীদনং ৰা সূচিঘরং ৰা কাযবন্ধনং ৰা অপনিধেয্য ৰা অপনিধাপেয্য ৰা, অন্তমসো হসাপেক্খোপি, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৭৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুস্সাতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স.
পত্তো নাম দ্ৰে পত্তা – অযোপত্তো, মত্তিকাপত্তো.
চীৰরং নাম ছন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং, ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং.
নিসীদনং নাম সদসং ৰুচ্চতি.
সূচিঘরং নাম সসূচিকং ৰা অসূচিকং ৰা.
কাযবন্ধনং নাম দ্ৰে কাযবন্ধনানি – পট্টিকা, সূকরন্তকং.
অপনিধেয্য ৰাতি সযং অপনিধেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অপনিধাপেয্য ৰাতি অঞ্ঞং আণাপেসি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপনিধাপেয্য ৰা তি অয্যং আণাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সকিং আণত্তো বহুকম্পি অপনিধেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অন্তমসো হসাপেক্খোপীতি কীল়াধিপ্পাযো.