১. সুরাপানসিক্খাপদং
৩২৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা চেতিযেসু চারিকং চরমানো যেন ভদ্দৰতিকা তেন পাযাসি. অদ্দসংসু খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৰিনো ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘মা খো, ভন্তে, ভগৰা অম্বতিত্থং অগমাসি. অম্বতিত্থে, ভন্তে, জটিলস্স অস্সমে নাগো পটিৰসতি ইদ্ধিমা আসিৰিসো [আসীৰিসো (সী. স্যা.)] ঘোরৰিসো. সো ভগৰন্তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. এৰং ৰুত্তে ভগৰা তুণ্হী অহোসি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো গোপালকা পসুপালকা কস্সকা পথাৰিনো ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘মা খো, ভন্তে, ভগৰা অম্বতিত্থং অগমাসি. অম্বতিত্থে, ভন্তে, জটিলস্স অস্সমে নাগো পটিৰসতি ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো. সো ভগৰন্তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. ততিযম্পি খো ভগৰা তুণ্হী অহোসি.
অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন ভদ্দৰতিকা তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা ভদ্দৰতিকাযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা সাগতো যেন অম্বতিত্থস্স [অম্বতিত্থকস্স (সী.), অম্বতিত্থং (স্যা.)] জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা অগ্যাগারং পৰিসিত্ৰা তিণসন্থারকং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. অদ্দসা খো সো নাগো আযস্মন্তং সাগতং পৰিট্ঠং. দিস্ৰান দুম্মনো [দুক্খী দুম্মনো (সী. স্যা.)] পধূপাযি [পধূপাসি (স্যা. ক.)]. আযস্মাপি সাগতো পধূপাযি [পধূপাসি (স্যা. ক.)]. অথ খো সো নাগো মক্খং অসহমানো পজ্জলি. আযস্মাপি সাগতো তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা পজ্জলি. অথ খো আযস্মা সাগতো তস্স নাগস্স তেজসা তেজং পরিযাদিযিত্ৰা যেন ভদ্দৰতিকা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো ভগৰা ভদ্দৰতিকাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন কোসম্বী তেন চারিকং পক্কামি. অস্সোসুং খো কোসম্বিকা উপাসকা – ‘‘অয্যো কির সাগতো অম্বতিত্থিকেন নাগেন সদ্ধিং সঙ্গামেসী’’তি.
অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন কোসম্বী তদৰসরি. অথ খো কোসম্বিকা উপাসকা ভগৰতো পচ্চুগ্গমনং করিত্ৰা যেনাযস্মা সাগতো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো কোসম্বিকা উপাসকা আযস্মন্তং সাগতং এতদৰোচুং – ‘‘কিং, ভন্তে, অয্যানং দুল্লভঞ্চ মনাপঞ্চ, কিং পটিযাদেমা’’তি? এৰং ৰুত্তে ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কোসম্বিকে উপাসকে এতদৰোচুং – ‘‘অত্থাৰুসো, কাপোতিকা নাম পসন্না ভিক্খূনং দুল্লভা চ মনাপা চ, তং পটিযাদেথা’’তি. অথ খো কোসম্বিকা উপাসকা ঘরে ঘরে কাপোতিকং পসন্নং পটিযাদেত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং পিণ্ডায পৰিট্ঠং দিস্ৰান আযস্মন্তং সাগতং এতদৰোচুং – ‘‘পিৰতু, ভন্তে, অয্যো সাগতো কাপোতিকং পসন্নং, পিৰতু, ভন্তে, অয্যো সাগতো কাপোতিকং পসন্ন’’ন্তি. অথ খো আযস্মা সাগতো ঘরে ঘরে কাপোতিকং পসন্নং পিৰিত্ৰা নগরম্হা নিক্খমন্তো নগরদ্ৰারে পরিপতি.
অথ খো ভগৰা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং নগরম্হা নিক্খমন্তো অদ্দস আযস্মন্তং সাগতং নগরদ্ৰারে পরিপতন্তং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘গণ্হথ, ভিক্খৰে, সাগত’’ন্তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুণিত্ৰা আযস্মন্তং সাগতং আরামং নেত্ৰা যেন ভগৰা তেন সীসং কত্ৰা নিপাতেসুং. অথ খো আযস্মা সাগতো পরিৰত্তিত্ৰা যেন ভগৰা তেন পাদে করিত্ৰা সেয্যং কপ্পেসি. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ননু, ভিক্খৰে, পুব্বে সাগতো তথাগতে সগারৰো অহোসি সপ্পতিস্সো’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, সাগতো এতরহি তথাগতে সগারৰো সপ্পতিস্সো’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননু, ভিক্খৰে, সাগতো অম্বতিত্থিকেন নাগেন [ডেড্ডুভেনাপি (সী. স্যা.)] সদ্ধিং সঙ্গামেসী’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, সাগতো এতরহি পহোতি নাগেন সদ্ধিং সঙ্গামেতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৰে, তং পাতব্বং যং পিৰিত্ৰা ৰিসঞ্ঞী অস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘অননুচ্ছৰিকং, ভিক্খৰে, সাগতস্স অননুলোমিকং অপ্পতিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, সাগতো মজ্জং পিৰিস্সতি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩২৭. ‘‘সুরামেরযপানে পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩২৮. সুরা নাম পিট্ঠসুরা পূৰসুরা ওদনসুরা কিণ্ণপক্খিত্তা সম্ভারসংযুত্তা.
মেরযো নাম পুপ্ফাসৰো ফলাসৰো মধ্ৰাসৰো গুল়াসৰো সম্ভারসংযুত্তো.
পিৰেয্যাতি অন্তমসো কুসগ্গেনপি পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
মজ্জে মজ্জসঞ্ঞী পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মজ্জে ৰেমতিকো পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মজ্জে অমজ্জসঞ্ঞী পিৰতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অমজ্জে মজ্জসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অমজ্জে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অমজ্জে অমজ্জসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩২৯. অনাপত্তি অমজ্জঞ্চ হোতি মজ্জৰণ্ণং মজ্জগন্ধং মজ্জরসং তং পিৰতি, সূপসম্পাকে, মংসসম্পাকে, তেলসম্পাকে, আমলকফাণিতে, অমজ্জং অরিট্ঠং পিৰতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সুরাপানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.