২. গণভোজনসিক্খাপদং
২০৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন দেৰদত্তো পরিহীনলাভসক্কারো সপরিসো কুলেসু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা কুলেসু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি! কস্স সম্পন্নং ন মনাপং, কস্স সাদুং ন রুচ্চতী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম দেৰদত্তো সপরিসো কুলেসু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, দেৰদত্ত, সপরিসো কুলেসু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, সপরিসো কুলেসু ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১০. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা গিলানে ভিক্খূ ভত্তেন নিমন্তেন্তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১১. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা চীৰরদানসমযে সচীৰরভত্তং পটিযাদেত্ৰা ভিক্খূ নিমন্তেন্তি – ‘‘ভোজেত্ৰা চীৰরেন অচ্ছাদেস্সামা’’তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. চীৰরং পরিত্তং উপ্পজ্জতি. ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, চীৰরদানসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১২. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা চীৰরকারকে ভিক্খূ ভত্তেন নিমন্তেন্তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, চীৰরকারসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো, চীৰরকারসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১৩. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ মনুস্সেহি সদ্ধিং অদ্ধানং গচ্ছন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ তে মনুস্সে এতদৰোচুং – ‘‘মুহুত্তং, আৰুসো, আগমেথ; পিণ্ডায চরিস্সামা’’তি. তে এৰমাহংসু – ‘‘ইধেৰ, ভন্তে, ভুঞ্জথা’’তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, অদ্ধানগমনসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো, চীৰরকারসমযো, অদ্ধানগমনসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১৪. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ মনুস্সেহি সদ্ধিং নাৰায গচ্ছন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ তে মনুস্সে এতদৰোচুং – ‘‘মুহুত্তং, আৰুসো, তীরং উপনেথ; পিণ্ডায চরিস্সামা’’তি. তে এৰমাহংসু – ‘‘ইধেৰ, ভন্তে, ভুঞ্জথা’’তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, নাৰাভিরুহনসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো, চীৰরকারসমযো, অদ্ধানগমনসমযো, নাৰাভিরুহনসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১৫. তেন ০ খো পন সমযেন দিসাসু ৰস্সংৰুট্ঠা ভিক্খূ রাজগহং আগচ্ছন্তি ভগৰন্তং দস্সনায. মনুস্সা নানাৰেরজ্জকে ভিক্খূ পস্সিত্ৰা ভত্তেন নিমন্তেন্তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, মহাসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘গণভোজনে, অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো, চীৰরকারসমযো, অদ্ধানগমনসমযো, নাৰাভিরুহনসমযো, মহাসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
২১৬. তেন খো পন সমযেন রঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসারস্স ঞাতিসালোহিতো আজীৰকেসু পব্বজিতো হোতি. অথ খো সো আজীৰকো যেন রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং এতদৰোচ – ‘‘ইচ্ছামহং, মহারাজ, সব্বপাসণ্ডিকভত্তং কাতু’’ন্তি. ‘‘সচে ত্ৰং, ভন্তে, বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পঠমং ভোজেয্যাসি’’. ‘‘এৰং করেয্যামী’’তি. অথ খো সো আজীৰকো ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘অধিৰাসেন্তু মে ভিক্খূ স্ৰাতনায ভত্ত’’ন্তি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তি – ‘‘পটিক্খিত্তং ভগৰতা গণভোজন’’ন্তি. অথ খো সো আজীৰকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি, সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সো আজীৰকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ভৰম্পি গোতমো পব্বজিতো, অহম্পি পব্বজিতো; অরহতি পব্বজিতো পব্বজিতস্স পিণ্ডং পটিগ্গহেতুং. অধিৰাসেতু মে ভৰং গোতমো স্ৰাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো সো আজীৰকো ভগৰতো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা পক্কামি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সমণভত্তসমযে গণভোজনং ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
২১৭. গণভোজনে , অঞ্ঞত্র সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানসমযো, চীৰরদানসমযো, চীৰরকারসমযো, অদ্ধানগমনসমযো, নাৰাভিরুহনসমযো, মহাসমযো, সমণভত্তসমযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
২১৮. গণভোজনং নাম যত্থ চত্তারো ভিক্খূ পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরেন ভোজনেন নিমন্তিতা ভুঞ্জন্তি. এতং গণভোজনং নাম.
অঞ্ঞত্র সমযাতি ঠপেত্ৰা সমযং.
গিলানসমযো নাম অন্তমসো পাদাপি ফলিতা [ফালিতা (স্যা. ক.)] হোন্তি. ‘‘গিলানসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং.
চীৰরদানসমযো নাম অনত্থতে কথিনে ৰস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চমাসা. ‘‘চীৰরদানসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং.
চীৰরকারসমযো নাম চীৰরে কযিরমানে. ‘‘চীৰরকারসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং.
অদ্ধানগমনসমযো নাম ‘‘অদ্ধযোজনং গচ্ছিস্সামী’’তি ভুঞ্জিতব্বং, গচ্ছন্তেন ভুঞ্জিতব্বং, গতেন ভুঞ্জিতব্বং.
নাৰাভিরুহনসমযো নাম ‘‘নাৰং অভিরুহিস্সামী’’তি ভুঞ্জিতব্বং, আরুল়্হেন ভুঞ্জিতব্বং, ওরুল়্হেন ভুঞ্জিতব্বং.
মহাসমযো নাম যত্থ দ্ৰে তযো ভিক্খূ পিণ্ডায চরিত্ৰা যাপেন্তি, চতুত্থে আগতে ন যাপেন্তি. ‘‘মহাসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং.
সমণভত্তসমযো নাম যো কোচি পরিব্বাজকসমাপন্নো ভত্তং করোতি. ‘‘সমণভত্তসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং.
‘‘অঞ্ঞত্র সমযা ভুঞ্জিস্সামী’’তি পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
২১৯. গণভোজনে গণভোজনসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, ভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. গণভোজনে ৰেমতিকো, অঞ্ঞত্র সমযা, ভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. গণভোজনে নগণভোজনসঞ্ঞী, অঞ্ঞত্র সমযা, ভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
নগণভোজনে গণভোজনসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. নগণভোজনে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. নগণভোজনে নগণভোজনসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
২২০. অনাপত্তি সমযে, দ্ৰে তযো একতো ভুঞ্জন্তি, পিণ্ডায চরিত্ৰা একতো সন্নিপতিত্ৰা ভুঞ্জন্তি, নিচ্চভত্তং, সলাকভত্তং, পক্খিকং, উপোসথিকং, পাটিপদিকং, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ অনাপত্তি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
গণভোজনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.