৪. পদসোধম্মসিক্খাপদং
৪৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উপাসকে পদসো ধম্মং ৰাচেন্তি. উপাসকা ভিক্খূসু অগারৰা অপ্পতিস্সা অসভাগৰুত্তিকা ৰিহরন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উপাসকে পদসো ধম্মং ৰাচেস্সন্তি! উপাসকা ভিক্খূসু অগারৰা অপ্পতিস্সা অসভাগৰুত্তিকা ৰিহরন্তী’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, উপাসকে পদসো ধম্মং ৰাচেথ; উপাসকা ভিক্খূসু অগারৰা অপ্পতিস্সা অসভাগৰুত্তিকা ৰিহরন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, উপাসকে পদসো ধম্মং ৰাচেস্সথ! উপাসকা ভিক্খূসু অগারৰা অপ্পতিস্সা অসভাগৰুত্তিকা ৰিহরন্তি! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৫. ‘‘যো পন ভিক্খু অনুপসম্পন্নং পদসো ধম্মং ৰাচেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অনুপসম্পন্নো নাম ভিক্খুঞ্চ ভিক্খুনিঞ্চ ঠপেত্ৰা অৰসেসো অনুপসম্পন্নো নাম.
পদসো নাম পদং, অনুপদং, অন্ৰক্খরং, অনুব্যঞ্জনং.
পদং নাম একতো পট্ঠপেত্ৰা একতো ওসাপেন্তি. অনুপদং নাম পাটেক্কং পট্ঠপেত্ৰা একতো ওসাপেন্তি. অন্ৰক্খরং নাম ‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৰুচ্চমানো, ‘‘রু’’ন্তি ওপাতেতি. অনুব্যঞ্জনং নাম ‘‘রূপং অনিচ্চ’’ন্তি ৰুচ্চমানো, ‘‘ৰেদনা অনিচ্চা’’তি সদ্দং নিচ্ছারেতি.
যঞ্চ পদং, যঞ্চ অনুপদং, যঞ্চ অন্ৰক্খরং, যঞ্চ অনুব্যঞ্জনং – সব্বমেতং পদসো [পদসো ধম্মো (ইতিপি)] নাম.
ধম্মো নাম বুদ্ধভাসিতো, সাৰকভাসিতো, ইসিভাসিতো, দেৰতাভাসিতো, অত্থূপসঞ্হিতো, ধম্মূপসঞ্হিতো.
ৰাচেয্যাতি পদেন ৰাচেতি, পদে পদে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অক্খরায ৰাচেতি, অক্খরক্খরায আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪৭. অনুপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী পদসো ধম্মং ৰাচেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অনুপসম্পন্নে ৰেমতিকো পদসো ধম্মং ৰাচেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অনুপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী পদসো ধম্মং ৰাচেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. উপসম্পন্নে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. উপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪৮. অনাপত্তি একতো উদ্দিসাপেন্তো, একতো সজ্ঝাযং করোন্তো, যেভুয্যেন পগুণং গন্থং ভণন্তং ওপাতেতি, ওসারেন্তং ওপাতেতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
পদসোধম্মসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.