১৬৭. সত্থকম্মপটিক্খেপকথা
২৭৯. অথ খো ভগৰা সাৰত্থিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন রাজগহং তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন রাজগহং তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো ভগন্দলাবাধো হোতি. আকাসগোত্তো ৰেজ্জো সত্থকম্মং করোতি. অথ খো ভগৰা সেনাসনচারিকং আহিণ্ডন্তো যেন তস্স ভিক্খুনো ৰিহারো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো আকাসগোত্তো ৰেজ্জো ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং, দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘আগচ্ছতু ভৰং গোতমো, ইমস্স ভিক্খুনো ৰচ্চমগ্গং পস্সতু, সেয্যথাপি গোধামুখ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা – ‘‘সো মং খ্ৰাযং মোঘপুরিসো উপ্পণ্ডেতী’’তি – ততোৰ পটিনিৰত্তিত্ৰা, এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা, ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘অত্থি কির, ভিক্খৰে, অমুকস্মিং ৰিহারে ভিক্খু গিলানো’’তি? ‘‘অত্থি ভগৰা’’তি. ‘‘কিং তস্স, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো আবাধো’’তি? ‘‘তস্স, ভন্তে, আযস্মতো ভগন্দলাবাধো, আকাসগোত্তো ৰেজ্জো সত্থকম্মং করোতী’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং, ভিক্খৰে, তস্স মোঘপুরিসস্স, অননুলোমিকং, অপ্পতিরূপং, অস্সামণকং, অকপ্পিযং, অকরণীযং. কথঞ্হি নাম সো, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসো সম্বাধে সত্থকম্মং কারাপেস্সতি. সম্বাধে, ভিক্খৰে, সুখুমা ছৰি, দুরোপযো ৰণো, দুপ্পরিহারং সত্থং. নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, সম্বাধে সত্থকম্মং কারাপেতব্বং. যো কারাপেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ভগৰতা সত্থকম্মং পটিক্খিত্তন্তি – ৰত্থিকম্মং কারাপেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা, তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৰত্থিকম্মং কারাপেস্সন্তী’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৰত্থিকম্মং কারাপেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি…পে… ৰিগরহিত্ৰা ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, সম্বাধস্স সামন্তা দ্ৰঙ্গুলা সত্থকম্মং ৰা ৰত্থিকম্মং ৰা কারাপেতব্বং. যো কারাপেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.
সত্থকম্মপটিক্খেপকথা নিট্ঠিতা.