২৭৪. পাচীনৰংসদাযগমনকথা
৪৬৬. [ম. নি. ১.৩২৫ আদযো পস্সিতব্বং] তেন খো পন সমযেন আযস্মা চ অনুরুদ্ধো আযস্মা চ নন্দিযো আযস্মা চ কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা.)] পাচীনৰংসদাযে ৰিহরন্তি. অদ্দসা খো দাযপালো ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং, দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘মা, সমণ, এতং দাযং পাৰিসি. সন্তেত্থ তযো কুলপুত্তা অত্তকামরূপা ৰিহরন্তি. মা তেসং অফাসুমকাসী’’তি. অস্সোসি খো আযস্মা অনুরুদ্ধো দাযপালস্স ভগৰতা সদ্ধিং মন্তযমানস্স, সুত্ৰান দাযপালং এতদৰোচ – ‘‘মাৰুসো, দাযপাল, ভগৰন্তং ৰারেসি. সত্থা নো ভগৰা অনুপ্পত্তো’’তি. অথ খো আযস্মা অনুরুদ্ধো যেনাযস্মা চ নন্দিযো আযস্মা চ কিমিলো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তঞ্চ নন্দিযং আযস্মন্তঞ্চ কিমিলং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কমথাযস্মন্তো অভিক্কমথাযস্মন্তো, সত্থা নো ভগৰা অনুপ্পত্তো’’তি. অথ খো আযস্মা চ অনুরুদ্ধো আযস্মা চ নন্দিযো আযস্মা চ কিমিলো ভগৰন্তং পচ্চুগ্গন্ত্ৰা একো ভগৰতো পত্তচীৰরং পটিগ্গহেসি, একো আসনং পঞ্ঞপেসি, একো পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে, নিসজ্জ খো ভগৰা পাদে পক্খালেসি. তেপি খো আযস্মন্তো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি ৰো, অনুরুদ্ধা, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং; কচ্চি পিণ্ডকেন ন কিলমথা’’তি? ‘‘খমনীযং ভগৰা, যাপনীযং ভগৰা; ন চ মযং, ভন্তে, পিণ্ডকেন কিলমামা’’তি.
‘‘কচ্চি পন ৰো অনুরুদ্ধা সমগ্গা সম্মোদমানা অৰিৰদমানা খীরোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৰিহরথা’’তি? ‘‘তগ্ঘ মযং, ভন্তে, সমগ্গা সম্মোদমানা অৰিৰদমানা খীরোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৰিহরামা’’তি. ‘‘যথা কথং পন তুম্হে, অনুরুদ্ধা, সমগ্গা সম্মোদমানা অৰিৰদমানা খীরোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৰিহরথা’’তি? ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, এৰং হোতি – ‘লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে, যোহং এৰরূপেহি সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিহরামী’’’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, ইমেসু আযস্মন্তেসু মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং আৰি চেৰ রহো চ; মেত্তং ৰচীকম্মং… মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং আৰি চেৰ রহো চ. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰং হোতি – ‘‘‘যংনূনাহং সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৰা ইমেসংযেৰ আযস্মন্তানং চিত্তস্স ৰসেন ৰত্তেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ভন্তে, সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৰা ইমেসংযেৰ আযস্মন্তানং চিত্তস্স ৰসেন ৰত্তামি. নানা হি খো নো, ভন্তে, কাযা, একঞ্চ পন মঞ্ঞে চিত্ত’’ন্তি.
আযস্মাপি খো নন্দিযো…পে… আযস্মাপি খো কিমিলো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ময্হম্পি খো, ভন্তে, এৰং হোতি – ‘লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে, যোহং এৰরূপেহি সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিহরামী’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, ইমেসু আযস্মন্তেসু মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং আৰি চেৰ রহো চ; মেত্তং ৰচীকম্মং মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং আৰি চেৰ রহো চ. তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰং হোতি ‘যংনূনাহং সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৰা ইমেসংযেৰ আযস্মন্তানং চিত্তস্স ৰসেন ৰত্তেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ভন্তে, সকং চিত্তং নিক্খিপিত্ৰা ইমেসংযেৰ আযস্মন্তানং চিত্তস্স ৰসেন ৰত্তামি. নানা হি খো নো, ভন্তে, কাযা, একঞ্চ পন মঞ্ঞে চিত্তন্তি. এৰং খো মযং, ভন্তে, সমগ্গা সম্মোদমানা অৰিৰদমানা খীরোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৰিহরামা’’তি.
‘‘কচ্চি পন ৰো, অনুরুদ্ধা, অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৰিহরথা’’তি? ‘‘তগ্ঘ মযং, ভন্তে, অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৰিহরামা’’তি. ‘‘যথা কথং পন তুম্হে, অনুরুদ্ধা, অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৰিহরথা’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং যো পঠমং গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি সো আসনং পঞ্ঞপেতি, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপতি, অৰক্কারপাতিং ধোৰিত্ৰা উপট্ঠাপেতি, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতি. যো পচ্ছা গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি, সচে হোতি ভুত্তাৰসেসো, সচে আকঙ্খতি ভুঞ্জতি, নো চে আকঙ্খতি অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেতি. অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেতি. সো আসনং উদ্ধরতি, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতি, অৰক্কারপাতিং ধোৰিত্ৰা পটিসামেতি, পানীযং পরিভোজনীযং পটিসামেতি, ভত্তগ্গং সম্মজ্জতি. যো পস্সতি পানীযঘটং ৰা পরিভোজনীযঘটং ৰা ৰচ্চঘটং ৰা রিত্তং তুচ্ছং সো উপট্ঠাপেতি. সচস্স হোতি অৰিসয্হং, হত্থৰিকারেন দুতিযং আমন্তেত্ৰা হত্থৰিলঙ্ঘকেন উপট্ঠাপেম, ন ত্ৰেৰ মযং, ভন্তে, তপ্পচ্চযা ৰাচং ভিন্দাম. পঞ্চাহিকং খো পন মযং, ভন্তে, সব্বরত্তিং ধম্মিযা কথায সন্নিসীদাম. এৰং খো মযং, ভন্তে, অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৰিহরামা’’তি.
পাচিনৰংসদাযগমনকথা নিট্ঠিতা.