৩৬. উপালিদারকৰত্থু
৯৯. [ইদং ৰত্থু পাচি. ৪০২ আদযো] তেন খো পন সমযেন রাজগহে সত্তরসৰগ্গিযা দারকা সহাযকা হোন্তি. উপালিদারকো তেসং পামোক্খো হোতি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপাযেন উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৰেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি? অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি লেখং সিক্খেয্য, এৰং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৰেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি লেখং সিক্খিস্সতি, অঙ্গুলিযো দুক্খা ভৰিস্সন্তি. সচে খো উপালি গণনং সিক্খেয্য, এৰং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৰেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি গণনং সিক্খিস্সতি, উরস্স দুক্খো ভৰিস্সতি. সচে খো উপালি রূপং সিক্খেয্য, এৰং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৰেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি রূপং সিক্খিস্সতি, অক্খীনি দুক্খা ভৰিস্সন্তি. ইমে খো সমণা সক্যপুত্তিযা সুখসীলা সুখসমাচারা, সুভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা নিৰাতেসু সযনেসু সযন্তি. সচে খো উপালি সমণেসু সক্যপুত্তিযেসু পব্বজেয্য, এৰং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৰেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি.
অস্সোসি খো উপালিদারকো মাতাপিতূনং ইমং কথাসল্লাপং. অথ খো উপালিদারকো যেন তে দারকা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা তে দারকে এতদৰোচ – ‘‘এথ মযং, অয্যা, সমণেসু সক্যপুত্তিযেসু পব্বজিস্সামা’’তি. ‘‘সচে খো ত্ৰং, অয্য, পব্বজিস্সসি, এৰং মযম্পি পব্বজিস্সামা’’তি. অথ খো তে দারকা একমেকস্স মাতাপিতরো উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচুং – ‘‘অনুজানাথ মং অগারস্মা অনাগারিযং পব্বজ্জাযা’’তি. অথ খো তেসং দারকানং মাতাপিতরো – ‘‘সব্বেপিমে দারকা সমানচ্ছন্দা কল্যাণাধিপ্পাযা’’তি – অনুজানিংসু. তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা পব্বজ্জং যাচিংসু. তে ভিক্খূ পব্বাজেসুং উপসম্পাদেসুং. তে রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায রোদন্তি – ‘‘যাগুং দেথ, ভত্তং দেথ, খাদনীযং দেথা’’তি. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘আগমেথ, আৰুসো, যাৰ রত্তি ৰিভাযতি. সচে যাগু ভৰিস্সতি পিৰিস্সথ, সচে ভত্তং ভৰিস্সতি ভুঞ্জিস্সথ, সচে খাদনীযং ভৰিস্সতি খাদিস্সথ; নো চে ভৰিস্সতি যাগু ৰা ভত্তং ৰা খাদনীযং ৰা, পিণ্ডায চরিত্ৰা ভুঞ্জিস্সথা’’তি. এৰম্পি খো তে ভিক্খূ ভিক্খূহি ৰুচ্চমানা রোদন্তিযেৰ ‘‘যাগুং দেথ, ভত্তং দেথ, খাদনীযং দেথা’’তি; সেনাসনং উহদন্তিপি উম্মিহন্তিপি.
অস্সোসি খো ভগৰা রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায দারকসদ্দং. সুত্ৰান আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো সো, আনন্দ, দারকসদ্দো’’তি? অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ জানং ঊনৰীসতিৰস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা জানং ঊনৰীসতিৰস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেস্সন্তি. ঊনৰীসতিৰস্সো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো অক্খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৰাতাতপসরীসপসম্ফস্সানং দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অনধিৰাসকজাতিকো হোতি. ৰীসতিৰস্সোৰ খো, ভিক্খৰে, পুগ্গলো খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৰাতাতপসরীসপসম্ফস্সানং দুরুত্তানং দুরাগতানং ৰচনপথানং, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসকজাতিকো হোতি. নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায, পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, জানং ঊনৰীসতিৰস্সো পুগ্গলো উপসম্পাদেতব্বো. যো উপসম্পাদেয্য, যথাধম্মো কারেতব্বো’’তি.
উপালিদারকৰত্থু নিট্ঠিতং.