১২. উরুৰেলপাটিহারিযকথা
৩৭. অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন উরুৰেলা তদৰসরি. তেন খো পন সমযেন উরুৰেলাযং তযো জটিলা পটিৰসন্তি – উরুৰেলকস্সপো, নদীকস্সপো, গযাকস্সপোতি. তেসু উরুৰেলকস্সপো জটিলো পঞ্চন্নং জটিলসতানং নাযকো হোতি, ৰিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো. নদীকস্সপো জটিলো তিণ্ণং জটিলসতানং নাযকো হোতি, ৰিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো. গযাকস্সপো জটিলো দ্ৰিন্নং জটিলসতানং নাযকো হোতি, ৰিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো. অথ খো ভগৰা যেন উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘সচে তে, কস্সপ, অগরু, ৰসেয্যাম একরত্তং অগ্যাগারে’’তি? ‘‘ন খো মে, মহাসমণ, গরু, চণ্ডেত্থ নাগরাজা ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো, সো তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. দুতিযম্পি খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘সচে তে, কস্সপ, অগরু, ৰসেয্যাম একরত্তং অগ্যাগারে’’তি? ‘‘ন খো মে, মহাসমণ, গরু, চণ্ডেত্থ নাগরাজা ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো, সো তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. ততিযম্পি খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘সচে তে, কস্সপ, অগরু, ৰসেয্যাম একরত্তং অগ্যাগারে’’তি? ‘‘ন খো মে, মহাসমণ, গরু, চণ্ডেত্থ নাগরাজা ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো, সো তং মা ৰিহেঠেসী’’তি. ‘‘অপ্পেৰ মং ন ৰিহেঠেয্য, ইঙ্ঘ ত্ৰং, কস্সপ, অনুজানাহি অগ্যাগার’’ন্তি. ‘‘ৰিহর, মহাসমণ, যথাসুখ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা অগ্যাগারং পৰিসিত্ৰা তিণসন্থারকং পঞ্ঞপেত্ৰা নিসীদি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা.
৩৮. অদ্দসা খো সো নাগো ভগৰন্তং পৰিট্ঠং, দিস্ৰান দুম্মনো [দুক্খী দুম্মনো (সী. স্যা.)] পধূপাযি [পখূপাসি (ক.)]. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং ইমস্স নাগস্স অনুপহচ্চ ছৰিঞ্চ চম্মঞ্চ মংসঞ্চ ন্হারুঞ্চ অট্ঠিঞ্চ অট্ঠিমিঞ্জঞ্চ তেজসা তেজং পরিযাদিযেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৰা তথারূপং ইদ্ধাভিসঙ্খারং অভিসঙ্খরিত্ৰা পধূপাযি. অথ খো সো নাগো মক্খং অসহমানো পজ্জলি. ভগৰাপি তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৰা পজ্জলি. উভিন্নং সজোতিভূতানং অগ্যাগারং আদিত্তং ৰিয হোতি সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং. অথ খো তে জটিলা অগ্যাগারং পরিৰারেত্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘অভিরূপো ৰত ভো মহাসমণো নাগেন ৰিহেঠিযতী’’তি. অথ খো ভগৰা তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন তস্স নাগস্স অনুপহচ্চ ছৰিঞ্চ চম্মঞ্চ মংসঞ্চ ন্হারুঞ্চ অট্ঠিঞ্চ অট্ঠিমিঞ্জঞ্চ তেজসা তেজং পরিযাদিযিত্ৰা পত্তে পক্খিপিত্ৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স দস্সেসি – ‘‘অযং তে, কস্সপ, নাগো পরিযাদিন্নো [পরিযাদিণ্ণো (ক.)] অস্স তেজসা তেজো’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম চণ্ডস্স নাগরাজস্স ইদ্ধিমতো আসিৰিসস্স ঘোরৰিসস্স তেজসা তেজং পরিযাদিযিস্সতি, নত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৩৯. নেরঞ্জরাযং ভগৰা, উরুৰেলকস্সপং জটিলং অৰোচ;
‘‘সচে তে কস্সপ অগরু, ৰিহরেমু অজ্জণ্হো অগ্গিসালম্হী’’তি [অগ্গিসরণম্হীতি (সী. স্যা.)].
‘‘ন খো মে মহাসমণ গরু;
ফাসুকামোৰ তং নিৰারেমি;
চণ্ডেত্থ নাগরাজা;
ইদ্ধিমা আসিৰিসো ঘোরৰিসো;
সো তং মা ৰিহেঠেসী’’তি.
‘‘অপ্পেৰ মং ন ৰিহেঠেয্য;
ইঙ্ঘ ত্ৰং কস্সপ অনুজানাহি অগ্যাগার’’ন্তি;
দিন্নন্তি নং ৰিদিত্ৰা;
অভীতো [অসম্ভীতো (সী.)] পাৰিসি ভযমতীতো.
দিস্ৰা ইসিং পৰিট্ঠং, অহিনাগো দুম্মনো পধূপাযি;
সুমনমনসো অধিমনো [অৰিমনো (কত্থচি), নৰিমনো (স্যা.)], মনুস্সনাগোপি তত্থ পধূপাযি.
মক্খঞ্চ অসহমানো, অহিনাগো পাৰকোৰ পজ্জলি;
তেজোধাতুসু কুসলো, মনুস্সনাগোপি তত্থ পজ্জলি.
উভিন্নং সজোতিভূতানং;
অগ্যাগারং আদিত্তং হোতি সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং;
উদিচ্ছরে জটিলা;
‘‘অভিরূপো ৰত ভো মহাসমণো;
নাগেন ৰিহেঠিযতী’’তি ভণন্তি.
অথ তস্সা রত্তিযা [অথ রত্তিযা (সী. স্যা.)] অচ্চযেন;
হতা নাগস্স অচ্চিযো হোন্তি [অহিনাগস্স অচ্চিযো ন হোন্তি (সী. স্যা.)];
ইদ্ধিমতো পন ঠিতা [ইদ্ধিমতো পনুট্ঠিতা (সী.)];
অনেকৰণ্ণা অচ্চিযো হোন্তি.
নীলা অথ লোহিতিকা;
মঞ্জিট্ঠা পীতকা ফলিকৰণ্ণাযো;
অঙ্গীরসস্স কাযে;
অনেকৰণ্ণা অচ্চিযো হোন্তি.
পত্তম্হি ওদহিত্ৰা;
অহিনাগং ব্রাহ্মণস্স দস্সেসি;
‘‘অযং তে কস্সপ নাগো;
পরিযাদিন্নো অস্স তেজসা তেজো’’তি.
অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো ভগৰতো ইমিনা ইদ্ধিপাটিহারিযেন অভিপ্পসন্নো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধেৰ, মহাসমণ, ৰিহর, অহং তে [তে উপট্ঠামি (ইতিপি)] ধুৰভত্তেনা’’তি.
পঠমং পাটিহারিযং.
৪০. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স অস্সমস্স অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং ৰনসণ্ডে ৰিহাসি. অথ খো চত্তারো মহারাজানো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা চতুদ্দিসা অট্ঠংসু সেয্যথাপি মহন্তা অগ্গিক্খন্ধা. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং. কে নু খো তে, মহাসমণ, অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণা কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ত্ৰং তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা তং অভিৰাদেত্ৰা চতুদ্দিসা অট্ঠংসু ‘‘সেয্যথাপি মহন্তা অগ্গিক্খন্ধা’’তি. ‘‘এতে খো, কস্সপ, চত্তারো মহারাজানো যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু ধম্মস্সৰনাযা’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম চত্তারোপি মহারাজানো উপসঙ্কমিস্সন্তি ধম্মস্সৰনায, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
দুতিযং পাটিহারিযং.
৪১. অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো, পুরিমাহি ৰণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং. কো নু খো সো, মহাসমণ, অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ত্ৰং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো, পুরিমাহি ৰণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি? ‘‘এসো খো, কস্সপ, সক্কো দেৰানমিন্দো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি ধম্মস্সৰনাযা’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম সক্কোপি দেৰানমিন্দো উপসঙ্কমিস্সতি ধম্মস্সৰনায, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
ততিযং পাটিহারিযং.
৪২. অথ খো ব্রহ্মা সহম্পতি অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো, পুরিমাহি ৰণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চ. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং. কো নু খো সো, মহাসমণ, অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং ৰনসণ্ডং ওভাসেত্ৰা যেন ত্ৰং তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি সেয্যথাপি মহাঅগ্গিক্খন্ধো, পুরিমাহি ৰণ্ণনিভাহি অভিক্কন্ততরো চ পণীততরো চা’’তি? ‘‘এসো খো, কস্সপ, ব্রহ্মা সহম্পতি যেনাহং তেনুপসঙ্কমি ধম্মস্সৰনাযা’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম ব্রহ্মাপি সহম্পতি উপসঙ্কমিস্সতি ধম্মস্সৰনায, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
চতুত্থং পাটিহারিযং.
৪৩. তেন খো পন সমযেন উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো হোতি, কেৰলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিতুকামা হোন্তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘এতরহি খো মে মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো, কেৰলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিস্সন্তি. সচে মহাসমণো মহাজনকাযে ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, মহাসমণস্স লাভসক্কারো অভিৰড্ঢিস্সতি, মম লাভসক্কারো পরিহাযিস্সতি. অহো নূন মহাসমণো স্ৰাতনায নাগচ্ছেয্যা’’তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায উত্তরকুরুং গন্ত্ৰা ততো পিণ্ডপাতং আহরিত্ৰা অনোতত্তদহে পরিভুঞ্জিত্ৰা তত্থেৰ দিৰাৰিহারং অকাসি. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং. কিং নু খো, মহাসমণ, হিয্যো নাগমাসি? অপি চ মযং তং সরাম – কিং নু খো মহাসমণো নাগচ্ছতীতি? খাদনীযস্স চ ভোজনীযস্স চ তে পটিৰীসো [পটিৰিংসো (সী.), পটিৰিসো (স্যা.)] ঠপিতো’’তি. ননু তে, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘‘এতরহি খো মে মহাযঞ্ঞো পচ্চুপট্ঠিতো, কেৰলকপ্পা চ অঙ্গমগধা পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং আদায অভিক্কমিস্সন্তি, সচে মহাসমণো মহাজনকাযে ইদ্ধিপাটিহারিযং করিস্সতি, মহাসমণস্স লাভসক্কারো অভিৰড্ঢিস্সতি, মম লাভসক্কারো পরিহাযিস্সতি, অহো নূন মহাসমণো স্ৰাতনায নাগচ্ছেয্যা’তি. সো খো অহং, কস্সপ, তৰ চেতসা চেতোপরিৰিতক্কং অঞ্ঞায উত্তরকুরুং গন্ত্ৰা ততো পিণ্ডপাতং আহরিত্ৰা অনোতত্তদহে পরিভুঞ্জিত্ৰা তত্থেৰ দিৰাৰিহারং অকাসি’’ন্তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম চেতসাপি চিত্তং পজানিস্সতি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
পঞ্চমং পাটিহারিযং.
৪৪. তেন খো পন সমযেন ভগৰতো পংসুকূলং উপ্পন্নং হোতি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘কত্থ নু খো অহং পংসুকূলং ধোৰেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো ভগৰতো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায পাণিনা পোক্খরণিং খণিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং ধোৰতূ’’তি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং পরিমদ্দেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো ভগৰতো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং পরিমদ্দতূতি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং [অহং পংসুকূলং (ক.)] আলম্বিত্ৰা উত্তরেয্য’’ন্তি? অথ খো ককুধে অধিৰত্থা দেৰতা ভগৰতো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায সাখং ওনামেসি – ইধ, ভন্তে, ভগৰা আলম্বিত্ৰা উত্তরতূতি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং ৰিস্সজ্জেয্য’’ন্তি? অথ খো সক্কো দেৰানমিন্দো ভগৰতো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং ৰিস্সজ্জেতূতি. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্তং. কিং নু খো, মহাসমণ, নাযং পুব্বে ইধ পোক্খরণী, সাযং ইধ পোক্খরণী. নযিমা সিলা পুব্বে উপনিক্খিত্তা. কেনিমা সিলা উপনিক্খিত্তা? নযিমস্স ককুধস্স পুব্বে সাখা ওনতা, সাযং সাখা ওনতা’’তি. ইধ মে, কস্সপ, পংসুকূলং উপ্পন্নং অহোসি. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কত্থ নু খো অহং পংসুকূলং ধোৰেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৰানমিন্দো মম চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায পাণিনা পোক্খরণিং খণিত্ৰা মং এতদৰোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং ধোৰতূ’’তি. সাযং কস্সপ অমনুস্সেন পাণিনা খণিতা পোক্খরণী. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং পরিমদ্দেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৰানমিন্দো মম চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং পরিমদ্দতূ’’তি. সাযং কস্সপ অমনুস্সেন উপনিক্খিত্তা সিলা. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং আলম্বিত্ৰা উত্তরেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, ককুধে অধিৰত্থা দেৰতা জ মম চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায সাখং ওনামেসি – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভগৰা আলম্বিত্ৰা উত্তরতূ’’তি. স্ৰাযং আহরহত্থো ককুধো. তস্স ময্হং, কস্সপ, এতদহোসি – ‘‘কিম্হি নু খো অহং পংসুকূলং ৰিস্সজ্জেয্য’’ন্তি? অথ খো, কস্সপ, সক্কো দেৰানমিন্দো মম চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায মহতিং সিলং উপনিক্খিপি – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভগৰা পংসুকূলং ৰিস্সজ্জেতূ’’তি. সাযং কস্সপ অমনুস্সেন উপনিক্খিত্তা সিলাতি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম সক্কোপি দেৰানমিন্দো ৰেয্যাৰচ্চং করিস্সতি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো কালং আরোচেসি – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, কস্সপ, আযামহ’’ন্তি উরুৰেলকস্সপং জটিলং উয্যোজেত্ৰা যায জম্বুযা ‘জম্বুদীপো’ পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসীদি. অদ্দসা খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো ভগৰন্তং অগ্যাগারে নিসিন্নং, দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতমেন ত্ৰং, মহাসমণ, মগ্গেন আগতো? অহং তযা পঠমতরং পক্কন্তো, সো ত্ৰং পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসিন্নো’’তি. ‘‘ইধাহং, কস্সপ, তং উয্যোজেত্ৰা যায জম্বুযা ‘জম্বুদীপো’ পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসিন্নো. ইদং খো, কস্সপ, জম্বুফলং ৰণ্ণসম্পন্নং গন্ধসম্পন্নং রসসম্পন্নং. সচে আকঙ্খসি পরিভুঞ্জা’’তি. ‘‘অলং, মহাসমণ, ত্ৰংযেৰ তং অরহসি, ত্ৰংযেৰ তং [ত্ৰংযেৰেতং আহরসি, ত্ৰংযেৰেতং (সী. স্যা.)] পরিভুঞ্জাহী’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম মং পঠমতরং উয্যোজেত্ৰা যায জম্বুযা ‘জম্বুদীপো’ পঞ্ঞাযতি, ততো ফলং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসীদিস্সতি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা তস্মিংযেৰ ৰনসণ্ডে ৰিহাসি.
৪৫. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো কালং আরোচেসি – ‘‘কালো, মহাসমণ, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি. গচ্ছ ত্ৰং, কস্সপ, আযামহন্তি উরুৰেলকস্সপং জটিলং উয্যোজেত্ৰা যায জম্বুযা ‘জম্বুদীপো’ পঞ্ঞাযতি, তস্সা অৰিদূরে অম্বো…পে… তস্সা অৰিদূরে আমলকী…পে… তস্সা অৰিদূরে হরীতকী…পে… তাৰতিংসং গন্ত্ৰা পারিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসীদি. অদ্দসা খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো ভগৰন্তং অগ্যাগারে নিসিন্নং, দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতমেন ত্ৰং, মহাসমণ, মগ্গেন আগতো? অহং তযা পঠমতরং পক্কন্তো, সো ত্ৰং পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসিন্নো’’তি. ‘‘ইধাহং, কস্সপ, তং উয্যোজেত্ৰা তাৰতিংসং গন্ত্ৰা পারিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসিন্নো. ইদং খো, কস্সপ, পারিচ্ছত্তকপুপ্ফং ৰণ্ণসম্পন্নং গন্ধসম্পন্নং [সুগন্ধিকং (ক.)]. (সচে আকঙ্খসি গণ্হা’’তি. ‘‘অলং, মহাসমণ, ত্ৰংযেৰ তং অরহসি, ত্ৰংযেৰ তং গণ্হা’’তি) [( ) সী. স্যা. পোত্থকেসু নত্থি]. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম মং পঠমতরং উয্যোজেত্ৰা তাৰতিংসং গন্ত্ৰা পারিচ্ছত্তকপুপ্ফং গহেত্ৰা পঠমতরং আগন্ত্ৰা অগ্যাগারে নিসীদিস্সতি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৪৬. তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পরিচরিতুকামা ন সক্কোন্তি কট্ঠানি ফালেতুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৰো, যথা মযং ন সক্কোম কট্ঠানি ফালেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘ফালিযন্তু, কস্সপ, কট্ঠানী’’তি. ‘‘ফালিযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৰ পঞ্চ কট্ঠসতানি ফালিযিংসু. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম কট্ঠানিপি ফালিযিস্সন্তি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৪৭. তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পরিচরিতুকামা ন সক্কোন্তি অগ্গিং উজ্জলেতুং [জালেতুং (সী.), উজ্জলিতুং (ক.)]. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৰো, যথা মযং ন সক্কোম অগ্গিং উজ্জলেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘উজ্জলিযন্তু, কস্সপ, অগ্গী’’তি. ‘‘উজ্জলিযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৰ পঞ্চ অগ্গিসতানি উজ্জলিযিংসু. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম অগ্গীপি উজ্জলিযিস্সন্তি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৪৮. তেন খো পন সমযেন তে জটিলা অগ্গিং পরিচরিত্ৰা ন সক্কোন্তি অগ্গিং ৰিজ্ঝাপেতুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৰো, যথা মযং ন সক্কোম অগ্গিং ৰিজ্ঝাপেতু’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘ৰিজ্ঝাযন্তু, কস্সপ, অগ্গী’’তি. ‘‘ৰিজ্ঝাযন্তু, মহাসমণা’’তি. সকিদেৰ পঞ্চ অগ্গিসতানি ৰিজ্ঝাযিংসু. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম অগ্গীপি ৰিজ্ঝাযিস্সন্তি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৪৯. তেন খো পন সমযেন তে জটিলা সীতাসু হেমন্তিকাসু রত্তীসু অন্তরট্ঠকাসু হিমপাতসমযে নজ্জা নেরঞ্জরায উম্মুজ্জন্তিপি, নিমুজ্জন্তিপি, উম্মুজ্জননিমুজ্জনম্পি করোন্তি. অথ খো ভগৰা পঞ্চমত্তানি মন্দামুখিসতানি অভিনিম্মিনি, যত্থ তে জটিলা উত্তরিত্ৰা ৰিসিব্বেসুং. অথ খো তেসং জটিলানং এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো মহাসমণস্স ইদ্ধানুভাৰো, যথযিমা মন্দামুখিযো নিম্মিতা’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম তাৰ বহূ মন্দামুখিযোপি অভিনিম্মিনিস্সতি, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৫০. তেন খো পন সমযেন মহা অকালমেঘো পাৰস্সি, মহা উদকৰাহকো সঞ্জাযি. যস্মিং পদেসে ভগৰা ৰিহরতি, সো পদেসো উদকেন ন ওত্থটো [উদকেন ওত্থটো (সী. স্যা.)] হোতি. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘যংনূনাহং সমন্তা উদকং উস্সারেত্ৰা মজ্ঝে রেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৰা সমন্তা উদকং উস্সারেত্ৰা মজ্ঝে রেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমি. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো – মাহেৰ খো মহাসমণো উদকেন ৰূল়্হো অহোসীতি নাৰায সম্বহুলেহি জটিলেহি সদ্ধিং যস্মিং পদেসে ভগৰা ৰিহরতি তং পদেসং অগমাসি. অদ্দসা খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো ভগৰন্তং সমন্তা উদকং উস্সারেত্ৰা মজ্ঝে রেণুহতায ভূমিযা চঙ্কমন্তং, দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইদং নু ত্ৰং, মহাসমণা’’তি? ‘‘অযমহমস্মি [আম অহমস্মি (স্যা.)], কস্সপা’’তি ভগৰা ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা নাৰায পচ্চুট্ঠাসি. অথ খো উরুৰেলকস্সপস্স জটিলস্স এতদহোসি – ‘‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, যত্র হি নাম উদকম্পি ন পৰাহিস্সতি [নপ্পসহিস্সতি (সী.)], ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’’ন্তি.
৫১. অথ খো ভগৰতো এতদহোসি – ‘‘চিরম্পি খো ইমস্স মোঘপুরিসস্স এৰং ভৰিস্সতি – ‘মহিদ্ধিকো খো মহাসমণো মহানুভাৰো, ন ত্ৰেৰ চ খো অরহা যথা অহ’ন্তি; যংনূনাহং ইমং জটিলং সংৰেজেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৰা উরুৰেলকস্সপং জটিলং এতদৰোচ – ‘‘নেৰ চ খো ত্ৰং, কস্সপ, অরহা, নাপি অরহত্তমগ্গসমাপন্নো. সাপি তে পটিপদা নত্থি, যায ত্ৰং অরহা ৰা অস্সসি, অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্নো’’তি. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ত্ৰং খোসি, কস্সপ, পঞ্চন্নং জটিলসতানং নাযকো ৰিনাযকো অগ্গো পমুখো পামোক্খো. তেপি তাৰ অপলোকেহি, যথা তে মঞ্ঞিস্সন্তি তথা তে করিস্সন্তীতি. অথ খো উরুৰেলকস্সপো জটিলো যেন তে জটিলা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা তে জটিলে এতদৰোচ – ‘‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাসমণে ব্রহ্মচরিযং চরিতুং, যথা ভৰন্তো মঞ্ঞন্তি তথা করোন্তূ’’তি. ‘‘চিরপটিকা মযং, ভো, মহাসমণে অভিপ্পসন্না, সচে ভৰং, মহাসমণে ব্রহ্মচরিযং চরিস্সতি, সব্বেৰ মযং মহাসমণে ব্রহ্মচরিযং চরিস্সামা’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খারিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৰাহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ ভিক্খৰো’’তি ভগৰা অৰোচ – ‘‘স্ৰাক্খাতো ধম্মো, চরথ ব্রহ্মচরিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি. সাৰ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.
৫২. অদ্দসা খো নদীকস্সপো জটিলো কেসমিস্সং জটামিস্সং খারিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে ৰুয্হমানে, দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘মাহেৰ মে ভাতুনো উপসগ্গো অহোসী’’তি. জটিলে পাহেসি – গচ্ছথ মে ভাতরং জানাথাতি. সামঞ্চ তীহি জটিলসতেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা উরুৰেলকস্সপো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং উরুৰেলকস্সপং এতদৰোচ – ‘‘ইদং নু খো, কস্সপ, সেয্যো’’তি? ‘‘আমাৰুসো, ইদং সেয্যো’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খারিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৰাহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ ভিক্খৰো’’তি ভগৰা অৰোচ – ‘‘স্ৰাক্খাতো ধম্মো, চরথ ব্রহ্মচরিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি. সাৰ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.
৫৩. অদ্দসা খো গযাকস্সপো জটিলো কেসমিস্সং জটামিস্সং খারিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে ৰুয্হমানে, দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘মাহেৰ মে ভাতূনং উপসগ্গো অহোসী’’তি. জটিলে পাহেসি – গচ্ছথ মে ভাতরো জানাথাতি. সামঞ্চ দ্ৰীহি জটিলসতেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা উরুৰেলকস্সপো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং উরুৰেলকস্সপং এতদৰোচ – ‘‘ইদং নু খো, কস্সপ, সেয্যো’’তি? ‘‘আমাৰুসো, ইদং সেয্যো’’তি. অথ খো তে জটিলা কেসমিস্সং জটামিস্সং খারিকাজমিস্সং অগ্গিহুতমিস্সং উদকে পৰাহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘লভেয্যাম মযং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘এথ ভিক্খৰো’’তি ভগৰা অৰোচ – ‘‘স্ৰাক্খাতো ধম্মো, চরথ ব্রহ্মচরিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি. সাৰ তেসং আযস্মন্তানং উপসম্পদা অহোসি.
ভগৰতো অধিট্ঠানেন পঞ্চ কট্ঠসতানি ন ফালিযিংসু, ফালিযিংসু; অগ্গী ন উজ্জলিযিংসু, উজ্জলিযিংসু; ন ৰিজ্ঝাযিংসু, ৰিজ্ঝাযিংসু; পঞ্চমন্দামুখিসতানি অভিনিম্মিনি. এতেন নযেন অড্ঢুড্ঢপাটিহারিযসহস্সানি হোন্তি.
৫৪. অথ খো ভগৰা উরুৰেলাযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন গযাসীসং তেন পক্কামি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং ভিক্খুসহস্সেন সব্বেহেৰ পুরাণজটিলেহি. তত্র সুদং ভগৰা গযাযং ৰিহরতি গযাসীসে সদ্ধিং ভিক্খুসহস্সেন. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
[সং. নি. ৪.২৯] ‘‘সব্বং, ভিক্খৰে, আদিত্তং. কিঞ্চ, ভিক্খৰে, সব্বং আদিত্তং? চক্খু আদিত্তং, রূপা আদিত্তা, চক্খুৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং, চক্খুসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি. সোতং আদিত্তং, সদ্দা আদিত্তা, সোতৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং, সোতসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং সোতসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি. ঘানং আদিত্তং, গন্ধা আদিত্তা, ঘানৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং, ঘানসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং ঘানসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি. জিৰ্হা আদিত্তা, রসা আদিত্তা, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং জিৰ্হাসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং জিৰ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি. কাযো আদিত্তো, ফোট্ঠব্বা আদিত্তা, কাযৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং কাযসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং কাযসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি. মনো আদিত্তো, ধম্মা আদিত্তা, মনোৰিঞ্ঞাণং আদিত্তং মনোসম্ফস্সো আদিত্তো, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি আদিত্তং. কেন আদিত্তং? রাগগ্গিনা দোসগ্গিনা মোহগ্গিনা আদিত্তং, জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি আদিত্তন্তি ৰদামি.
‘‘এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, রূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৰিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা, তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. সোতস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, সদ্দেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… ঘানস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, গন্ধেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… জিৰ্হাযপি নিব্বিন্দতি, রসেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… কাযস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ফোট্ঠব্বেসুপি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৰিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি, ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি, ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি.
ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুসহস্সস্স অনুপাদায আসৰেহি চিত্তানি ৰিমুচ্চিংসু.
আদিত্তপরিযাযসুত্তং নিট্ঠিতং.
উরুৰেলপাটিহারিযং ততিযভাণৰারো নিট্ঠিতো.