১. বোধিকথা

১. [উদা. ১ আদযো] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা উরুৰেলাযং ৰিহরতি নজ্জা নেরঞ্জরায তীরে বোধিরুক্খমূলে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. অথ খো ভগৰা বোধিরুক্খমূলে সত্তাহং একপল্লঙ্কেন নিসীদি ৰিমুত্তিসুখপটিসংৰেদী [ৰিমুত্তিসুখং পটিসংৰেদী (ক.)]. অথ খো ভগৰা রত্তিযা পঠমং যামং পটিচ্চসমুপ্পাদং অনুলোমপটিলোমং মনসাকাসি – ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং, নামরূপপচ্চযা সল়াযতনং, সল়াযতনপচ্চযা ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, উপাদানপচ্চযা ভৰো, ভৰপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা সম্ভৰন্তি – এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. ‘‘অৰিজ্জাযত্ৰেৰ অসেসৰিরাগনিরোধা সঙ্খারনিরোধো, সঙ্খারনিরোধা ৰিঞ্ঞাণনিরোধো, ৰিঞ্ঞাণনিরোধা নামরূপনিরোধো, নামরূপনিরোধা সল়াযতননিরোধো, সল়াযতননিরোধা ফস্সনিরোধো, ফস্সনিরোধা ৰেদনানিরোধো, ৰেদনানিরোধা তণ্হানিরোধো, তণ্হানিরোধা উপাদাননিরোধো, উপাদাননিরোধা ভৰনিরোধো, ভৰনিরোধা জাতিনিরোধো, জাতিনিরোধা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিরুজ্ঝন্তি – এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতী’’তি.

অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা;

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৰপযন্তি সব্বা;

যতো পজানাতি সহেতুধম্ম’’ন্তি.

২. [উদা. ২] অথ খো ভগৰা রত্তিযা মজ্ঝিমং যামং পটিচ্চসমুপ্পাদং অনুলোমপটিলোমং মনসাকাসি – ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং…পে… এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতী…পে… নিরোধো হোতী’’তি.

অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা;

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

অথস্স কঙ্খা ৰপযন্তি সব্বা;

যতো খযং পচ্চযানং অৰেদী’’তি.

৩. [উদা. ৩] অথ খো ভগৰা রত্তিযা পচ্ছিমং যামং পটিচ্চসমুপ্পাদং অনুলোমপটিলোমং মনসাকাসি – ‘‘অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং…পে… এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি…পে… নিরোধো হোতী’’তি.

অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘যদা হৰে পাতুভৰন্তি ধম্মা;

আতাপিনো ঝাযতো ব্রাহ্মণস্স;

ৰিধূপযং তিট্ঠতি মারসেনং;

সূরিযোৰ [সুরিযোৰ (সী. স্যা. কং.)] ওভাসযমন্তলিক্খ’’ন্তি.

বোধিকথা নিট্ঠিতা.