১৩. সোধনহারৰিভঙ্গৰিভাৰনা

৪৫. যেন যেন সংৰণ্ণনাৰিসেসভূতেন ওতরণহারৰিভঙ্গেন ওতরেতব্বা সুত্তত্থা ৰিভত্তা, সো সংৰণ্ণনাৰিসেসভূতো ৰিভঙ্গো পরিপুণ্ণো, ‘‘কতমো সোধনহারৰিভঙ্গো’’তি পুচ্ছিতব্বত্তা ‘‘তত্থ কতমো সোধনো হারো’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তত্থাতি তেসু নিদ্দিট্ঠেসু সোল়সসু দেসনাহারাদীসু কতমো সংৰণ্ণনাৰিসেসো সোধনো হারো সোধনহারৰিভঙ্গো নামাতি পুচ্ছতি. ‘‘ৰিস্সজ্জিতম্হি পঞ্হে’’তিআদিনিদ্দেসস্স ইদানি মযা ৰুচ্চমানো ‘‘যথা আযস্মা অজিতো’’তিআদিকো ৰিত্থারসংৰণ্ণনাৰিসেসো সোধনহারৰিভঙ্গো নামাতি গহেতব্বো. ‘‘কথং তত্থ পঞ্হে সোধনো হারো ৰিঞ্ঞাতব্বো’’তি ৰত্তব্বত্তা ‘‘যথা আযস্মা’’তিআদি ৰুত্তং. যথা যেন পকারেন আযস্মা অজিতো পারাযনে ভগৰন্তং পঞ্হং পুচ্ছতি, তথা তেন পকারেন ৰিস্সজ্জিতম্হি পঞ্হে অযং সোধনো হারো ৰিঞ্ঞাতব্বোতি. ‘‘নিযমেত্ৰা ৰিভজেহী’’তি ৰত্তব্বত্তা নিযমেত্ৰা ৰিভজিতুং ‘‘কেনস্সূ’’তিআদি ৰুত্তং. গাথাত্থো ৰুত্তোৰ.

‘‘কেনস্সু নিৰুতো লোকো, কেনস্সু নপ্পকাসতি;

কিস্সাভিলেপনং ব্রূসি, কিংসু তস্স মহব্ভয’’ন্তি. –

পুচ্ছাৰসেন পৰত্তগাথাযঞ্চ –

‘‘অৰিজ্জায নিৰুতো লোকো, (অজিতাতি ভগৰা,)

ৰিৰিচ্ছা পমাদা নপ্পকাসতি;

জপ্পাভিলেপনং ব্রূমি, দুক্খমস্স মহব্ভয’’ন্তি. –

ৰিস্সজ্জনৰসেন পৰত্তগাথাযঞ্চাতি ইমাসু দ্ৰীসু গাথাসু ‘‘কেনস্সু নিৰুতো লোকো’’তি ইমিনা পদেন পঞ্হে পুচ্ছিতে ‘‘অৰিজ্জায নিৰুতো লোকো’’তি ইমিনা পদেন ভগৰা ‘‘কেনস্সু নিৰুতো লোকো’’তি পদং তদত্থে অঞ্ঞাণসংসযাদিমলানং অপনযনেন সোধেতি. তদত্থে হি ৰিস্সজ্জিতে অঞ্ঞাণসংসযাদীনং অভাৰতো অত্থো সোধিতো নাম, অত্থে চ সোধিতে পদম্পি সোধিতংযেৰ. তেনাহ অট্ঠকথাযং – ‘‘তদত্থস্স ৰিস্সজ্জনতো’’তি (নেত্তি. অট্ঠ. ৪৫), টীকাযঞ্চ ‘‘তব্বিসযঅঞ্ঞাণসংসযাদিমলাপনযনেন সোধেতী’’তি ৰুত্তং. নো চ আরম্ভন্তি পুচ্ছিতুং আরভিতব্বং সব্বগাথাপদং, গাথাত্থং ৰা, ঞাতুং ইচ্ছিতস্স সব্বস্স অত্থস্স ৰিস্সজ্জনৰসেন অপরিযোসিতত্তা ভগৰা ‘‘অৰিজ্জায নিৰুতো লোকো’’তি এত্তকেনেৰ পদেন সোধেতি. সেসেসুপি এস নযো.

‘‘কিংসু তস্স মহব্ভয’’ন্তি ইমিনা পদেন পঞ্হে পুচ্ছিতে ‘‘দুক্খমস্স মহব্ভয’’ন্তি পদেন ভগৰতা আরম্ভো ঞাতুং ইচ্ছিতো অত্থো সুদ্ধো সোধিতো হোতি. সেসগাথাসুপি এসেৰ নযো.

যত্থ পঞ্হে এৰং নিরৰসেসৰিস্সজ্জনৰসেন আরম্ভো সুদ্ধো সোধিতো ভৰতি, সো পঞ্হো ৰিস্সজ্জিতো সোধিতো ভৰতি. যত্থ পঞ্হে এৰং নিরৰসেসৰিস্সজ্জনৰসেন আরম্ভো যাৰ অসুদ্ধো অসোধিতো ভৰতি, তাৰ সো পঞ্হো ৰিস্সজ্জিতো সোধিতো ন ভৰতীতি যোজনা. ‘‘তেনাহা’’তিআদ্যানুসন্ধ্যাদ্যত্থো চেৰ ‘‘নিযুত্তো সোধনো হারো’’তি অনুসন্ধ্যাদ্যত্থো চ ৰুত্তনযানুসারেন ৰেদিতব্বো.

ইতি সোধনহারৰিভঙ্গে সত্তিবলানুরূপা রচিতা

ৰিভাৰনা নিট্ঠিতা.

পণ্ডিতেহি পন অট্ঠকথাটীকানুসারেন গম্ভীরত্থো ৰিত্থারতো ৰিভজিত্ৰা গহেতব্বোতি.