৭. জালিযসুত্তৰণ্ণনা

দ্ৰেপব্বজিতৰত্থুৰণ্ণনা

৩৭৮. এৰং মহালিসুত্তং সংৰণ্ণেত্ৰা ইদানি জালিযসুত্তং সংৰণ্ণেন্তো যথানুপুব্বং সংৰণ্ণনোকাসস্স পত্তভাৰং ৰিভাৰেতুং, মহালিসুত্তস্সানন্তরং সঙ্গীতস্স সুত্তস্স জালিযসুত্তভাৰং ৰা পকাসেতুং ‘‘এৰং মে সুতং…পে… কোসম্বিযন্তি জালিযসুত্ত’’ন্তি আহ. ‘‘ঘোসিতেনা’’তিআদিনা মজ্ঝেলোপসমাসং দস্সেতি, ঘোসিতস্স আরামোতিপি ৰত্তব্বং. এৰম্পি হি ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে’’তিআদীসু (পারা. ২৩৪) ৰিয দাযককিত্তনং হোতি, এৰং পন কিত্তেন্তো আযস্মা আনন্দো অঞ্ঞেপি তস্স দিট্ঠানুগতিআপজ্জনে নিযোজেতীতি অঞ্ঞত্থ ৰুত্তং. তত্থ কোযং ঘোসিতসেট্ঠি নাম, কথঞ্চানেন আরামো কারিতো, কথং পন তত্থ ভগৰা ৰিহাসীতি পুচ্ছায সব্বং তং ৰিস্সজ্জনং সমুদাগমতো পট্ঠায সঙ্খেপতোৰ দস্সেন্তো ‘‘পুব্বে কিরা’’তিআদিমাহ. অল্লকপ্পরট্ঠন্তি বহূসু পোত্থকেসু দিস্সতি, কত্থচি পন ‘‘অদ্দিলরট্ঠ’’ন্তি চ ‘‘দমিল়রট্ঠ’’ন্তি চ লিখিতং. ততোতি অল্লকপ্পরট্ঠতো. ‘‘পুত্তং…পে… অগমাসী’’তি ইদম্পি ‘‘তস্সেতং কম্ম’’ন্তি ঞাপেতুং ৰুত্তং. তদাতি তেসং গামং পৰিট্ঠদিৰসে. বলৰপাযাসন্তি গরুতরং বহুপাযাসং. জীরাপেতুন্তি সমৰেপাকিনিযা গহণিযা পক্কাপেতুং. অসন্নিহিতেতি গেহতো বহি অঞ্ঞং গতে. ভুস্সতীতি নদতি, ‘‘ভুভু’’ইতি সুনখসদ্দং করোতীতি অত্থো. ইদম্পিস্স একং কম্মং. পচ্চেকবুদ্ধে পন চীৰরকম্মত্থায অঞ্ঞং ঠানং গতে সুনখস্স হদযং ফালিতং. তিরচ্ছানা নামেতে উজুজাতিকা হোন্তি অকুটিলা, মনুস্সা পন অঞ্ঞং হদযেন চিন্তেতি, অঞ্ঞং মুখেন কথেন্তি. তেনেৰাহ ‘‘গহনঞ্হেতং ভন্তে যদিদং মনুস্সা, উত্তানকঞ্হেতং ভন্তে যদিদং পসৰো’’তি (ম. নি. ২.৩).

ইতি সো তায পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহৰসেন উজুদিট্ঠিতায অকুটিলতায কালঙ্কত্ৰা তাৰতিংসভৰনে নিব্বত্তো. তং সন্ধাযাহ ‘‘সো…পে… নিব্বত্তী’’তি. তস্স পন কণ্ণমূলে কথেন্তস্স সদ্দো সোল়সযোজনট্ঠানং ফরতি, পকতিকথাসদ্দো পন সকলং দসযোজনসহস্সং দেৰনগরং, এৰং সরঘোসসম্পত্তিযা ‘‘ঘোসকদেৰপুত্তো’’ ত্ৰেৰ নামং অহোসি. অযমস্স পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহেন ভুক্করণস্স নিস্সন্দো. চৰিত্ৰাতি আহারক্খযেন চৰিত্ৰা. দেৰলোকতো হি দেৰপুত্তা আযুক্খযেন, পুঞ্ঞক্খযেন, আহারক্খযেন, কোপেনাতি চতূহি কারণেহি চৰন্তি. ইমস্স পন কামগুণে পরিভুঞ্জতো মুট্ঠস্সতিস্স আহারক্খযেন চৰনং হোতি. সো কোসম্বিযং নগরসোভিনিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. নগরসোভিনিযো কির ধীতরং পটিজগ্গন্তি, ন পুত্তং. ধীতরো হি তাসং পৰেণিং ঘটযন্তি, তস্মা সাপি তং সঙ্কারকূটে ছড্ডাপেতি. অযমস্স পুব্বে পুত্তছড্ডনকম্মস্স নিস্সন্দো. পাপকম্মঞ্হি নামেতং ‘‘অপ্পক’’ন্তি নাৰমঞ্ঞিতব্বং. তমেকো মনুস্সো কাকসুনখপরিৰারিতং দিস্ৰা ‘‘পুত্তো মে লদ্ধো’’তি গেহং নেসি, তস্স পন হত্থতো কোসম্বকসেট্ঠি কহাপণসহস্সং দত্ৰা অগ্গহেসি, তমত্থং সন্ধায ‘‘কোসম্বিযং একস্স কুলস্স ঘরে নিব্বত্তী’’তিআদি ৰুত্তং. সত্তক্খত্তুং ঘাতাপনত্থং উপক্কমকরণম্পি পুত্তছড্ডনকম্মস্সেৰ নিস্সন্দো. সেট্ঠিধীতাযাতি জনপদসেট্ঠিনো ধীতায. ৰেয্যত্তিযেনাতি পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযেন. সা হি তস্স পিতরা পেসিতং মারাপনপণ্ণং ফালেত্ৰা ৰিৰাহপণ্ণং বন্ধিত্ৰা জীৰিতলাভং করোতি. তাযেৰ সরসম্পত্তিযা ঘোসিতসেট্ঠি নাম জাতো.

সরীরসন্তপ্পনত্থন্তি হিমৰন্তেৰ মূলফলাহারতায কিলন্তসরীরস্স লোণম্বিলসেৰনেন পীননত্থং. তসিতাতি পিপাসিতা. কিলন্তাতি পরিস্সন্তকাযা. ৰটরুক্খন্তি মহানিগ্রোধরুক্খং. তে কির তং পত্ৰা তস্স মূলে নিসীদিংসু. অথ জেট্ঠকতাপসো নিগ্রোধরুক্খস্স সোভাসম্পত্তিং পস্সিত্ৰা ‘‘মহানুভাৰো মঞ্ঞে এত্থ অধিৰুত্থা দেৰতা. সাধু ৰতাযং দেৰতা ইসিগণস্স পানীযাদিদানেন অদ্ধানপরিস্সমং ৰিনোদেয্যা’’তি চিন্তেসি. দেৰতাপি তথা চিন্তিতং উত্ৰা ইসিগণস্স পানীযন্হানকভোজনানি অদাসি. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. জেট্ঠকতাপসস্স পন তথা চিন্তনং অৰিসেসতো সব্বত্থ আরোপেত্ৰা ‘‘সঙ্গহং পচ্চাসিসন্তা’’তি ৰুত্তং. ‘‘হত্থং পসারেত্ৰা’’তি ইমিনা হত্থপ্পসারণমত্তেন তস্সা যথিচ্ছিতনিপ্ফত্তিং দস্সেতি. দেৰতা আহাতি সা অত্তনো পুঞ্ঞস্স পরিত্তকত্তা লজ্জায কথেতুং অৰিসহন্তীপি পুনপ্পুনং নিপ্পীল়িযমানা এৰমাহ. সোতি অনাথপিণ্ডিকো গহপতি. ভতকানন্তি ভতিযা ৰেয্যাৰচ্চং করোন্তানং দাসপেসকম্মকরানং. পকতিভত্তৰেতনমেৰাতি পকতিযা দাতব্বভত্তৰেতনমেৰ. তদা উপোসথিকত্তা কম্মং অকরোন্তানম্পি কম্মকরণদিৰসে দাতব্বভত্তৰেতনমেৰ, ন ততো ঊনন্তি অত্থো. ধম্মপদট্ঠকথাযং খুদ্দকভাণকানং মতেন ‘‘সাযমাসত্থায আগতো’’তি (ধ. প. অট্ঠ. ১.২.সামাৰতীৰত্থু) ৰুত্তং, ইধ পন দীঘভাণকানং মতেন ‘‘মজ্ঝন্হিকে পাতরাসত্থায আগতো’’তি. কঞ্চীতি কঞ্চিপি ভতকং, কিঞ্চিপি ভতককম্মন্তি ৰা সম্বন্ধো. মজ্ঝন্হিককালত্তা ‘‘উপড্ঢদিৰসো গতো’’তি আহ, তেন উপড্ঢদিৰসমেৰ সমাদিন্নত্তা ‘‘উপড্ঢূপোসথো’’তি তং ৰোহরন্তীতি দস্সেতি. ধম্মপদট্ঠকথাযং (ধ. প. অট্ঠ. ১.২ সামাৰতীৰত্থু) রত্তিভাগেন উপড্ঢূপোসথো ৰুত্তো, ইধ পন মজ্ঝন্হিকতো পট্ঠায দিৰসভাগেনেৰ, তদৰসেসদিৰসরত্তিভাগেন ৰা. অসমেপি হি ভাগে উপড্ঢসদ্দো পৰত্ততি. তদহেৰাতি অরুণুগ্গমনকালং সন্ধায ৰুত্তং.

‘‘ঘোসোপি খো দুল্লভো লোকস্মিং যদিদং বুদ্ধো’’তি সঞ্জাতপীতিপামোজ্জো. তদহেৰাতি কোসম্বিং পত্তদিৰসতো দুতিযদিৰসেযেৰ. তুরিতাত্থাতি তুরিতা অত্থ, সীঘযাযিনো ভৰথাতি অত্থো. এহিভিক্খুপব্বজ্জং সন্ধায ‘‘পব্বজিত্ৰা’’তি ৰুত্তং. অরহত্তন্তি চতুপটিসম্ভিদাসমলঙ্কতং অরহন্তভাৰং. তেপি সেট্ঠিনো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অড্ঢমাসমত্তং দানানি দত্ৰা পচ্চাগম্ম তযো ৰিহারে কারেসুং. ভগৰা পন দেৰসিকং একেকস্মিং ৰিহারে ৰসতি. যস্স চ ৰিহারে ৰুত্থো, তস্সেৰ ঘরে পিণ্ডায চরতি, তদা পন ঘোসিতস্স ৰিহারে ৰিহরতি. তেন ৰুত্তং ‘‘কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে’’তি.

বাহিরসমযমত্তেন উপজ্ঝাযো, ন সাসনে ৰিয উপজ্ঝাযলক্খণেন. উপেচ্চ পরস্স ৰাচায আরম্ভনং বাধনং উপারম্ভো, দোসদস্সনৰসেন ঘট্টনন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৰাদং আরোপেতুকামা হুত্ৰা’’তি. ৰদন্তি নিন্দাৰসেন কথেন্তি এতেনাতি হি ৰাদো, দোসো, তমারোপেতুকামা উপরি পতিট্ঠপেতুকামা হুত্ৰাতি অত্থো. কথমারোপেতুকামাতি আহ ‘‘ইতি কিরা’’তিআদি. তং জীৰং তং সরীরন্তি যং ৰত্থু জীৰসঞ্ঞিতং, তদেৰ সরীরসঞ্ঞিতং. ইদঞ্হি ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ৰুত্তৰাদং গহেত্ৰা ৰদন্তি. রূপঞ্চ অত্তানঞ্চ অদ্ৰযং একীভাৰং কত্ৰা সমনুপস্সনৰসেন, ‘‘সত্তো’’তি ৰা বাহিরকপরিকপ্পিতং অত্তানং সন্ধায ৰদন্তি. তথা হি ৰুত্তং ‘‘ইধেৰ সত্তো ভিজ্জতী’’তি. অস্সাতি সমণস্স গোতমস্স. ভিজ্জতীতি নিরুদযৰিনাসৰসেন ৰিনস্সতি. তেন জীৰিতসরীরানং অনঞ্ঞত্তানুজাননতো, সরীরস্স চ ভেদদস্সনতো. ন হেত্থ যথা দিট্ঠভেদৰতা সরীরতো অনঞ্ঞত্তা অদিট্ঠোপি জীৰস্স ভেদো ৰুত্তো, এৰং অদিট্ঠভেদৰতা জীৰতো অনঞ্ঞত্তা সরীরস্সাপি অভেদোতি সক্কা ৰত্তুং তস্স ভেদস্স পচ্চক্খসিদ্ধত্তা, ভূতুপাদাযরূপৰিনিমুত্তস্স চ সরীরস্স অভাৰতোতি ইমিনা অধিপ্পাযেনাহ ‘‘উচ্ছেদৰাদো হোতী’’তি.

অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরন্তি অঞ্ঞদেৰ ৰত্থু জীৰসঞ্ঞিতং, অঞ্ঞং সরীরসঞ্ঞিতং. ইদঞ্হি ‘‘রূপৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতী’’তিআদিনযপ্পৰত্তৰাদং গহেত্ৰা ৰদন্তি. রূপভেদস্সেৰ দিট্ঠত্তা, অত্তনি চ তদভাৰতো ‘‘অত্তা নিচ্চো’’তি অযমত্থো আপন্নো ৰাতি ইমিনা অধিপ্পাযেনাহ ‘‘সত্তো সস্সতো আপজ্জতী’’তি.

৩৭৯-৩৮০. তযিদং নেসং ৰঞ্ঝাপুত্তস্স দীঘরস্সতাদিপরিকপ্পনসদিসং, তস্মাযং পঞ্হো ঠপনীযো. ন হেস অত্থনিস্সিতো, ন ধম্মনিস্সিতো, নাদিব্রহ্মচরিযকো, ন নিব্বিদাদিঅত্থায সংৰত্ততি. পোট্ঠপাদসুত্তঞ্চেত্থ নিদস্সনং. তং তত্থ রাজনিমীলনং কত্ৰা ‘‘তেন হাৰুসোসুণাথা’’তিআদিনা সত্থা নেসং উপরি ধম্মদেসনমারভীতি আহ ‘‘অথ ভগৰা’’তিআদি. সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযো দ্ৰে অন্তা. অরিযমগ্গো মজ্ঝিমা পটিপদা. তস্সাযেৰ পটিপদাযাতি মিচ্ছাপটিপদায এৰ.

সদ্ধাপব্বজিতস্সাতি সদ্ধায পব্বজিতস্স ‘‘এৰমহং ইতো ৰট্টদুক্খতো নিস্সরিস্সামী’’তি পব্বজ্জমুপগতস্স, তদনুরূপঞ্চ সীলং পূরেত্ৰা পঠমজ্ঝানেন সমাহিতচিত্তস্স. এতন্তি কিলেসৰট্টপরিৰুদ্ধিদীপনং ‘‘তং জীৰং তং সরীর’’ন্তিআদিকং দিট্ঠিসংকিলেসনিস্সিতৰচনং. নিব্বিচিকিচ্ছো ন হোতীতি ধম্মেসু তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ন হোতি, তত্থ তত্থ আসপ্পনপরিসপ্পনৰসেন পৰত্ততীতি অত্থো.

এতমেৰং জানামীতি যেন সো ভিক্খু পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, এতং সসম্পযুত্তং ধম্মং ‘‘মহগ্গতচিত্ত’’ন্তি এৰং জানামি. তথা হি ৰুত্তং ‘‘মহগ্গতচিত্তমেতন্তি সঞ্ঞং ঠপেসি’’ন্তি. নো চ এৰং ৰদামীতি যথা দিট্ঠিগতিকা তং ধম্মজাতং সনিস্সযং অভেদতো গণ্হন্তা ‘‘তং জীৰং তং সরীর’’ন্তি, তদুভযং ৰা ভেদতো গণ্হন্তা ‘‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞ সরীর’’ন্তি অত্তনো মিচ্ছাগাহং পৰেদেন্তি, এৰমহং ন ৰদামি তস্স ধম্মস্স সুপরিঞ্ঞাতত্তা. তেনাহ ‘‘অথ খো’’তিআদি. বাহিরকা যেভুয্যেন কসিণজ্ঝানানি এৰ নিব্বত্তেন্তীতি ৰুত্তং ‘‘কসিণপরিকম্মং ভাৰেন্তস্সা’’তি. যস্মা ভাৰনানুভাৰেন ঝানাধিগমো, ভাৰনা চ পথৰীকসিণাদিসঞ্জাননমুখেন হোতীতি কত্ৰা সঞ্ঞাসীসেন নিদ্দিসীযতি, তস্মা ‘‘সঞ্ঞাবলেন উপ্পন্ন’’ন্তি আহ. তেন ৰুত্তং ‘‘পথৰীকসিণমেকো সঞ্জানাতী’’তিআদি. যস্মা পন ভগৰতা তত্থ তত্থ ৰারে ‘‘অথ চ পনাহং ন ৰদামী’’তি ৰুত্তং, তস্মা ভগৰতো ৰচনমুপদেসং কত্ৰা ন ৰত্তব্বং কিরেতং কেৰলিনা উত্তমপুরিসেনাতি অধিপ্পাযেন ‘‘ন কল্লং তস্সেত’’ন্তি আহংসু, ন সযং পটিভানেনাতি দস্সেতুং ‘‘মঞ্ঞমানা ৰদন্তী’’তি ৰুত্তং. সেসং অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযত্তা, পাকটত্তা চ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

ইতি সুমঙ্গলৰিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায পরমসুখুমগম্ভীরদুরনুবোধত্থপরিদীপনায সুৰিমলৰিপুলপঞ্ঞাৰেয্যত্তিযজননায সাধুৰিলাসিনিযা নাম লীনত্থপকাসনিযা জালিযসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপকাসনা.

জালিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.