সীহৰিক্কীল়িতনযৰণ্ণনা
আঘাতানন্দাদীনমকরণ-ৰচনেন সতিসিদ্ধি. মিচ্ছাজীৰাপটিৰিরতিৰচনেন ৰীরিযসিদ্ধি. ৰীরিযেন হি কামব্যাপাদৰিহিংসাৰিতক্কে ৰিনোদেতি, ৰীরিযসাধনঞ্চ আজীৰপারিসুদ্ধিসীলন্তি. পাণাতিপাতাদীহি পটিৰিরতিৰচনেন সতিসিদ্ধি. সতিযা হি সাৰজ্জানৰজ্জো দিট্ঠো হোতি. তত্থ চ আদীনৰানিসংসে সল্লক্খেত্ৰা সাৰজ্জং পহায অনৰজ্জং সমাদায ৰত্ততি. তথা হি সা ‘‘নিয্যাতনপচ্চুপট্ঠানা’’তি ৰুচ্চতি. ‘‘তযিদং ভিক্খৰে, তথাগতো পজানাতী’’তিআদিনা সমাধিপঞ্ঞাসিদ্ধি. পঞ্ঞৰা হি যথাভূতাৰবোধো সমাহিতো চ যথাভূতং পজানাতীতি.
তথা ‘‘নিচ্চো ধুৰো’’তিআদিনা অনিচ্চে ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৰিপল্লাসো, ‘‘অরোগো পরং মরণা, একন্তসুখী অত্তা, দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো’’তি চ এৰমাদীহি অসুখে ‘‘সুখ’’ন্তি ৰিপল্লাসো. ‘‘পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো’’তিআদিনা অসুভে ‘‘সুভ’’ন্তি ৰিপল্লাসো. সব্বেহেৰ দিট্ঠিপ্পকাসনপদেহি অনত্তনি ‘‘অত্তা’’তি ৰিপল্লাসোতি এৰমেত্থ চত্তারো ৰিপল্লাসা সিদ্ধা হোন্তি, তেসং পটিপক্খতো চত্তারি সতিপট্ঠানানি সিদ্ধানেৰ. তত্থ চতূহি যথাৰুত্তেহি ইন্দ্রিযেহি চত্তারো পুগ্গলা নিদ্দিসিতব্বা. কথং দুৰিধো হি তণ্হাচরিতো মুদিন্দ্রিযো তিক্খিন্দ্রিযোতি, তথা দিট্ঠিচরিতোপি. তেসু পঠমো অসুভে ‘‘সুভ’’ন্তি ৰিপল্লত্থদিট্ঠিকো সতিবলেন যথাভূতং কাযসভাৰং সল্লক্খেত্ৰা সম্মত্তনিযামং ওক্কমতি. দুতিযো অসুখে ‘‘সুখ’’ন্তি ৰিপল্লত্থদিট্ঠিকো ‘‘উপ্পন্নং কামৰিতক্কং নাধিৰাসেতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৬; অ. নি. ৪.১৪; ৬.৫৮) ৰুত্তেন ৰীরিযসংৰরসঙ্খাতেন ৰীরিযবলেন তং ৰিপল্লাসং ৰিধমতি. ততিযো অনিচ্চে ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৰিপল্লত্থদিট্ঠিকো সমাধিবলেন সমাহিতভাৰতো সঙ্খারানং খণিকভাৰং যথাভূতং পটিৰিজ্ঝতি. চতুত্থো সন্ততিসমূহকিচ্চারম্মণঘনৰিচিত্তত্তা ফস্সাদিধম্মপুঞ্জমত্তে অনত্তনি ‘‘অত্তা’’তি ৰিপল্লত্থদিট্ঠিকো চতুকোটিকসুঞ্ঞতামনসিকারেন তং মিচ্ছাভিনিৰেসং ৰিদ্ধংসেতি. চতূহি চেত্থ ৰিপল্লাসেহি চতুরাসৰোঘযোগগন্থঅগতিতণ্হুপ্পাদুপাদানসত্তৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিঅপরিঞ্ঞাদিৰসেন সব্বোপি অকুসলপক্খো নেতব্বো. তথা চতূহি সতিপট্ঠানেহি চতুব্বিধঝানৰিহারাধিট্ঠানসুখভাগিযধম্মঅপ্পমঞ্ঞাসম্মপ্পধানইদ্ধিপাদাদিৰসেন সব্বোপি ৰোদানপক্খো নেতব্বো.
এত্থ চাযং সচ্চযোজনা – সুভসঞ্ঞাসুখসঞ্ঞাহি, চতূহিপি ৰা ৰিপল্লাসেহি সমুদযসচ্চং, তেসমধিট্ঠানারম্মণভূতা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খসচ্চং, তেসমপ্পৰত্তি নিরোধসচ্চং, নিরোধপজাননা সতিপট্ঠানাদিকা মগ্গসচ্চন্তি. অযং ৰিপল্লাসেহি সংকিলেসপক্খং, সদ্ধিন্দ্রিযাদীহি ৰোদানপক্খং চতুসচ্চযোজনমুখেন নযনলক্খণস্স সীহৰিক্কীল়িতনযস্স ভূমি, যথাহ ‘‘যো নেতি ৰিপল্লাসেহি, কিলেসে ইন্দ্রিযেহি সদ্ধম্মে’’তিআদি (নেত্তি. ৪.১৯).