৮. চিত্তযমকং

উদ্দেসৰারৰণ্ণনা

১-৬২. সরাগাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন ‘‘যস্স সরাগং চিত্তং উপ্পজ্জতি, ন নিরুজ্ঝতী’’তি আরভিত্ৰা যাৰ ‘‘যস্স অৰিমুত্তং চিত্ত’’ন্তি ৰারো, তাৰ সঙ্গণ্হাতি. কুসলাদীতি পন আদি-সদ্দেন ‘‘যস্স কুসলং চিত্তং উপ্পজ্জতি, ন নিরুজ্ঝতী’’তি আরভিত্ৰা যাৰ ‘‘যস্স সরণং চিত্তং উপ্পজ্জতি, ন নিরুজ্ঝতী’’তি ৰারো, তাৰ সঙ্গণ্হাতি, তস্মা সরাগাদিকুসলাদীহীতি সরাগাদীহি অৰিমুত্তন্তেহি, কুসলাদীহি অরণন্তেহি পদেহি মিস্সকা ৰারা. সুদ্ধিকাতি কেৰলা যথাৰুত্তসরাগাদীহি কুসলাদীহি চ অমিস্সকা. তযো তযোতি পুগ্গলধম্মৰসেন তযো তযো মহাৰারা. যদি এৰং কথং সোল়স পুগ্গলৰারাতি আহ ‘‘তত্থ তত্থ পন ৰুত্তে সম্পিণ্ডেত্ৰা’’তি. তত্থ তত্থ সোল়সৰিধে সরাগাদিমিস্সকচিত্তে ৰুত্তে পুগ্গলে এৰ একজ্ঝং সম্পিণ্ডেত্ৰা সঙ্গহেত্ৰা ‘‘সোল়স পুগ্গলৰারা’’তি ৰুত্তং. ‘‘ধম্মপুগ্গলধম্মৰারা’’তি এত্থাপি এসেৰ নযো. ন নিরন্তরং ৰুত্তেতি ধম্মে পুগ্গলধম্মে চ অনামসিত্ৰা সোল়সসুপি ঠানেসু নিরন্তরং পুগ্গলে এৰ ৰুত্তে সম্পিণ্ডেত্ৰা সোল়স পুগ্গলৰারা ন ৰুত্তাতি অত্থো.

সংসগ্গৰসেনাতি সংসজ্জনৰসেন দেসনায ৰিমিস্সনৰসেন. অঞ্ঞথা হি উপ্পাদনিরোধা পচ্চুপ্পন্নানাগতকালা চ কথং সংসজ্জীযন্তি. সেসানম্পি ৰারানন্তি উপ্পাদুপ্পন্নৰারাদীনং. তংতংনামতাতি যথা ‘‘যস্স চিত্তং উপ্পজ্জতি, তস্স চিত্তং উপ্পন্ন’’ন্তিআদিনা উপ্পাদউপ্পন্নভাৰামসনতো উপ্পাদউপ্পন্নৰারোতি নামং পাল়িতো এৰ ৰিঞ্ঞাযতি, এৰং সেসৰারানম্পীতি আহ ‘‘তংতংনামতা পাল়িঅনুসারেন ৰেদিতব্বা’’তি.

উদ্দেসৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিদ্দেসৰারৰণ্ণনা

৬৩. তথারূপস্সেৰাতি পচ্ছিমচিত্তসমঙ্গিনো এৰ. তঞ্চ চিত্তন্তি তঞ্চ যথাৰুত্তক্খণং পচ্ছিমচিত্তং. ‘‘এৰংপকার’’ন্তি ইমস্স অত্থং দস্সেতুং ‘‘ভঙ্গক্খণসমঙ্গিমেৰা’’তি ৰুত্তং নিরুজ্ঝমানাকারস্স ‘‘এৰংপকার’’ন্তি ৰুত্তত্তা.

৬৫-৮২. দ্ৰযমেতন্তি যং ‘‘খণপচ্চুপ্পন্নমেৰ চিত্তং উপ্পাদক্খণাপগমেন উপ্পজ্জিত্থ নাম, তদেৰ উপ্পাদক্খণে উপ্পাদং পত্তত্তা উপ্পজ্জিত্থ, অনতীতত্তা উপ্পজ্জতি নামা’’তি ৰুত্তং, এতং উভযম্পি. এৰং ন সক্কা ৰত্তুন্তি ইমিনা ৰুত্তপ্পকারেন ন সক্কা ৰত্তুং, পকারন্তরেন পন সক্কা ৰত্তুন্তি অধিপ্পাযো. তত্থ ‘‘ন হী’’তিআদিনা পঠমপক্খং ৰিভাৰেতি. ৰিভজিতব্বং সিযাতি ‘‘ভঙ্গক্খণে তং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ, নো চ উপ্পজ্জতি, উপ্পাদক্খণে তং চিত্তং উপ্পজ্জিত্থ চেৰ উপ্পজ্জতি চা’’তি ৰিভজিতব্বং সিযা, ন চ ৰিভত্তং. ‘‘আমন্তা’’তি ৰত্তব্বং সিযা খণপচ্চুপ্পন্নে চিত্তে ৰুত্তনযেন উভযস্সপি লব্ভমানত্তা, ন চ ৰুত্তং. ইদানি যেন পকারেন সক্কা ৰত্তুং, তং দস্সেতুং ‘‘চিত্তস্স ভঙ্গক্খণে’’তিআদিমাহ. পুগ্গলো ৰুত্তো, পুগ্গলৰারো হেসোতি অধিপ্পাযো. তস্সাতি পুগ্গলস্স. ন চ কিঞ্চি চিত্তং উপ্পজ্জতি চিত্তস্স ভঙ্গক্খণসমঙ্গিভাৰতো. তং পন চিত্তং উপ্পজ্জতি, যং চিত্তসমঙ্গী সো পুগ্গলোতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যদি অনেকচিত্তৰসেনাযং যমকদেসনা পৰত্তাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘চিত্তন্তি হি…পে… তিট্ঠতী’’তি. সন্নিট্ঠানৰসেন নিযমো ৰেদিতব্বো, অঞ্ঞথা ‘‘নো চ তেসং চিত্তং উপ্পজ্জতী’’তিআদিনা পটিসেধো ন যুজ্জেয্যাতি অধিপ্পাযো. তাদিসন্তি তথারূপং, যদৰত্থো উপ্পন্নউপ্পজ্জমানতাদিপরিযাযেহি ৰত্তব্বো হোতি, তদৰত্থন্তি অত্থো.

৮৩-১১৩. ইমস্স পুগ্গলৰারত্তাতি ‘‘যস্স চিত্তং উপ্পজ্জমান’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তস্স ইমস্স অতিক্কন্তকালৰারস্স পুগ্গলৰারত্তা. পুগ্গলো পুচ্ছিতোতি ‘‘যস্স চিত্তং উপ্পজ্জমানং…পে… তস্স চিত্ত’’ন্তি চিত্তসমঙ্গিপুগ্গলো পুচ্ছিতোতি পুগ্গলস্সেৰ ৰিস্সজ্জনেন ভৰিতব্বং, ইতরথা অঞ্ঞং পুচ্ছিতং অঞ্ঞং ৰিস্সজ্জিতং সিযা. ন কোচি পুগ্গলো ন গহিতো সব্বসত্তানং অনিব্বত্তচিত্ততাভাৰতো. তে চ পন সব্বে পুগ্গলা. নিরুজ্ঝমানক্খণাতীতচিত্তাতি নিরুজ্ঝমানক্খণা হুত্ৰা অতীতচিত্তা. তথা দুতিযততিযাতি যথা পঠমপঞ্হো অনৰসেসপুগ্গলৰিসযত্তা পটিৰচনেন ৰিস্সজ্জেতব্বো সিযা, তথা ততো এৰ দুতিযততিযপঞ্হা ‘‘আমন্তা’’ইচ্চেৰ ৰিস্সজ্জেতব্বা সিযুন্তি অত্থো. চতুত্থো পন পঞ্হো এৰং ৰিভজিত্ৰা পুগ্গলৰসেনেৰ ৰিস্সজ্জেতব্বোতি দস্সেন্তো ‘‘পচ্ছিমচিত্তস্সা’’তিআদিং ৰত্ৰা তথা অৰচনে কারণং দস্সেন্তো ‘‘চিত্তৰসেন পুগ্গলৰৰত্থানতো’’তিআদিমাহ. ‘‘ভঙ্গক্খণে চিত্তং উপ্পাদক্খণং ৰীতিক্কন্ত’’ন্তি ইমিনা ৰত্তমানস্স চিত্তস্স ৰসেন পুগ্গলো উপ্পাদক্খণাতীতচিত্তো, ‘‘অতীতং চিত্তং উপ্পাদক্খণঞ্চ ৰীতিক্কন্তন্তি ভঙ্গক্খণঞ্চ ৰীতিক্কন্ত’’ন্তি ইমিনা পন অতীতস্স চিত্তস্স ৰসেন পুগ্গলো উপ্পাদক্খণাতীতচিত্তো ৰুত্তো.

তত্থাতি তেসু দ্ৰীসু পুগ্গলেসু. পুরিমস্সাতি পঠমং ৰুত্তস্স সন্নিট্ঠানপদসঙ্গহিতস্স চিত্তং ন ভঙ্গক্খণং ৰীতিক্কন্তং. ‘‘নো চ ভঙ্গক্খণং ৰীতিক্কন্ত’’ন্তি হি ৰুত্তং. পচ্ছিমস্স ৰীতিক্কন্তং চিত্তং ভঙ্গক্খণন্তি সম্বন্ধো. ‘‘ভঙ্গক্খণঞ্চ ৰীতিক্কন্ত’’ন্তি হি ৰুত্তং. এৰমাদিকো পুগ্গলৰিভাগোতি দুতিযপঞ্হাদীসু ৰুত্তং সন্ধাযাহ. তস্স চিত্তস্স তংতংখণৰীতিক্কমাৰীতিক্কমদস্সনৰসেনাতি তস্স তস্স উপ্পাদক্খণস্স ভঙ্গক্খণস্স চ যথারহং ৰীতিক্কমস্স অৰীতিক্কমস্স চ দস্সনৰসেন দস্সিতো হোতি পুগ্গলৰিভাগোতি যোজনা. ইধাতি ইমস্মিং অতিক্কন্তকালৰারে. পুগ্গলৰিসিট্ঠং চিত্তং পুচ্ছিতং ‘‘যস্স চিত্তং তস্স চিত্ত’’ন্তি ৰুত্তত্তা. যদিপি পুগ্গলপ্পধানা পুচ্ছা পুগ্গলৰারত্তা. অথাপি চিত্তপ্পধানা পুগ্গলং ৰিসেসনভাৰেন গহেত্ৰা চিত্তস্স ৰিসেসিতত্তা. উভযথাপি দুতিযপুচ্ছায ‘‘আমন্তা’’তি ৰত্তব্বং সিযা অনৰসেসপুগ্গলৰিসযত্তা. তথা পন অৰত্ৰা ‘‘অতীতং চিত্ত’’ন্তি ৰুত্তং, কস্মা নিরোধক্খণ…পে… দস্সনত্থন্তি দট্ঠব্বন্তি যোজনা. এস নযো ‘‘ন নিরুজ্ঝমান’’ন্তি এত্থাপীতি নিরুজ্ঝমানং খণং নিরোধক্খণং খণং ৰীতিক্কন্তকালং কিং তস্স চিত্তং ন হোতীতি অত্থো.

১১৪-১১৬. সরাগপচ্ছিমচিত্তস্সাতি সরাগচিত্তেসু পচ্ছিমস্স চিত্তস্স, একস্স পুগ্গলস্স রাগসম্পযুত্তচিত্তেসু যং সব্বপচ্ছিমং চিত্তং, তস্স. সো পন পুগ্গলো অনাগামী ৰেদিতব্বো. ন নিরুজ্ঝতি নিরোধাসমঙ্গিতায. নিরুজ্ঝিস্সতি ইদানি নিরোধং পাপুণিস্সতি. অপ্পটিসন্ধিকত্তা পন ততো অঞ্ঞং নুপ্পজ্জিস্সতি. ইতরেসন্তি যথাৰুত্তসরাগপচ্ছিমচিত্তসমঙ্গিং ৰীতরাগচিত্তসমঙ্গিঞ্চ ঠপেত্ৰা অৰসেসানং ইতরসেক্খানঞ্চেৰ পুথুজ্জনানঞ্চ.

নিদ্দেসৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চিত্তযমকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.