৫. পঞ্চমনযো অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা

১৯৩. ৰুত্তনযেনাতি যস্মা সঙ্গহপ্পৰত্তিৰিসেসৰিরহিতো অসঙ্গহিতধম্মৰিসেসনিস্সিতো পঞ্চমনযো, তস্মা যো এত্থ কেনচি অসঙ্গহিতেন ধম্মৰিসেসেন পুন অসঙ্গহিতো ধম্মৰিসেসো অসঙ্গহিতেন অসঙ্গহিতো অসঙ্গহিততায পুচ্ছিতব্বো ৰিস্সজ্জিতব্বো চ. তমেৰ তাৰ যথানিদ্ধারিতং দস্সেন্তো ‘‘রূপক্খন্ধেন যে ধম্মা খন্ধ…পে… অসঙ্গহিতা, তেহি ধম্মেহি যে ধম্মা খন্ধ…পে… অসঙ্গহিতাতি আহা’’তি চতুত্থনযে ৰুত্তনযানুসারেন. যথানিদ্ধারিতধম্মদস্সনন্তি পাল়িযং নিদ্ধারিতপ্পকারধম্মদস্সনং. সহ সুখুমরূপেনাতি সসুখুমরূপং, তেন সুখুমরূপেন সদ্ধিং গহিতং ৰিঞ্ঞাণং, তেন সহিতধম্মসমুদাযা সসুখুম…পে… দাযা. কে পন তেতি আহ ‘‘দুক্খসচ্চা’’তিআদি. কেসঞ্চীতি নিব্বানচক্খাযতনাদীনং. তীহিপি সঙ্গহেহি. পরিপুণ্ণসঙ্গহেহি তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গাহকা পরিপুণ্ণসঙ্গহাসঙ্গাহকা. অব্যাকতধম্মসদিসা নেৰদস্সনেননভাৰনাযপহাতব্বনেৰসেক্খানাসেক্খাদযো. ইতরেতি রূপক্খন্ধাদযো. তব্বিপরিযাযেনাতি ৰুত্তৰিপরিযাযেন, তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহেতব্বস্স অত্থিতায পরিপুণ্ণসঙ্গহাসঙ্গাহকত্তাতি অত্থো.

অসঙ্গাহকেসু নিব্বানং অন্তোগধং, তস্মা তং অনিদস্সনঅপ্পটিঘেহি অসঙ্গহেতব্বং ন হোতীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ন চ তদেৰ তস্স অসঙ্গাহক’’ন্তি. ‘‘ৰেদনাক্খন্ধেন যে ধম্মা’’তিআদযো নৰ পঞ্হা দুতিযপঞ্হাদযো, তে পঠমপঞ্হেন সদ্ধিং দস, নামরূপপঞ্হাদযো পন চতুৰীসতীতি আহ ‘‘সব্বেপি চতুত্তিংস হোন্তী’’তি. রূপক্খন্ধাদিৰিসেসকপদন্তি ‘‘রূপক্খন্ধেনা’’তিআদিনা অসঙ্গাহকত্তেন ৰিসেসকং রূপক্খন্ধাদিপদং. পুচ্ছাযাতি চ পুচ্ছনত্থন্তি অত্থো. ‘‘রূপক্খন্ধেনা’’তিআদি সব্বম্পি ৰা ৰিঞ্ঞাপেতুং ইচ্ছিতভাৰেন ৰচনং পঞ্হভাৰতো পুচ্ছা. তেনাহ অট্ঠকথাযং ‘‘পঞ্হা পনেত্থ…পে… চতুত্তিংস হোন্তী’’তি. তে হি লক্খণতো দস্সিতাতি তে নিদ্ধারিতধম্মা তেনেৰ অসঙ্গহিতাসঙ্গহিততায নিদ্ধারণসঙ্খাতেন লক্খণেন দস্সিতা.

তদেৰাতি এৰ-সদ্দেনাতি ‘‘তদেৰা’’তি এত্থ এৰ-সদ্দেন. ‘‘যং পুচ্ছায উদ্ধটং পদং, তং খন্ধাদীহি অসঙ্গহিত’’ন্তি এত্থ ‘‘খন্ধাদীহেৰা’’তি অৰধারণং নিপ্পযোজনং পকারন্তরস্স অভাৰতো. ‘‘তীহি অসঙ্গহো’’তি হি ৰুত্তং. তথা ‘‘অসঙ্গহিতমেৰা’’তি সঙ্গহিততানিৰত্তনস্স অনধিপ্পেতত্তা. তদেৰাতি পন ইচ্ছিতং উদ্ধটস্সেৰ অসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতভাৰস্স অৰধারেতব্বত্তাতি দস্সেন্তো ‘‘ন কদাচী’’তিআদিমাহ. তত্থ অঞ্ঞস্সাতি অনুদ্ধটস্স. অনিযততং দস্সেতীতি ইদং অৰধারণফলদস্সনং. নিযমতোতি সক্কা ৰচনসেসো যোজেতুন্তি ইদম্পি এৰ-কারেন সিদ্ধমেৰত্থং পাকটতরং কাতুং ৰুত্তং. যতো হি এৰ-কারো, ততো অঞ্ঞত্থ নিযমোতি. এৰংপকারমেৰাতি পুচ্ছায উদ্ধটপ্পকারমেৰ, যং পকারং পুচ্ছায উদ্ধটং, তংপকারমেৰাতি অত্থো. তস্সাতি অসঙ্গহিতস্স. অঞ্ঞস্সাতি পুচ্ছায অনুদ্ধটপ্পকারস্স. এতেন যো পুচ্ছায উদ্ধটো তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতো, তস্সেৰ ইধ পুচ্ছিতব্বৰিস্সজ্জিতব্বভাৰো, ন অঞ্ঞস্সাতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘পুচ্ছায উদ্ধটঞ্হী’’তিআদি. আযতনধাতুসঙ্গহৰসেন চেত্থ রূপক্খন্ধাদীনং অঞ্ঞসহিততা, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধাদীনং অসহিততা চ ৰেদিতব্বা.

অৰসেসা ৰেদনাদযো তযো খন্ধা নিব্বানঞ্চ সকলেন রূপক্খন্ধেন তেসং সঙ্গহো নত্থীতি ‘‘সঙ্গহিতা’’তি ন সক্কা ৰত্তুং, একদেসেন পন সঙ্গহো অত্থীতি ‘‘অসঙ্গহিতা ন হোন্তীতি এৰং দট্ঠব্ব’’ন্তি আহ. ‘‘রূপধম্মাৰা’’তি নিযমনং পুচ্ছায উদ্ধটভাৰাপেক্খন্তি দস্সেন্তো ‘‘পুচ্ছায…পে… অধিপ্পাযো’’তি আহ. তেন ৰুত্তং ‘‘অনুদ্ধটা ৰেদনাদযোপি হি অসঙ্গহিতা এৰা’’তি. এত্থাতি এতস্মিং পঞ্চমনযনিদ্দেসে. পঠমে নযেতি পঠমে অত্থৰিকপ্পে. তথা দুতিযেতি এত্থাপি. রূপৰিঞ্ঞাণেহীতি অসুখুমরূপধম্মেহি ৰিঞ্ঞাণেন চাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযোতি দস্সেন্তো ‘‘ওল়ারিক…পে… অত্থো’’তি আহ. কথং পন রূপধম্মাতি ৰুত্তে ওল়ারিকরূপস্সেৰ গহণন্তি আহ ‘‘রূপেকদেসো হি এত্থ রূপগ্গহণেন গহিতো’’তি.

১৯৬. অসঙ্গাহকন্তি ‘‘চক্খাযতনেন…পে… অসঙ্গহিতা’’তি এৰং অসঙ্গাহকভাৰেন ৰুত্তং পুচ্ছিতব্বৰিস্সজ্জেতব্বভাৰেন ৰুত্তম্পি কামং ৰেদনাদীহেৰ চতূহি অসঙ্গহিতং, তং পন ন চক্খাযতনমেৰাতি দস্সেতুং ‘‘চক্খাযতনেন পনা’’তিআদি ৰুত্তং. যেহি ধম্মেহীতি খন্ধাদীসু যেহি. সব্বং ধম্মজাতং তেৰ রূপাদিকে ধম্মে উদানেতি পাল়িযং. কস্মা পনেতং উদানেতীতি আহ ‘‘সদিসৰিস্সজ্জনা’’তিআদি. পঠমেন উদানেন. দ্ৰেতি ‘‘বাহিরা উপাদা দ্ৰে’’তি এত্থ ৰুত্তং দ্ৰে-সদ্দং সন্ধাযাহ. তস্স অসঙ্গহিতস্স. যথাদস্সিতস্সাতি ‘‘রূপ’’ন্তিআদিনা দস্সিতপ্পকারস্স. ধম্মন্ৰযঞাণুপ্পাদনং নযদানং. ‘‘রূপং ধম্মাযতন’’ন্তিআদীনং পদানং ৰসেন দ্ৰেৰীসপদিকো এস নযো.

পঞ্চমনযঅসঙ্গহিতেনঅসঙ্গহিতপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.