৪. চতুত্থপারাজিকং
চতুসচ্চৰিদূতি চত্তারি সচ্চানি সমাহটানি চতুসচ্চং, তং অৰেদি পটিৰিজ্ঝীতি চতুসচ্চৰিদূ. সতিপি সাৰকানং পচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ চতুসচ্চৰিদুভাৰে অনঞ্ঞপুব্বকত্তা ভগৰতো চতুসচ্চদস্সনস্স তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতায বলেসু চ ৰসীভাৰস্স পত্তিতো পরসন্তানেসু পসারিতভাৰেন পাকটত্তা চ ভগৰাৰ ৰিসেসেন ‘‘চতুসচ্চৰিদূ’’তি থোমনং অরহতি.
ৰগ্গুমুদাতীরিযভিক্খুৰত্থুৰণ্ণনা
১৯৩. অধিট্ঠেমাতি সংৰিদহাম. দূতকম্মন্তি গিহীনং পণ্ণং ৰা সাসনং ৰা গহেত্ৰা তত্থ তত্থ গমনং. ইরিযাপথং সণ্ঠপেত্ৰাতি পধানানুরূপং কত্ৰা. পুচ্ছন্তানং ৰাতি ‘‘অয্যা সন্তইরিযাপথা অতিৰিয উপসন্তা, কতরং ৰিসেসমধিগচ্ছিংসূ’’তি পুচ্ছন্তানং. অনাগতসম্বন্ধে পন অসতীতি ‘‘ভাসিতো ভৰিস্সতী’’তি পাঠসেসং কত্ৰা অনাগতসম্বন্ধে অসতি. ‘‘ভাসিতো’’তি অতীতৰচনং কথং অনাগতৰচনেন সম্বন্ধমুপগচ্ছতীতি আহ ‘‘লক্খণং পন সদ্দসত্থতো পরিযেসিতব্ব’’ন্তি. ঈদিসে হি ঠানে ‘‘ধাতুসম্বন্ধে পচ্চযা’’তি ইমিনা লক্খণেন ধাত্ৰত্থসম্বন্ধে সতি অযথাকালৰিহিতাপি পচ্চযা সাধৰো ভৰন্তীতি সদ্দসত্থৰিদূ ৰদন্তি.
১৯৪. ৰণ্ণৰাতি ইমিনা সকলসরীরানুগতৰণ্ণস্স মনাপতা ৰুত্তা. পসন্নমুখৰণ্ণাতি ইমিনা সকলসরীরৰণ্ণতোপি অধিকতরং মুখৰণ্ণস্স মনাপতা ৰুত্তা. ৰিপ্পসন্নছৰিৰণ্ণাতি ইমিনা পন ৰিজ্জমানস্সেৰ সরীরৰণ্ণস্স অতিৰিয পসন্নতা ৰুত্তা. যস্মা ইন্দ্রিযানং ঊনত্তং ৰা পূরণত্তং ৰা নত্থি, তস্মা ‘‘অভিনিৰিট্ঠোকাসস্স পরিপুণ্ণত্তা’’তি ৰুত্তং. ছট্ঠস্স অভিনিৰিট্ঠোকাসো হদযৰত্থু, পঞ্চপসাদানং অভিনিৰিট্ঠোকাসস্স পরিপুণ্ণতাৰচনেনেৰ হদযৰত্থুআদিসকলসরীরস্স পরিপুণ্ণতা দস্সিতাযেৰ হোতীতি আহ – ‘‘মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্রিযান’’ন্তি. যথা তন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং. ভন্তমিগপ্পটিভাগাতি কত্তব্বাকত্তব্বস্স অজাননতো ভন্তমিগসদিসা. চতুচক্কন্তি চতুইরিযাপথং. ইরিযাপথো হি ইধ পৰত্তনট্ঠেন ‘‘চক্ক’’ন্তি অধিপ্পেতো. নৰদ্ৰারন্তি নৰহি ৰণমুখেহি নৰদ্ৰারং. দুক্খন্তি সীসরোগাদিদুক্খং. সব্বকিচ্চেসূতি পত্তপচনচীৰররজনযোগট্ঠানাদিকিচ্চেসু. যাপেতুন্তি ৰহিতুং পৰত্তেতুং. তেনাহ ‘‘গমেতু’’ন্তি.
১৯৫. সন্তোতি ইমিনা তেসং ৰিজ্জমানতং দস্সেতি, সংৰিজ্জমানাতি ইমিনা পন তেসং উপলব্ভমানতং দস্সেতি. তেনাহ – ‘‘অত্থি চেৰ উপলব্ভন্তি চা’’তি. উপলব্ভন্তীতি দিস্সন্তি, ঞাযন্তীতি অত্থো. পন্থদূহনকম্মন্তি পন্থঘাতনকম্মং. হনন্তোতি মারেন্তো. ঘাতেন্তোতি মারাপেন্তো. অথ ৰা হনন্তোতি বন্ধনতাল়নাদীহি হিংসন্তো. ঘাতেন্তোতি মারেন্তো. ছিন্দন্তোতি পরেসং হত্থাদীনি ছিন্দন্তো. পচন্তোতি দণ্ডেন উপ্পীল়েন্তো. পচনঞ্হেত্থ দহনং ৰিবাধনং অধিপ্পেতং. পচন্তোতি ৰা তজ্জেন্তো তাসেন্তো. অথ ৰা পচন্তোতি গামেসু অগ্গিপাতনৰসেন গেহাদীনি ঝাপেত্ৰা তত্থ অজেল়কাদীনি পচন্তো.
যে সিক্খাপদেসু বহুলগারৰা ন হোন্তি আপত্তিৰীতিক্কমবহুলা, তে সিক্খাপদেসু অতিব্বগারৰা. উদ্ধতেতি অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতায কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতায অৰজ্জে ৰজ্জসঞ্ঞিতায ৰজ্জে অৰজ্জসঞ্ঞিতায চ উদ্ধচ্চপকতিকে. উন্নল়েতি উগ্গতনল়ে, উট্ঠিততুচ্ছমানেতি ৰুত্তং হোতি. চপলেতি পত্তচীৰরমণ্ডনাদিনা চাপল্লেন যুত্তে. মুখরেতি মুখখরে, খরৰচনেতি ৰুত্তং হোতি. ৰিকিণ্ণৰাচেতি অসংযতৰচনে দিৰসম্পি নিরত্থকৰচনপ্পলাপিনে. মুট্ঠা নট্ঠা সতি এতেসন্তি মুট্ঠস্সতী, সতিৰিরহিতেতি ৰুত্তং হোতি. অসম্পজানেতি নিপ্পঞ্ঞে. পাকতিন্দ্রিযেতি সংৰরাভাৰেন গিহিকালে ৰিয ৰিৰটইন্দ্রিযে. আচরিযুপজ্ঝাযেহি পরিচ্চত্তকেতি ধম্মেন আমিসেন চ অসঙ্গহেত্ৰা আচরিযুপজ্ঝাযেহি পরিচ্চত্তে অনাথে অপ্পতিট্ঠে. লাভগরুকেতি পচ্চযগরুকে.
ইরিযাপথসণ্ঠপনাদীনীতি আদি-সদ্দেন পচ্চযপটিসেৰনসামন্তজপ্পানং গহণং ৰেদিতব্বং. মহানিদ্দেসে (মহানি. ৮৭) হি ইরিযাপথসণ্ঠপনপচ্চযপটিসেৰনসামন্তজপ্পনৰসেন তিৰিধং কুহকৰত্থু আগতং. তত্থ পাপিচ্ছস্সেৰ সতো সম্ভাৰনাধিপ্পাযকতেন ইরিযাপথেন ৰিম্হাপনং ইরিযাপথসণ্ঠপনসঙ্খাতং কুহকৰত্থু. তথা চীৰরাদীহি নিমন্তিতস্স তদত্থিকস্সেৰ সতো পাপিচ্ছতং নিস্সায পটিক্খেপনেন তে চ গহপতিকে অত্তনি সুপ্পতিট্ঠিতসদ্ধে ঞত্ৰা পুন তেসং ‘‘অহো অয্যো অপ্পিচ্ছো, ন কিঞ্চি পটিগ্গণ্হিতুং ইচ্ছতি, সুলদ্ধং ৰত নো অস্স, সচে অপ্পমত্তকম্পি কিঞ্চি পটিগ্গণ্হেয্যা’’তি নানাৰিধেহি উপাযেহি পণীতানি চীৰরাদীনি উপনেন্তানং তদনুগ্গহকামতংযেৰ আৰিকত্ৰা পটিগ্গহণেন চ ততো পভুতি অসীতিসকটভারেহি উপনামনহেতুভূতং ৰিম্হাপনং পচ্চযপটিসেৰনসঙ্খাতং কুহকৰত্থূতি ৰেদিতব্বং. পাপিচ্ছস্সেৰ পন সতো উত্তরিমনুস্সধম্মাধিগমপরিদীপনৰাচায তথা তথা ৰিম্হাপনং সামন্তজপ্পনসঙ্খাতং কুহকৰত্থূতি ৰেদিতব্বং. চিত্তলপব্বতাদিৰিহারো লোকসম্মতসেনাসনং নাম. লোকসম্মত …পে… উপাযেহি সংৰণ্ণিযমানগুণোতি সম্বন্ধো. পরিপাচেতুন্তি পরিণামেতুং. সুদ্ধচিত্তেন অত্তনো গন্থধুরাদিকম্মং কত্ৰা ৰিচরন্তানং তম্মূলকপচ্চযপরিভোগে দোসাভাৰং দস্সেতুং ‘‘যে পনা’’তিআদি ৰুত্তং. ভিক্খাচারে অসম্পজ্জমানেতি গোচরগামে ভিক্খায চরিত্ৰা লভিতব্বপিণ্ডপাতে অসম্পজ্জন্তে. তে চ ৰত্তসীসেন সব্বম্পেতং করোন্তি, ন লাভনিমিত্তং. তেন ৰুত্তং ‘‘তন্তিপৰেণিঘটনকা সাসনজোতকা’’তি.
কিচ্ছেনাতি ন দুক্খায পটিপদায. বুদ্ধানঞ্হি চত্তারোপি মগ্গা সুখাপটিপদাৰ হোন্তি, পারমীপূরণকালে পন সরাগদোসমোহস্সেৰ সতো আগতানং যাচকানং অলঙ্কতপ্পটিযত্তং সীসং কন্তিত্ৰা গললোহিতং নীহরিত্ৰা সুঅঞ্জিতানি অক্খীনি উপ্পাটেত্ৰা কুলৰংসপ্পতিট্ঠাপকং পুত্তং মনাপচারিনিং ভরিযন্তি এৰমাদীনি দেন্তস্স অঞ্ঞানিপি খন্তিৰাদীসদিসেসু অত্তভাৰেসু ছেজ্জভেজ্জাদীনি পাপুণন্তস্স আগমনীযপটিপদং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. কসিরেনাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং.
একস্সেৰ দাতুং অসক্কুণেয্যতায গরুভাৰতো ‘‘গরুভণ্ডানী’’তি ৰুত্তং, সব্বেসং ভাজেত্ৰাপি গহেতুং অসক্কুণেয্যতায ‘‘গরুপরিক্খারানী’’তি ৰুত্তং. সাধারণপরিক্খারভাৰেনাতি সঙ্ঘিকত্তা সব্বভিক্খুসাধারণপরিক্খারভাৰেন. সঙ্গণ্হাতি উপলাপেতীতি ইদং অথেয্যচিত্তং সন্ধায ৰুত্তং. তেনেৰাহ – ‘‘তথাভাৰতো থেনেত্ৰা’’তি, অৰিস্সজ্জিযঅৰেভঙ্গিযভাৰতো থেনেত্ৰাতি অত্থো. গরুভণ্ডঞ্হি কুলসঙ্গহত্থায ৰিস্সজ্জেন্তো ৰিভজন্তো চ তস্স অৰিস্সজ্জিযঅৰএভঙ্গিযভাৰং থেনেতি. কুলদূসকদুক্কটং আপজ্জতীতি এত্থ ‘‘যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি ৰুত্তত্তা ৰিস্সজ্জনপচ্চযা থুল্লচ্চযেনপি ন মুচ্চতি.
অসন্তন্তি অৰিজ্জমানং. অভূতন্তি অনুপ্পন্নং. অনুপ্পন্নত্তা হি তস্স তং অসন্তন্তি. পুরিমস্স পচ্ছিমং কারণৰচনং. উল্লপতীতি উগ্গতাযুকো লপতি. সীলঞ্হি ভিক্খুনো আযু, তং তস্স তথালপনসমকালমেৰ ৰিগচ্ছতি. অসন্তসম্ভাৰনাযাতি অত্তনো অৰিজ্জমানগুণেহি সম্ভাৰনায. এৰঞ্হি গণ্হতা…পে… থেনেত্ৰা গহিতা হোন্তীতি এত্থ অসন্তসম্ভাৰনায রট্ঠপিণ্ডস্স থেনেত্ৰা গহিতত্তা লোকুত্তরধম্মোপি থেনিতোযেৰ হোতি. কিতৰস্সেৰাতি কিতৰস্স সকুণগ্গহণমিৰ. কেরাটিকস্সাতি সঠস্স. গোত্তং ৰুচ্চতি সাধারণনামং, মত্ত-সদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো, তস্মা সমণাতি গোত্তমত্তং অনুভৰন্তি ধারেন্তীতি গোত্রভুনো, নামমত্তসমণাতি ৰুত্তং হোতি.
ৰগ্গুমুদাতীরিযভিক্খুৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অধিমানৰত্থুৰণ্ণনা
১৯৬. হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতমরিযাদায এৰ জাননতো অঞ্ঞা অগ্গমগ্গপঞ্ঞা, তস্সা ফলভাৰতো অগ্গফলপঞ্ঞা তংসহগতা সম্মাসঙ্কপ্পাদযো চ অঞ্ঞাতি ৰুত্তাতি আহ ‘‘অঞ্ঞং ব্যাকরিংসূতি অরহত্তং ব্যাকরিংসূ’’তি. অরিযসাৰকস্স তাৰ নুপ্পজ্জতীতি পহীনাধিমানপচ্চযত্তা নুপ্পজ্জতি. সীলৰতোপি…পে… নুপ্পজ্জতি অকারকভাৰতো. তিলক্খণং আরোপেত্ৰাতি কলাপসম্মসনৰসেন তিলক্খণং আরোপেত্ৰা. আরদ্ধৰিপস্সকস্সাতি উদযব্বযানুপস্সনায আরদ্ধৰিপস্সকস্স. সুদ্ধসমথলাভী ৰিপস্সনায কম্মং অকত্ৰাপি কিলেসসমুদাচারং অপস্সন্তো কেৰলং অঞ্ঞাণবলেন ‘‘অরিযোহমস্মী’’তি মঞ্ঞতীতি আহ ‘‘সুদ্ধসমথলাভিং ৰা’’তি. ‘‘অরহা অহ’’ন্তি মঞ্ঞতি উচ্চৰালঙ্কৰাসী মহানাগত্থেরো ৰিয.
তলঙ্গরৰাসী ধম্মদিন্নত্থেরো কির নাম একো পভিন্নপ্পটিসম্ভিদো মহাখীণাসৰো মহতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স ওৰাদদাযকো অহোসি. সো একদিৰসং অত্তনো দিৰাট্ঠানে নিসীদিত্ৰা ‘‘কিন্নু খো অম্হাকং আচরিযস্স উচ্চৰালঙ্কৰাসীমহানাগত্থেরস্স সমণভাৰকিচ্চং মত্থকপ্পত্তং, নো’’তি আৰজ্জেন্তো পুথুজ্জনভাৰমেৰস্স দিস্ৰা ‘‘মযি অগচ্ছন্তে পুথুজ্জনকালকিরিযমেৰ করিস্সতী’’তি চ ঞত্ৰা ইদ্ধিযা ৰেহাসং উপ্পতিত্ৰা দিৰাট্ঠানে নিসিন্নস্স থেরস্স সমীপে ওরোহিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ৰত্তং দস্সেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. ‘‘কিং, আৰুসো ধম্মদিন্ন, অকালে আগতোসী’’তি চ ৰুত্তো ‘‘পঞ্হং, ভন্তে, পুচ্ছিতুং আগতোম্হী’’তি আহ. ততো ‘‘পুচ্ছাৰুসো, জানমানা কথযিস্সামা’’তি ৰুত্তো পঞ্হসহস্সং পুচ্ছি. থেরো পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং পঞ্হং অসজ্জমানোৰ কথেসি. ততো ‘‘অতিতিক্খং ৰো, ভন্তে, ঞাণং, কদা তুম্হেহি অযং ধম্মো অধিগতো’’তি ৰুত্তো ‘‘ইতো সট্ঠিৰস্সকালে, আৰুসো’’তি আহ. সমাধিম্হি, ভন্তে, ৰল়ঞ্জেথাতি. ন ইদং, আৰুসো, ভারিযন্তি. তেন হি, ভন্তে, একং হত্থিং মাপেথাতি. থেরো সব্বসেতং হত্থিং মাপেসি. ইদানি, ভন্তে, যথা অযং হত্থী অঞ্জিতকণ্ণো পসারিতনঙ্গুট্ঠো সোণ্ডং মুখে পক্খিপিত্ৰা ভেরৰং কোঞ্চনাদং করোন্তো তুম্হাকং অভিমুখং আগচ্ছতি, তথা নং করোথাতি. থেরো তথা কত্ৰা ৰেগেন আগচ্ছতো হত্থিস্স ভেরৰং আকারং দিস্ৰা উট্ঠায পলাযিতুং আরদ্ধো. তমেনং খীণাসৰত্থেরো হত্থং পসারেত্ৰা চীৰরকণ্ণে গহেত্ৰা ‘‘ভন্তে, খীণাসৰস্স সারজ্জং নাম হোতী’’তি আহ. সো তস্মিং কালে অত্তনো পুথুজ্জনভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অৰস্সযো মে, আৰুসো, ধম্মদিন্ন হোহী’’তি ৰত্ৰা পাদমূলে উক্কুটিকং নিসীদি. ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং অৰস্সযো ভৰিস্সামিচ্চেৰাহং আগতো, মা চিন্তযিত্থা’’তি কম্মট্ঠানং কথেসি. থেরো কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা চঙ্কমং ওরুয্হ ততিযে পদৰারে অগ্গফলং অরহত্তং পাপুণি. থেরো কির দোসচরিতো অহোসি.
অধিমানৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সৰিভঙ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা
১৯৭-১৯৮. যস্মা পনাতিআদি ‘‘অসন্তং অভূতং অসংৰিজ্জমান’’ন্তি এতেসং কারণৰচনং. তত্থ যন্তি যং উত্তরিমনুস্সধম্মং. অনভিজানন্তি অত্তনি অত্থিভাৰং অজানন্তো. সমুদাচরতীতি ‘‘অত্থি ময্হং এস ধম্মো’’তি কথেতি জানাপেতি ৰা. ‘‘অসন্তং অভূত’’ন্তি ইমস্স কারণৰচনং সন্তানে অনুপ্পন্নোতি. ঞাণেন চ অসচ্ছিকতোতি ইদং পন ‘‘অসংৰিজ্জমান’’ন্তি এতস্স কারণৰচনং. পকতিমনুস্সেহি উত্তরিতরানং বুদ্ধাদিউত্তমপুরিসানং অধিগমধম্মো উত্তরিমনুস্সধম্মোতি আহ ‘‘উত্তরিমনুস্সান’’ন্তিআদি. তন্তি উত্তরিমনুস্সধম্মং. অথ পদভাজনে বহুৰচননিদ্দেসো কস্মা কতোতি আহ ‘‘পদভাজনে পনা’’তিআদি. কিঞ্চাপি উত্তরিমনুস্সধম্মো অব্যাকতোপি হোতি, আরোগ্যট্ঠেন পন বাহিতিকসুত্তে ৰিয ‘‘কুসলে ধম্মে’’তি ৰুত্তং. অস্সাতি উত্তরিমনুস্সধম্মস্স. খণলযমুহুত্ত-সদ্দা অঞ্ঞত্থ ভিন্নত্থাপি হোন্তি, ইধ পন খণপরিযাযৰসেনেৰ ‘‘তং খণং তং লযং তং মুহুত্ত’’ন্তি পাল়িযং ৰুত্তং.
অধিগন্তব্বতো অধিগমো, ঝানাদি, অধিগমস্স পুচ্ছা অধিগমপুচ্ছা. তেনাহ ‘‘ঝানৰিমোক্খাদীসূ’’তিআদি. উপাযপুচ্ছাতি অধিগমুপাযপুচ্ছা. কিন্তীতি কেন পকারেন, কেন ৰিধিনাতি অত্থো. কতমেসং ত্ৰং ধম্মানং লাভীতি ইদং পন পুব্বে ‘‘কিং তে অধিগত’’ন্তি অনিদ্ধারিতভেদা ঝানাদিৰিসেসা পুচ্ছিতাতি ইদানি তেসং নিদ্ধারেত্ৰা পুচ্ছনাকারদস্সনং.
তস্মাতি যস্মা যথাৰুত্তেহি ছহাকারেহি অধিগমব্যাকরণং সোধেতব্বং, তস্মা. এত্তাৰতাৰাতি এত্তকেন ব্যাকরণমত্তেনেৰ ন সক্কাতব্বো. ব্যাকরণঞ্হি একচ্চস্স অযাথাৰতোপি হোতীতি. ইমেসু পন ছসু ঠানেসু সোধনত্থং ৰত্তব্বোতি যথা নাম জাতরূপপতিরূপকম্পি জাতরূপং ৰিয খাযতীতি জাতরূপং নিঘংসনতাপনচ্ছেদনেহি সোধেতব্বং, এৰমেৰ ইমেসু ইদানেৰ ৰুত্তেসু ছসু ঠানেসু পক্খিপিত্ৰা সোধনত্থং ৰত্তব্বো. ৰিমোক্খাদীসূতি আদি-সদ্দেন সমাধিসমাপত্তিঞাণদস্সনমগ্গভাৰনাফলসচ্ছিকিরিযাদিং সঙ্গণ্হাতি. পাকটো হোতীতি অধিগতৰিসেসস্স সতিসম্মোসাভাৰতো. সেসপুচ্ছাসুপি পাকটো হোতীতি পদে এসেৰ নযো.
সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতমগ্গেন পহীনকিলেসা পাকটা হোন্তীতি ইদং যেভুয্যৰসেন ৰুত্তং. কস্সচি হি অত্তনা অধিগতমগ্গৰজ্ঝকিলেসেসু সন্দেহো উপ্পজ্জতিযেৰ মহানামস্স সক্কস্স ৰিয. সো হি সকদাগামী সমানোপি ‘‘তস্স ময্হং, ভন্তে, এৰং হোতি ‘কো সু নাম মে ধম্মো অজ্ঝত্তং অপ্পহীনো, যেন মে একদা লোভধম্মাপি চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠন্তি, দোসধম্মাপি চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠন্তি, মোহধম্মাপি চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠন্তী’’’তি (ম. নি. ১.১৭৫) ভগৰন্তং পুচ্ছি. অযং কির রাজা সকদাগামিমগ্গেন লোভদোসমোহা নিরৰসেসা পহীযন্তীতি সঞ্ঞী অহোসি. কিং অরিযসাৰকস্স এৰং সন্দেহো উপ্পজ্জতীতি? আম উপ্পজ্জতি. কস্মা? পণ্ণত্তিযং অকোৰিদত্তা. ‘‘অযং কিলেসো অসুকমগ্গৰজ্ঝো’’তি ইমিস্সা পণ্ণত্তিযা অকোৰিদস্স হি অরিযসাৰকস্স এৰং হোতি. কিং তস্স পচ্চৰেক্খণা নত্থীতি? অত্থি, সা পন ন সব্বেসং পরিপুণ্ণা হোতি. একো হি পহীনকিলেসমেৰ পচ্চৰেক্খতি, একো অৰসিট্ঠকিলেসমেৰ, একো মগ্গমেৰ, একো ফলমেৰ, একো নিব্বানমেৰ. ইমাসু পন পঞ্চসু পচ্চৰেক্খণাসু একং ৰা দ্ৰে ৰা নো লদ্ধুং ন ৰট্টতি. ইতি যস্স পচ্চৰেক্খণা ন পরিপুণ্ণা, তস্স মগ্গৰজ্ঝকিলেসপণ্ণত্তিযং অকোৰিদত্তা এৰং হোতি. উগ্গহপরিপুচ্ছাকুসলাতি সজ্ঝাযমগ্গসংৰণ্ণনাসু নিপুণা.
যায পটিপদায যস্স অরিযমগ্গো আগচ্ছতি, সা পুব্বভাগপটিপত্তি আগমনপটিপদা. সোধেতব্বাতি সুদ্ধা উদাহু ন সুদ্ধাতি ৰিচারণৰসেন সোধেতব্বা. ন সুজ্ঝতীতি তত্থ তত্থ পমাদপটিপত্তিসব্ভাৰতো. অপনেতব্বোতি অত্তনো পটিঞ্ঞায অপনেতব্বো. ‘‘সুজ্ঝতী’’তি ৰত্ৰা সুজ্ঝনাকারং দস্সেতুং ‘‘দীঘরত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. পঞ্ঞাযতীতি এত্থাপি ‘‘যদী’’তি পদং আনেত্ৰা যদি সো ভিক্খু তায পটিপদায পঞ্ঞাযতীতি সম্বন্ধো. চতূসু পচ্চযেসু অলগ্গত্তা ‘‘আকাসে পাণিসমেন চেতসা’’তি ৰুত্তং. ৰুত্তসদিসন্তি তস্স ভিক্খুনো ব্যাকরণং ইমস্মিং সুত্তে ৰুত্তেন সদিসং, সমন্তি অত্থো.
খীণাসৰপটিপত্তিসদিসা পটিপদা হোতীতি দীঘরত্তং সুৰিক্খম্ভিতকিলেসত্তা. খীণাসৰস্স নাম…পে… ন হোতীতি পহীনৰিপল্লাসত্তা জীৰিতনিকন্তিযা চ অভাৰতো ন হোতি. পুথুজ্জনস্স পন অপ্পহীনৰিপল্লাসত্তা জীৰিতনিকন্তিসব্ভাৰতো চ অপ্পমত্তকেনপি হোতি.
তত্রিমানি ৰত্থূনি – দীঘভাণকঅভযত্থেরো কির একং পিণ্ডপাতিকং পরিগ্গহেতুং অসক্কোন্তো দহরস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো তং নহাযমানং কল্যাণীনদীমুখদ্ৰারে নিমুজ্জিত্ৰা পাদে অগ্গহেসি. পিণ্ডপাতিকো ‘‘কুম্ভীলো’’তি সঞ্ঞায মহাসদ্দং অকাসি, তদা নং ‘‘পুথুজ্জনো’’তি জানিংসু. চন্দমুখতিস্সরাজকালে পন মহাৰিহারে সঙ্ঘত্থেরো খীণাসৰো দুব্বলচক্খুকো ৰিহারেযেৰ অচ্ছতি. তং রাজা ‘‘থেরং পরিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ভিক্খূসু ভিক্খাচারং গতেসু অপ্পসদ্দো উপসঙ্কমিত্ৰা সপ্পো ৰিয পাদে অগ্গহেসি. থেরো সিলাথম্ভো ৰিয নিচ্চলো হুত্ৰা ‘‘কো এত্থা’’তি আহ. অহং, ভন্তে, তিস্সোতি. সুগন্ধং ৰাযসি নো তিস্সাতি. এৰং খীণাসৰস্স ভযং নাম নত্থি. একচ্চো পন পুথুজ্জনোপি অতিসূরো হোতি নিব্ভযো, সো রজনীযেন আরম্মণেন পরিগ্গণ্হিতব্বো. ৰসভরাজাপি হি একং থেরং পরিগ্গণ্হমানো ঘরে নিসীদাপেত্ৰা তস্স সন্তিকে বদরসাল়ৰং মদ্দমানো নিসীদি. মহাথেরস্স খেল়ো চলিতো, থেরস্স পুথুজ্জনভাৰো আৰিভূতো. খীণাসৰস্স হি রসতণ্হা নাম সুপ্পহীনা, দিব্বেসুপি রসেসু নিকন্তি নাম ন হোতি. তস্মা ইমেহি উপাযেহি পরিগ্গহেত্ৰা সচস্স ভযং ৰা ছম্ভিতত্তং ৰা রসতণ্হা ৰা উপ্পজ্জতি, ‘‘ন ত্ৰং অরহা’’তি অপনেতব্বো.
অসন্তগুণসম্ভাৰনলক্খণা পাপিচ্ছাতি আহ – ‘‘যা সা ইধেকচ্চো…পে… আদিনা নযেনা’’তি. আদি-সদ্দেন ‘‘অস্সদ্ধো সমানো ‘সদ্ধোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অপ্পস্সুতোৰ সমানো ‘বহুস্সুতোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, সঙ্গণিকারামোৰ সমানো ‘পৰিৰিত্তোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, কুসীতোৰ সমানো ‘আরদ্ধৰীরিযোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, মুট্ঠস্সতীৰ সমানো ‘উপট্ঠিতস্সতীতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অসমাহিতোৰ সমানো ‘সমাহিতোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, দুপ্পঞ্ঞোৰ সমানো ‘পঞ্ঞৰাতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অখীণাসৰোৰ সমানো ‘খীণাসৰোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, যা এৰরূপা ইচ্ছা ইচ্ছাগতা পাপিচ্ছতা রাগো সারাগো চিত্তস্স সারাগো, অযং ৰুচ্চতি পাপিচ্ছতা’’তি (ৰিভ. ৮৫১) এৰং ৰুত্তং পাল়িপদেসং সঙ্গণ্হাতি. পাপিকাযাতি লামিকায ইচ্ছায. অপকতোতি পাপিকায ইচ্ছায সম্মাআজীৰতো অপেতো কতোতি ইচ্ছায অপকতো. তথাভূতো চ মিচ্ছাজীৰেন অভিভূতো পরাজিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘অভিভূতো পরাজিতো’’তি.
সামঞ্ঞং দুপ্পরামট্ঠং নিরযাযুপকড্ঢতীতি যথা কুসো যেন দুগ্গহিতো, তস্স হত্থং অনুকন্ততি ফালেতি, এৰমেৰ সমণধম্মসঙ্খাতং সামঞ্ঞম্পি খণ্ডসীলাদিতায দুপ্পরামট্ঠং নিরযায উপকড্ঢতি, নিরযে নিব্বত্তাপেতীতি অত্থো. সিথিলোতি ওলীযিত্ৰা করণেন সিথিলগ্গাহেন কতো. পরিব্বাজোতি খণ্ডাদিভাৰপ্পত্তো সমণধম্মো. ভিয্যো আকিরতে রজন্তি অব্ভন্তরে ৰিজ্জমানং রাগরজাদিং এৰরূপো সমণধম্মো অপনেতুং ন সক্কোতি, অথ খো তস্স উপরি অপরম্পি রাগরজাদিং আকিরতীতি অত্থো. ভিক্খুভাৰোতি পারাজিকং আপজ্জিত্ৰা ‘‘সমণো অহ’’ন্তি পটিজাননতো ৰোহারমত্তসিদ্ধো ভিক্খুভাৰো. অজানমেৰাতি পাঠে এৰাতি অৰধারণত্থে নিপাতো. অজানমেৰন্তি পাঠে পন এৰং জানামি এৰং পস্সামীতি অৰচন্তি যোজেতব্বং.
পদভাজনীযৰণ্ণনা
১৯৯. অসুভজ্ঝানাদীনীতি আদি-সদ্দেন কাযগতাসতিজ্ঝানঞ্চ কসিণজ্ঝানঞ্চ সঙ্গণ্হাতি. তেন ‘‘কাযগতাসতিজ্ঝানং পথৰীকসিণজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তিআদিং ৰদন্তোপি পারাজিকোৰ হোতীতি ৰেদিতব্বং. ৰিমোক্খোতি এত্থ ৰি-সদ্দো ৰিসেসত্থো ৰিৰিধত্থো ৰাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সুট্ঠু মুত্তো’’তিআদি. ৰিমোক্খোতি চত্তারো অরিযমগ্গা. তস্স সগুণতো সুঞ্ঞতাদিনামলাভং দস্সেন্তো আহ ‘‘সো পনায’’ ন্তিআদি. মগ্গো হি নাম পঞ্চহি কারণেহি নামং লভতি সরসেন ৰা পচ্চনীকেন ৰা সগুণেন ৰা আরম্মণেন ৰা আগমনেন ৰা. সচে হি সঙ্খারুপেক্খা অনিচ্চতো সঙ্খারে সম্মসিত্ৰা ৰুট্ঠাতি, অনিমিত্তৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি, সচে দুক্খতো সম্মসিত্ৰা ৰুট্ঠাতি, অপ্পণিহিতৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি, সচে অনত্ততো সম্মসিত্ৰা ৰুট্ঠাতি, সুঞ্ঞতৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি, ইদং সরসতো নামং নাম. যস্মা পনেস অনিচ্চানুপস্সনায সঙ্খারানং ঘনৰিনিব্ভোগং কত্ৰা নিচ্চনিমিত্তধুৰনিমিত্তসস্সতনিমিত্তানি পজহন্তো আগতো, তস্মা অনিমিত্তো. দুক্খানুপস্সনায পন সুখসঞ্ঞং পহায পণিধিং পত্থনং সুক্খাপেত্ৰা আগতত্তা অপ্পণিহিতো. অনত্তানুপস্সনায অত্তসত্তপুগ্গলসঞ্ঞং পহায সঙ্খারানং সুঞ্ঞতো দিট্ঠত্তা সুঞ্ঞতোতি ইদং পচ্চনীকতো নামং নাম.
রাগাদীহি পনেস সুঞ্ঞতত্তা সুঞ্ঞতো. রূপনিমিত্তাদীনং রাগনিমিত্তাদীনংযেৰ ৰা অভাৰেন অনিমিত্তো. রাগাদিপণিধিআদীনং অভাৰতো অপ্পণিহিতোতি ইদমস্স সগুণতো নামং. স্ৰাযং সুঞ্ঞতং অনিমিত্তং অপ্পণিহিতঞ্চ নিব্বানং আরম্মণং করোতীতি সুঞ্ঞতো অনিমিত্তো অপ্পণিহিতোতি ৰুচ্চতি, ইদমস্স আরম্মণতো নামং. আগমনং পন দুৰিধং ৰিপস্সনাগমনং মগ্গাগমনঞ্চ. তত্থ মগ্গে ৰিপস্সনাগমনং লব্ভতি, ফলে মগ্গাগমনং. অনত্তানুপস্সনা হি সুঞ্ঞতা নাম, সুঞ্ঞতৰিপস্সনায মগ্গো সুঞ্ঞতো. অনিচ্চানুপস্সনা অনিমিত্তা নাম, অনিমিত্তৰিপস্সনায মগ্গো অনিমিত্তো. ইদং পন নামং ন অভিধম্মপরিযাযেন লব্ভতি. তথা হি তং সঙ্খারনিমিত্তস্স অৰিজহনতো ন নিপ্পরিযাযেন অনিমিত্তং, সুত্তন্তপরিযাযেন পন লব্ভতি. তত্র হি গোত্রভুঞাণং অনিমিত্তং নিব্বানং আরম্মণং কত্ৰা অনিমিত্তনামকং হুত্ৰা সযং আগমনিযট্ঠানে ঠত্ৰা মগ্গস্স নামং দেতীতি ৰদন্তি, তেন মগ্গো অনিমিত্তোতি ৰুত্তো. মগ্গাগমনেন পন ফলং অনিমিত্তন্তি যুজ্জতিযেৰ. দুক্খানুপস্সনা সঙ্খারেসু পণিধিং সুক্খাপেত্ৰা আগতত্তা অপ্পণিহিতা নাম, অপ্পণিহিতৰিপস্সনায মগ্গো অপ্পণিহিতো, অপ্পণিহিতমগ্গস্স ফলং অপ্পণিহিতং. এৰং ৰিপস্সনা অত্তনো নামং মগ্গস্স দেতি, মগ্গো ফলস্সাতি ইদং আগমনতো নামং. সুঞ্ঞত্তাতি ৰিৰিত্তত্তা. ন হি মগ্গে রাগাদযো সন্তি, উপরূপরি উপ্পজ্জনকরাগাদীনং কারণত্তা রাগাদযো নিমিত্তন্তি আহ ‘‘রাগদোসমোহনিমিত্তেহী’’তি. সৰিগ্গহানং ৰিয উপট্ঠানম্পেত্থ নিমিত্তন্তি ৰদন্তি. রাগাদযোৰ পৰত্তিট্ঠানট্ঠেন পণিধীতি আহ ‘‘রাগদোসমোহপণিধীন’’ন্তি.
ৰত্থুৰিজ্জাদিং সন্ধায অৰচনতো ‘‘ৰিজ্জানং লাভীম্হী’’তি ৰুত্তেপি হোতি. একেককোট্ঠাসৰসেনাতি সতিপট্ঠানচতুক্কাদিএকেককোট্ঠাসৰসেন. কিঞ্চাপি মহাঅট্ঠকথাযম্পি একেককোট্ঠাসৰসেনেৰ দস্সিতং, তত্থ পন ‘‘লোকুত্তরানং সতিপট্ঠানান’’ন্তিআদিনা পচ্চেকং লোকুত্তর-সদ্দং যোজেত্ৰা একেককোট্ঠাসৰসেনেৰ ৰুত্তং, ইধ লোকুত্তর-সদ্দেন ৰিনাতি অযমেত্থ ৰিসেসো. তত্থাতি তেসু কোট্ঠাসেসু.
ননু চ ‘‘কিলেসপ্পহানমেৰা’’তি কস্মা ৰুত্তং. ন হি কিলেসানং পহানমত্তং উত্তরিমনুস্সধম্মো হোতীতি যো ৰদেয্য, তং সন্ধায কিলেসপ্পহানস্স মগ্গকিচ্চত্তা কিচ্চৰসেন মগ্গো দীপিতোতি দস্সেতুং ‘‘তং পনা’’তিআদি ৰুত্তং. কামরাগং সন্ধায ‘‘ততিযমগ্গেন হি রাগদোসানং পহান’’ন্তি ৰুত্তং, ন পন রূপরাগঅরূপরাগে সন্ধায. ন হি তে তেন পহীযন্তি চতুত্থমগ্গেন পহাতব্বত্তা.
রাগা চিত্তং ৰিনীৰরণতাতি রাগা চিত্তস্স ৰিনীৰরণতাতি ৰুত্তং হোতি. রাগা ৰিমুত্তস্স চিত্তস্স তস্সেৰ রাগনীৰরণস্স অভাৰেন ৰিগতনীৰরণত্তা ৰিনীৰরণতাতি অত্থো ৰেদিতব্বো. এস নযো সেসেসুপি.
যা চ পঞ্চ ৰিজ্জাতি যোজেতব্বং. নিব্বট্টিতলোকুত্তরত্তাতি ৰিসুংযেৰ লোকতো অপগতলোকুত্তরত্তা. যথা ৰিনা লোকুত্তর-সদ্দেন ‘‘সতিপট্ঠানাদীনং লাভীম্হী’’তি ৰুত্তেপি পারাজিকং হোতি, এৰমিধাপি ‘‘অত্থপটিসম্ভিদায লাভীম্হীতি ৰুত্তেপি হোতিযেৰা’’তি ৰত্তুং যুজ্জতি. কিঞ্চাপি যুজ্জতি, অথ খো মহাঅট্ঠকথাযং ৰিভাগেন ৰুত্তত্তা ন সক্কা এৰমিদং ৰত্তুন্তি দস্সেতুং ‘‘মহাঅট্ঠকথাযং পন…পে… ন সক্কা অঞ্ঞং পমাণং কাতু’’ন্তি ৰুত্তং. তম্পি তত্থেৰ পটিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো.
সুদ্ধিকৰারকথাৰণ্ণনা
২০০. উল্লপনাকারন্তি সমাপজ্জিন্তিআদিউল্লপনাকারং. আপত্তিভেদন্তি ‘‘ন পটিৰিজানন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তিআদিআপত্তিভেদং. পুন আনেত্ৰা পঠমজ্ঝানাদীহি ন যোজিতন্তি এত্থ ‘‘পঠমজ্ঝানেনা’’তি পাঠোতি গণ্ঠিপদে ৰুত্তং, তদেৰ যুত্তং.
কত্তুসাধনোপি ভণিত-সদ্দো হোতীতি আহ ‘‘অথ ৰা’’তিআদি. যেন চিত্তেন মুসা ভণতি, তেনেৰ চিত্তেন ন সক্কা ‘‘মুসা ভণামী’’তি জানিতুং, অন্তরন্তরা পন অঞ্ঞেন চিত্তেন ‘‘মুসা ভণামী’’তি জানাতীতি ৰুত্তং ‘‘ভণন্তস্স হোতি মুসা ভণামী’’তি. অযমেত্থ অত্থো দস্সিতোতি তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মুসাৰাদোতি অযমেত্থ অত্থো দস্সিতো. ন সক্কা ন ভৰিতুন্তি পুব্বভাগতো পট্ঠায আভোগং কত্ৰা ভণিতত্তা ন সক্কা ন ভৰিতুং. আপত্তিযা ন কারেতব্বোতি পুব্বভাগক্খণে ‘‘মুসা ভণিস্সামী’’তি আভোগং ৰিনা সহসা ভণন্তস্স ৰচনক্খণে ‘‘মুসা এত’’ন্তি উপট্ঠিতেপি নিৰত্তেতুমসক্কুণেয্যতায অৰিসযভাৰতো আপত্তিযা ন কারেতব্বো. দৰাতি সহসা. রৰাতি অঞ্ঞং ৰত্তুকামস্স খলিত্ৰা অঞ্ঞভণনং.
তং জানাতীতি তংঞাণং, তস্স ভাৰো তংঞাণতা, ঞাণস্স অত্থসংৰেদনন্তি অত্থো. ঞাণসমোধানন্তি ঞাণস্স বহুভাৰো, একচিত্তুপ্পাদে অনেকঞাণতাতি অত্থো. ন হি সক্কা…পে… জানিতুন্তি আরম্মণকরণস্স অভাৰতো ৰুত্তং. অসম্মোহাৰবোধো চ ঈদিসস্স ঞাণস্স নত্থি, ‘‘ভণিস্সামী’’তি পৰত্তচিত্তং ‘‘ভণামী’’তি পৰত্তচিত্তস্স পচ্চযো হুত্ৰা নিরুজ্ঝতি, তঞ্চ ‘‘ভণিত’’ন্তি পৰত্তচিত্তস্স পচ্চযো হুত্ৰাতি আহ – ‘‘পুরিমং পুরিমং পন…পে… নিরুজ্ঝতী’’তি. তস্মিং পুব্বভাগে সতি ‘‘সেসদ্ৰযং ন হেস্সতী’’তি এতং নত্থি, অৰস্সং হোতিযেৰাতি ৰুত্তং হোতি, ভণিস্সামীতি পুব্বভাগে সতি ‘‘ভণামি ভণিত’’ন্তি এতং দ্ৰযং ন ন হোতি, হোতিযেৰাতি অধিপ্পাযো. একং ৰিয পকাসতীতি অনেকক্খণে উপ্পন্নম্পি চিত্তং একক্খণে উপ্পন্নসদিসং হুত্ৰা পকাসতি. সমাপজ্জিন্তিআদীনীতি আদি-সদ্দেন সমাপজ্জামি, সমাপন্নোতি ইমানি দ্ৰে সঙ্গণ্হাতি. তত্থ সমাপজ্জিং, সমাপন্নোতি ইমেসং অসতিপি কালনানত্তে ৰচনৰিসেসং সন্ধায ৰিসুং গহণং.
২০৭. সকভাৰপরিচ্চজনৰসেনাতি অত্তনো সন্তকভাৰস্স পরিচ্চজনৰসেন. মগ্গুপ্পত্তিতো পুব্বে ৰিয ‘‘সরাগো সদোসো’’তি ৰত্তব্বতাভাৰতো চত্তম্পি কেচি গণ্হন্তি, নযিদমেৰন্তি দস্সনত্থং ‘‘ৰন্তো’’তি ৰুত্তং. ন হি যং যেন ৰন্তং, সো পুন তং আদিযতি. তেনাহ ‘‘অনাদিযনভাৰদস্সনৰসেনা’’তি. ৰন্তম্পি কিঞ্চি সন্ততিলগ্গং সিযা, নযিদমেৰন্তি দস্সনত্থং ‘‘মুত্তো’’তি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘সন্ততিতো ৰিমোচনৰসেনা’’তি. মুত্তম্পি কিঞ্চি মুত্তবন্ধনং ৰিয ফলং কুহিঞ্চি তিট্ঠতি, ন এৰমিদন্তি দস্সনত্থং ‘‘পহীনো’’তি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘ক্ৰচি অনৰট্ঠানদস্সনৰসেনা’’তি. যথা কিঞ্চি দুন্নিস্সট্ঠং পুন আদায সম্মদেৰ নিস্সট্ঠং পটিনিস্সট্ঠন্তি ৰুচ্চতি, এৰং ৰিপস্সনায নিস্সট্ঠং আদিন্নসদিসং মগ্গেন পহীনং পটিনিস্সট্ঠং নাম হোতীতি দস্সনত্থং ‘‘পটিনিস্সট্ঠো’’তি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘আদিন্নপুব্বস্স পটিনিস্সগ্গদস্সনৰসেনা’’তি. উক্খেটিতোতি উত্তাসিতো, উত্তাসেত্ৰা পলাপিতোতি ৰুত্তং হোতি. যো চ উত্তাসেত্ৰা পলাপিতো, ন পুন সো তং ঠানং আগচ্ছতীতি আহ ‘‘পুন অনল্লীযনভাৰদস্সনৰসেনা’’তি, পুন আগন্ত্ৰা সন্তানে অনুপ্পত্তিভাৰদস্সনৰসেনাতি অত্থো. খিট-সদ্দং সদ্দসত্থৰিদূ উত্তাসত্থে পঠন্তীতি আহ – ‘‘স্ৰাযমত্থো সদ্দসত্থতো পরিযেসিতব্বো’’তি. অণুযেৰ অণুসহগতং, অতিখুদ্দকন্তি ৰুত্তং হোতি.
সুদ্ধিকৰারকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ৰত্তুকামৰারকথাৰণ্ণনা
২১৫. কেৰলঞ্হিযন্তি কেৰলঞ্হি অযং. ‘‘ৰারো’’তি অজ্ঝাহরিতব্বং. তঙ্খণঞ্ঞেৰ জানাতীতি ‘‘পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তিআদিম্হি ৰুত্তে তদত্থস্স পকতিযা ৰিজাননলক্খণং সন্ধায ৰুত্তং. এৰং পন ৰচীভেদং অকত্ৰা পক্কমনাদীসু অঞ্ঞতরো ভিক্খু ‘‘মং অরহাতি জানাতূ’’তি তম্হা আৰাসা পঠমং পক্কমতীতি আগতৰত্থুম্হি ৰিয তস্মিং খণে অৰিদিতেপি নিক্খন্তমত্তে পারাজিকং. জাননলক্খণন্তি ‘‘তঙ্খণে জাননং নাম ঈদিস’’ন্তি ৰুত্তলক্খণং. ৰিঞ্ঞত্তিপথেতি কাযৰচীৰিঞ্ঞত্তীনং গহণযোগ্গে পদেসে, পকতিচক্খুনা পকতিসোতেন চ দট্ঠুং সোতুঞ্চ অরহট্ঠানেতি ৰুত্তং হোতি. তেন ৰিঞ্ঞত্তিপথং অতিক্কমিত্ৰা ঠিতো চে কোচি দিব্বেন চক্খুনা দিব্বায চ সোতধাতুযা দিস্ৰা সুত্ৰা চ জানাতি, ন পারাজিকন্তি দীপেতি. অস্সুতপুব্বস্স ‘‘কিমিদং ৰুত্ত’’ন্তি সংসযুপ্পত্তিসব্ভাৰতো ‘‘সুতং হোতী’’তি ৰুত্তং. পঠমং ৰচনমত্তং অস্সুতপুব্বেনপি ‘‘পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘কিমিদ’’ন্তি সন্দেহং অনুপ্পাদেত্ৰা ‘‘ঝানং নাম কিরেস সমাপজ্জী’’তি এত্তকমত্তেপি ঞাতে পারাজিকং হোতিযেৰ.
অনাপত্তিভেদকথাৰণ্ণনা
২২২. অনুল্লপনাধিপ্পাযস্সাতি অতিক্কমিত্ৰা অৰত্তুকামস্স, ‘‘উত্তরিমনুস্সধম্মো অয’’ন্তি অসল্লক্খেন্তস্সাতি অধিপ্পাযো. সরূপতো পন ‘‘অনাপত্তি ভিক্খু অনুল্লপনাধিপ্পাযস্সা’’তি ৰিনীতৰত্থূসু তত্থ তত্থ আগতৰত্থুৰসেন ৰেদিতব্বো. ‘‘উত্তরিমনুস্সধম্মো অয’’ন্তি অসল্লক্খেত্ৰা ৰদন্তোপি ৰোহারতো অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তস্সা’’তি.
পদভাজনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভাযন্তোপীতি ‘‘ইমস্স মযি নত্থিভাৰং অঞ্ঞেপি জানন্তা অত্থি নু খো’’তি ভাযন্তোপি.
ৰিনীতৰত্থুৰণ্ণনা
২২৩. সেক্খভূমিযন্তি ইমিনা ঝানভূমিম্পি সঙ্গণ্হাতি. তিণ্ণং ৰিৰেকানন্তি কাযচিত্তউপধিৰিৰেকানং.
পিণ্ডায চরণস্স ভোজনপরিযোসানত্তা ৰুত্তং ‘‘যাৰ ভোজনপরিযোসান’’ন্তি. ভুত্ৰা আগচ্ছন্তস্সপি পুন ৰুত্তনযেনেৰ সম্ভাৰনিচ্ছায চীৰরসণ্ঠপনাদীনি করোন্তস্স দুক্কটমেৰ.
২২৫. আরাধনীযো, আৰুসো, ধম্মো আরদ্ধৰীরিযেনাতি ৰত্থুদ্ৰযং একসদিসম্পি দ্ৰীহি ভিক্খূহি ৰিসুং ৰিসুং আরোচিতত্তা ভগৰতা ৰিনিচ্ছিনিতং সব্বম্পি ৰিনীতৰত্থূসু আরোপেতব্বন্তি পাল়িযং আরোপিতং.
২২৬. পসাদভঞ্ঞন্তি কেৰলং পসাদমত্তেন ভণনং, ন পন ‘‘সভাৰতো এতে অরহন্তোযেৰা’’তি চিন্তেত্ৰা. তেনেৰেত্থ অনাপত্তি ৰুত্তা. যদি পন ‘‘এতে সভাৰতো অরহন্তোযেৰা’’তি মঞ্ঞমানো ‘‘আযন্তু ভোন্তো অরহন্তো’’তিআদীনি ৰদতি, ন সম্পটিচ্ছিতব্বং.
২২৭. পদসা গমনং সন্ধায কতিকায কতত্তা ‘‘যানেন ৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ ৰিজ্জামযিদ্ধিং সন্ধায ‘‘ইদ্ধিযা’’তি ৰুত্তং. অঞ্ঞমঞ্ঞং রক্খন্তীতি ‘‘যো ইমম্হা আৰাসা পঠমং পক্কমিস্সতি, তং মযং ‘অরহা’তি জানিস্সামা’’তি এৰং কতিকায কতত্তা অপুব্বাচরিমং অসুদ্ধচিত্তেন গচ্ছন্তাপি সহ নিক্খন্তভাৰতো অঞ্ঞমঞ্ঞং রক্খন্তি. কেচি পন ‘‘হত্থপাসং অৰিজহিত্ৰা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থং গণ্হন্তো ৰিয গচ্ছন্তোপি ‘উট্ঠেথ গচ্ছাম, এথ গচ্ছামা’তি এৰং সংৰিদহিত্ৰা গমনে পুব্বাপরং গচ্ছন্তোপি নাপজ্জতী’’তি ৰদন্তি. এতং পন অধম্মিকং কতিকৰত্তন্তি ‘‘ইধ অরহন্তোযেৰ ৰসন্তূতি যদি ভিক্খূ কতিকং করোন্তি, এতং অধম্মিকং কতিকৰত্ত’’ন্তি চূল়গণ্ঠিপদে ৰুত্তং. হেট্ঠা ৰুত্তং পন সব্বম্পি কতিকৰত্তং সন্ধায এতং ৰুত্তন্তি অম্হাকং খন্তি, ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বং. নানাৰেরজ্জকাতি নানাজনপদৰাসিনো. সঙ্ঘলাভোতি যথাৰুড্ঢং অত্তনো পাপুণনকোট্ঠাসো. অযঞ্চ পটিক্খেপো ইমিনাৰ নীহারেন বহিসীমট্ঠানং অৰিসেসেন সঙ্ঘলাভস্স সামিভাৰাপাদনং সন্ধায কতো. ৰিসেসতো পন বহিসীমট্ঠানম্পি পরিচ্ছিন্দিত্ৰা একেককোট্ঠাসতো ‘‘এত্তকং দাতুং, ঈদিসং ৰা দাতুং, এত্তকানং ৰা দাতুং, ঈদিসস্স ৰা দাতুং রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি অপলোকনকম্মং কত্ৰা দাতুং ৰট্টতি.
২২৮. আযস্মা চ লক্খণোতিআদীসু কো পনাযস্মা লক্খণো, কস্মা চস্স লক্খণোতি নামং অহোসি, কো চাযস্মা মহামোগ্গল্লানো, কস্মা চ সিতং পাত্ৰাকাসীতি তং সব্বং পকাসেতুং ‘‘য্ৰায’’ন্তিআদি আরদ্ধং. লক্খণসম্পন্নেনাতি পুরিসলক্খণসম্পন্নেন. ব্রহ্মসমেনাতি ব্রহ্মত্তভাৰসমেন. ঈসকং হসিতং সিতন্তি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘মন্দহসিত’’ন্তি. অট্ঠিকসঙ্খলিকন্তি নযিদং অৰিঞ্ঞাণকং অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তং, অথ খো একো পেতোতি আহ ‘‘পেতলোকে নিব্বত্তং সত্ত’’ন্তি. এতে অত্তভাৰাতি পেতত্তভাৰা. ন আপাথং আগচ্ছন্তীতি দেৰত্তভাৰা ৰিয পকতিযা আপাথং ন আগচ্ছন্তি. তেসং পন রুচিযা আপাথং আগচ্ছেয্যুং. মনুস্সানং দুক্খাভিভূতানং অনাথভাৰদস্সনপদট্ঠানা করুণাতি আহ ‘‘কারুঞ্ঞে কত্তব্বে’’তি. অত্তনো চ সম্পত্তিং বুদ্ধঞাণস্স চ সম্পত্তিন্তি পচ্চেকং সম্পত্তি-সদ্দো যোজেতব্বো. তদুভযং ৰিভাৰেতুং ‘‘তঞ্হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ‘‘অত্তনো চ সম্পত্তিং অনুস্সরিত্ৰা সিতং পাত্ৰাকাসী’’তি পদং আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বং. ধম্মধাতূতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং সন্ধায ৰদতি, ধম্মধাতূতি ৰা ধম্মানং সভাৰো. উপপত্তীতি জাতি. উপপত্তিসীসেন হি তথারূপং অত্তভাৰং ৰদতি. দুস্সদ্ধাপযা হোন্তি, তদস্স তেসং দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. দুস্সদ্ধাপযাতি ইদঞ্চ ন লক্খণত্থেরং সন্ধায ৰুত্তং, যে পন সুণন্তি ‘‘এৰং কির ৰুত্ত’’ন্তি, তে সন্ধায. অথ লক্খণত্থেরো কস্মা ন অদ্দস, কিমস্স দিব্বচক্খু নত্থীতি? নো নত্থি, মহামোগ্গল্লানো পন আৰজ্জেন্তো অদ্দস, ইতরো অনাৰজ্জনেন ন অদ্দস.
ৰিতুডেন্তীতি ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা ডেন্তি, অসিধারূপমেহি তিখিণেহি লোহতুণ্ডকেহি ৰিজ্ঝিত্ৰা ৰিজ্ঝিত্ৰা ইতো চিতো চ গচ্ছন্তীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা গচ্ছন্তী’’তি. ‘‘ৰিতুদন্তী’’তি ৰা পাঠো. ফাসুল়ন্তরিকাহীতি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৰচনং. লোহতুণ্ডকেহীতি লোহসলাকাসদিসেহি, কাল়লোহমযেহেৰ ৰা তুণ্ডকেহি. পসাদুস্সদাতি ইমিনা অট্ঠিসঙ্ঘাতমত্তং হুত্ৰা পঞ্ঞাযমানানম্পি কাযপ্পসাদস্স বলৰভাৰং দস্সেতি. পক্কগণ্ডসদিসাতি ইমিনা পন অতিৰিয মুদুসভাৰতং দস্সেতি. অচ্ছরিযং ৰতাতি গরহনচ্ছরিযং নামেতং.
চক্খুভূতাতি সম্পত্তদিব্বচক্খুকা, লোকস্স চক্খুভূতাতি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যত্রাতি হেতুঅত্থে নিপাতোতি আহ ‘‘যত্রাতি কারণৰচন’’ন্তি. অপ্পমাণে সত্তনিকাযে, তে চ খো ৰিভাগেন কামভৰাদিভেদে ভৰে, নিরযাদিভেদা গতিযো, নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীআদিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, তথারূপে সত্তাৰাসে চ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্চ মে উপনেতুং পচ্চক্খং করোন্তেন.
গোঘাতকোতি গুন্নং অভিণ্হং হননকো. তেনাহ ‘‘ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা’’তি. তস্সাতি গুন্নং হননকম্মস্স. অপরাপরিযকম্মস্সাতি অপরাপরিযৰেদনীযকম্মস্স. বলৰতা গোঘাতককম্মেন ৰিপাকে দীযমানে অলদ্ধোকাসং অপরাপরিযৰেদনীযং, তস্মিং ৰিপক্কৰিপাকে ইদানি লদ্ধোকাসং ‘‘অৰসেসকম্ম’’ন্তি ৰুত্তং. কম্মসভাগতাযাতি কম্মস্স সভাগভাৰেন সদিসভাৰেন. আরম্মণসভাগতাযাতি আরম্মণস্স সভাগভাৰেন সদিসভাৰেন. যাদিসে হি আরম্মণে পুব্বে তং কম্মং তস্স চ ৰিপাকো পৰত্তো, তাদিসেযেৰ আরম্মণে ইদং কম্মং ইমস্স ৰিপাকো চ পৰত্তোতি কত্ৰা ৰুত্তং ‘‘তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেনা’’তি. ভৰতি হি তংসদিসেপি তব্বোহারো যথা সো এৰ তিত্তিরো, তানিযেৰ ওসধানীতি. যস্মা কম্মসরিক্খকৰিসযে ‘‘কম্মং ৰা কম্মনিমিত্তং ৰা’’তি দ্ৰযমেৰ ৰুত্তং, যস্মা চ গতিনিমিত্তং ৰিয কম্মং কম্মনিমিত্তঞ্চ কম্মতো ভিন্নং ৰিসুং হুত্ৰা ন তিট্ঠতি, তস্মা সরিক্খকৰিপাকদানস্স কারণভাৰতো যত্থ কম্মসরিক্খকেন ৰিপাকেন ভৰিতব্বং, তত্থ কম্মং ৰা কম্মনিমিত্তং ৰা গহেত্ৰা পটিসন্ধি হোতীতি ৰদন্তি. তেনেৰাহ – ‘‘তস্স কির…পে… নিমিত্তং অহোসী’’তি. তত্থ নিমিত্তং অহোসীতি পুব্বে কতূপচিতস্স পেতূপপত্তিনিব্বত্তনৰসেন কতোকাসস্স তস্স কম্মস্স নিমিত্তভূতং ইদানি তথা উপট্ঠহন্তং তস্স ৰিপাকস্স নিমিত্তং আরম্মণং অহোসি. সোতি গোঘাতকো. অট্ঠিকসঙ্খলিকপেতো জাতো কম্মসরিক্খকৰিপাকৰসেন.
২২৯. পেসিযো কত্ৰাতি গাৰিং ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা গোমংসং ফালেত্ৰা পেসিযো কত্ৰা. সুক্খাপেত্ৰাতি কালন্তরং ঠপনত্থং সুক্খাপেত্ৰা. সুক্খাপিতমংসপেসীনঞ্হি ৰল্লূরসমঞ্ঞাতি. নিপ্পক্খচম্মেতি ৰিগতপক্খচম্মে. উরব্ভে হন্তীতি ওরব্ভিকো. এল়কেতি অজে. নিৰাপপুট্ঠেতি অত্তনা দিন্ননিৰাপেন পোসিতে অসিনা ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা ৰিক্কিণন্তো. একং মিগন্তি দীপকমিগং. কারণাহীতি যাতনাহি. ঞত্ৰাতি কম্মট্ঠানং ঞত্ৰা. পেসুঞ্ঞুপসংহারৰসেন ইতো সুতং অমুত্র, অমুত্র ৰা সুতং ইধ সূচেতীতি সূচকো. অনযব্যসনং পাপেসি মনুস্সেতি সম্বন্ধো.
ৰিনিচ্ছযামচ্চোতি রঞ্ঞা অড্ডকরণে ঠপিতো ৰিনিচ্ছযমহামত্তো. সো হি গামজনকাযং কূটট্ঠেন ৰঞ্চেতীতি ‘‘গামকূটো’’তি ৰুচ্চতি. কেচি ‘‘তাদিসোযেৰ গামজেট্ঠকো গামকূটো’’তি ৰদন্তি. সমেন ভৰিতব্বং ধম্মট্ঠোতি ৰত্তব্বতো. রহস্সঙ্গে নিসীদনৰসেন ৰিসমা নিসজ্জা অহোসি. ফুসন্তোতি থেয্যায ফুসন্তো.
২৩০. অনিস্সরোতি মাতুগামো সসামিকো অত্তনো ফস্সে অনিস্সরো. ধংসিত্ৰাতি ভস্সিত্ৰা অপগন্ত্ৰা. মঙ্গনৰসেন উলতীতি মঙ্গুলি, ৰিরূপবীভচ্ছভাৰেন পৰত্ততীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৰিরূপং দুদ্দসিকং বীভচ্ছ’’ন্তি.
উদ্ধং উদ্ধং অগ্গিনা পক্কসরীরতায উপ্পক্কং, হেট্ঠতো পগ্ঘরণৰসেন কিলিন্নসরীরতায ওকিলিনী, ইতো চিতো চ অঙ্গারসম্পরিকিণ্ণতায ওকিরিনী. তেনাহ ‘‘সা কিরা’’তিআদি. অঙ্গারচিতকেতি অঙ্গারসঞ্চযে. সরীরতো পগ্ঘরন্তি অসুচিদুগ্গন্ধজেগুচ্ছানি সেদগতানি. তস্স কির রঞ্ঞোতি কালিঙ্গস্স রঞ্ঞো. নাটকিনীতি নচ্চনকিচ্চে অধিগতা ইত্থী. সেদন্তি সেদনং, তাপনন্তি অত্থো.
অসীসকং কবন্ধং হুত্ৰা নিব্বত্তি কম্মাযূহনকালে তথা নিমিত্তগ্গহণপরিচযতো. লামকভিক্খূতি হীনাচারতায লামকো, ভিক্খুৰেসতায ভিক্খাহারেন জীৰনতো চ ভিক্খু. চিত্তকেল়িন্তি চিত্তরুচিযং তং তং কীল়ন্তো. অযমেৰাতি ভিক্খুৰত্থুস্মিং ৰুত্তনযো এৰ.
২৩১. নিস্সেৰালপণককদ্দমোতি তিলবীজকাদিভেদেন সেৰালেন নীলমণ্ডূকপিট্ঠিৰণ্ণেন উদকপিট্ঠং ছাদেত্ৰা নিব্বত্তপণকেন কদ্দমেন চ ৰিরহিতো. সুন্দরেহি তিত্থেহীতি সুখাৰগাহণট্ঠানতায কদ্দমাদিদোসৰিরহতো চ সুন্দরেহি তিত্থেহি. ততো উদকদহতো তংহেতু, তং উপনিস্সাযাতি অত্থো. নাগভৰনগতোপি হি সো রহদো ততো উপরিমনুস্সলোকে জলাসযেন সম্বন্ধো হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ততো অযং তপোদা সন্দতী’’তি. অথ ৰা ততোতি নাগভৰনে উদকদহতো অযং তপোদা সন্দতি. তঞ্হি উপরিভূমিতলং আরোহতি, উণ্হভাৰেন তপনতো তপং উদকং এতিস্সাতি অন্ৰত্থনামৰসেন তপোদাতি ৰুচ্চতি. পেতলোকোতি পেতানং আৰাসট্ঠানং. কেচি পন ‘‘পেতলোকোতি লোহকুম্ভীনিরযা ইধাধিপ্পেতা’’তি ৰদন্তি, নগরস্স পন পরিতো পব্বতপাদৰনন্তরেসু বহূ পেতাৰাসাপি সন্তেৰ. স্ৰাযমত্থো পেতৰত্থুপাল়িযা লক্খণসংযুত্তেন ইমায চ ৰিনীতৰত্থুপাল়িযা দীপেতব্বো.
কতহত্থাতি থিরতরং লক্খেসু অৰিরজ্ঝনসরক্খেপা. ঈদিসা পন তত্থ ৰসীভূতা কতহত্থা নাম হোন্তি, তস্মা যো সিপ্পমেৰ উগ্গণ্হাতি, সো কতহত্থো নাম ন হোতি, ইমে পন কতহত্থা, চিণ্ণৰসীভাৰাতি ৰুত্তং হোতি. সিপ্পদস্সনৰসেন কতং রাজকুলানি উপেচ্চ অসনং সরক্খেপো এতেহীতি কতুপাসনা, রাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পাতি ৰুত্তং হোতি. পভগ্গোতি পরাজিতো.
২৩২. দোসদস্সন পুব্বক রূপ ৰিরাগ ভাৰনা সঙ্খাত পটিপক্খ ভাৰনাৰসেন পটিঘসঞ্ঞানং সুপ্পহীনত্তা মহতাপি সদ্দেন অরূপসমাপত্তিতো ন ৰুট্ঠাতি, তথা পন ন সুপ্পহীনত্তা সব্বরূপাৰচরসমাপত্তিতো ৰুট্ঠানং সিযাতি ইধ আনেঞ্জসমাধীতি চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অনেজং অচলং কাযৰাচাৰিপ্ফন্দৰিরহিতং চতুত্থজ্ঝানসমাধি’’ন্তি. অঞ্ঞত্থ পন সমাধিপচ্চনীকানং অতিদূরতায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জোতি অরূপাৰচরসমাধি ৰুচ্চতি. সমাধিপরিপন্থকে ধম্মেতি ৰিতক্কৰিচারাদিকে সন্ধায ৰদতি. ৰিতক্কাদীসু আদীনৰসল্লক্খণস্স ন সুট্ঠুকতভাৰং সন্ধাযাহ ‘‘ন সুট্ঠু পরিসোধেত্ৰা’’তি.
ননু চাযমাযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো পঠমৰস্সেৰ অভিনৰপ্পত্তঅরহত্তো, ইদঞ্চ উত্তরিমনুস্সধম্মপারাজিকং ৰীসতিমৰস্সতো উপরি পঞ্ঞত্তং, কথং ইমস্স ৰত্থুনো ইমস্মিং পারাজিকে ভগৰতা ৰিনিচ্ছিতভাৰো ৰুত্তোতি? নাযং দোসো. অযঞ্হেত্থ আচরিযানং কথামগ্গো – অপঞ্ঞত্তেপি সিক্খাপদে থেরস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘অত্তনো অপ্পতিরূপং উত্তরিমনুস্সধম্মং এস ৰদতী’’তি মঞ্ঞমানা ভিক্খূ থেরস্স দোসং আরোপেন্তা উজ্ঝাযিংসু. ভগৰা চ থেরস্স তথাৰচনে কারণং দস্সেত্ৰা নিদ্দোসভাৰং করোন্তো ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৰে, মোগ্গল্লানস্সা’’তি আহ. সঙ্গীতিকারকা পন উত্তরিমনুস্সধম্মাধিকারত্তা তম্পি ৰত্থুং আনেত্ৰা ইধ আরোপেসুন্তি.
সাৰকানং উপ্পটিপাটিযা অনুস্সরণং নত্থীতি দস্সেতুং ‘‘ন উপ্পটিপাটিযা’’তি আহ. অসঞ্ঞসমাপত্তিন্তি সঞ্ঞাৰিরাগভাৰনায ৰাযোকসিণনিব্বত্তিতং চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তিং ৰদতি. পুব্বেনিৰাসঞাণং চুতিপটিসন্ধিং গণ্হন্তম্পি অনন্তরপচ্চযক্কমৰন্তানং অরূপধম্মানং ৰসেনেৰ গণ্হাতীতি আহ – ‘‘ততিযে অত্তভাৰে চুতিমেৰ অদ্দসা’’তি. নযতো সল্লক্খেসীতি ৰট্টে সংসরণকসত্তানং খন্ধানং অভাৰকালো নাম নত্থি, অসঞ্ঞভৰে পন অচিত্তকা হুত্ৰা পঞ্চ কপ্পসতানি পৰত্তন্তি, ইমিনা নযেন সল্লক্খেসি. দুক্করং কতন্তি খন্ধৰিকলস্স পুব্বেনিৰাসস্স অনুস্সরণং ঠপেত্ৰা সম্মাসম্বুদ্ধং ন সক্কা অঞ্ঞেহি কাতুন্তি নযতো সল্লক্খেন্তেনপি দুক্করং কতন্তি অধিপ্পাযো. পটিৰিদ্ধাতি পটিৰিদ্ধসদিসা. যথা নাম কোচি ধনুসিপ্পে কতহত্থো একং কেসসঙ্খাতং ৰালং সতক্খত্তুং ৰিদালেত্ৰা ততো একং অংসুং গহেত্ৰা ৰাতিঙ্গণফলস্স মজ্ঝট্ঠানে বন্ধিত্ৰা অপরং অংসুং কণ্ডস্স অগ্গকোটিযং যথা তস্স অংসুস্স ঊকামত্তং ৰা লিক্খামত্তং ৰা কণ্ডস্স অগ্গকোটিতো অধিকং হুত্ৰা তিট্ঠতি, এৰং বন্ধিত্ৰা উসভমত্তে ঠানে ঠিতো কণ্ডবদ্ধায ৰালকোটিযা ৰাতিঙ্গণবদ্ধং ৰালস্স কোটিং পটিৰিজ্ঝেয্য, এৰমেৰ ইমিনাপি কতং দুক্করন্তি ৰুত্তং হোতি. এতদগ্গন্তি এসো অগ্গো. যদিদন্তি যো অযং. লিঙ্গৰিপল্লাসৰসেনেতং ৰুত্তং.
ৰিনীতৰত্থুৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৰণ্ণনা
২৩৩. ইধাতি ইমস্মিং ভিক্খুৰিভঙ্গে. উদ্দিট্ঠাতি ইধ পাতিমোক্খৰসেন অনোসারিতত্তা চত্তারো পারাজিকাৰ উদ্দিট্ঠা কথিতাতি অত্থো গহেতব্বো. যদি এৰং হেট্ঠা থুল্লচ্চযদুক্কটানম্পি ৰুত্তত্তা পারাজিকাৰ উদ্দিট্ঠাতি কস্মা ৰুত্তাতি? পারাজিকাধিকারত্তা সন্তেসুপি থুল্লচ্চযদুক্কটেসু ইধ পারাজিকাৰ ৰুত্তা. যেসং…পে… অসংৰাসোতি ইমমত্থং ৰা দীপেতুকামো তংসম্বন্ধেন ‘‘উদ্দিট্ঠা চত্তারো পারাজিকা’’তি আহ. তত্থাযস্মন্তেতিআদিকং পন অনুঞ্ঞাতপাতিমোক্খুদ্দেসক্কমোপি অযমেৰ, নাঞ্ঞোতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. ভিক্খুনীনং অসাধারণানি চত্তারীতি উব্ভজাণুমণ্ডলিকা ৰজ্জপটিচ্ছাদিকা উক্খিত্তানুৰত্তিকা অট্ঠৰত্থুকাতি ইমানি চত্তারি ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি অসাধারণানি নাম. এতেসু উব্ভজাণুমণ্ডলিকা নাম যা কাযসংসগ্গরাগেন অৰস্সুতা তেনেৰ রাগেন অৰস্সুতস্স মনুস্সপুরিসস্স অক্খকানং অধো জাণুমণ্ডলানং কপ্পরানঞ্চ উপরি যেন কেনচি সরীরাৰযৰেন আমসনাদিং সাদিযতি, তস্সা অধিৰচনং. যা পন ভিক্খুনী অঞ্ঞিস্সা ভিক্খুনিযা পারাজিকসঙ্খাতং ৰজ্জং জানং পটিচ্ছাদেতি, সা ৰজ্জপটিচ্ছাদিকা নাম. সমগ্গেন পন সঙ্ঘেন উক্খিত্তং ভিক্খুং যা ভিক্খুনী যংদিট্ঠিকো সো হোতি, তস্সা দিট্ঠিযা গহণৰসেন অনুৰত্ততি, সা উক্খিত্তানুৰত্তিকা নাম. যা পন কাযসংসগ্গরাগেন তিন্তা তথাৰিধস্সেৰ পুরিসস্স হত্থগ্গহণং ৰা সঙ্ঘাটিকণ্ণগ্গহণং ৰা সাদিযতি, কাযসংসগ্গসঙ্খাতস্স অসদ্ধম্মস্স পটিসেৰনত্থায পুরিসস্স হত্থপাসে সন্তিট্ঠতি ৰা, তত্থ ঠত্ৰা সল্লপতি ৰা, সঙ্কেতং ৰা গচ্ছতি, পুরিসস্স আগমনং ৰা সাদিযতি, কেনচি ৰা পটিচ্ছন্নোকাসং পৰিসতি, হত্থপাসে ৰা ঠত্ৰা কাযং উপসংহরতি, অযং অট্ঠৰত্থুকা নামাতি ৰেদিতব্বং.
ৰত্থুৰিপন্নাতি পব্বজ্জুপসম্পদায অৰত্থুভাৰতো ৰত্থুৰিপন্না. নেসঞ্হি ‘‘ন, ভিক্খৰে, পণ্ডকো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তিআদিনা পব্বজ্জা উপসম্পদা চ পটিক্খিত্তা. তস্মা তে ভিক্খুভাৰায অভব্বত্তা পারাজিকাপন্নসদিসতায ‘‘পারাজিকা’’তি ৰুত্তা. তব্ভাৰভাৰিতায ভিক্খুভাৰো ৰসতি এত্থাতি ৰত্থু, পুগ্গলানং ভিক্খুভাৰারহতা. সা পন পব্বজ্জক্খন্ধকাগতসব্বদোসৰিরহিতসম্পত্তিযুত্ততা. তং ৰিপন্নং পণ্ডকভাৰাদিযোগেন যেসং তে ৰত্থুৰিপন্না. অহেতুকপটিসন্ধিকাতি ইমিনা তেসং ৰিপাকাৰরণেন সমন্নাগতভাৰং দস্সেন্তো মগ্গাৰরণে কারণমাহ. পারাজিকাপন্নসদিসত্তা পারাজিকা. থেয্যসংৰাসকাদিকম্মং মাতুঘাতাদিকং ৰিয আনন্তরিযং ন হোতীতি আহ ‘‘ইমেসং তিণ্ণং সগ্গো অৰারিতো’’তি.
দীঘতায লম্বমানং অঙ্গজাতমেতস্সাতি লম্বী. সো এত্তাৰতা ন পারাজিকো, অথ খো যদা অনভিরতিযা পীল়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং মুখে ৰা ৰচ্চমগ্গে ৰা পৰেসেতি, তদা পারাজিকো হোতি. মুদু পিট্ঠি এতস্সাতি মুদুপিট্ঠিকো, কতপরিকম্মায মুদুকায পিট্ঠিযা সমন্নাগতো. সোপি যদা অনভিরতিযা পীল়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং অত্তনো মুখৰচ্চমগ্গেসু অঞ্ঞতরং পৰেসেতি, তদা পারাজিকো হোতি. পরস্স অঙ্গজাতং অত্তনো মুখেন গণ্হাতীতি যো অনভিরতিযা পীল়িতো পরস্স সুত্তস্স ৰা পমত্তস্স ৰা অঙ্গজাতং অত্তনো মুখেন গণ্হাতি. পরস্স অঙ্গজাতে অভিনিসীদতীতি যো অনভিরতিযা পীল়িতো পরস্স অঙ্গজাতং কম্মনিযং দিস্ৰা অত্তনো ৰচ্চমগ্গেন তস্সূপরি নিসীদতি, তং অত্তনো ৰচ্চমগ্গং পৰেসেতীতি অত্থো.
এত্থাহ – মাতুঘাতকপিতুঘাতকঅরহন্তঘাতকা ততিযপারাজিকং আপন্না, ভিক্খুনীদূসকো লম্বীআদযো চত্তারো পঠমপারাজিকং আপন্না এৰাতি কথং চতুৰীসতীতি? ৰুচ্চতে – মাতুঘাতকাদযো হি চত্তারো ইধ অনুপসম্পন্না এৰ অধিপ্পেতা, লম্বীআদযো চত্তারো কিঞ্চাপি পঠমপারাজিকেন সঙ্গহিতা, যস্মা পন এতেন পরিযাযেন মেথুনং ধম্মং অপ্পটিসেৰিনো হোন্তি, তস্মা ৰিসুং ৰুত্তাতি. এতেন পরিযাযেনাতি উভিন্নং রাগপরিযুট্ঠানসঙ্খাতেন পরিযাযেন. দুতিযৰিকপ্পে কচ্চিত্থাতি এত্থ কচ্চি অত্থাতি পদচ্ছেদো ৰেদিতব্বো.
নিগমনৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায সারত্থদীপনিযং
চতুত্থপারাজিকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.