আসৰক্খযঞাণকথা
১৪. ৰিপস্সনাপাদকন্তি ৰিপস্সনায পদট্ঠানভূতং. ৰিপস্সনা চ তিৰিধা ৰিপস্সকপুগ্গলভেদেন. মহাবোধিসত্তানঞ্হি পচ্চেকবোধিসত্তানঞ্চ চিন্তামযঞাণসংৰদ্ধিতত্তা সযম্ভূঞাণভূতা, ইতরেসং সুতমযঞাণসংৰদ্ধিতত্তা পরোপদেসসম্ভূতা. সা ‘‘ঠপেত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং অৰসেসরূপারূপজ্ঝানানং অঞ্ঞতরতো ৰুট্ঠাযা’’তিআদিনা অনেকধা অরূপমুখৰসেন চতুধাতুৰৰত্থানে ৰুত্তানং তেসং তেসং ধাতুপরিগ্গহমুখানং অঞ্ঞতরমুখৰসেন অনেকধাৰ ৰিসুদ্ধিমগ্গে নানানযতো ৰিভাৰিতা. মহাবোধিসত্তানং পন চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সমুখেন পভেদগমনতো নানানযং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণসন্নিস্সযস্স অরিযমগ্গঞাণস্স অধিট্ঠানভূতং পুব্বভাগঞাণগব্ভং গণ্হাপেন্তং পরিপাকং গচ্ছন্তং পরমগম্ভীরং সণ্হসুখুমতরং অনঞ্ঞসাধারণং ৰিপস্সনাঞাণং হোতি. যং অট্ঠকথাসু মহাৰজিরঞ্ঞাণন্তি ৰুচ্চতি. যস্স চ পৰত্তিৰিভাগেন চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সপভেদস্স পাদকভাৰেন সমাপজ্জিযমানা চতুৰীসতিকোটিসতসহস্সসঙ্খ্যা দেৰসিকং সত্থু ৰল়ঞ্জনকসমাপত্তিযো ৰুচ্চন্তি, স্ৰাযং বুদ্ধানং ৰিপস্সনাচারো পরমত্থমঞ্জুসাযং ৰিসুদ্ধিমগ্গৰণ্ণনাযং উদ্দেসতো দস্সিতো, অত্থিকেহি ততো গহেতব্বো.
আসৰানং খেপনতো সমুচ্ছিন্দনতো আসৰক্খযো অরিযমগ্গো, উক্কট্ঠনিদ্দেসৰসেন অরহত্তমগ্গগ্গহণং. আসৰানং খযে ঞাণং আসৰক্খযঞাণন্তি দস্সেন্তো ‘‘তত্র চেতং ঞাণ’’ন্তি ৰত্ৰা খযেতি চ আধারে ভুম্মং, ন ৰিসযেতি দস্সেন্তো ‘‘তপ্পরিযাপন্নত্তা’’তি আহ. ইদং দুক্খন্তি দুক্খস্স অরিযসচ্চস্স তদা পচ্চক্খতো গহিতভাৰদস্সনং. এত্তকং দুক্খন্তি তস্স পরিচ্ছিজ্জ গহিতভাৰদস্সনং. ন ইতো ভিয্যোতি অনৰসেসেত্ৰা গহিতভাৰদস্সনং. তেনাহ ‘‘সব্বম্পি দুক্খসচ্চ’’ন্তিআদি. সরসলক্খণপটিৰেধেনাতি সভাৰসঙ্খাতস্স লক্খণস্স অসম্মোহতো পটিৰিজ্ঝনেন. অসম্মোহপটিৰেধোতি চ যথা তস্মিং ঞাণে পৰত্তে পচ্ছা দুক্খস্স সরূপাদিপরিচ্ছেদে সম্মোহো ন হোতি, তথা পৰত্তি. তেনাহ ‘‘যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসি’’ন্তি. নিব্বত্তিকন্তি নিপ্ফাদেন্তং. যং ঠানং পত্ৰাতি যং নিব্বানং মগ্গস্স আরম্মণপচ্চযট্ঠেন কারণভূতং আগম্ম. তদুভযৰতো হি পুগ্গলস্স পত্তি তদুভযস্স পত্তীতি ৰুত্তং. পত্ৰাতি ৰা পাপুণনহেতু. অপ্পৰত্তিন্তি অপ্পৰত্তিনিমিত্তং. তে ৰা ন পৰত্তন্তি এত্থাতি অপ্পৰত্তি, নিব্বানং. তস্সাতি দুক্খনিরোধস্স. সম্পাপকন্তি সচ্ছিকিরিযাৰসেন সম্মদেৰ পাপকং.
কিলেসৰসেনাতি আসৰসঙ্খাতকিলেসৰসেন. যস্মা আসৰানং দুক্খসচ্চপরিযাযো, তপ্পরিযাপন্নত্তা, সেসসচ্চানঞ্চ তংসমুদযাদিপরিযাযো অত্থি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘পরিযাযতো’’তি. দস্সেন্তো সচ্চানীতি যোজনা. আসৰানংযেৰ চেত্থ গহণং ‘‘আসৰানং খযঞাণাযা’’তি আরদ্ধত্তা. তথা হি আসৰৰিমুত্তিসীসেনেৰ সব্বসংকিলেসৰিমুত্তি ৰুত্তা. ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিন্তিআদিনা মিস্সকমগ্গো ইধ কথিতোতি ‘‘সহ ৰিপস্সনায কোটিপ্পত্তং মগ্গং কথেতী’’তি ৰুত্তং. এত্থ চ সচ্চপ্পটিৰেধস্স তদা অতীতকালিকত্তা ‘‘যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসি’’ন্তি ৰত্ৰাপি অভিসমযকালে তস্স পচ্চুপ্পন্নতং উপাদায ‘‘এৰং জানতো এৰং পস্সতো’’তি ৰত্তমানকালেন নিদ্দেসো কতো. সো চ কামং মগ্গক্খণতো পরং যাৰজ্জতনা অতীতকালিকো এৰ, সব্বপঠমং পনস্স অতীতকালিকত্তং ফলক্খণেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি আহ ‘‘ৰিমুচ্চিত্থাতি ইমিনা ফলক্খণং দস্সেতী’’তি. জানতো পস্সতোতি ৰা হেতুনিদ্দেসোযং. জাননহেতু দস্সনহেতু কামাসৰাপি চিত্তং ৰিমুচ্চিত্থাতি যোজনা. ভৰাসৰগ্গহণেনেৰ চেত্থ ভৰরাগস্স ৰিয ভৰদিট্ঠিযাপি সমৰরোধোতি দিট্ঠাসৰস্সপি সঙ্গহো দট্ঠব্বো.
যস্মা পহীনকিলেসপচ্চৰেক্খণেন ৰিজ্জমানস্সপি কম্মস্স আযতিং অপ্পটিসন্ধিকভাৰতো ‘‘খীণা জাতী’’তি জানাতি, যস্মা চ মগ্গপচ্চৰেক্খণাদীহি ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযন্তিআদিং পজানাতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘খীণা জাতীতি আদীহি তস্স ভূমি’’ন্তি. তত্থ তস্সাতি পচ্চৰেক্খণঞাণস্স. ভূমিন্তি পৰত্তিট্ঠানং. যেনাধিপ্পাযেন ‘‘কতমা পনা’’তিআদিনা চোদনা কতা, তং পকাসেত্ৰা পরিহারং ৰত্তুকামো আহ ‘‘ন তাৰস্সা’’তিআদি. ন তাৰস্স অতীতা জাতি খীণাতি মগ্গভাৰনায ন খীণাতি অধিপ্পাযো. তত্থ কারণমাহ ‘‘পুব্বেৰ খীণত্তা’’তি. ন অনাগতা অস্স জাতি খীণাতি যোজনা. ন অনাগতাতি চ অনাগতত্তসামঞ্ঞং গহেত্ৰা লেসেন ৰদতি. তেনাহ ‘‘অনাগতে ৰাযামাভাৰতো’’তি. ৰিজ্জমানেযেৰ হি পযোগো সম্ভৰতি, নাৰিজ্জমানেতি অধিপ্পাযো. অনাগতৰিসেসো পনেত্থ অধিপ্পেতো, তস্স চ খেপনে ৰাযামোপি লব্ভতেৰ. তেনাহ ‘‘যা পন মগ্গস্সা’’তিআদি. ‘‘যা পনা’’তি হি আদিনা মগ্গভাৰনায অনাগতজাতিযা এৰ হেতুৰিনাসনদ্ৰারেন খীণভাৰো পকাসীযতি. একচতুপঞ্চৰোকারভৰেসূতি ভৰত্তযগ্গহণং ৰুত্তনযেন অনৰসেসতো জাতিযা খীণভাৰদস্সনত্থং. তন্তি যথাৰুত্তজাতিং. সোতি ভগৰা.
ব্রহ্মচরিযৰাসো নাম ইধ মগ্গব্রহ্মচরিযস্স নিব্বত্তনমেৰাতি আহ ‘‘নিট্ঠিত’’ন্তি. সম্মাদিট্ঠিযা চতূসু সচ্চেসু পরিঞ্ঞাদিকিচ্চসাধনৰসেন পৰত্তমানায সম্মাসঙ্কপ্পাদীনম্পি দুক্খসচ্চে পরিঞ্ঞাভিসমযানুগুণা পৰত্তি, ইতরসচ্চেসু চ নেসং পহানাভিসমযাদিৰসেন পৰত্তি পাকটা এৰ. তেন ৰুত্তং ‘‘চতূহি মগ্গেহি পরিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিরিযাভাৰনাভিসমযৰসেনা’’তি. নাপরং ইত্থত্তাযাতি ইমে পকারা ইত্থং, তব্ভাৰো ইত্থত্তং, তদত্থন্তি ৰুত্তং হোতি. তে পন পকারা অরিযমগ্গব্যাপারভূতা পরিঞ্ঞাদযো ইধাধিপ্পেতাতি আহ ‘‘এৰংসোল়সকিচ্চভাৰাযা’’তি. তে হি মগ্গং পচ্চৰেক্খতো মগ্গানুভাৰেন পাকটা হুত্ৰা উপট্ঠহন্তি, পরিঞ্ঞাদীসু চ পহানমেৰ পধানং, তদত্থত্তায ইতরেসন্তি আহ ‘‘কিলেসক্খযায ৰা’’তি. পহীনকিলেসপচ্চৰেক্খণৰসেন ৰা এতং ৰুত্তং. ‘‘নাপরং ইত্থত্তাযাতি অব্ভঞ্ঞাসি’’ন্তি এত্থাযমপরো নযো – ইত্থত্তাযাতি নিস্সক্কে সম্পদানৰচনং. তেনাযমত্থো – ইত্থত্তায ইত্থম্ভাৰতো ইমস্মা এৰংপকারা ইদানি ৰত্তমানক্খন্ধসন্তানা অপরং অনাগতক্খন্ধসন্তানং ময্হং নত্থি, ইমে পন চরিমত্তভাৰসঙ্খাতা পঞ্চক্খন্ধা পরিঞ্ঞাতা অপ্পতিট্ঠা তিট্ঠন্তি ছিন্নমূলকা রুক্খা ৰিয. অপরিঞ্ঞাতমূলকা হি পতিট্ঠা. যথাহ ‘‘কবল়ীকারে চে, ভিক্খৰে, আহারে অত্থি রাগো অত্থি নন্দী অত্থি তণ্হা, পতিট্ঠিতং তত্থ ৰিঞ্ঞাণং ৰিরুল়্হ’’ন্তিআদি (সং. নি. ২.৬৪; কথা. ২৯৬; মহানি. ৭). তে পন পঞ্চক্খন্ধা চরিমকৰিঞ্ঞাণনিরোধেন অনুপাদানো ৰিয জাতৰেদো নিব্বাযিস্সন্তীতি অব্ভঞ্ঞাসিন্তি.
পচ্চৰেক্খণঞাণপরিগ্গহিতন্তি ন পঠমদুতিযঞাণদ্ৰযাধিগমং ৰিয কেৰলন্তি অধিপ্পাযো. দস্সেন্তোতি নিগমনৰসেন দস্সেন্তো. সরূপতো হি পুব্বে দস্সিতমেৰাতি. সেসমেত্থ ৰুত্তনযত্তা সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
তিক্খত্তুং জাতোতি ইমিনা পন ইদং দস্সেতি ‘‘অহং, ব্রাহ্মণ, পঠমৰিজ্জায জাতোযেৰ পুরেজাতস্স সহজাতস্স ৰা অভাৰতো সব্বেসং ৰুড্ঢো মহল্লকো, কিমঙ্গং পন তীহি ৰিজ্জাহি তিক্খত্তুং জাতোতি. পুব্বেনিৰাসঞাণেন অতীতংসঞাণন্তি অতীতারম্মণসভাগতায তব্ভাৰীভাৰতো চ পুব্বেনিৰাসঞাণেন অতীতংসঞাণং পকাসেত্ৰাতি যোজেতব্বং. তত্থ অতীতংসঞাণন্তি অতীতক্খন্ধাযতনধাতুসঙ্খাতে অতীতকোট্ঠাসে অপ্পটিহতঞাণং. দিব্বচক্খুঞাণস্স পচ্চুপ্পন্নারম্মণত্তা যথাকম্মূপগঞাণস্স অনাগতংসঞাণস্স চ দিব্বচক্খুৰসেনেৰ ইজ্ঝনতো দিব্বচক্খুনো পরিভণ্ডঞাণত্তা দিব্বচক্খুম্হিযেৰ চ ঠিতস্স চেতোপরিযঞাণসিদ্ধিতো ৰুত্তং ‘‘দিব্বচক্খুনা পচ্চুপ্পন্নানাগতংসঞাণ’’ন্তি. তত্থ দিব্বচক্খুনাতি সপরিভণ্ডেন দিব্বচক্খুঞাণেন. পচ্চুপ্পন্নংসো চ অনাগতংসো চ পচ্চুপ্পন্নানাগতংসং, তত্থ ঞাণং পচ্চুপ্পন্নানাগতংসঞাণং. আসৰক্খযঞাণাধিগমেনেৰ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স ৰিয সেসাসাধারণঞাণদসবলঞাণআৰেণিকবুদ্ধধম্মাদীনম্পি অনঞ্ঞসাধারণানং বুদ্ধগুণানং ইজ্ঝনতো ৰুত্তং ‘‘আসৰক্খযেন সকললোকিযলোকুত্তরগুণ’’ন্তি. তেনাহ ‘‘সব্বেপি সব্বঞ্ঞুগুণে পকাসেত্ৰা’’তি.
আসৰক্খযঞাণকথা নিট্ঠিতা.