২৯. কথিনত্থারৰিনিচ্ছযকথা

২২৬. কথিনন্তি এত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ৩০৬) পন কথিনং অত্থরিতুং কে লভন্তি, কে ন লভন্তি? গণনৰসেন তাৰ পচ্ছিমকোটিযা পঞ্চ জনা লভন্তি, উদ্ধং সতসহস্সম্পি, পঞ্চন্নং হেট্ঠা ন লভন্তি. ৰুট্ঠৰস্সৰসেন পুরিমিকায ৰস্সং উপগন্ত্ৰা পঠমপৰারণায পৰারিতা লভন্তি. ছিন্নৰস্সা ৰা পচ্ছিমিকায উপগতা ৰা ন লভন্তি. ‘‘অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰুট্ঠৰস্সাপি ন লভন্তী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. পুরিমিকায উপগতানং পন সব্বে গণপূরকা হোন্তি, আনিসংসং ন লভন্তি, আনিসংসো ইতরেসংযেৰ হোতি. সচে পুরিমিকায উপগতা চত্তারো ৰা হোন্তি তযো ৰা দ্ৰে ৰা একো ৰা, ইতরে গণপূরকে কত্ৰা কথিনং অত্থরিতব্বং. অথ চত্তারো ভিক্খূ উপগতা, একো পরিপুণ্ণৰস্সো সামণেরো, সো চে পচ্ছিমিকায উপসম্পজ্জতি, গণপূরকো চেৰ হোতি আনিসংসঞ্চ লভতি. তযো ভিক্খূ দ্ৰে সামণেরা, দ্ৰে ভিক্খূ তযো সামণেরা, একো ভিক্খু চত্তারো সামণেরাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. সচে পুরিমিকায উপগতা কথিনত্থারকুসলা ন হোন্তি, অত্থারকুসলা খন্ধকভাণকত্থেরা পরিযেসিত্ৰা আনেতব্বা. কম্মৰাচং সাৰেত্ৰা কথিনং অত্থরাপেত্ৰা দানঞ্চ ভুঞ্জিত্ৰা গমিস্সন্তি, আনিসংসো পন ইতরেসংযেৰ হোতি.

কথিনং কেন দিন্নং ৰট্টতি? যেন কেনচি দেৰেন ৰা মনুস্সেন ৰা পঞ্চন্নং ৰা সহধম্মিকানং অঞ্ঞতরেন দিন্নং ৰট্টতি. কথিনদাযকস্স ৰত্তং অত্থি, সচে সো তং অজানন্তো পুচ্ছতি – ‘‘ভন্তে, কথং কথিনং দাতব্ব’’ন্তি, তস্স এৰং আচিক্খিতব্বং ‘‘তিণ্ণং চীৰরানং অঞ্ঞতরপ্পহোনকং সূরিযুগ্গমনসমযে ৰত্থং ‘কথিনচীৰরং দেমা’তি দাতুং ৰট্টতি. তস্স পরিকম্মত্থং এত্তকা নাম সূচিযো, এত্তকং সুত্তং, এত্তকং রজনং, পরিকম্মং করোন্তানং এত্তকানং ভিক্খূনং যাগুভত্তঞ্চ দাতুং ৰট্টতী’’তি.

কথিনত্থারকেনপি ধম্মেন সমেন উপ্পন্নং কথিনং অত্থরন্তেন ৰত্তং জানিতব্বং. তন্তৰাযগেহতো হি আভতসন্তানেনেৰ খলিমক্খিতসাটকো ন ৰট্টতি, মলীনসাটকোপি ন ৰট্টতি, তস্মা কথিনত্থারসাটকং লভিত্ৰা সুট্ঠু ধোৰিত্ৰা সূচিআদীনি চীৰরকম্মূপকরণানি সজ্জেত্ৰা বহূহি ভিক্খূহি সদ্ধিং তদহেৰ সিব্বিত্ৰা নিট্ঠিতসূচিকম্মং রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা কথিনং অত্থরিতব্বং. সচে তস্মিং অনত্থতেযেৰ অঞ্ঞং কথিনসাটকং আহরতি, অঞ্ঞানি চ বহূনি কথিনানিসংসৰত্থানি দেতি, যো আনিসংসং বহুং দেতি, তস্স সন্তকেন অত্থরিতব্বং. ইতরো তথা তথা ওৰদিত্ৰা সঞ্ঞাপেতব্বো.

কথিনং পন কেন অত্থরিতব্বং? যস্স সঙ্ঘো কথিনচীৰরং দেতি. সঙ্ঘেন পন কস্স দাতব্বং? যো জিণ্ণচীৰরো হোতি. সচে বহূ জিণ্ণচীৰরা, ৰুড্ঢস্স দাতব্বং. ৰুড্ঢেসুপি যো মহাপরিসো তদহেৰ চীৰরং কত্ৰা অত্থরিতুং সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. সচে ৰুড্ঢো ন সক্কোতি, নৰকতরো সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. অপিচ সঙ্ঘেন মহাথেরস্স সঙ্গহং কাতুং ৰট্টতি, তস্মা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, গণ্হথ, মযং কত্ৰা দস্সামা’’তি ৰত্তব্বং. তীসু চীৰরেসু যং জিণ্ণং হোতি, তদত্থায দাতব্বং. পকতিযা দুপট্টচীৰরস্স দুপট্টত্থাযেৰ দাতব্বং. সচেপিস্স একপট্টচীৰরং ঘনং হোতি, কথিনসাটকা চ পেলৰা, সারুপ্পত্থায দুপট্টপ্পহোনকমেৰ দাতব্বং, ‘‘অহং অলভন্তো একপট্টং পারুপামী’’তি ৰদন্তস্সপি দুপট্টং দাতুং ৰট্টতি. যো পন লোভপকতিকো হোতি, তস্স ন দাতব্বং. তেনপি ‘‘কথিনং অত্থরিত্ৰা পচ্ছা ৰিসিব্বিত্ৰা দ্ৰে চীৰরানি করিস্সামী’’তি ন গহেতব্বং. যস্স পন দীযতি, তস্স –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং সঙ্ঘস্স কথিনদুস্সং উপ্পন্নং, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্য কথিনং অত্থরিতুং, এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং সঙ্ঘস্স কথিনদুস্সং উপ্পন্নং, সঙ্ঘো ইমং কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দেতি কথিনং অত্থরিতুং, যস্সাযস্মতো খমতি ইমস্স কথিনদুস্সস্স ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দানং কথিনং অত্থরিতুং, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দিন্নং ইদং সঙ্ঘেন কথিনদুস্সং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো কথিনং অত্থরিতুং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি (মহাৰ. ৩০৭) –

এৰং দুতিযকম্মৰাচায দাতব্বং.

এৰং দিন্নে পন কথিনে সচে তং কথিনদুস্সং নিট্ঠিতপরিকম্মমেৰ হোতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে নিট্ঠিতপরিকম্মং হোতি, ‘‘অহং থেরো’’তি ৰা ‘‘বহুস্সুতো’’তি ৰা একেনপি অকাতুং ন লব্ভতি, সব্বেহেৰ সন্নিপতিত্ৰা ধোৰনসিব্বনরজনানি নিট্ঠাপেতব্বানি. ইদঞ্হি কথিনৰত্তং নাম বুদ্ধপ্পসত্থং. অতীতে পদুমুত্তরোপি ভগৰা কথিনৰত্তং অকাসি. তস্স কির অগ্গসাৰকো সুজাতত্থেরো নাম কথিনং গণ্হি. তং সত্থা অট্ঠসট্ঠিযা ভিক্খুসতসহস্সেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৰা অকাসি.

কতপরিযোসিতং পন কথিনং গহেত্ৰা অত্থারকেন ভিক্খুনা সচে সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থরিতুকামো হোতি, পোরাণিকা সঙ্ঘাটি পচ্চুদ্ধরিতব্বা, নৰা সঙ্ঘাটি অধিট্ঠাতব্বা, ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থরামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. সচে উত্তরাসঙ্গেন কথিনং অত্থরিতুকামো হোতি, পোরাণকো উত্তরাসঙ্গো পচ্চুদ্ধরিতব্বো, নৰো উত্তরাসঙ্গো অধিট্ঠাতব্বো, ‘‘ইমিনা উত্তরাসঙ্গেন কথিনং অত্থরামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. সচে অন্তরৰাসকেন কথিনং অত্থরিতুকামো হোতি, পোরাণকো অন্তরৰাসকো পচ্চুদ্ধরিতব্বো, নৰো অন্তরৰাসকো অধিট্ঠাতব্বো, ‘‘ইমিনা অন্তরৰাসকেন কথিনং অত্থরামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা.

তেন (পরি. ৪১৩) কথিনত্থারকেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদথা’’তি. তেহি অনুমোদকেহি ভিক্খূহি একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, আৰুসো, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদামা’’তি. তেন কথিনত্থারকেন ভিক্খুনা সম্বহুলে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদথা’’তি. তেহি অনুমোদকেহি ভিক্খূহি একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, আৰুসো, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদামা’’তি. তেন কথিনত্থারকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, আৰুসো, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদাহী’’তি. তেন অনুমোদকেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘অত্থতং, আৰুসো, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদামী’’তি. এৰং সব্বেসং অত্থতং হোতি কথিনং. ৰুত্তঞ্হেতং পরিৰারে ‘‘দ্ৰিন্নং পুগ্গলানং অত্থতং হোতি কথিনং অত্থারকস্স চ অনুমোদকস্স চা’’তি (পরি. ৪০৩). পুনপি ৰুত্তং ‘‘ন সঙ্ঘো কথিনং অত্থরতি, ন গণো কথিনং অত্থরতি, পুগ্গলো কথিনং অত্থরতি, সঙ্ঘস্স অনুমোদনায গণস্স অনুমোদনায পুগ্গলস্স অত্থরায সঙ্ঘস্স অত্থতং হোতি কথিনং, গণস্স অত্থতং হোতি কথিনং, পুগ্গলস্স অত্থতং হোতি কথিন’’ন্তি (পরি. ৪১৪).

এৰং অত্থতে পন কথিনে সচে কথিনচীৰরেন সদ্ধিং আভতং আনিসংসং দাযকা ‘‘যেন অম্হাকং কথিনং গহিতং, তস্সেৰ দেমা’’তি দেন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো অনিস্সরো. অথ অৰিচারেত্ৰাৰ দত্ৰা গচ্ছন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো ইস্সরো. তস্মা সচে কথিনত্থারকস্স সেসচীৰরানিপি দুব্বলানি হোন্তি, সঙ্ঘেন অপলোকেত্ৰা তেসম্পি অত্থায ৰত্থানি দাতব্বানি, কম্মৰাচা পন একাযেৰ ৰট্টতি. অৰসেসকথিনানিসংসে বলৰৰত্থানি ৰস্সাৰাসিকঠিতিকায দাতব্বানি, ঠিতিকায অভাৰে থেরাসনতো পট্ঠায দাতব্বানি, গরুভণ্ডং ন ভাজেতব্বং. সচে পন একসীমায বহূ ৰিহারা হোন্তি, সব্বেহি ভিক্খূহি সন্নিপাতাপেত্ৰা একত্থ কথিনং অত্থরিতব্বং, ৰিসুং ৰিসুং অত্থরিতুং ন ৰট্টতি.

‘‘অত্থতকথিনানং ৰো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কপ্পিস্সন্তি, অনামন্তচারো অসমাদানচারো গণভোজনং যাৰদত্থচীৰরং যো চ তত্থ চীৰরুপ্পাদো. সো নেসং ভৰিস্সতী’’তি (মহাৰ. ৩০৬) ৰচনতো অত্থতকথিনানং ভিক্খূনং অনামন্তচারাদযো পন পঞ্চানিসংসা লব্ভন্তি. তত্থ অনামন্তচারোতি অনামন্তেত্ৰা চরণং, যাৰ কথিনং ন উদ্ধরীযতি, তাৰ চারিত্তসিক্খাপদেন অনাপত্তীতি ৰুত্তং হোতি. অসমাদানচারোতি চীৰরং অসমাদায চরণং, চীৰরৰিপ্পৰাসোতি অত্থো. গণভোজনন্তি গণভোজনসিক্খাপদেন অনাপত্তি ৰুত্তা. যাৰদত্থচীৰরন্তি যাৰতা চীৰরেন অত্থো, তাৰতকং অনধিট্ঠিতং অৰিকপ্পিতং ৰট্টতীতি অত্থো. যো চ তত্থ চীৰরুপ্পাদোতি তত্থ কথিনত্থতসীমায মতকচীৰরং ৰা হোতু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দিন্নং ৰা সঙ্ঘিকেন তত্রুপ্পাদেন আভতং ৰা, যেন কেনচি আকারেন যং সঙ্ঘিকং চীৰরং উপ্পজ্জতি, তং তেসং ভৰিস্সতীতি অত্থো.

ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে

কথিনত্থারৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.