২৭. উপজ্ঝাযাদিৰত্তৰিনিচ্ছযকথা
১৮৩. ৰত্তন্তি এত্থ পন ৰত্তং নামেতং উপজ্ঝাযৰত্তং আচরিযৰত্তং আগন্তুকৰত্তং আৰাসিকৰত্তং গমিকৰত্তং ভত্তগ্গৰত্তং পিণ্ডচারিকৰত্তং আরঞ্ঞিকৰত্তং সেনাসনৰত্তং জন্তাঘরৰত্তং ৰচ্চকুটিৰত্তন্তি বহুৰিধং. তত্থ উপজ্ঝাযৰত্তং তাৰ এৰং ৰেদিতব্বং – সদ্ধিৰিহারিকেন কালস্সেৰ উট্ঠায উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উপজ্ঝাযস্স দন্তকট্ঠং দাতব্বং, মুখোদকং দাতব্বং. তত্থ দন্তকট্ঠং দেন্তেন মহন্তং মজ্ঝিমং খুদ্দকন্তি তীণি দন্তকট্ঠানি উপনেত্ৰা ইতো যং তীণি দিৰসানি গণ্হাতি, চতুত্থদিৰসতো পট্ঠায তাদিসমেৰ দাতব্বং. সচে অনিযমং কত্ৰা যং ৰা তং ৰা গণ্হাতি, অথ যাদিসং লভতি, তাদিসং দাতব্বং. মুখোদকং দেন্তেনপি সীতঞ্চ উণ্হঞ্চ উদকং উপনেত্ৰা ততো যং তীণি দিৰসানি ৰল়ঞ্জেতি. চতুত্থদিৰসতো পট্ঠায তাদিসমেৰ মুখধোৰনোদকং দাতব্বং. সচে দুৰিধম্পি ৰল়ঞ্জেতি, দুৰিধম্পি উপনেতব্বং. উদকং মুখধোৰনট্ঠানে ঠপেত্ৰা ৰচ্চকুটিতো পট্ঠায সম্মজ্জিতব্বং. থেরে ৰচ্চকুটিগতে পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, এৰং পরিৰেণং অসুঞ্ঞং হোতি. থেরে ৰচ্চকুটিতো অনিক্খন্তেযেৰ আসনং পঞ্ঞপেতব্বং. সরীরকিচ্চং কত্ৰা আগন্ত্ৰা তস্মিং নিসিন্নস্স সচে যাগু হোতি, ভাজনং ধোৰিত্ৰা যাগু উপনামেতব্বা, যাগুং পিৰিতস্স উদকং দত্ৰা ভাজনং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা পটিসামেতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি কেনচি কচৰরেন সংকিণ্ণো, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো. সচে পন অঞ্ঞো কচৰরো নত্থি, উদকফুসিতানেৰ হোন্তি, হত্থেন পমজ্জিতব্বো.
সচে উপজ্ঝাযো গামং পৰিসিতুকামো হোতি, নিৰাসনং দাতব্বং, পটিনিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং, কাযবন্ধনং দাতব্বং, সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, ধোৰিত্ৰা পত্তো সউদকো দাতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো পচ্ছাসমণং আকঙ্খতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং, নাতিদূরে গন্তব্বং, নাচ্চাসন্নে গন্তব্বং. এত্থ পন সচে উপজ্ঝাযং নিৰত্তিত্ৰা ওলোকেন্তং একেন ৰা দ্ৰীহি ৰা পদৰীতিহারেহি সম্পাপুণাতি, এত্তাৰতা নাতিদূরে নাচ্চাসন্নে গতো হোতীতি ৰেদিতব্বং. সচে উপজ্ঝাযেন ভিক্খাচারে যাগুযা ৰা ভত্তে ৰা লদ্ধে পত্তো উণ্হো ৰা ভারিকো ৰা হোতি, অত্তনো পত্তং তস্স দত্ৰা সো পত্তো গহেতব্বো, ন উপজ্ঝাযস্স ভণমানস্স অন্তরন্তরা কথা ওপাতেতব্বা. ইতো পট্ঠায পন যত্থ যত্থ ন-কারেন পটিসেধো করীযতি, সব্বত্থ দুক্কটাপত্তি ৰেদিতব্বা. উপজ্ঝাযো আপত্তিসামন্তা ভণমানো নিৰারেতব্বো. নিৰারেন্তেন চ ‘‘ভন্তে, ঈদিসং নাম ৰত্তুং ৰট্টতি, আপত্তি ন হোতী’’তি এৰং পুচ্ছন্তেন ৰিয ৰারেতব্বো, ‘‘ৰারেস্সামী’’তি পন কত্ৰা ‘‘মহল্লক, মা এৰং ভণা’’তি ন ৰত্তব্বো.
সচে আসন্নে গামো হোতি, ৰিহারে ৰা গিলানো ভিক্খু হোতি, গামতো পঠমতরং আগন্তব্বং. সচে দূরে গামো হোতি, উপজ্ঝাযেন সদ্ধিং আগচ্ছন্তোপি নত্থি, তেনেৰ সদ্ধিং গামতো নিক্খমিত্ৰা চীৰরেন পত্তং ৰেঠেত্ৰা অন্তরামগ্গতো পঠমতরং আগন্তব্বং. এৰং পঠমতরং আগতেন আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা পত্তচীৰরং পটিগ্গহেতব্বং, পটিনিৰাসনং দাতব্বং, নিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং. সচে চীৰরং সেদগ্গহিতং হোতি, মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বং, ন চ উণ্হে চীৰরং নিদহিতব্বং, চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং. চীৰরং সঙ্ঘরন্তেন চ চতুরঙ্গুলং কণ্ণং উস্সারেত্ৰা চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং. কিংকারণা? মা মজ্ঝে ভঙ্গো অহোসীতি. সমং কত্ৰা সঙ্ঘরিতস্স হি মজ্ঝে ভঙ্গো হোতি, ততো নিচ্চং ভিজ্জমানং দুব্বলং হোতি, তং নিৰারণত্থমেতং ৰুত্তং. তস্মা যথা অজ্জ ভঙ্গট্ঠানেযেৰ স্ৰে ন ভিজ্জিস্সতি, তথা দিৰসে দিৰসে চতুরঙ্গুলং উস্সারেত্ৰা সঙ্ঘরিতব্বং, ওভোগে কাযবন্ধনং কাতব্বং.
সচে পিণ্ডপাতো হোতি, উপজ্ঝাযো চ ভুঞ্জিতুকামো হোতি, উদকং দত্ৰা পিণ্ডপাতো উপনামেতব্বো, উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. পুচ্ছন্তেন চ তিক্খত্তুং ‘‘পানীযং, ভন্তে, আহরীযতূ’’তি পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. সচে কালো অত্থি, উপজ্ঝাযে ভুত্তে সযং ভুঞ্জিতব্বং. সচে উপকট্ঠো কালো, পানীযং উপজ্ঝাযস্স সন্তিকে ঠপেত্ৰা সযম্পি ভুঞ্জিতব্বং. ভুত্তাৰিস্স উদকং দত্ৰা পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা ৰোদকং কত্ৰা মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বো, ন চ উণ্হে পত্তো নিদহিতব্বো, পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং. পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ তট্টিকচম্মখণ্ডাদীহি অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. সচে পন কাল়ৰণ্ণকতা ৰা সুধাবদ্ধা ৰা ভূমি হোতি নিরজমত্তিকা, তথারূপায ভূমিযা ঠপেতুং ৰট্টতি, ধোতৰালিকাযপি ঠপেতুং ৰট্টতি, পংসুরজসক্খরাদীসু ন ৰট্টতি. তত্র পন পণ্ণং ৰা আধারকং ৰা ঠপেত্ৰা তত্র নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং. ইদঞ্চ চীৰরৰংসাদীনং হেট্ঠা হত্থং পৰেসেত্ৰা অভিমুখেন হত্থেন সণিকং নিক্খিপনত্থং ৰুত্তং. অন্তে পন গহেত্ৰা ভোগেন চীৰরৰংসাদীনং উপরি খিপন্তস্স ভিত্তিযং ভোগো পটিহঞ্ঞতি, তস্মা তথা ন কাতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
সচে উপজ্ঝাযো নহাযিতুকামো হোতি, নহানং পটিযাদেতব্বং. সচে সীতেন অত্থো হোতি, সীতং পটিযাদেতব্বং. সচে উণ্হেন অত্থো হোতি, উণ্হং পটিযাদেতব্বং.
সচে উপজ্ঝাযো জন্তাঘরং পৰিসিতুকামো হোতি, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা. জন্তাঘরপীঠং আদায উপজ্ঝাযস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো গন্ত্ৰা জন্তাঘরপীঠং দত্ৰা চীৰরং পটিগ্গহেত্ৰা একমন্তে নিদ্ধূমট্ঠানে ঠপেতব্বং, চুণ্ণং দাতব্বং, মত্তিকা দাতব্বা. সচে উস্সহতি, জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং, পৰিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৰা পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং. ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং, ন নৰা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা, জন্তাঘরে উপজ্ঝাযস্স পরিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘরে পরিকম্মং নাম অঙ্গারমত্তিকাউণ্হোদকদানাদিকং সব্বকিচ্চং. জন্তাঘরা নিক্খমন্তেন জন্তাঘরপীঠং আদায পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরা নিক্খমিতব্বং.
উদকেপি উপজ্ঝাযস্স অঙ্গপচ্চঙ্গঘংসনাদিকং পরিকম্মং কাতব্বং, নহাতেন পঠমতরং উত্তরিত্ৰা অত্তনো গত্তং ৰোদকং কত্ৰা নিৰাসেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স গত্ততো উদকং পমজ্জিতব্বং, নিৰাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, জন্তাঘরপীঠং আদায পঠমতরং আগন্ত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. জন্তাঘরে হি উণ্হসন্তাপেন পিপাসা হোতি. সচে উদ্দিসাপেতুকামো হোতি, উদ্দিসিতব্বো. সচে পরিপুচ্ছিতুকামো হোতি, পরিপুচ্ছিতব্বো.
যস্মিং ৰিহারে উপজ্ঝাযো ৰিহরতি, সচে সো ৰিহারো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, কেনচি গেলঞ্ঞেন অনভিভূতো হোতি, সোধেতব্বো. অগিলানেন হি সদ্ধিৰিহারিকেন সট্ঠিৰস্সেনপি সব্বং উপজ্ঝাযৰত্তং কাতব্বং, অনাদরেন অকরোন্তস্স ৰত্তভেদে দুক্কটং, ন-কারপটিসংযুত্তেসু পন পদেসু গিলানস্সপি পটিক্খিত্তকিরিযং করোন্তস্স দুক্কটমেৰ. ৰিহারং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৰরং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থরণং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চো নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, পীঠং নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বা, খেল়মল্লকো নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, অপস্সেনফলকং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. ভূমত্থরণং যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৰা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে ৰিহারে সন্তানকং হোতি, উল্লোকা পঠমং ওহারেতব্বং, আলোকসন্ধিকণ্ণভাগা পমজ্জিতব্বা. সচে গেরুকপরিকম্মকতা ভিত্তি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে কাল়ৰণ্ণকতা ভূমি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে অকতা হোতি ভূমি, উদকেন পরিপ্ফোসিত্ৰা পরিপ্ফোসিত্ৰা সম্মজ্জিতব্বা ‘‘মা ৰিহারো রজেন উহঞ্ঞী’’তি, সঙ্কারং ৰিচিনিত্ৰা একমন্তং ছড্ডেতব্বং.
ভূমত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অভিহরিত্ৰা যথা পঠমং পঞ্ঞত্তং অহোসি, তথেৰ পঞ্ঞপেতব্বং. এতদত্থমেৰ হি ‘‘যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৰা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. সচে পন পঠমং অজানন্তেন কেনচি পঞ্ঞত্তং অহোসি, সমন্ততো ভিত্তিং দ্ৰঙ্গুলমত্তেন ৰা তিৰঙ্গুলমত্তেন ৰা মোচেত্ৰা পঞ্ঞপেতব্বং. ইদঞ্হেত্থ পঞ্ঞাপনৰত্তং – সচে কটসারকো হোতি অতিমহন্তো চ, ছিন্দিত্ৰা কোটিং নিৰত্তেত্ৰা বন্ধিত্ৰা পঞ্ঞপেতব্বো. সচে কোটিং নিৰত্তেত্ৰা বন্ধিতুং ন জানাতি, ন ছিন্দিতব্বো. মঞ্চপটিপাদকা ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বা, মঞ্চো ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বো, পীঠং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, খেল়মল্লকো ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বো, অপস্সেনফলকং ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বং. পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং, পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং, ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং.
সচে পুরত্থিমা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, পুরত্থিমা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তরা, দক্খিণা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা ৰিৰরিতব্বা, রত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৰা থকেতব্বা, রত্তিং ৰিৰরিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠপেতব্বং, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
সচে উপজ্ঝাযস্স অনভিরতি উপ্পন্না হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন অঞ্ঞত্থ নেতব্বো, অঞ্ঞো ৰা ভিক্খু ৰত্তব্বো ‘‘থেরং গহেত্ৰা অঞ্ঞত্থ গচ্ছা’’তি, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স কুক্কুচ্চং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ৰিনোদেতব্বং, অঞ্ঞেন ৰা ৰিনোদাপেতব্বং ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ৰিস্সজ্জেতব্বং, অঞ্ঞো ৰা ৰত্তব্বো ‘‘থেরং দিট্ঠিগতং ৰিস্সজ্জাপেহী’’তি, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযো গরুধম্মং অজ্ঝাপন্নো হোতি পরিৰাসারহো, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং, পরিৰাসদানত্থং সো সো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৰা যাচিতব্বো. সচে অত্তনা পটিবলো হোতি, অত্তনাৰ দাতব্বো. নো চে পটিবলো হোতি, অঞ্ঞেন দাপেতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো মূলাযপটিকস্সনারহো হোতি মানত্তারহো অব্ভানারহো ৰা, ৰুত্তনযেনেৰ উস্সুক্কং কাতব্বং. সচে সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং কত্তুকামো হোতি তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং ৰা পব্বাজনীযং ৰা পটিসারণীযং ৰা উক্খেপনীযং ৰা, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং ‘‘কেন নু খো উপাযেন সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং ন করেয্য, লহুকায ৰা পরিণামেয্যা’’তি. সদ্ধিৰিহারিকেন হি ‘‘উপজ্ঝাযস্স উক্খেপনীযকম্মং কত্তুকামো সঙ্ঘো’’তি ঞত্ৰা একমেকং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘মা, ভন্তে, অম্হাকং উপজ্ঝাযস্স কম্মং করিত্থা’’তি যাচিতব্বা. সচে করোন্তিযেৰ, ‘‘তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং ৰা লহুককম্মং করোথা’’তি যাচিতব্বা. সচে করোন্তিযেৰ, অথ উপজ্ঝাযো ‘‘সম্মা ৰত্তথ, ভন্তে’’তি যাচিতব্বো. ইতি তং সম্মা ৰত্তাপেত্ৰা ‘‘পটিপ্পস্সম্ভেথ, ভন্তে, কম্ম’’ন্তি ভিক্খূ যাচিতব্বা.
সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং ধোৰিতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ধোৰিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৰরং ধোৰিযেথা’’তি. সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং কাতব্বং হোতি, রজনং ৰা পচিতব্বং, চীৰরং ৰা রজেতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন সব্বং কাতব্বং, উস্সক্কং ৰা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৰরং রজিযেথা’’তি. চীৰরং রজন্তেন সাধুকং সংপরিৰত্তেত্ৰা রজেতব্বং, ন চ অচ্ছিন্নে থেৰে পক্কমিতব্বং.
ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা একচ্চস্স পত্তো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পত্তো পটিগ্গহেতব্বো, ন একচ্চস্স চীৰরং দাতব্বং, ন একচ্চস্স চীৰরং পটিগ্গহেতব্বং, ন একচ্চস্স পরিক্খারো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পরিক্খারো পটিগ্গহেতব্বো, ন একচ্চস্স কেসা ছেদেতব্বা, ন একচ্চেন কেসা ছেদাপেতব্বা, ন একচ্চস্স পরিকম্মং কাতব্বং, ন একচ্চেন পরিকম্মং কারাপেতব্বং, ন একচ্চস্স ৰেয্যাৰচ্চো কাতব্বো, ন একচ্চেন ৰেয্যাৰচ্চো কারাপেতব্বো, ন একচ্চস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং, ন একচ্চো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো, ন একচ্চস্স পিণ্ডপাতো নীহরিতব্বো, ন একচ্চেন পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো, ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা গামো পৰিসিতব্বো, পিণ্ডায ৰা অঞ্ঞেন ৰা করণীযেন পৰিসিতুকামেন আপুচ্ছিত্ৰাৰ পৰিসিতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো কালস্সেৰ ৰুট্ঠায দূরং ভিক্খাচারং গন্তুকামো হোতি, ‘‘দহরা পিণ্ডায পৰিসন্তূ’’তি ৰত্ৰা গন্তব্বং. অৰত্ৰা গতে পরিৰেণং গন্ত্ৰা উপজ্ঝাযং অপস্সন্তেন গামং পৰিসিতুং ৰট্টতি. সচে গামং পৰিসন্তোপি পস্সতি, দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায আপুচ্ছিতুংযেৰ ৰট্টতি. ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা ৰাসত্থায ৰা অসুভদস্সনত্থায ৰা সুসানং গন্তব্বং, ন দিসা পক্কমিতব্বা, পক্কমিতুকামেন পন কম্মং আচিক্খিত্ৰা যাৰততিযং যাচিতব্বো. সচে অনুজানাতি, সাধু, নো চে অনুজানাতি, তং নিস্সায ৰসতো চস্স উদ্দেসো ৰা পরিপুচ্ছা ৰা কম্মট্ঠানং ৰা ন সম্পজ্জতি, উপজ্ঝাযো বালো হোতি অব্যত্তো, কেৰলং অত্তনো সন্তিকে ৰসাপেতুকামতায এৰ গন্তুং ন দেতি, এৰরূপে নিৰারেন্তেপি গন্তুং ৰট্টতি. সচে উপজ্ঝাযো গিলানো হোতি, যাৰজীৰং উপট্ঠাপেতব্বো, ৰুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং, ন কত্থচি গন্তব্বং. সচে অঞ্ঞো ভিক্খু উপট্ঠাকো অত্থি, ভেসজ্জং পরিযেসিত্ৰা তস্স হত্থে দত্ৰা ‘‘ভন্তে, অযং উপট্ঠহিস্সতী’’তি ৰত্ৰা গন্তব্বং. ইদং তাৰ উপজ্ঝাযৰত্তং.
১৮৪. ইদমেৰ চ অন্তেৰাসিকেন আচরিযস্স কত্তব্বত্তা আচরিযৰত্তন্তি ৰুচ্চতি. নামমত্তমেৰ হেত্থ নানং. তত্থ যাৰ চীৰররজনং, তাৰ ৰত্তে অকরিযমানে উপজ্ঝাযস্স আচরিযস্স চ পরিহানি হোতি, তস্মা তং অকরোন্তস্স নিস্সযমুত্তকস্সপি অমুত্তকস্সপি আপত্তিযেৰ, একচ্চস্স পত্তদানতো পট্ঠায অমুত্তনিস্সযস্সেৰ আপত্তি. উপজ্ঝাযে আচরিযে ৰা ৰত্তং সাদিযন্তে সদ্ধিৰিহারিকা অন্তেৰাসিকা চ বহুকাপি হোন্তু, সব্বেসং আপত্তি. সচে উপজ্ঝাযো আচরিযো ৰা ‘‘ময্হং উপট্ঠাকো অত্থি, তুম্হে অত্তনো সজ্ঝাযমনসিকারাদীসু যোগং করোথা’’তি ৰদতি, সদ্ধিৰিহারিকাদীনং অনাপত্তি. উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা সচে সাদিযনং ৰা অসাদিযনং ৰা ন জানাতি, বালো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকাদযো বহূ, তেসু একো ৰত্তসম্পন্নো ভিক্খু ‘‘উপজ্ঝাযস্স ৰা আচরিযস্স ৰা কিচ্চং অহং করিস্সামি, তুম্হে অপ্পোস্সুক্কা ৰিহরথা’’তি এৰঞ্চে অত্তনো ভারং কত্ৰা ইতরে ৰিস্সজ্জেতি, তস্স ভারকরণতো পট্ঠায তেসং অনাপত্তি. এত্থ অন্তেৰাসিকেসু পন নিস্সযন্তেৰাসিকেন যাৰ আচরিযং নিস্সায ৰসতি, তাৰ সব্বং আচরিযৰত্তং কাতব্বং. পব্বজ্জউপসম্পদধম্মন্তেৰাসিকেহি পন নিস্সযমুত্তকেহিপি আদিতো পট্ঠায যাৰ চীৰররজনং, তাৰ ৰত্তং কাতব্বং. অনাপুচ্ছিত্ৰা পত্তদানাদিম্হি পন এতেসং অনাপত্তি.
এতেসু পব্বজ্জন্তেৰাসিকো চ উপসম্পদন্তেৰাসিকো চ আচরিযস্স যাৰজীৰং ভারা. নিস্সযন্তেৰাসিকো চ ধম্মন্তেৰাসিকো চ যাৰ সমীপে ৰসন্তি, তাৰ আচরিযুপজ্ঝাযেহিপি অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকা সঙ্গহেতব্বা অনুগ্গহেতব্বা উদ্দেসেন পরিপুচ্ছায ওৰাদেন অনুসাসনিযা. সচে অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকানং পত্তো ৰা চীৰরং ৰা অঞ্ঞো ৰা কোচি পরিক্খারো নত্থি, অত্তনো অতিরেকপত্তচীৰরং অতিরেকপরিক্খারো ৰা অত্থি, দাতব্বং. নো চে, ধম্মিযেন নযেন পরিযেসনত্থায উস্সুক্কং কাতব্বং. সচে অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকা গিলানা হোন্তি, উপজ্ঝাযৰত্তে ৰুত্তনযেন দন্তকট্ঠদানং আদিং কত্ৰা আচমনকুম্ভিযা উদকসিঞ্চনপরিযোসানং সব্বং ৰত্তং কাতব্বমেৰ, অকরোন্তানং আপত্তি. তস্মা আচরিযুপজ্ঝাযেহিপি অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকেসু সম্মা ৰত্তিতব্বং. আচরিযুপজ্ঝাযাদীসু হি যো যো ন সম্মা ৰত্ততি, তস্স তস্স আপত্তি. উপজ্ঝাযাদিৰত্তকথা.
১৮৫. ইদানি আগন্তুকৰত্তাদীনি ৰেদিতব্বানি. আগন্তুকেন ভিক্খুনা উপচারসীমাসমীপং গন্ত্ৰা উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৰা নীচং কত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা উপাহনদণ্ডকেন গহেত্ৰা ছত্তং উপনামেত্ৰা সীসং ৰিৰরিত্ৰা সীসে চীৰরং খন্ধে করিত্ৰা সাধুকং অতরমানেন আরামো পৰিসিতব্বো, আরামং পৰিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘কত্থ আৰাসিকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তী’’তি. যত্থ আৰাসিকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তি উপট্ঠানসালায ৰা মণ্ডপে ৰা রুক্খমূলে ৰা, তত্থ গন্ত্ৰা একমন্তং পত্তো নিক্খিপিতব্বো, একমন্তং চীৰরং নিক্খিপিতব্বং, পতিরূপং আসনং গহেত্ৰা নিসীদিতব্বং, পানীযং পুচ্ছিতব্বং, পরিভোজনীযং পুচ্ছিতব্বং ‘‘কতমং পানীযং, কতমং পরিভোজনীয’’ন্তি. সচে পানীযেন অত্থো হোতি, পানীযং গহেত্ৰা পাতব্বং. সচে পরিভোজনীযেন অত্থো হোতি, পরিভোজনীযং গহেত্ৰা পাদা ধোৰিতব্বা. পাদে ধোৰন্তেন একেন হত্থেন উদকং আসিঞ্চিতব্বং, একেন হত্থেন পাদা ধোৰিতব্বা, ন তেনেৰ হত্থেন উদকং আসিঞ্চিতব্বং, ন তেনেৰ হত্থেন পাদা ধোৰিতব্বা, উপাহনপুঞ্ছনচোল়কং পুঞ্ছিত্ৰা উপাহনা পুঞ্ছিতব্বা, উপাহনা পুঞ্ছন্তেন পঠমং সুক্খেন চোল়কেন পুঞ্ছিতব্বা, পচ্ছা অল্লেন, উপাহনপুঞ্ছনচোল়কং ধোৰিত্ৰা একমন্তং পত্থরিতব্বং.
সচে আৰাসিকো ভিক্খু ৰুড্ঢো হোতি, অভিৰাদেতব্বো. সচে নৰকো হোতি, অভিৰাদাপেতব্বো. সেনাসনং পুচ্ছিতব্বং ‘‘কতমং মে সেনাসনং পাপুণাতী’’তি, অজ্ঝাৰুট্ঠং ৰা অনজ্ঝাৰুট্ঠং ৰা পুচ্ছিতব্বং, ‘‘গোচরগামো আসন্নে, উদাহু দূরে, কালস্সেৰ পিণ্ডায চরিতব্বং, উদাহু দিৰা’’তি এৰং ভিক্খাচারো পুচ্ছিতব্বো, অগোচরো পুচ্ছিতব্বো, গোচরো পুচ্ছিতব্বো. অগোচরো নাম মিচ্ছাদিট্ঠিকানং গামো পরিচ্ছিন্নভিক্খো ৰা গামো, যত্থ একস্স ৰা দ্ৰিন্নং ৰা ভিক্খা দীযতি, সেক্খসম্মহানি কুলানি পুচ্ছিতব্বানি, ৰচ্চট্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, পস্সাৰট্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, ‘‘কিং ইমিস্সা পোক্খরণিযা পানীযংযেৰ পিৰন্তি, নহানাদিপরিভোগম্পি করোন্তী’’তি এৰং পানীযঞ্চেৰ পরিভোজনীযঞ্চ পুচ্ছিতব্বং, কত্তরদণ্ডো পুচ্ছিতব্বো, সঙ্ঘস্স কতিকসণ্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, কেসুচি ঠানেসু ৰাল়মিগা ৰা অমনুস্সা ৰা হোন্তি, তস্মা ‘‘কং কালং পৰিসিতব্বং, কং কালং নিক্খমিতব্ব’’ন্তি পুচ্ছিতব্বং. সচে ৰিহারো অনজ্ঝাৰুট্ঠো হোতি, কৰাটং আকোটেত্ৰা মুহুত্তং আগমেত্ৰা ঘটিকং উগ্ঘাটেত্ৰা কৰাটং পণামেত্ৰা বহি ঠিতেন নিল্লোকেতব্বো.
সচে সো ৰিহারো উক্লাপো হোতি, মঞ্চে ৰা মঞ্চো আরোপিতো হোতি, পীঠে ৰা পীঠং আরোপিতং হোতি, সেনাসনং উপরি পুঞ্জীকতং হোতি, সচে সক্কোতি, সব্বো ৰিহারো সোধেতব্বো, অসক্কোন্তেন অত্তনো ৰসনোকাসো জগ্গিতব্বো. সব্বং সোধেতুং সক্কোন্তেন পন উপজ্ঝাযৰত্তে ৰুত্তনযেন ভূমত্থরণমঞ্চপীঠাদীনি বহি নীহরিত্ৰা ৰিহারং সোধেত্ৰা পুন অতিহরিত্ৰা যথাঠানে পঞ্ঞপেতব্বানি.
সচে পুরত্থিমা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, পুরত্থিমা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তরা, দক্খিণা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা ৰিৰরিতব্বা, রত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৰা থকেতব্বা, রত্তিং ৰিৰরিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং. ইদং আগন্তুকৰত্তং.
১৮৬. আৰাসিকৰত্তে আৰাসিকেন ভিক্খুনা আগন্তুকং ভিক্খুং ৰুড্ঢতরং দিস্ৰা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা পত্তচীৰরং পটিগ্গহেতব্বং, পানীযেন পুচ্ছিতব্বো, পুচ্ছন্তেন পন সকিং আনীতং পানীযং সব্বং পিৰতি, ‘‘পুন আনেমী’’তি পুচ্ছিতব্বোযেৰ. বীজনেনপি বীজিতব্বো, বীজন্তেন সকিং পাদপিট্ঠিযং বীজিত্ৰা সকিং মজ্ঝে, সকিং সীসে বীজিতব্বো, ‘‘অলং হোতূ’’তি ৰুত্তেন মন্দতরং বীজিতব্বং, পুন ‘‘অল’’ন্তি ৰুত্তেন ততো মন্দতরং বীজিতব্বং, ততিযৰারং ৰুত্তেন বীজনী ঠপেতব্বা, পাদাপিস্স ধোৰিতব্বা. সচে অত্তনো তেলং অত্থি, তেলেন মক্খেতব্বা. নো চে অত্থি, তস্স সন্তকেন মক্খেতব্বা. সচে উস্সহতি, উপাহনা পুঞ্ছিতব্বা. উপাহনা পুঞ্ছন্তেন পঠমং সুক্খেন চোল়েন পুঞ্ছিতব্বা, পচ্ছা অল্লেন, উপাহনপুঞ্ছনচোল়কং ধোৰিত্ৰা একমন্তং ৰিস্সজ্জেতব্বং.
আগন্তুকো ভিক্খু অভিৰাদেতব্বো, সেনাসনং পঞ্ঞপেতব্বং ‘‘এতং সেনাসনং পাপুণাতী’’তি. অজ্ঝাৰুট্ঠং ৰা অনজ্ঝাৰুট্ঠং ৰা আচিক্খিতব্বং, গোচরো আচিক্খিতব্বো, অগোচরো আচিক্খিতব্বো, সেক্খসম্মতানি কুলানি আচিক্খিতব্বানি, ৰচ্চট্ঠানং আচিক্খিতব্বং, পস্সাৰট্ঠানং আচিক্খিতব্বং, পানীযং আচিক্খিতব্বং, পরিভোজনীযং আচিক্খিতব্বং, কত্তরদণ্ডো আচিক্খিতব্বো, সঙ্ঘস্স কতিকসণ্ঠানং আচিক্খিতব্বং ‘‘ইমং কালং পৰিসিতব্বং, ইমং কালং নিক্খমিতব্ব’’ন্তি.
সচে আগন্তুকো নৰকো হোতি, নিসিন্নকেনেৰ আচিক্খিতব্বং ‘‘অত্র পত্তং নিক্খিপাহি, অত্র চীৰরং নিক্খিপাহি, ইদং আসনং, নিসীদাহী’’তি. পানীযং আচিক্খিতব্বং, পরিভোজনীযং আচিক্খিতব্বং, উপাহনপুঞ্ছনচোল়কং আচিক্খিতব্বং, আগন্তুকো ভিক্খু অভিৰাদাপেতব্বো, সেনাসনাদীনিপি নিসিন্নেনেৰ আচিক্খিতব্বানি. ৰুড্ঢতরে পন আগতে আসনং পঞ্ঞপেতব্বন্তি এৰমাদি সব্বং চীৰরকম্মং ৰা নৰকম্মং ৰা ঠপেত্ৰাপি কাতব্বং. চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জন্তেন সম্মুঞ্জনিং নিক্খিপিত্ৰা তস্স ৰত্তং কাতুং আরভিতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘সম্মজ্জাহি তাৰ চেতিযঙ্গণ’’ন্তি ৰক্খতি. গিলানস্স ভেসজ্জং করোন্তেন পন সচে নাতিআতুরো গিলানো হোতি, ভেসজ্জং অকত্ৰা ৰত্তমেৰ কাতব্বং, মহাগিলানস্স পন ভেসজ্জমেৰ কাতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘করোহি তাৰ ভেসজ্জ’’ন্তি ৰক্খতি. ইদং আৰাসিকৰত্তং.
১৮৭. গমিকৰত্তে গমিকেন ভিক্খুনা মঞ্চপীঠাদিদারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডম্পি রজনভাজনাদি সব্বং অগ্গিসালাযং ৰা অঞ্ঞস্মিং ৰা গুত্তট্ঠানে পটিসামেত্ৰা দ্ৰারৰাতপানং থকেত্ৰা সেনাসনং আপুচ্ছিত্ৰা পক্কমিতব্বং. সচে ভিক্খু ন হোতি, সামণেরো আপুচ্ছিতব্বো. সচে সামণেরো ন হোতি, আরামিকো আপুচ্ছিতব্বো. সচে ন হোতি ভিক্খু ৰা সামণেরো ৰা আরামিকো ৰা, চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৰা মঞ্চে মঞ্চং আরোপেত্ৰা পীঠে পীঠং আরোপেত্ৰা সেনাসনং উপরি পুঞ্জং করিত্ৰা দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৰা দ্ৰারৰাতপানং থকেত্ৰা পক্কমিতব্বং. সচে ৰিহারো ওৰস্সতি, সচে উস্সহতি, সব্বো ছাদেতব্বো, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো ৰিহারো ছাদিযেথা’’তি, এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, যো দেসো অনোৰস্সকো হোতি, তত্থ চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৰা মঞ্চে মঞ্চং আরোপেত্ৰা পীঠে পীঠং আরোপেত্ৰা সেনাসনং উপরি পুঞ্জং করিত্ৰা দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৰা দ্ৰারৰাতপানং থকেত্ৰা পক্কমিতব্বং. সচে ৰিহারো ওৰস্সতি, সচে উস্সহতি, সেনাসনং গামং অতিহরিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো সেনাসনং গামং অতিহরিযেথা’’তি, এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, অজ্ঝোকাসে চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৰা মঞ্চে মঞ্চং আরোপেত্ৰা পীঠে পীঠং আরোপেত্ৰা সেনাসনং উপরি পুঞ্জং করিত্ৰা দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৰা তিণেন ৰা পণ্ণেন ৰা পটিচ্ছাদেত্ৰা পক্কমিতব্বং ‘‘অপ্পেৰ নাম অঙ্গানিপি সেসেয্যু’’ন্তি. ইদং গমিকৰত্তং.
১৮৮. ভত্তগ্গৰত্তে সচে আরামে কালো আরোচিতো হোতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা সাধুকং অতরমানেন গামো পৰিসিতব্বো.
ন ওক্কম্ম থেরানং ভিক্খূনং পুরতো গন্তব্বং. সুপ্পটিচ্ছন্নেন, সুসংৰুতেন, ওক্খিত্তচক্খুনা, অপ্পসদ্দেন অন্তরঘরে গন্তব্বং, ন উক্খিত্তকায, ন উজ্জগ্ঘিকায অন্তরঘরে গন্তব্বং, ন কাযপ্পচালকং, ন বাহুপ্পচালকং, ন সীসপ্পচালকং অন্তরঘরে গন্তব্বং, ন খম্ভকতেন, ন ওগুণ্ঠিতেন, ন উক্কুটিকায অন্তরঘরে গন্তব্বং.
সুপ্পটিচ্ছন্নেন, সুসংৰুতেন, ওক্খিত্তচক্খুনা, অপ্পসদ্দেন অন্তরঘরে নিসীদিতব্বং, ন উক্খিত্তকায, ন উজ্জগ্ঘিকায অন্তরঘরে নিসীদিতব্বং, ন কাযপ্পচালকং, ন বাহুপ্পচালকং, ন সীসপ্পচালকং অন্তরঘরে নিসীদিতব্বং, ন খম্ভকতেন, ন ওগুণ্ঠিতেন, ন পল্লত্থিকায অন্তরঘরে নিসীদিতব্বং, ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং. সচে মহাথেরস্স নিসিন্নাসনেন সমকং আসনং হোতি, বহূসু আসনেসু সতি একং দ্ৰে আসনানি ঠপেত্ৰা নিসীদিতব্বং. ভিক্খূ গণেত্ৰা পঞ্ঞত্তাসনেসু অনিসীদিত্ৰা মহাথেরেন ‘‘নিসীদা’’তি ৰুত্তেন নিসীদিতব্বং. নো চে মহাথেরো ৰদতি, ‘‘ইদং, ভন্তে, আসনং উচ্চ’’ন্তি ৰত্তব্বং. ‘‘নিসীদা’’তি ৰুত্তেন নিসীদিতব্বং. সচে পন এৰং আপুচ্ছিতেপি ন ৰদতি, নিসীদন্তস্স অনাপত্তি, মহাথেরস্সেৰ আপত্তি. নৰকো হি এৰরূপে আসনে অনাপুচ্ছা নিসীদন্তো আপজ্জতি, থেরো আপুচ্ছিতে অননুজানন্তো. ন নৰা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা, ন সঙ্ঘাটিকং ওত্থরিত্ৰা অন্তরঘরে নিসীদিতব্বং.
পত্তধোৰনোদকে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা উদকং পটিগ্গহেতব্বং, দক্খিণোদকং পন পুরতো আধারকে পত্তং ঠপেত্ৰা গহেতব্বং, নীচং কত্ৰা উদকসদ্দং অকরোন্তেন অপটিঘংসন্তেন পত্তো ধোৰিতব্বো. সচে উদকপটিগ্গাহকো হোতি, নীচং কত্ৰা উদকপটিগ্গাহকে উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা উদকপটিগ্গাহকো উদকেন ওসিঞ্চি, মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি. সচে উদকপটিগ্গাহকো ন হোতি, নীচং কত্ৰা ছমায উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি.
ওদনে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা ওদনো পটিগ্গহেতব্বো. যথা সূপস্স ওকাসো হোতি, এৰং মত্তায ওদনো গণ্হিতব্বো. সচে হোতি সপ্পি ৰা তেলং ৰা উত্তরিভঙ্গং ৰা, থেরেন ৰত্তব্বো ‘‘সব্বেসং সমকং সম্পাদেহী’’তি. ইদঞ্চ ন কেৰলং সপ্পিআদীসু, ওদনেপি ৰত্তব্বং. সপ্পিআদীসু পন যং অপ্পং হোতি একস্স ৰা দ্ৰিন্নং ৰা অনুরূপং, তং সব্বেসং সমকং সম্পাদেহীতি ৰুত্তে মনুস্সানং ৰিহেসা হোতি, তস্মা তাদিসং সকিং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা গহেত্ৰা সেসং ন গহেতব্বং. সক্কচ্চং পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, পত্তসঞ্ঞিনা পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, সমসূপকো সমতিত্থিকো পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, ন তাৰ থেরেন ভুঞ্জিতব্বং, যাৰ ন সব্বেসং ওদনো সম্পত্তো হোতি. ইদঞ্চ যং পরিচ্ছিন্নভিক্খুকং ভত্তগ্গং, যত্থ মনুস্সা সব্বেসং পাপেত্ৰা ৰন্দিতুকামা হোন্তি, তং সন্ধায ৰুত্তং. যং পন মহাভত্তগ্গং হোতি, যত্থ একস্মিং পদেসে ভুঞ্জন্তি, একস্মিং পদেসে উদকং দীযতি, তত্থ যথাসুখং ভুঞ্জিতব্বং.
সক্কচ্চং পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, পত্তসঞ্ঞিনা পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, সপদানো পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, সমসূপকো পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, ন থূপকতো ওমদ্দিত্ৰা পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, ন সূপং ৰা ব্যঞ্জনং ৰা ওদনেন পটিচ্ছাদেতব্বং ভিয্যোকম্যতং উপাদায, ন সূপং ৰা ওদনং ৰা অগিলানেন অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিতব্বং, ন উজ্ঝানসঞ্ঞিনা পরেসং পত্তো ওলোকেতব্বো, নাতিমহন্তো কবল়ো কাতব্বো, পরিমণ্ডলং আলোপো কাতব্বো, ন অনাহটে কবল়ে মুখদ্ৰারং ৰিৰরিতব্বং, ন ভুঞ্জমানেন সব্বো হত্থো মুখে পক্খিপিতব্বো, ন সকবল়েন মুখেন ব্যাহরিতব্বং, ন পিণ্ডুক্খেপকং ভুঞ্জিতব্বং, ন কবল়াৰচ্ছেকং, ন অৰগণ্ডকারকং, ন হত্থনিদ্ধুনকং, ন সিত্থাৰকারকং, ন জিৰ্হানিচ্ছারকং, ন চপুচপুকারকং, ন সুরুসুরুকারকং, ন হত্থনিল্লেহকং, ন পত্তনিল্লেহকং, ন ওট্ঠনিল্লেহকং ভুঞ্জিতব্বং.
ন সামিসেন হত্থেন পানীযথালকো পটিগ্গহেতব্বো, ন তাৰ থেরেন হত্থধোৰনউদকং পটিগ্গহেতব্বং, যাৰ ন সব্বে ভুত্তাৰিনো হোন্তি. সচে মনুস্সা ‘‘ধোৰথ, ভন্তে, পত্তঞ্চ হত্থে চা’’তি ৰদন্তি, ভিক্খূ ৰা ‘‘তুম্হে উদকং গণ্হথা’’তি ৰদন্তি, ৰট্টতি. উদকে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা উদকং পটিগ্গহেতব্বং, নীচং কত্ৰা উদকসদ্দং অকরোন্তেন অপটিঘংসন্তেন পত্তো ধোৰিতব্বো. সচে উদকপটিগ্গাহকো হোতি, নীচং কত্ৰা উদকপটিগ্গাহকে উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা উদকপটিগ্গাহকো উদকেন ওসিঞ্চি, মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি. সচে উদকপটিগ্গাহকো ন হোতি, নীচং কত্ৰা ছমায উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি, ন সসিত্থকং পত্তধোৰনং অন্তরঘরে ছড্ডেতব্বং.
ভত্তগ্গতো উট্ঠায নিৰত্তন্তেসু নৰকেহি ভিক্খূহি পঠমতরং নিৰত্তিতব্বং, পচ্ছা থেরেহি. সম্বাধেসু হি ঘরেসু মহাথেরানং নিক্খমনোকাসো ন হোতি, তস্মা এৰং ৰুত্তং. এৰং নিৰত্তন্তেহি পন নৰকেহি গেহদ্ৰারে ঠত্ৰা থেরেসু নিক্খমন্তেসু পটিপাটিযা গন্তব্বং. সচে পন মহাথেরা ধুরে নিসিন্না হোন্তি, নৰকা অন্তোগেহে, থেরাসনতো পট্ঠায পটিপাটিযা এৰ নিক্খমিতব্বং, কাযেন কাযং অসঙ্ঘট্টেন্তেন যথা অন্তরেন মনুস্সা গন্তুং সক্কোন্তি, এৰং ৰিরল়ায পাল়িযা গন্তব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা ভত্তগ্গে অনুমোদিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩৬২) ৰচনতো সঙ্ঘত্থেরেন ভত্তগ্গে অনুমোদিতব্বং. তং একমেৰ ওহায সেসেহি ন গন্তব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ভত্তগ্গে চতূহি পঞ্চহি থেরানুথেরেহি ভিক্খূহি আগমেতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩৬২) ৰচনতো সঙ্ঘত্থেরেন অনুমোদনত্থায নিসিন্নে হেট্ঠা পটিপাটিযা চতূহি নিসীদিতব্বং, অনুথেরে নিসিন্নে মহাথেরেন চ হেট্ঠা চ তীহি নিসীদিতব্বং, পঞ্চমে নিসিন্নে উপরি চতূহি নিসীদিতব্বং, সঙ্ঘত্থেরেন হেট্ঠা দহরভিক্খুস্মিং অজ্ঝিট্ঠেপি সঙ্ঘত্থেরতো পট্ঠায চতূহি নিসীদিতব্বমেৰ. সচে পন অনুমোদকো ভিক্খু ‘‘গচ্ছথ, ভন্তে, আগমেতব্বকিচ্চং নত্থী’’তি ৰদতি, গন্তুং ৰট্টতি. মহাথেরেন ‘‘গচ্ছাম, আৰুসো’’তি ৰুত্তে ‘‘গচ্ছথা’’তি ৰদতি, এৰম্পি ৰট্টতি, ‘‘বহিগামে আগমিস্সামা’’তি আভোগং কত্ৰাপি বহিগামং গন্ত্ৰা অত্তনো নিস্সিতকে ‘‘তুম্হে তস্স আগমনং আগমেথা’’তি ৰত্ৰাপি গন্তুং ৰট্টতিযেৰ. সচে পন মনুস্সা অত্তনো রুচিতেন একেন অনুমোদনং কারেন্তি, নেৰ তস্স অনুমোদতো আপত্তি, ন মহাথেরস্স ভারো হোতি. উপনিসিন্নকথাযমেৰ হি মনুস্সেসু কথাপেন্তেসু থেরো আপুচ্ছিতব্বো. মহাথেরেন চ অনুমোদনায অজ্ঝিট্ঠোৰ আগমেতব্বোতি ইদমেত্থ লক্খণং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সতি করণীযে আনন্তরিকং ভিক্খুং আপুচ্ছিত্ৰা গন্তু’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩৬২) ৰচনতো পন ৰচ্চাদিপীল়িতেন অনন্তরং ভিক্খুং আপুচ্ছিত্ৰা গন্তব্বন্তি. ইদং ভত্তগ্গৰত্তং.
১৮৯. পিণ্ডচারিকৰত্তে পন পিণ্ডচারিকেন ভিক্খুনা ‘‘ইদানি গামং পৰিসিস্সামী’’তি তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা সাধুকং অতরমানেন গামো পৰিসিতব্বো. সুপ্পটিচ্ছন্নেন অন্তরঘরে গন্তব্বন্তিআদি সব্বং ভত্তগ্গৰত্তে ৰুত্তনযেনেৰ ইধাপি ৰেদিতব্বং.
নিৰেসনং পৰিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ইমিনা পৰিসিস্সামি, ইমিনা নিক্খমিস্সামী’’তি, নাতিসহসা পৰিসিতব্বং, নাতিদূরে নাচ্চাসন্নে ঠাতব্বং, নাতিচিরং ঠাতব্বং, নাতিলহুকং নিৰত্তিতব্বং, ঠিতেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ভিক্খং দাতুকামা ৰা অদাতুকামা ৰা’’তি. সচে কম্মং ৰা নিক্খিপতি, আসনা ৰা ৰুট্ঠাতি, কটচ্ছুং ৰা পরামসতি, ভাজনং ৰা পরামসতি, ঠপেতি ৰা, ‘‘দাতুকামস্সা’’তি ঠাতব্বং. ভিক্খায দীযমানায ৰামেন হত্থেন সঙ্ঘাটিং উচ্চারেত্ৰা দক্খিণেন হত্থেন পত্তং পণামেত্ৰা উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা ভিক্খা পটিগ্গহেতব্বা, ইত্থী ৰা হোতু পুরিসো ৰা, ভিক্খাদানসমযে মুখং ন ওলোকেতব্বং, সল্লক্খেতব্বং ‘‘সূপং দাতুকামা ৰা অদাতুকামা ৰা’’তি. সচে কটচ্ছুং ৰা পরামসতি, ভাজনং ৰা পরামসতি, ঠপেতি ৰা, ‘‘দাতুকামস্সা’’তি ঠাতব্বং. ভিক্খায দিন্নায সঙ্ঘাটিযা পত্তং পটিচ্ছাদেত্ৰা সাধুকং অতরমানেন নিৰত্তিতব্বং.
যো পঠমং গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি, তেন আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, অৰক্কারপাতি ধোৰিত্ৰা উপট্ঠাপেতব্বা, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. যো পচ্ছা গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি, সচে হোতি ভুত্তাৰসেসো, সচে আকঙ্খতি, ভুঞ্জিতব্বং. নো চে আকঙ্খতি, অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেতব্বং, অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেতব্বং, তেন আসনং উদ্ধরিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং, অৰক্কারপাতি ধোৰিত্ৰা পটিসামেতব্বা, পানীযং পরিভোজনীযং পটিসামেতব্বং, ভত্তগ্গং সম্মজ্জিতব্বং. যো পস্সতি পানীযঘটং ৰা পরিভোজনীযঘটং ৰা ৰচ্চঘটং ৰা রিত্তং তুচ্ছং, তেন উপট্ঠাপেতব্বং. সচস্স হোতি অৰিসয্হং, হত্থৰিকারেন দুতিযং আমন্তেত্ৰা হত্থৰিলঙ্ঘকেন উপট্ঠাপেতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা ৰাচা ভিন্দিতব্বাতি. ইদং পিণ্ডচারিকৰত্তং.
১৯০. আরঞ্ঞিকৰত্তে আরঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা কালস্সেৰ উট্ঠায পত্তং থৰিকায পক্খিপিত্ৰা অংসে লগ্গেত্ৰা চীৰরং খন্ধে করিত্ৰা উপাহনা আরোহিত্ৰা দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৰা দ্ৰারৰাতপানং থকেত্ৰা ৰসনট্ঠানতো নিক্খমিতব্বং. ‘‘ইদানি গামং পৰিসিস্সামা’’তি উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৰা নীচং কত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা থৰিকায পক্খিপিত্ৰা অংসে লগ্গেত্ৰা তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা সাধুকং অতরমানেন গামো পৰিসিতব্বো. সুপ্পটিচ্ছন্নেন অন্তরঘরে গন্তব্বন্তিআদি সব্বং গমনৰিধানং ইধাপি ভত্তগ্গৰত্তে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.
নিৰেসনং পৰিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ইমিনা পৰিসিস্সামি, ইমিনা নিক্খমিস্সামী’’তিআদি সব্বং ভিক্খাচারৰিধানং পিণ্ডচারিকৰত্তে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. আরঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে ভাজনানি নপ্পহোন্তি, পানীযমেৰ পরিভোজনীযম্পি কত্ৰা উপট্ঠাপেতব্বং. ভাজনং অলভন্তেন ৰেল়ুনাল়িকাযপি উপট্ঠাপেতব্বং. তম্পি অলভন্তস্স যথা সমীপে উদকআৰাটো হোতি, এৰং কাতব্বং. অগ্গি উপট্ঠাপেতব্বো, অরণিসহিতং উপট্ঠাপেতব্বং, অরণিসহিতে সতি অগ্গিং অকাতুম্পি ৰট্টতি. যথা চ আরঞ্ঞিকস্স, এৰং কন্তারপ্পটিপন্নস্সপি অরণিসহিতং ইচ্ছিতব্বং. গণৰাসিনো পন তেন ৰিনাপি ৰট্টতি. কত্তরদণ্ডো উপট্ঠাপেতব্বো, নক্খত্তপদানি উগ্গহেতব্বানি সকলানি ৰা একদেসানি ৰা, দিসাকুসলেন ভৰিতব্বং. ইদং আরঞ্ঞিকৰত্তং.
১৯১. সেনাসনৰত্তে যস্মিং ৰিহারে ৰিহরতি, সচে সো ৰিহারো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, সোধেতব্বো. ৰিহারং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৰরং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থরণং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চো নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, পীঠং নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বা, খেল়মল্লকো নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, অপস্সেনফলকং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভূমত্থরণং যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৰা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে ৰিহারে সন্তানকং হোতি, উল্লোকা পঠমং ওহারেতব্বং, আলোকসন্ধিকণ্ণভাগা পমজ্জিতব্বা. সচে গেরুকপরিকম্মকতা ভিত্তি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে কাল়ৰণ্ণকতা ভূমি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে অকতা হোতি ভূমি, উদকেন পরিপ্ফোসিত্ৰা পরিপ্ফোসিত্ৰা সম্মজ্জিতব্বা ‘‘মা ৰিহারো রজেন উহঞ্ঞী’’তি, সঙ্কারং ৰিচিনিত্ৰা একমন্তং ছড্ডেতব্বং.
ন ভিক্খুসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন ৰিহারসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পানীযসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পরিভোজনীযসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পটিৰাতে অঙ্গণে সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, অধোৰাতে সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং.
ভূমত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা একমন্তং ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অভিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বা, মঞ্চো একমন্তং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বো, পীঠং একমন্তং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপীঠং অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং একমন্তং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থরণং ওতাপেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, খেল়মল্লকো একমন্তং ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বো, অপস্সেনফলকং একমন্তং ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বং. পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং, পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং, ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং.
সচে পুরত্থিমা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, পুরত্থিমা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তরা, দক্খিণা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা ৰিৰরিতব্বা, রত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা থকেতব্বা, রত্তিং ৰিৰরিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা. সচে পানীযং ন হোতি, পানীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে পরিভোজনীযং ন হোতি, পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
সচে ৰুড্ঢেন সদ্ধিং একৰিহারে ৰিহরতি, ন ৰুড্ঢং অনাপুচ্ছা উদ্দেসো দাতব্বো, ন পরিপুচ্ছা দাতব্বা, ন সজ্ঝাযো কাতব্বো, ন ধম্মো ভাসিতব্বো, ন পদীপো কাতব্বো, ন পদীপো ৰিজ্ঝাপেতব্বো, ন ৰাতপানা ৰিৰরিতব্বা, ন ৰাতপানা থকেতব্বা. দ্ৰারং নাম যস্মা মহাৰল়ঞ্জং, তস্মা তত্থ আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি, সেসানি পন উদ্দেসদানাদীনি আপুচ্ছিত্ৰাৰ কাতব্বানি, দেৰসিকম্পি আপুচ্ছিতুং ৰট্টতি. অথাপি ‘‘ভন্তে, আপুচ্ছিতমেৰ হোতূ’’তি ৰুত্তে ৰুড্ঢতরো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, সযমেৰ ৰা ‘‘ত্ৰং যথাসুখং ৰিহরাহী’’তি ৰদতি, এৰম্পি ৰট্টতি. সভাগস্স ৰিস্সাসেনপি ৰট্টতিযেৰ. সচে ৰুড্ঢেন সদ্ধিং একচঙ্কমে চঙ্কমতি, যেন ৰুড্ঢো, তেন পরিৰত্তেতব্বং, ন চ ৰুড্ঢো সঙ্ঘাটিকণ্ণেন ঘট্টেতব্বো. ইদং সেনাসনৰত্তং.
১৯২. জন্তাঘরৰত্তে যো পঠমং জন্তাঘরং গচ্ছতি, সচে ছারিকা উস্সন্না হোতি, ছারিকা ছড্ডেতব্বা. সচে উক্লাপং হোতি, জন্তাঘরং সম্মজ্জিতব্বং, পরিভণ্ডং সম্মজ্জিতব্বং, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, জন্তাঘরসালা সম্মজ্জিতব্বা, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা, উদকদোণিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং. জন্তাঘরং পৰিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৰা পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং, ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং, ন নৰা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা. সচে উস্সহতি, জন্তাঘরে থেরানং ভিক্খূনং পরিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘরা নিক্খমন্তেন জন্তাঘরপীঠং আদায পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরা নিক্খমিতব্বং. সচে উস্সহতি, উদকেপি থেরানং ভিক্খূনং পরিকম্মং কাতব্বং, ন থেরানং ভিক্খূনং পুরতো নহাযিতব্বং, ন উপরিতো নহাযিতব্বং, নহাতেন উত্তরন্তেন ওতরন্তানং মগ্গো দাতব্বো. যো পচ্ছা জন্তাঘরা নিক্খমতি, সচে জন্তাঘরং চিক্খল্লং হোতি, ধোৰিতব্বং, মত্তিকাদোণিং ধোৰিত্ৰা জন্তাঘরপীঠং পটিসামেত্ৰা অগ্গিং ৰিজ্ঝাপেত্ৰা দ্ৰারং থকেত্ৰা পক্কমিতব্বং. ইদং জন্তাঘরৰত্তং.
১৯৩. ৰচ্চকুটিৰত্তে যো ৰচ্চকুটিং গচ্ছতি, বহি ঠিতেন উক্কাসিতব্বং, অন্তো নিসিন্নেনপি উক্কাসিতব্বং, চীৰরৰংসে ৰা চীৰররজ্জুযা ৰা চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা সাধুকং অতরমানেন ৰচ্চকুটি পৰিসিতব্বা, নাতিসহসা পৰিসিতব্বা, ন উব্ভজিত্ৰা পৰিসিতব্বা, ৰচ্চপাদুকায ঠিতেন উব্ভজিতব্বং, ন নিত্থুনন্তেন ৰচ্চো কাতব্বো, ন দন্তকট্ঠং খাদন্তেন ৰচ্চো কাতব্বো, ন বহিদ্ধা ৰচ্চদোণিকায ৰচ্চো কাতব্বো, ন বহিদ্ধা পস্সাৰদোণিকায পস্সাৰো কাতব্বো, ন পস্সাৰদোণিকায খেল়ো কাতব্বো, ফালিতেন ৰা খরেন ৰা গণ্ঠিকেন ৰা কণ্টকেন ৰা সুসিরেন ৰা পূতিনা ৰা কট্ঠেন ন অৰলেখিতব্বং, অৰলেখনকট্ঠং পন অগ্গহেত্ৰা পৰিট্ঠস্স আপত্তি নত্থি, ন অৰলেখনকট্ঠং ৰচ্চকূপম্হি পাতেতব্বং, ৰচ্চপাদুকায ঠিতেন পটিচ্ছাদেতব্বং, নাতিসহসা নিক্খমিতব্বং, ন উব্ভজিত্ৰা নিক্খমিতব্বং, আচমনপাদুকায ঠিতেন উব্ভজিতব্বং, ন চপুচপুকারকং আচমেতব্বং, ন আচমনসরাৰকে উদকং সেসেতব্বং. ইদঞ্চ সব্বসাধারণট্ঠানং সন্ধায ৰুত্তং. তত্র হি অঞ্ঞে অঞ্ঞে আগচ্ছন্তি, তস্মা উদকং ন সেসেতব্বং. যং পন সঙ্ঘিকেপি ৰিহারে একদেসে নিবদ্ধগমনত্থায কতং ঠানং হোতি পুগ্গলিকট্ঠানং ৰা, তস্মিং ৰট্টতি. ৰিরেচনং পিৰিত্ৰা পুনপ্পুনং পৰিসন্তস্সপি ৰট্টতিযেৰ. আচমনপাদুকায ঠিতেন পটিচ্ছাদেতব্বং.
সচে ৰচ্চকুটি উহতা হোতি বহি ৰচ্চমক্খিতা, উদকং আহরিত্ৰা ধোৰিতব্বা. উদকং অত্থি, ভাজনং নত্থি, অসন্তং নাম হোতি. ভাজনং অত্থি, উদকং নত্থি, এতম্পি অসন্তং. উভযস্মিং অসতি অসন্তমেৰ, কট্ঠেন ৰা কেনচি ৰা পুঞ্ছিত্ৰা গন্তব্বং. সচে অৰলেখনপিটকো পূরিতো হোতি, অৰলেখনকট্ঠং ছড্ডেতব্বং. সচে কচৰরং অত্থি, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পরিভণ্ডং সম্মজ্জিতব্বং, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো. সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, ৰচ্চং কত্ৰা সতি উদকে নাচমেতব্বং, যো নাচমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩৭৩) ৰচনতো উদকে সতি উদককিচ্চং অকরোন্তস্স আপত্তি. সচে উদকং অত্থি, পটিচ্ছন্নট্ঠানং পন নত্থি, ভাজনেন নীহরিত্ৰা আচমিতব্বং. ভাজনে অসতি পত্তেন নীহরিতব্বং, পত্তেপি অসতি অসন্তং নাম হোতি. ‘‘ইদং অতিৰিৰটং, পুরতো অঞ্ঞং উদকং ভৰিস্সতী’’তি গতস্স উদকং অলভন্তস্সেৰ ভিক্খাচারৰেলা হোতি, কট্ঠেন ৰা কেনচি ৰা পুঞ্ছিত্ৰা গন্তব্বং, ভুঞ্জিতুম্পি অনুমোদিতুম্পি ৰট্টতি. ‘‘ন, ভিক্খৰে, ৰচ্চকুটিযা যথাৰুড্ঢং ৰচ্চো কাতব্বো, যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, আগতপটিপাটিযা ৰচ্চং কাতু’’ন্তি (চুল়ৰ. ৩৭৩) ৰচনতো ৰচ্চকুটিং পৰিসন্তেন আগতপটিপাটিযা পৰিসিতব্বং. ৰচ্চকুটিযং পস্সাৰট্ঠানে নহানতিত্থেতি তীসুপি আগতপটিপাটিযেৰ পমাণং. ইদং ৰচ্চকুটিৰত্তং.
ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে
উপজ্ঝাযাদিৰত্তৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.