২৩. নিস্সযৰিনিচ্ছযকথা

১৫১. নিস্সযোতি এত্থ পন অযং নিস্সযো নাম কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বো, কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বো, কথং গহিতো হোতি, কথং পটিপ্পস্সম্ভতি, নিস্সায কেন ৰসিতব্বং, কেন চ ন ৰসিতব্বন্তি? তত্থ কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বোতি এত্থ তাৰ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন দসৰস্সেন ৰা অতিরেকদসৰস্সেন ৰা উপসম্পাদেতুং, নিস্সযং দাতু’’ন্তি (মহাৰ. ৭৬, ৮২) চ ৰচনতো যো ব্যত্তো হোতি পটিবলো উপসম্পদায দসৰস্সো ৰা অতিরেকদসৰস্সো ৰা, তেন দাতব্বো, ইতরেন ন দাতব্বো. সচে দেতি, দুক্কটং আপজ্জতি.

এত্থ (পাচি. অট্ঠ. ১৪৫-১৪৭) চ ‘‘ব্যত্তো’’তি ইমিনা পরিসুপট্ঠাপকবহুস্সুতো ৰেদিতব্বো. পরিসুপট্ঠাপকেন হি সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন পরিসং অভিৰিনযে ৰিনেতুং দ্ৰে ৰিভঙ্গা পগুণা ৰাচুগ্গতা কাতব্বা, অসক্কোন্তেন তীহি জনেহি সদ্ধিং পরিৰত্তনক্খমা কাতব্বা, কম্মাকম্মঞ্চ খন্ধকৰত্তঞ্চ উগ্গহেতব্বং, পরিসায পন অভিধম্মে ৰিনযনত্থং সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতি, মূলপণ্ণাসকো উগ্গহেতব্বো, দীঘভাণকেন মহাৰগ্গো, সংযুত্তভাণকেন হেট্ঠিমা ৰা তযো ৰগ্গা মহাৰগ্গো ৰা, অঙ্গুত্তরভাণকেন হেট্ঠা ৰা উপরি ৰা উপড্ঢনিকাযো উগ্গহেতব্বো, অসক্কোন্তেন তিকনিপাততো পট্ঠায উগ্গহেতুম্পি ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘একং গণ্হন্তেন চতুক্কনিপাতং ৰা পঞ্চকনিপাতং ৰা উগ্গহেতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. জাতকভাণকেন সাট্ঠকথং জাতকং উগ্গহেতব্বং, ততো ওরং ন ৰট্টতি. ‘‘ধম্মপদম্পি সহ ৰত্থুনা উগ্গহেতুং ৰট্টতী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তং. ততো ততো সমুচ্চযং কত্ৰা মূলপণ্ণাসকমত্তং ৰট্টতি, ‘‘ন ৰট্টতী’’তি কুরুন্দট্ঠকথাযং পটিক্খিত্তং, ইতরাসু ৰিচারণাযেৰ নত্থি. অভিধম্মে কিঞ্চি গহেতব্বন্তি ন ৰুত্তং. যস্স পন সাট্ঠকথম্পি ৰিনযপিটকং অভিধম্মপিটকঞ্চ পগুণং, সুত্তন্তে চ ৰুত্তপ্পকারো গন্থো নত্থি, পরিসং উপট্ঠাপেতুং ন লভতি. যেন পন সুত্তন্ততো চ ৰিনযতো চ ৰুত্তপ্পমাণো গন্থো উগ্গহিতো, অযং পরিসুপট্ঠাকো বহুস্সুতোৰ হোতি, দিসাপামোক্খো যেনকামংগমো পরিসং উপট্ঠাপেতুং লভতি, অযং ইমস্মিং অত্থে ‘‘ব্যত্তো’’তি অধিপ্পেতো.

যো পন অন্তেৰাসিনো ৰা সদ্ধিৰিহারিকস্স ৰা গিলানস্স সক্কোতি উপট্ঠানাদীনি কাতুং, অযং ইধ ‘‘পটিবলো’’তি অধিপ্পেতো. যং পন ৰুত্তং –

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. অত্তনা ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পরং অসেক্খে সীলক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পরং অসেক্খে সমাধিক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পরং অসেক্খে পঞ্ঞাক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পরং অসেক্খে ৰিমুত্তিক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পরং অসেক্খে ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে সমাদপেতা. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. অস্সদ্ধো হোতি, অহিরিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতি হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. অধিসীলে সীলৰিপন্নো হোতি, অজ্ঝাচারে আচারৰিপন্নো হোতি, অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৰিপন্নো হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. ন পটিবলো হোতি অন্তেৰাসিং ৰা সদ্ধিৰিহারিং ৰা গিলানং উপট্ঠাতুং ৰা উপট্ঠাপেতুং ৰা, অনভিরতং ৰূপকাসেতুং ৰা ৰূপকাসাপেতুং ৰা, উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং ধম্মতো ৰিনোদেতুং, আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিযা ৰুট্ঠানং ন জানাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. ন পটিবলো হোতি অন্তেৰাসিং ৰা সদ্ধিৰিহারিং ৰা আভিসমাচারিকায সিক্খায সিক্খাপেতুং, আদিব্রহ্মচরিযকায সিক্খায ৰিনেতুং, অভিধম্মে ৰিনেতুং, অভিৰিনযে ৰিনেতুং, উপ্পন্নং দিট্ঠিগতং ধম্মতো ৰিৰেচেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গরুকং আপত্তিং ন জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৰিত্থারেন ন স্ৰাগতানি হোন্তি ন সুৰিভত্তানি ন সুপ্পৰত্তীনি ন সুৰিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গরুকং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনদসৰস্সো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো’’তিআদি (মহাৰ. ৮৪). তম্পি –

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন দসৰস্সেন ৰা অতিরেকদসৰস্সেন ৰা উপসম্পাদেতুং, নিস্সযং দাতু’’ন্তি (মহাৰ. ৭৬, ৮২) চ এৰং সঙ্খেপতো ৰুত্তস্সেৰ উপজ্ঝাযাচরিযলক্খণস্স ৰিত্থারদস্সনত্থং ৰুত্তং.

তত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ৮৪) কিঞ্চি অযুত্তৰসেন পটিক্খিত্তং, কিঞ্চি আপত্তিঅঙ্গৰসেন. তথা হি ‘‘ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেনা’’তি চ ‘‘অত্তনা ন অসেক্খেনা’’তি চ ‘‘অস্সদ্ধো’’তি চ আদীসু তীসু পঞ্চকেসু অযুত্তৰসেন পটিক্খেপো কতো, ন আপত্তিঅঙ্গৰসেন. যো হি অসেক্খেহি সীলক্খন্ধাদীহি অসমন্নাগতো পরে চ তত্থ সমাদপেতুং অসক্কোন্তো অস্সদ্ধিযাদিদোসযুত্তোৰ হুত্ৰা পরিসং পরিহরতি, তস্স পরিসা সীলাদীহি পরিযাযতিযেৰ ন ৰড্ঢতি, তস্মা ‘‘তেন ন উপসম্পাদেতব্ব’’ন্তিআদি অযুত্তৰসেন ৰুত্তং, ন আপত্তিঅঙ্গৰসেন. ন হি খীণাসৰস্সেৰ উপজ্ঝাচরিযভাৰো ভগৰতা অনুঞ্ঞাতো, যদি তস্সেৰ অনুঞ্ঞাতো অভৰিস্স, ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স অনভিরতি উপ্পন্না হোতী’’তিআদিং ন ৰদেয্য, যস্মা পন খীণাসৰস্স পরিসা সীলাদীহি ন পরিহাযতি, তস্মা ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্ব’’ন্তিআদি ৰুত্তং.

অধিসীলে সীলৰিপন্নোতিআদীসু পারাজিকঞ্চ সঙ্ঘাদিসেসঞ্চ আপন্নো অধিসীলে সীলৰিপন্নো নাম. ইতরে পঞ্চাপত্তিক্খন্ধে আপন্নো অজ্ঝাচারে আচারৰিপন্নো নাম. সম্মাদিট্ঠিং পহায অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৰিপন্নো নাম. যত্তকং সুতং পরিসং পরিহরন্তস্স ইচ্ছিতব্বং, তেন ৰিরহিতত্তা অপ্পস্সুতো. যং তেন জানিতব্বং আপত্তাদি, তস্স অজাননতো দুপ্পঞ্ঞো. ইমস্মিং পঞ্চকে পুরিমানি তীণি পদানি অযুত্তৰসেন ৰুত্তানি, পচ্ছিমানি দ্ৰে আপত্তিঅঙ্গৰসেন.

আপত্তিং ন জানাতীতি ‘‘ইদং নাম মযা কত’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘ইমং নাম আপত্তিং অযং আপন্নো’’তি ন জানাতি. ৰুট্ঠানং ন জানাতীতি ‘‘ৰুট্ঠানগামিনিতো ৰা দেসনাগামিনিতো ৰা আপত্তিতো এৰং নাম ৰুট্ঠানং হোতী’’তি ন জানাতি. ইমস্মিঞ্হি পঞ্চকে পুরিমানি দ্ৰে পদানি অযুত্তৰসেন ৰুত্তানি, পচ্ছিমানি তীণি আপত্তিঅঙ্গৰসেন.

আভিসমাচারিকায সিক্খাযাতি খন্ধকৰত্তে ৰিনেতুং ন পটিবলো হোতীতি অত্থো. আদিব্রহ্মচরিযকাযাতি সেক্খপণ্ণত্তিযং ৰিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. অভিধম্মেতি নামরূপপরিচ্ছেদে ৰিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. অভিৰিনযেতি সকলে ৰিনযপিটকে ৰিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. ৰিনেতুং ন পটিবলোতি চ সব্বত্থ সিক্খাপেতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. ধম্মতো ৰিৰেচেতুন্তি ধম্মেন কারণেন ৰিস্সজ্জাপেতুং. ইমস্মিং পঞ্চকে সব্বপদেসু আপত্তি.

‘‘আপত্তিং ন জানাতী’’তিআদিপঞ্চকস্মিং ৰিত্থারেনাতি উভতোৰিভঙ্গেন সদ্ধিং. ন স্ৰাগতানীতি ন সুট্ঠু আগতানি. সুৰিভত্তানীতি সুট্ঠু ৰিভত্তানি পদপচ্চাভট্ঠসঙ্করদোসরঅতানি. সুপ্পৰত্তীনীতি পগুণানি ৰাচুগ্গতানি সুৰিনিচ্ছিতানি. সুত্তসোতি খন্ধকপরিৰারতো আহরিতব্বসুত্তৰসেন সুট্ঠু ৰিনিচ্ছিতানি. অনুব্যঞ্জনসোতি অক্খরপদপারিপূরিযা চ সুৰিনিচ্ছিতানি অখণ্ডানি অৰিপরীতক্খরানি. এতেন অট্ঠকথা দীপিতা. অট্ঠকথাতো হি এস ৰিনিচ্ছযো হোতীতি. ইমস্মিং পঞ্চকেপি সব্বপদেসু আপত্তি. ঊনদসৰস্সপরিযোসানপঞ্চকেপি এসেৰ নযো. ইতি আদিতো তযো পঞ্চকা, চতুত্থে তীণি পদানি, পঞ্চমে দ্ৰে পদানীতি সব্বেপি চত্তারো পঞ্চকা অযুত্তৰসেন ৰুত্তা, চতুত্থে পঞ্চকে দ্ৰে পদানি, পঞ্চমে তীণি, ছট্ঠসত্তমট্ঠমা তযো পঞ্চকাতি সব্বেপি চত্তারো পঞ্চকা আপত্তিঅঙ্গৰসেন ৰুত্তা.

সুক্কপক্খে পন ৰুত্তৰিপরিযাযেন ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং, নিস্সযো দাতব্বো, সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো. অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতী’’তিআদিনা (মহাৰ. ৮৪) অট্ঠ পঞ্চকা আগতাযেৰ. তত্থ সব্বত্থেৰ অনাপত্তি.

১৫২. কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বোতি এত্থ পন যো লজ্জী হোতি, তস্স দাতব্বো. ইতরস্স ন দাতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, অলজ্জীনং নিস্সযো দাতব্বো, যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১২০) ৰচনতো. নিস্সায ৰসন্তেনপি অলজ্জী নিস্সায ন ৰসিতব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘ন, ভিক্খৰে, অলজ্জীনং নিস্সায ৰত্থব্বং, যো ৰসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১২০). এত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ১২০) চ অলজ্জীনন্তি উপযোগত্থে সামিৰচনং, অলজ্জিপুগ্গলে নিস্সায ন ৰসিতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. তস্মা নৰং ঠানং গতেন ‘‘এহি, ভিক্খু, নিস্সযং গণ্হাহী’’তি ৰুচ্চমানেনপি চতূহপঞ্চাহং নিস্সযদাযকস্স লজ্জিভাৰং উপপরিক্খিত্ৰা নিস্সযো গহেতব্বো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চতূহপঞ্চাহং আগমেতুং যাৰ ভিক্খুসভাগতং জানামী’’তি (মহাৰ. ১২০) হি ৰুত্তং. সচে ‘‘থেরো লজ্জী’’তি ভিক্খূনং সন্তিকে সুত্ৰা আগতদিৰসেযেৰ গহেতুকামো হোতি, থেরো পন ‘‘আগমেহি তাৰ, ৰসন্তো জানিস্সসী’’তি কতিপাহং আচারং উপপরিক্খিত্ৰা নিস্সযং দেতি, ৰট্টতি, পকতিযা নিস্সযগহণট্ঠানং গতেন পন তদহেৰ গহেতব্বো, একদিৰসম্পি পরিহারো নত্থি. সচে পঠমযামে আচরিযস্স ওকাসো নত্থি, ওকাসং অলভন্তো ‘‘পচ্চূসসমযে গহেস্সামী’’তি সযতি, অরুণং উগ্গতম্পি ন জানাতি, অনাপত্তি. সচে পন ‘‘গণ্হিস্সামী’’তি আভোগং অকত্ৰা সযতি, অরুণুগ্গমনে দুক্কটং. অগতপুব্বং ঠানং গতেন দ্ৰে তীণি দিৰসানি ৰসিত্ৰা গন্তুকামেন অনিস্সিতেন ৰসিতব্বং. ‘‘সত্তাহং ৰসিস্সামী’’তি আলযং করোন্তেন পন নিস্সযো গহেতব্বো. সচে থেরো ‘‘কিং সত্তাহং ৰসন্তস্স নিস্সযেনা’’তি ৰদতি, পটিক্খিত্তকালতো পট্ঠায লদ্ধপরিহারো হোতি.

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থু’’ন্তি ৰচনতো পন অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো সচে অত্তনা সদ্ধিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নং নিস্সযদাযকং ন লভতি, এৰং নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন বহূনিপি দিৰসানি গন্তুং ৰট্টতি. সচে পুব্বে নিস্সযং গহেত্ৰা ৰুত্থপুব্বং কিঞ্চি আৰাসং পৰিসতি, একরত্তং ৰসন্তেনপি নিস্সযো গহেতব্বো. অন্তরামগ্গে ৰিস্সমন্তো ৰা সত্থং ৰা পরিযেসন্তো কতিপাহং ৰসতি, অনাপত্তি. অন্তোৰস্সে পন নিবদ্ধৰাসং ৰসিতব্বং, নিস্সযো চ গহেতব্বো. নাৰায গচ্ছন্তস্স পন ৰস্সানে আগতেপি নিস্সযং অলভন্তস্স অনাপত্তি. সচে অন্তরামগ্গে গিলানো হোতি, নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰসিতুং ৰট্টতি.

গিলানুপট্ঠাকোপি গিলানেন যাচিযমানো অনিস্সিতো এৰ ৰসিতুং লভতি. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থুং, অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানুপট্ঠাকেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন যাচিযমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থু’’ন্তি (মহাৰ. ১২১). সচে পন ‘‘যাচাহি ম’’ন্তি ৰুচ্চমানোপি গিলানো মানেন ন যাচতি, গন্তব্বং.

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আরঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা ফাসুৰিহারং সল্লক্খেন্তেন নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থুং ‘যদা পতিরূপো নিস্সযদাযকো আগচ্ছিস্সতি, তদা তস্স নিস্সায ৰসিস্সামী’’’তি ৰচনতো পন যত্থ ৰসন্তস্স সমথৰিপস্সনানং পটিলাভৰসেন ফাসু হোতি, তাদিসং ফাসুৰিহারং সল্লক্খেন্তেন নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. ইমঞ্চ পন পরিহারং নেৰ সোতাপন্নো, ন সকদাগামিঅনাগামিঅরহন্তো লভন্তি, ন থামগতস্স সমাধিনো ৰা ৰিপস্সনায ৰা লাভী, ৰিস্সট্ঠকম্মট্ঠানে পন বালপুথুজ্জনে কথাৰ নত্থি. যস্স খো পন সমথো ৰা ৰিপস্সনা ৰা তরুণা হোতি, অযং ইমং পরিহারং লভতি, পৰারণাসঙ্গহোপি এতস্সেৰ অনুঞ্ঞাতো. তস্মা ইমিনা পুগ্গলেন আচরিযে পৰারেত্ৰা গতেপি ‘‘যদা পতিরূপোনিস্সযদাযকো আগচ্ছিস্সতি, তং নিস্সায ৰসিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৰা পুন যাৰ আসাল়্হীপুণ্ণমা, তাৰ অনিস্সিতেন ৰত্থুং ৰট্টতি. সচে পন আসাল়্হীমাসে আচরিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং.

১৫৩. কথং গহিতো হোতীতি এত্থ উপজ্ঝাযস্স সন্তিকে তাৰ উপজ্ঝং গণ্হন্তেন একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহী’’তি তিক্খত্তুং ৰত্তব্বং. এৰং সদ্ধিৰিহারিকেন ৰুত্তে সচে উপজ্ঝাযো ‘‘সাহূ’’তি ৰা ‘‘লহূ’’তি ৰা ‘‘ওপাযিক’’ন্তি ৰা ‘‘পতিরূপ’’ন্তি ৰা ‘‘পাসাদিকেন সম্পাদেহী’’তি ৰা কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো. ইদমেৰ হেত্থ উপজ্ঝাযগ্গহণং, যদিদং উপজ্ঝাযস্স ইমেসু পঞ্চসু পদেসু যস্স কস্সচি পদস্স ৰাচায সাৰনং কাযেন ৰা অত্থৰিঞ্ঞাপনন্তি. কেচি পন ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনং সন্ধায ৰদন্তি, ন তং পমাণং. আযাচনদানমত্তেন হি গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো, ন এত্থ সম্পটিচ্ছনং অঙ্গং. সদ্ধিৰিহারিকেনপি ন কেৰলং ‘‘ইমিনা মে পদেন উপজ্ঝাযো গহিতো’’তি ঞাতুং ৰট্টতি, ‘‘অজ্জতগ্গে দানি থেরো ময্হং ভারো, অহম্পি থেরস্স ভারো’’তি ইদম্পি ঞাতুং ৰট্টতি (মহাৰ. অট্ঠ. ৬৪). ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘উপজ্ঝাযো, ভিক্খৰে, সদ্ধিৰিহারিকম্হি পুত্তচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি, সদ্ধিৰিহারিকো উপজ্ঝাযম্হি পিতুচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি, এৰং তে অঞ্ঞমঞ্ঞং সগারৰা সপ্পতিস্সা সভাগৰুত্তিনো ৰিহরন্তা ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জিস্সন্তী’’তি (মহাৰ. ৬৫).

আচরিযস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণেপি অযমেৰ ৰিনিচ্ছযো. অযং পনেত্থ ৰিসেসো – আচরিযস্স সন্তিকে নিস্সযং গণ্হন্তেন উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা ‘‘আচরিযো মে, ভন্তে, হোহি, আযস্মতো নিস্সায ৰচ্ছামী’’তি (মহাৰ. ৭৭) তিক্খত্তুং ৰত্তব্বং, সেসং ৰুত্তনযমেৰ.

১৫৪. কথং পটিপ্পস্সম্ভতীতি এত্থ তাৰ উপজ্ঝাযম্হা পঞ্চহাকারেহি নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধি ৰেদিতব্বা, আচরিযম্হা ছহি আকারেহি. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৰে, নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা. উপজ্ঝাযো পক্কন্তো ৰা হোতি, ৰিব্ভন্তো ৰা, কালকতো ৰা, পক্খসঙ্কন্তো ৰা, আণত্তিযেৰ পঞ্চমী. ইমা খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা.

ছযিমা, ভিক্খৰে, নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো আচরিযম্হা. আচরিযো পক্কন্তো ৰা হোতি, ৰিব্ভন্তো ৰা, কালকতো ৰা, পক্খসঙ্কন্তো ৰা, আণত্তিযেৰ পঞ্চমী, উপজ্ঝাযেন ৰা সমোধানগতো হোতি. ইমা খো, ভিক্খৰে, ছ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো আচরিযম্হা’’তি (মহাৰ. ৮৩).

তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো (মহাৰ. অট্ঠ. ৮৩) – পক্কন্তোতি দিসং গতো. এৰং গতে চ পন তস্মিং সচে ৰিহারে নিস্সযদাযকো অত্থি, যস্স সন্তিকে অঞ্ঞদাপি নিস্সযো ৰা গহিতপুব্বো হোতি, যো ৰা একসম্ভোগপরিভোগো, তস্স সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বো, একদিৰসম্পি পরিহারো নত্থি. সচে তাদিসো নত্থি, অঞ্ঞো লজ্জী পেসলো অত্থি, তস্স পেসলভাৰং জানন্তেন তদহেৰ নিস্সযো যাচিতব্বো. সচে দেতি, ইচ্চেতং কুসলং. অথ পন ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো লহুং আগমিস্সতী’’তি পুচ্ছতি, উপজ্ঝাযেন চে তথা ৰুত্তং, ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰত্তব্বং. সচে ৰদতি ‘‘তেন হি উপজ্ঝাযস্স আগমনং আগমেথা’’তি, ৰট্টতি. অথ পনস্স পকতিযা পেসলভাৰং ন জানাতি, চত্তারি পঞ্চ দিৰসানি তস্স ভিক্খুস্স সভাগতং ওলোকেত্ৰা ওকাসং কারেত্ৰা নিস্সযো গহেতব্বো. সচে পন ৰিহারে নিস্সযদাযকো নত্থি, উপজ্ঝাযো চ ‘‘অহং কতিপাহেন আগমিস্সামি, মা উক্কণ্ঠিত্থা’’তি ৰত্ৰা গতো, যাৰ আগমনা পরিহারো লব্ভতি, অথাপি নং তত্থ মনুস্সা পরিচ্ছিন্নকালতো উত্তরিপি পঞ্চ ৰা দস ৰা দিৰসানি ৰাসেন্তিযেৰ, তেন ৰিহারং পৰত্তি পেসেতব্বা ‘‘দহরা মা উক্কণ্ঠন্তু, অহং অসুকদিৰসং নাম আগমিস্সামী’’তি, এৰম্পি পরিহারো লব্ভতি. অথ আগচ্ছতো অন্তরামগ্গে নদীপূরেন ৰা চোরাদীহি ৰা উপদ্দৰো হোতি, থেরো উদকোসক্কনং ৰা আগমেতি, সহাযে ৰা পরিযেসতি, তং চে পৰত্তিং দহরা সুণন্তি, যাৰ আগমনা পরিহারো লব্ভতি. সচে পন সো ‘‘ইধেৰাহং ৰসিস্সামী’’তি পহিণতি, পরিহারো নত্থি. যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং. ৰিব্ভন্তে পন কালকতে পক্খসঙ্কন্তে ৰা একদিৰসম্পি পরিহারো নত্থি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং.

আণত্তীতি পন নিস্সযপণামনা ৰুচ্চতি, তস্মা ‘‘পণামেমি ত’’ন্তি ৰা ‘‘মা ইধ পটিক্কমী’’তি ৰা ‘‘নীহর তে পত্তচীৰর’’ন্তি ৰা ‘‘নাহং তযা উপট্ঠাপেতব্বো’’তি ৰাতি ইমিনা পাল়িনযেন ‘‘মা মং গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছী’’তিআদিনা পাল়িমুত্তকনযেন ৰা যো নিস্সযপণামনায পণামিতো হোতি, তেন উপজ্ঝাযো খমাপেতব্বো. সচে আদিতোৰ ন খমতি, দণ্ডকম্মং আহরিত্ৰা তিক্খত্তুং তাৰ সযমেৰ খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, তস্মিং ৰিহারে মহাথেরে গহেত্ৰা খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, সামন্তৰিহারে ভিক্খূ গহেত্ৰা খমাপেতব্বো. সচে এৰম্পি ন খমতি, অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৰা উপজ্ঝাযস্স সভাগানং সন্তিকে ৰসিতব্বং ‘‘অপ্পেৰ নাম ‘সভাগানং মে সন্তিকে ৰসতী’তি ঞত্ৰাপি খমেয্যা’’তি. সচে এৰম্পি ন খমতি, তত্রেৰ ৰসিতব্বং. তত্র চে দুব্ভিক্খাদিদোসেন ন সক্কা হোতি ৰসিতুং, তংযেৰ ৰিহারং আগন্ত্ৰা অঞ্ঞস্স সন্তিকে নিস্সযং গহেত্ৰা ৰসিতুং ৰট্টতি. অযমাণত্তিযং ৰিনিচ্ছযো.

আচরিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধীসু আচরিযো পক্কন্তো ৰা হোতীতি এত্থ কোচি আচরিযো আপুচ্ছিত্ৰা পক্কমতি, কোচি অনাপুচ্ছিত্ৰা, অন্তেৰাসিকোপি এৰমেৰ. তত্র সচে অন্তেৰাসিকো আচরিযং আপুচ্ছতি ‘‘অসুকং নাম, ভন্তে, ঠানং গন্তুং ইচ্ছামি কেনচিদেৰ করণীযেনা’’তি, আচরিযেন চ ‘‘কদা গমিস্সসী’’তি ৰুত্তো ‘‘সাযন্হে ৰা রত্তিং ৰা উট্ঠহিত্ৰা গমিস্সামী’’তি ৰদতি, আচরিযোপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, তং খণংযেৰ নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে পন ‘‘ভন্তে, অসুকং নাম ঠানং গন্তুকামোম্হী’’তি ৰুত্তে আচরিযো ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছা জানিস্সসী’’তি ৰদতি, সো চ ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, ততো চে গতো সুগতো. সচে পন ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অথাপি ‘‘গচ্ছামী’’তি ৰুত্তে আচরিযেন ‘‘মা তাৰ গচ্ছ, রত্তিং মন্তেত্ৰা জানিস্সামা’’তি ৰুত্তো মন্তেত্ৰা গচ্ছতি, সুগতো. নো চে গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. আচরিযং অনাপুচ্ছা পক্কমন্তস্স পন উপচারসীমাতিক্কমে নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, অন্তোউপচারসীমতো পটিনিৰত্তন্তস্স ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে পন আচরিযো অন্তেৰাসিকং আপুচ্ছতি ‘‘আৰুসো, অসুকং নাম ঠানং গমিস্সামী’’তি, অন্তেৰাসিকেন চ ‘‘কদা’’তি ৰুত্তে ‘‘সাযন্হে ৰা রত্তিভাগে ৰা’’তি ৰদতি, অন্তেৰাসিকোপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, তং খণংযেৰ নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, সচে পন আচরিযো ‘‘স্ৰে পিণ্ডায চরিত্ৰা গমিস্সামী’’তি ৰদতি, ইতরো চ ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, একদিৰসং তাৰ নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি, পুনদিৰসে পটিপ্পস্সদ্ধো হোতি. ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা জানিস্সামি মম গমনং ৰা অগমনং ৰা’’তি ৰত্ৰা পন সচে ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অথাপি ‘‘গচ্ছামী’’তি ৰুত্তে অন্তেৰাসিকেন ‘‘মা তাৰ গচ্ছথ, রত্তিং মন্তেত্ৰা জানিস্সথা’’তি ৰুত্তো মন্তেত্ৰাপি ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে উভোপি আচরিযন্তেৰাসিকা কেনচিদেৰ করণীযেন বহিসীমং গচ্ছন্তি, ততো চে আচরিযো গমিযচিত্তে উপ্পন্নে অনাপুচ্ছাৰ গন্ত্ৰা দ্ৰিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তোযেৰ নিৰত্ততি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা নিৰত্ততি, পটিপ্পস্সদ্ধো হোতি. আচরিযুপজ্ঝাযা দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰসন্তি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. আচরিযে ৰিব্ভন্তে কালকতে পক্খসঙ্কন্তে চ তং খণংযেৰ পটিপ্পস্সম্ভতি.

আণত্তিযং পন আচরিযো মুঞ্চিতুকামোৰ হুত্ৰা নিস্সযপণামনায পণামেতি, অন্তেৰাসিকো চ ‘‘কিঞ্চাপি মং আচরিযো পণামেতি, অথ খো হদযেন মুদুকো’’তি সালযো হোতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচেপি আরিযো সালযো, অন্তেৰাসিকো নিরালযো ‘‘ন দানি ইমং নিস্সায ৰসিস্সামী’’তি ধুরং নিক্খিপতি, এৰম্পি ন পটিপ্পস্সম্ভতি. উভিন্নং সালযভাৰে পন ন পটিপ্পস্সম্ভতিযেৰ, উভিন্নং ধুরনিক্খেপেন পটিপ্পস্সম্ভতি, পণামিতেন দণ্ডকম্মং আহরিত্ৰা তিক্খত্তুং খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, উপজ্ঝাযে ৰুত্তনযেন পটিপজ্জিতব্বং. যথাপঞ্ঞত্তং পন আচরিযুপজ্ঝাযৰত্তং পরিপূরেন্তং অধিমত্তপেমাদিপঞ্চঙ্গসমন্নাগতং অন্তেৰাসিকং সদ্ধিৰিহারিকং ৰা পণামেন্তস্স দুক্কটং, ইতরং অপণামেন্তস্সপি দুক্কটমেৰ. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘ন, ভিক্খৰে, সম্মাৰত্তন্তো পণামেতব্বো, যো পণামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. ন চ, ভিক্খৰে, অসম্মাৰত্তন্তো ন পণামেতব্বো, যো ন পণামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স (মহাৰ. ৮০).

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৰাসিকং অপণামেন্তো আচরিযো সাতিসারো হোতি, পণামেন্তো অনতিসারো হোতি. আচরিযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিরী হোতি, নাধিমত্তো গারৰো হোতি, নাধিমত্তা ভাৰনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৰাসিকং অপণামেন্তো আচরিযো সাতিসারো হোতি, পণামেন্তো অনতিসারো হোতি (মহাৰ. ৮১).

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৰিহারিকং অপণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসারো হোতি, পণামেন্তো অনতিসারো হোতি. উপজ্ঝাযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিরী হোতি, নাধিমত্তো গারৰো হোতি, নাধিমত্তা ভাৰনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৰিহারিকং অপণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসারো হোতি, পণামেন্তো অনতিসারো হোতী’’তিআদি (মহাৰ. ৬৮).

তত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ৬৮) নাধিমত্তং পেমং হোতীতি উপজ্ঝাযম্হি অধিমত্তং গেহস্সিতপেমং ন হোতি. নাধিমত্তা ভাৰনা হোতীতি অধিমত্তা মেত্তাভাৰনা ন হোতীতি অত্থো.

উপজ্ঝাযেন ৰা সমোধানগতোতি এত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ৮৩) দস্সনসৰনৰসেন সমোধানং ৰেদিতব্বং. সচে হি আচরিযং নিস্সায ৰসন্তো সদ্ধিৰিহারিকো একৰিহারে চেতিযং ৰা ৰন্দন্তং, একগামে ৰা পিণ্ডায চরন্তং উপজ্ঝাযং পস্সতি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. উপজ্ঝাযো পস্সতি, সদ্ধিৰিহারিকো ন পস্সতি, ন পটিপ্পস্সম্ভতি. মগ্গপ্পটিপন্নং ৰা আকাসেন ৰা গচ্ছন্তং উপজ্ঝাযং দিস্ৰা দূরত্তা ‘‘ভিক্খূ’’তি জানাতি, ‘‘উপজ্ঝাযো’’তি ন জানাতি, ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে জানাতি, পটিপ্পস্সম্ভতি. উপরিপাসাদে উপজ্ঝাযো ৰসতি, হেট্ঠা সদ্ধিৰিহারিকো, তং অদিস্ৰাৰ যাগুং পিৰিত্ৰা পটিক্কমতি, আসনসালায ৰা নিসিন্নং অদিস্ৰাৰ একমন্তে ভুঞ্জিত্ৰা পক্কমতি, ধম্মস্সৰনমণ্ডপে ৰা নিসিন্নম্পি তং অদিস্ৰাৰ ধম্মং সুত্ৰা পক্কমতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. এৰং তাৰ দস্সনৰসেন সমোধানং ৰেদিতব্বং. সৰনৰসেন পন সচে উপজ্ঝাযস্স ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা ধম্মং ৰা কথেন্তস্স অনুমোদনং ৰা করোন্তস্স সদ্দং সুত্ৰা ‘‘উপজ্ঝাযস্স মে সদ্দো’’তি সঞ্জানাতি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, অসঞ্জানন্তস্স ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অযং সমোধানে ৰিনিচ্ছযো.

১৫৫. নিস্সায কেন ৰসিতব্বং, কেন ন ৰসিতব্বন্তি এত্থ পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন পঞ্চ ৰস্সানি নিস্সায ৰত্থুং, অব্যত্তেন যাৰজীৰ’’ন্তি (মহাৰ. ১০৩) ৰচনতো যো অব্যত্তো হোতি, তেন যাৰজীৰং নিস্সাযেৰ ৰসিতব্বং. সচাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৩) ৰুড্ঢতরং আচরিযং ন লভতি, উপসম্পদায সট্ঠিৰস্সো ৰা সত্ততিৰস্সো ৰা হোতি, নৰকতরস্সপি ব্যত্তস্স সন্তিকে উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা ‘‘আচরিযো মে, আৰুসো, হোতি, আযস্মতো নিস্সায ৰচ্ছামী’’তি এৰং তিক্খত্তুং ৰত্ৰা নিস্সযো গহেতব্বোৰ. গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছন্তেনপি উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা ‘‘গামপ্পৰেসনং আপুচ্ছামি আচরিযা’’তি ৰত্তব্বং. এস নযো সব্বআপুচ্ছনেসু.

যো পন ব্যত্তো হোতি উপসম্পদায পঞ্চৰস্সো, তেন অনিস্সিতেন ৰত্থুং ৰট্টতি. তস্মা নিস্সযমুচ্চনকেন (পাচি. অট্ঠ. ১৪৫-১৪৭) উপসম্পদায পঞ্চৰস্সেন সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন দ্ৰে মাতিকা পগুণা ৰাচুগ্গতা কত্তব্বা, পক্খদিৰসেসু ধম্মস্সৰনত্থায সুত্তন্ততো চত্তারো ভাণৰারা, সম্পত্তানং পরিসানং পরিকথনত্থায অন্ধকৰিন্দ(অ. নি. ৫.১১৪) মহারাহুলোৰাদ(ম. নি. ২.১১৩ আদযো) অম্বট্ঠ(দঈ. নি. ১.২৫৪ আদযো) সদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপৰারণাদিজাননত্থং কম্মাকম্মৰিনিচ্ছযো, সমণধম্মকরণত্থং সমাধিৰসেন ৰা ৰিপস্সনাৰসেন ৰা অরহত্তপরিযোসানমেকং কম্মট্ঠানং, এত্তকং উগ্গহেতব্বং. এত্তাৰতা হি অযং বহুস্সুতো হোতি চাতুদ্দিসো, যত্থ কত্থচি অত্তনো ইস্সরিযেন ৰসিতুং লভতি. যং পন ৰুত্তং –

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. অস্সদ্ধো হোতি, অহিরিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতি হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. অধিসীলে সীলৰিপন্নো হোতি, অজ্ঝাচারে আচারৰিপন্নো হোতি, অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৰিপন্নো হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গরুকং আপত্তিং ন জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৰিত্থারেন ন স্ৰাগতানি হোন্তি ন সুৰিভত্তানি ন সুপ্পৰত্তীনি ন সুৰিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং.

‘‘অপরেহিপি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্বং. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গরুকং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৰস্সো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৰত্থব্ব’’ন্তি (মহাৰ. ১০৩). এত্থাপি পুরিমনযেনেৰ অযুত্তৰসেন আপত্তিঅঙ্গৰসেন চ পটিক্খেপো কতোতি দট্ঠব্বং.

বালানং পন অব্যত্তানং দিসংগমিকানং অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকানং অনুঞ্ঞা ন দাতব্বা. সচে দেন্তি, আচরিযুপজ্ঝাযানং দুক্কটং. তে চে অননুঞ্ঞাতা গচ্ছন্তি, তেসম্পি দুক্কটং. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচরিযুপজ্ঝাযে আপুচ্ছন্তি. তে, ভিক্খৰে, আচরিযুপজ্ঝাযেহি পুচ্ছিতব্বা ‘‘কহং গমিস্সথ, কেন সদ্ধিং গমিস্সথা’’তি. তে চে, ভিক্খৰে, বালা অব্যত্তা অঞ্ঞে বালে অব্যত্তে অপদিসেয্যুং. ন, ভিক্খৰে, আচরিযুপজ্ঝাযেহি অনুজানিতব্বা, অনুজানেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. তে চে, ভিক্খৰে, বালা অব্যত্তা অননুঞ্ঞাতা আচরিযুপজ্ঝাযেহি গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১৬৩).

ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে

নিস্সযৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.