২২. পব্বজ্জাৰিনিচ্ছযকথা

১২৩. পব্বজ্জাতি এত্থ পন পব্বজ্জাপেক্খং কুলপুত্তং পব্বাজেন্তেন যে পাল়িযং ‘‘ন ভিক্খৰে পঞ্চহি আবাধেহি ফুট্ঠো পব্বাজেতব্বো’’তিআদিনা (মহাৰ. ৮৯) পটিক্খিত্তা পুগ্গলা, তে ৰজ্জেত্ৰা পব্বজ্জাদোসৰিরহিতো পুগ্গলো পব্বাজেতব্বো. তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো (মহাৰ. অট্ঠ. ৮৮) – কুট্ঠং গণ্ডো কিলাসো সোসো অপমারোতি ইমেহি পঞ্চহি আবাধেহি ফুট্ঠো ন পব্বাজেতব্বো, পব্বাজেন্তো পন দুক্কটং আপজ্জতি ‘‘যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা. তত্থ কুট্ঠন্তি রত্তকুট্ঠং ৰা হোতু কাল়কুট্ঠং ৰা, যং কিঞ্চি কিটিভদদ্দউকচ্ছুআদিপ্পভেদম্পি সব্বং কুট্ঠমেৰাতি ৰুত্তং. তঞ্চে নখপিট্ঠিপ্পমাণম্পি ৰড্ঢনকপক্খে ঠিতং হোতি, ন পব্বাজেতব্বো. সচে পন নিৰাসনপাৰুরণেহি পকতিপটিচ্ছন্নট্ঠানে নখপিট্ঠিপ্পমাণং অৰড্ঢনকপক্খে ঠিতং হোতি, ৰট্টতি. ‘‘মুখে পন হত্থপাদপিট্ঠীসু ৰা সচেপি অৰড্ঢনকপক্খে ঠিতং, নখপিট্ঠিতো চ খুদ্দকতরম্পি ন ৰট্টতিযেৰা’’তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. তিকিচ্ছাপেত্ৰা পব্বাজেন্তেনপি পকতিৰণ্ণে জাতেযেৰ পব্বাজেতব্বো, গোধাপিট্ঠিসদিসচুণ্ণওকিরণসরীরম্পি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি.

গণ্ডোতি মেদগণ্ডো ৰা হোতু অঞ্ঞো ৰা, যো কোচি কোলট্ঠিমত্তকোপি চে ৰড্ঢনকপক্খে ঠিতো গণ্ডো হোতি, ন পব্বাজেতব্বো. পটিচ্ছন্নট্ঠানে পন কোলট্ঠিমত্তে অৰড্ঢনকপক্খে ঠিতে ৰট্টতি, মুখাদিকে অপ্পটিচ্ছন্নট্ঠানে অৰড্ঢনকপক্খে ঠিতেপি ন ৰট্টতি. তিকিচ্ছাপেত্ৰা পব্বাজেন্তেনপি সরীরং সচ্ছৰিং কারাপেত্ৰা পব্বাজেতব্বো. উণ্ণিগণ্ডা নাম হোন্তি গোথনকা ৰিয অঙ্গুলিকা ৰিয চ তত্থ তত্থ লম্বন্তি, এতেপি গণ্ডাযেৰ, তেসু সতি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি. দহরকালে খীরপীল়কা যোব্বন্নকালে চ মুখে খরপীল়কা নাম হোন্তি, মহল্লককালে নস্সন্তি, ন তা গণ্ডসঙ্খ্যং গচ্ছন্তি, তাসু সতি পব্বাজেতুং ৰট্টতি. অঞ্ঞা পন সরীরে খরপীল়কা নাম, অপরা পদুমকণ্ণিকা নাম হোন্তি, অঞ্ঞা সাসপবীজকা নাম সাসপমত্তাযেৰ সকলসরীরং ফরন্তি, সব্বা কুট্ঠজাতিকাৰ, তাসু সতি ন পব্বাজেতব্বো.

কিলাসোতি ন ভিজ্জনকং ন পগ্ঘরণকং পদুমপুণ্ডরীকপত্তৰণ্ণং কুট্ঠং. যেন গুন্নং ৰিয সবলং সরীরং হোতি, তস্মিং কুট্ঠে ৰুত্তনযেনেৰ ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. সোসোতি সোসব্যাধি. তস্মিং সতি ন পব্বাজেতব্বো. অপমারোতি পিত্তুম্মাদো ৰা যক্খুম্মাদো ৰা. তত্থ পুব্বৰেরিকেন অমনুস্সেন গহিতো দুত্তিকিচ্ছো হোতি, অপ্পমত্তকেপি পন অপমারে সতি ন পব্বাজেতব্বো.

১২৪. ‘‘ন, ভিক্খৰে, রাজভটো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯০) ৰচনতো রাজভটোপি ন পব্বাজেতব্বো. এত্থ চ অমচ্চো ৰা হোতু মহামত্তো ৰা সেৰকো ৰা কিঞ্চি ঠানন্তরং পত্তো ৰা অপ্পত্তো ৰা, যো কোচি রঞ্ঞো ভত্তৰেতনভটো, সব্বো রাজভটোতি সঙ্খ্যং গচ্ছতি, সো ন পব্বাজেতব্বো. তস্স পন পুত্তনত্তভাতুকা যে রাজতো ভত্তৰেতনং ন গণ্হন্তি, তে পব্বাজেতুং ৰট্টতি. যো পন রাজতো লদ্ধং নিবদ্ধভোগং ৰা মাসসংৰচ্ছরপরিব্বযং ৰা রঞ্ঞোযেৰ নিয্যাদেতি, পুত্তভাতুকে ৰা তং ঠানং সম্পটিচ্ছাপেত্ৰা রাজানং ‘‘ন দানাহং দেৰস্স ভটো’’তি আপুচ্ছতি, যেন ৰা যংকারণা ৰেতনং গহিতং, তং কম্মং কতং হোতি, যো ৰা ‘‘পব্বজস্সূ’’তি রঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতো হোতি, তম্পি পব্বাজেতুং ৰট্টতি.

১২৫. চোরোপি ধজবন্ধো ন পব্বাজেতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, ধজবন্ধো চোরো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯১) ৰুত্তত্তা. তত্থ ধজং বন্ধিত্ৰা ৰিয ৰিচরতীতি ধজবন্ধো, মূলদেৰাদযো ৰিয লোকে পাকটোতি ৰুত্তং হোতি. তস্মা যো গামঘাতং ৰা পন্থদুহনং ৰা নগরে সন্ধিচ্ছেদাদিকম্মং ৰা করোন্তো ৰিচরতি, পঞ্ঞাযতি চ ‘‘অসুকো নাম ইদং ইদং করোতী’’তি, সো ন পব্বাজেতব্বো. যো পন রাজপুত্তো রজ্জং পত্থেন্তো গামঘাতাদীনি করোতি, সো পব্বাজেতব্বো. রাজানো হি তস্মিং পব্বজিতে তুস্সন্তি, সচে পন ন তুস্সন্তি, ন পব্বাজেতব্বো. পুব্বে মহাজনে পাকটো চোরো পচ্ছা চোরকম্মং পহায পঞ্চ সীলানি সমাদিযতি, তঞ্চে মনুস্সা এৰং জানন্তি, পব্বাজেতব্বো. যে পন অম্বলবুজাদিচোরকা সন্ধিচ্ছেদাদিচোরা এৰ ৰা অদিস্সমানা থেয্যং করোন্তি, পচ্ছাপি ‘‘ইমিনা নাম ইদং কত’’ন্তি ন পঞ্ঞাযন্তি, তেপি পব্বাজেতুং ৰট্টতি.

১২৬. কারভেদকো পন চোরো ন পব্বাজেতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, কারভেদকো চোরো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯২) ৰুত্তত্তা. তত্থ কারো ৰুচ্চতি বন্ধনাগারং. ইধ পন অন্দুবন্ধনং ৰা হোতু সঙ্খলিকবন্ধনং ৰা রজ্জুবন্ধনং ৰা গামবন্ধনং ৰা নিগমবন্ধনং ৰা নগরবন্ধনং ৰা পুরিসগুত্তি ৰা জনপদবন্ধনং ৰা দীপবন্ধনং ৰা, যো এতেসু যং কিঞ্চি বন্ধনং ভিন্দিত্ৰা ৰা ছিন্দিত্ৰা ৰা মুঞ্চিত্ৰা ৰা ৰিৰরিত্ৰা ৰা অপস্সমানানং ৰা পলাযতি, সো কারভেদকোতি সঙ্খ্যং গচ্ছতি. তস্মা ঈদিসো কারভেদকো চোরো দীপবন্ধনং ভিন্দিত্ৰা দীপন্তরং গতোপি ন পব্বাজেতব্বো. যো পন ন চোরো, কেৰলং হত্থকম্মং অকরোন্তো ‘‘এৰং নো অপলাযন্তো করিস্সতী’’তি রাজযুত্তাদীহি বদ্ধো, সো কারং ভিন্দিত্ৰা পলাতোপি পব্বাজেতব্বো. যো পন গামনিগমপট্টনাদীনি কেণিযা গহেত্ৰা তং অসম্পাদেন্তো বন্ধনাগারং পৰেসিতো হোতি, সোপি পলাযিত্ৰা আগতো ন পব্বাজেতব্বো. যোপি কসিকম্মাদীহি ধনং সম্পাদেত্ৰা জীৰন্তো ‘‘নিধানং ইমিনা লদ্ধ’’ন্তি পেসুঞ্ঞং উপসংহরিত্ৰা কেনচি বন্ধাপিতো হোতি, তং তত্থেৰ পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি, পলাযিত্ৰা গতং পন গতট্ঠানে পব্বাজেতুং ৰট্টতি.

১২৭. ‘‘ন, ভিক্খৰে, লিখিতকো চোরো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯৩) ৰচনতো পন লিখিতকো চোরো ন পব্বাজেতব্বো. তত্থ লিখিতকো নাম যো কোচি চোরিকং ৰা অঞ্ঞং ৰা গরুং রাজাপরাধং কত্ৰা পলাতো, রাজা চ নং পণ্ণে ৰা পোত্থকে ৰা ‘‘ইত্থন্নামো যত্থ দিস্সতি, তত্থ গহেত্ৰা মারেতব্বো’’তি ৰা ‘‘হত্থপাদাদীনি অস্স ছিন্দিতব্বানী’’তি ৰা ‘‘এত্তকং নাম দণ্ডং আহরাপেতব্বো’’তি ৰা লিখাপেতি, অযং লিখিতকো নাম, সো ন পব্বাজেতব্বো.

১২৮. কসাহতো কতদণ্ডকম্মোপি ন পব্বাজেতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, কসাহতো কতদণ্ডকম্মো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯৪) ৰচনতো. এত্থ পন যো ৰচনপেসনাদীনি অকরোন্তো হঞ্ঞতি, ন সো কতদণ্ডকম্মো. যো পন কেণিযা ৰা অঞ্ঞথা ৰা কিঞ্চি গহেত্ৰা খাদিত্ৰা পুন দাতুং অসক্কোন্তো ‘‘অযমেৰ তে দণ্ডো হোতূ’’তি কসাহি হঞ্ঞতি, অযমেৰ কসাহতো কতদণ্ডকম্মো. সো চ কসাহি ৰা হতো হোতু অড্ঢদণ্ডকাদীনং ৰা অঞ্ঞতরেন, যাৰ অল্লৰণো হোতি, ন তাৰ পব্বাজেতব্বো, ৰণে পন পাকতিকে কত্ৰা পব্বাজেতব্বো. সচে পন জাণূহি ৰা কপ্পরেহি ৰা নাল়িকেরপাসাণাদীহি ৰা ঘাতেত্ৰা মুত্তো হোতি, সরীরে চস্স গণ্ঠিযো পঞ্ঞাযন্তি, ন পব্বাজেতব্বো, ফাসুকং কত্ৰা এৰ গণ্ঠীসু সন্নিসিন্নাসু পব্বাজেতব্বো.

১২৯. লক্খণাহতো পন কতদণ্ডকম্মো ন পব্বাজেতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, লক্খণহতো কতদণ্ডকম্মো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯৫) ৰচনতো. এত্থপি কতদণ্ডকম্মভাৰো পুরিমনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. যস্স পন নলাটে ৰা ঊরুআদীসু ৰা তত্তেন লোহেন লক্খণং আহতং হোতি, সো সচে ভুজিস্সো, যাৰ অল্লৰণো হোতি, তাৰ ন পব্বাজেতব্বো. সচেপিস্স ৰণা রুল়্হা হোন্তি ছৰিযা সমপরিচ্ছেদা, লক্খণং ন পঞ্ঞাযতি, তিমণ্ডলং নিৰত্থস্স উত্তরাসঙ্গে কতে পটিচ্ছন্নোকাসে চে হোতি, পব্বাজেতুং ৰট্টতি, অপ্পটিচ্ছন্নোকাসে চে, ন ৰট্টতি.

১৩০. ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইণাযিকো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯৬) ৰচনতো ইণাযিকোপি ন পব্বাজেতব্বো. তত্থ ইণাযিকো নাম যস্স পিতিপিতামহেহি ৰা ইণং গহিতং হোতি, সযং ৰা ইণং গহিতং হোতি, যং ৰা আঠপেত্ৰা মাতাপিতূহি কিঞ্চি গহিতং হোতি, সো তং ইণং পরেসং ধারেতীতি ইণাযিকো. যং পন অঞ্ঞে ঞাতকা আঠপেত্ৰা কিঞ্চি গণ্হন্তি, সো ন ইণাযিকো. ন হি তে তং আঠপেতুং ইস্সরা, তস্মা তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি, ইতরং ন ৰট্টতি. সচে পনস্স ঞাতিসালোহিতা ‘‘মযং দস্সাম, পব্বাজেথ ন’’ন্তি ইণং অত্তনো ভারং করোন্তি, অঞ্ঞো ৰা কোচি তস্স আচারসম্পত্তিং দিস্ৰা ‘‘পব্বাজেথ নং, অহং ইণং দস্সামী’’তি ৰদতি, পব্বাজেতুং ৰট্টতি. তেসু অসতি ভিক্খুনা তথারূপস্স উপট্ঠাকস্সপি আরোচেতব্বং ‘‘সহেতুকো সত্তো ইণপলিবোধেন ন পব্বজতী’’তি. সচে সো পটিপজ্জতি, পব্বাজেতব্বো. সচেপি অত্তনো কপ্পিযভণ্ডং অত্থি, ‘‘এতং দস্সামী’’তি পব্বাজেতব্বো. সচে পন নেৰ ঞাতকাদযো পটিপজ্জন্তি, ন অত্তনো ধনং অত্থি, ‘‘পব্বাজেত্ৰা ভিক্খায চরিত্ৰা মোচেস্সামী’’তি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি. সচে পব্বাজেতি, দুক্কটং. পলাতোপি আনেত্ৰা দাতব্বো. নো চে দেতি, সব্বং ইণং গীৰা হোতি. অজানিত্ৰা পব্বাজযতো অনাপত্তি, পস্সন্তেন পন আনেত্ৰা ইণসামিকানং দস্সেতব্বো, অপস্সন্তস্স গীৰা ন হোতি.

সচে ইণাযিকো অঞ্ঞং দেসং গন্ত্ৰা পুচ্ছিযমানোপি ‘‘নাহং কস্সচি কিঞ্চি ধারেমী’’তি ৰত্ৰা পব্বজতি, ইণসামিকো চ তং পরিযেসন্তো তত্থ গচ্ছতি, দহরো তং দিস্ৰা পলাযতি, সো থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অযং, ভন্তে, কেন পব্বাজিতো, মম এত্তকং নাম ধনং গহেত্ৰা পলাতো’’তি ৰদতি, থেরেন ৰত্তব্বং ‘‘মযা, উপাসক, ‘অণণো অহ’ন্তি ৰদন্তো পব্বাজিতো, কিং দানি করোমি, পস্স মে পত্তচীৰর’’ন্তি. অযং তত্থ সামীচি. পলাতে পন গীৰা ন হোতি. সচে পন নং থেরস্স সম্মুখাৰ দিস্ৰা ‘‘অযং মম ইণাযিকো’’তি ৰদতি, ‘‘তৰ ইণাযিকং ত্ৰমেৰ জানাহী’’তি ৰত্তব্বো, এৰম্পি গীৰা ন হোতি. সচেপি সো ‘‘পব্বজিতো অযং দানি কুহিং গমিস্সতী’’তি ৰদতি, থেরেন ‘‘ত্ৰংযেৰ জানাহী’’তি ৰত্তব্বো. এৰম্পিস্স পলাতে গীৰা ন হোতি. সচে পন থেরো ‘‘কুহিং দানি অযং গমিস্সতি, ইধেৰ অচ্ছতূ’’তি ৰদতি, সো চে পলাযতি, গীৰা হোতি. সচে সো সহেতুকো সত্তো হোতি ৰত্তসম্পন্নো, থেরেন ‘‘ঈদিসো অয’’ন্তি ৰত্তব্বং. ইণসামিকো চে ‘‘সাধূ’’তি ৰিস্সজ্জেতি, ইচ্চেতং কুসলং, ‘‘উপড্ঢুপড্ঢং দেথা’’তি ৰদতি, দাতব্বং. অপরেন সমযেন অতিআরাধকো হোতি, ‘‘সব্বং দেথা’’তি ৰুত্তেপি দাতব্বমেৰ. সচে পন উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীসু কুসলো হোতি বহূপকারো ভিক্খূনং, ভিক্খাচারৰত্তেন পরিযেসিত্ৰাপি ইণং দাতব্বমেৰ.

১৩১. দাসোপি ন পব্বাজেতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৰে, দাসো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৯৭) ৰচনতো. তত্থ চত্তারো দাসা অন্তোজাতো ধনক্কীতো করমরানীতো সামং দাসব্যং উপগতোতি. তত্থ অন্তোজাতো নাম জাতিযা দাসো ঘরদাসিযা পুত্তো. ধনক্কীতো নাম মাতাপিতূনং সন্তিকা পুত্তো ৰা সামিকানং সন্তিকা দাসো ৰা ধনং দত্ৰা দাসচারিত্তং আরোপেত্ৰা কীতো. এতে দ্ৰেপি ন পব্বাজেতব্বা. পব্বাজেন্তেন তত্থ তত্থ চারিত্তৰসেন অদাসে কত্ৰা পব্বাজেতব্বা. করমরানীতো নাম তিরোরট্ঠং ৰিলোপং ৰা কত্ৰা উপলাপেত্ৰা ৰা তিরোরট্ঠতো ভুজিস্সমানুসকানি আহরন্তি, অন্তোরট্ঠেযেৰ ৰা কতাপরাধং কিঞ্চি গামং রাজা ‘‘ৰিলুম্পথা’’তি চ আণাপেতি, ততো মানুসকানিপি আহরন্তি, তত্থ সব্বে পুরিসা দাসা, ইত্থিযো দাসিযো. এৰরূপো করমরানীতো দাসো যেহি আনীতো, তেসং সন্তিকে ৰসন্তো ৰা বন্ধনাগারে বদ্ধো ৰা পুরিসেহি রক্খিযমানো ৰা ন পব্বাজেতব্বো, পলাযিত্ৰা পন গতো গতট্ঠানে পব্বাজেতব্বো. রঞ্ঞা তুট্ঠেন ‘‘করমরানীতকে মুঞ্চথা’’তি ৰত্ৰা ৰা সব্বসাধারণেন ৰা নযেন বন্ধনমোক্খে কতে পব্বাজেতব্বোৰ.

সামং দাসব্যং উপগতো নাম জীৰিতহেতু ৰা আরক্খহেতু ৰা ‘‘অহং তে দাসো’’তি সযমেৰ দাসভাৰং উপগতো রাজূনং হত্থিঅস্সগোমহিংসগোপকাদযো ৰিয. তাদিসো দাসো ন পব্বাজেতব্বো. রঞ্ঞো ৰণ্ণদাসীনং পুত্তা হোন্তি অমচ্চপুত্তসদিসা, তেপি ন পব্বাজেতব্বা. ভুজিস্সিত্থিযো অসঞ্ঞতা ৰণ্ণদাসীহি সদ্ধিং ৰিচরন্তি, তাসং পুত্তে পব্বাজেতুং ৰট্টতি. সচে সযমেৰ পণ্ণং আরোপেন্তি, ন ৰট্টতি. ভটিপুত্তগণাদীনং দাসাপি তেহি অদিন্না ন পব্বাজেতব্বা. ৰিহারেসু রাজূহি আরামিকদাসা নাম দিন্না হোন্তি, তেপি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি, ভুজিস্সে কত্ৰা পন পব্বাজেতুং ৰট্টতি. মহাপচ্চরিযং ‘‘অন্তোজাতধনক্কীতকে আনেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ‘আরামিকে দেমা’তি দেন্তি, তক্কং সীসে আসিত্তকসদিসাৰ হোন্তি, তে পব্বাজেতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. কুরুন্দিযং পন ‘‘আরামিকং দেমাতি কপ্পিযৰোহারেন দেন্তি, যেন কেনচি ৰোহারেন দিন্নো হোতু, নেৰ পব্বাজেতব্বো’’তি ৰুত্তং. দুগ্গতমনুস্সা ‘‘সঙ্ঘং নিস্সায জীৰিস্সামা’’তি ৰিহারে কপ্পিযকারকা হোন্তি, এতে পব্বাজেতুং ৰট্টতি. যস্স মাতাপিতরো দাসা, মাতা এৰ ৰা দাসী, পিতা অদাসো, তং পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি. যস্স পন মাতা অদাসী, পিতা দাসো, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. ভিক্খুস্স ঞাতকা ৰা উপট্ঠাকা ৰা দাসং দেন্তি ‘‘ইমং পব্বাজেথ, তুম্হাকং ৰেয্যাৰচ্চং করিস্সতী’’তি, অত্তনো ৰাস্স দাসো অত্থি, ভুজিস্সো কতোৰ পব্বাজেতব্বো. সামিকা দাসং দেন্তি ‘‘ইমং পব্বাজেথ, সচে অভিরমিস্সতি, অদাসো. ৰিব্ভমিস্সতি চে, অম্হাকং দাসোৰ ভৰিস্সতী’’তি, অযং তাৰকালিকো নাম, তং পব্বাজেতুং ন ৰট্টতীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. নিস্সামিকদাসো হোতি, সোপি ভুজিস্সো কতোৰ পব্বাজেতব্বো. অজানন্তো পব্বাজেত্ৰা উপসম্পাদেত্ৰা ৰা পচ্ছা জানন্তি, ভুজিস্সং কাতুমেৰ ৰট্টতি.

ইমস্স চ অত্থস্স পকাসনত্থং ইদং ৰত্থুং ৰদন্তি – একা কির কুলদাসী একেন সদ্ধিং অনুরাধপুরা পলাযিত্ৰা রোহণে ৰসমানা পুত্তং পটিলভি, সো পব্বজিত্ৰা উপসম্পন্নকালে লজ্জী কুক্কুচ্চকো অহোসি. অথেকদিৰসং মাতরং পুচ্ছি ‘‘কিং উপাসিকে তুম্হাকং ভাতা ৰা ভগিনী ৰা নত্থি, ন কিঞ্চি ঞাতকং পস্সামী’’তি. তাত, অহং অনুরাধপুরে কুলদাসী, তৰ পিতরা সদ্ধিং পলাযিত্ৰা ইধ ৰসামীতি. সীলৰা ভিক্খু ‘‘অসুদ্ধা কির মে পব্বজ্জা’’তি সংৰেগং লভিত্ৰা মাতরং তস্স কুলস্স নামগোত্তং পুচ্ছিত্ৰা অনুরাধপুরং আগম্ম তস্স কুলস্স ঘরদ্ৰারে অট্ঠাসি, ‘‘অতিচ্ছথ, ভন্তে’’তি ৰুত্তেপি নাতিক্কমি. তে আগন্ত্ৰা ‘‘কিং, ভন্তে’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘তুম্হাকং ইত্থন্নামা দাসী পলাতা অত্থী’’তি? ‘‘অত্থি, ভন্তে’’. অহং তস্সা পুত্তো, সচে মং তুম্হে অনুজানাথ, পব্বজ্জং লভামি, তুম্হে ময্হং সামিকাতি. তে হট্ঠতুট্ঠা হুত্ৰা ‘‘সুদ্ধা, ভন্তে, তুম্হাকং পব্বজ্জা’’তি তং ভুজিস্সং কত্ৰা মহাৰিহারে ৰসাপেসুং চতূহি পচ্চযেহি পটিজগ্গন্তা. থেরো তং কুলং নিস্সায ৰসমানোযেৰ অরহত্তং পাপুণীতি.

১৩২. ‘‘ন, ভিক্খৰে, হত্থচ্ছিন্নো পব্বাজেতব্বো. ন পাদচ্ছিন্নো, ন হত্থপাদচ্ছিন্নো, ন কণ্ণচ্ছিন্নো, ন কণ্ণনাসচ্ছিন্নো, ন অঙ্গুলিচ্ছিন্নো, ন অল়চ্ছিন্নো, ন কণ্ডরচ্ছিন্নো, ন ফণহত্থকো, ন খুজ্জো, ন ৰামনো ন গলগণ্ডী, ন লক্খণাহতো, ন কসাহতো, ন লিখিতকো, ন সীপদী, ন পাপরোগী, ন পরিসদূসকো, ন কাণো, ন কুণী, ন খঞ্জো, ন পক্খহতো, ন ছিন্নিরিযাপথো, ন জরাদুব্বলো, ন অন্ধো, ন মূগো, ন বধিরো, ন অন্ধমূগো, ন অন্ধবধিরো, ন মূগবধিরো, ন অন্ধমূগবধিরো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১১৯) ৰচনতো পন হত্থচ্ছিন্নাদযোপি ন পব্বাজেতব্বা.

তত্থ হত্থচ্ছিন্নোতি যস্স হত্থতলে ৰা মণিবন্ধে ৰা কপ্পরে ৰা যত্থ কত্থচি একো ৰা দ্ৰে ৰা হত্থা ছিন্না হোন্তি. পাদচ্ছিন্নোতি যস্স অগ্গপাদে ৰা গোপ্ফকেসু ৰা জঙ্ঘায ৰা যত্থ কত্থচি একো ৰা দ্ৰে ৰা পাদা ছিন্না হোন্তি. হত্থপাদচ্ছিন্নোতি যস্স ৰুত্তপ্পকারেনেৰ চতূসু হত্থপাদেসু দ্ৰে ৰা তযো ৰা সব্বে ৰা হত্থপাদা ছিন্না হোন্তি. কণ্ণচ্ছিন্নোতি যস্স কণ্ণমূলে ৰা কণ্ণসক্খলিকায ৰা একো ৰা দ্ৰে ৰা কণ্ণা ছিন্না হোন্তি. যস্স পন কণ্ণাৰট্টে ছিজ্জন্তি, সক্কা চ হোতি সঙ্ঘাটেতুং, সো কণ্ণং সঙ্ঘাটেত্ৰা পব্বাজেতব্বো. নাসচ্ছিন্নোতি যস্স অজপদকে ৰা অগ্গে ৰা একপুটে ৰা যত্থ কত্থচি নাসা ছিন্না হোতি. যস্স পন নাসিকা সক্কা হোতি সন্ধেতুং, সো তং ফাসুকং কত্ৰা পব্বাজেতব্বো. কণ্ণনাসচ্ছিন্নো উভযৰসেন ৰেদিতব্বো. অঙ্গুলিচ্ছিন্নোতি যস্স নখসেসং অদস্সেত্ৰা একা ৰা বহূ ৰা অঙ্গুলিযো ছিন্না হোন্তি. যস্স পন সুত্ততন্তুমত্তম্পি নখসেসং পঞ্ঞাযতি, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. অল়চ্ছিন্নোতি যস্স চতূসু অঙ্গুট্ঠকেসু অঙ্গুলিযং ৰুত্তনযেনেৰ একো ৰা বহূ ৰা অঙ্গুট্ঠকা ছিন্না হোন্তি. কণ্ডরচ্ছিন্নোতি যস্স কণ্ডরনামকা মহান্হারূ পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা ছিন্না হোন্তি, যেসু একস্সপি ছিন্নত্তা অগ্গপাদেন ৰা চঙ্কমতি, মূলেন ৰা চঙ্কমতি, ন পাদং পতিট্ঠাপেতুং সক্কোতি.

ফণহত্থকোতি যস্স ৰগ্গুলিপক্খকা ৰিয অঙ্গুলিযো সম্বদ্ধা হোন্তি, এতং পব্বাজেতুকামেন অঙ্গুলন্তরিকাযো ফালেত্ৰা সব্বং অন্তরচম্মং অপনেত্ৰা ফাসুকং কত্ৰা পব্বাজেতব্বো. যস্সপি ছ অঙ্গুলিযো হোন্তি, তং পব্বাজেতুকামেন অধিকং অঙ্গুলিং ছিন্দিত্ৰা ফাসুকং কত্ৰা পব্বাজেতব্বো. খুজ্জোতি যো উরস্স ৰা পিট্ঠিযা ৰা পস্সস্স ৰা নিক্খন্তত্তা খুজ্জসরীরো. যস্স পন কিঞ্চি কিঞ্চি অঙ্গপচ্চঙ্গং ঈসকং ৰঙ্কং, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. মহাপুরিসো এৰ হি ব্রহ্মুজুগত্তো, অৰসেসো সত্তো অখুজ্জো নাম নত্থি. ৰামনোতি জঙ্ঘৰামনো ৰা কটিৰামনো ৰা উভযৰামনো ৰা. জঙ্ঘৰামনস্স কটিতো পট্ঠায হেট্ঠিমকাযো রস্সো হোতি, উপরিমকাযো পরিপুণ্ণো. কটিৰামনস্স কটিতো পট্ঠায উপরিমকাযো রস্সো হোতি, হেট্ঠিমকাযো পরিপুণ্ণো. উভযৰামনস্স উভোপি কাযা রস্সা হোন্তি, যেসং রস্সত্তা ভূতানং ৰিয পরিৰটুমো মহাকুচ্ছিঘটসদিসো অত্তভাৰো হোতি, তং তিৰিধম্পি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি.

গলগণ্ডীতি যস্স কুম্ভণ্ডং ৰিয গলে গণ্ডো হোতি. দেসনামত্তমেৰ চেতং, যস্মিং কিস্মিঞ্চি পন পদেসে গণ্ডে সতি ন পব্বাজেতব্বো. তত্থ ৰিনিচ্ছযো ‘‘ন, ভিক্খৰে, পঞ্চহি আবাধেহি ফুট্ঠো পব্বাজেতব্বো’’তি (মহাৰ. ৮৯) এত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. লক্খণাহতকসাহতলিখিতকেসু যং ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ. সীপদীতি ভারপাদো ৰুচ্চতি. যস্স পাদো থূলো হোতি সঞ্জাতপীল়কো খরো, সো ন পব্বাজেতব্বো. যস্স পন ন তাৰ খরভাৰং গণ্হাতি, সক্কা হোতি উপনাহং বন্ধিত্ৰা উদকআৰাটে পৰেসেত্ৰা উদকৰালিকায পূরেত্ৰা যথা সিরা পঞ্ঞাযন্তি, জঙ্ঘা চ তেলনাল়িকা ৰিয হোতি, এৰং মিলাপেতুং, তস্স পাদং ঈদিসং কত্ৰা তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. সচে পুন ৰড্ঢতি, উপসম্পাদেন্তেনপি তথা কত্ৰাৰ উপসম্পাদেতব্বো. পাপরোগীতি অরিসভগন্দরপিত্তসেম্হকাসসোসাদীসু যেন কেনচি রোগেন নিচ্চাতুরো অতেকিচ্ছরোগো জেগুচ্ছো অমনাপো, অযং ন পব্বাজেতব্বো.

১৩৩. পরিসদূসকোতি যো অত্তনো ৰিরূপতায পরিসং দূসেতি, অতিদীঘো ৰা হোতি অঞ্ঞেসং সীসপ্পমাণনাভিপ্পদেসো, অতিরস্সো ৰা উভযৰামনভূতরূপং ৰিয, অতিকাল়ো ৰা ঝাপিতক্খেত্তে খাণুকো ৰিয, অচ্চোদাতো ৰা দধিতক্কাদীহি পমজ্জিততম্বলোহৰণ্ণো, অতিকিসো ৰা মন্দমংসলোহিতো অট্ঠিসিরাচম্মসরীরো ৰিয, অতিথূলো ৰা ভারিযমংসো মহোদরো মহাভূতসদিসো, অভিমহন্তসীসো ৰা পচ্ছিং সীসে কত্ৰা ঠিতো ৰিয, অতিখুদ্দকসীসো ৰা সরীরস্স অননুরূপেন অতিখুদ্দকেন সীসেন সমন্নাগতো, কূটকূটসীসো ৰা তালফলপিণ্ডিসদিসেন সীসেন সমন্নাগতো, সিখরসীসো ৰা উদ্ধং অনুপুব্বতনুকেন সীসেন সমন্নাগতো, নাল়িসীসো ৰা মহাৰেণুপব্বসদিসেন সীসেন সমন্নাগতো, কপ্পসীসো ৰা পব্ভারসীসো ৰা চতূসু পস্সেসু যেন কেনচি পস্সেন ওনতেন সীসেন সমন্নাগতো, ৰণসীসো ৰা পূতিসীসো ৰা কণ্ণিককেসো ৰা পাণকেহি খাযিতকেদারে সস্সসদিসেহি তহিং তহিং উট্ঠিতেহি কেসেহি সমন্নাগতো, নিল্লোমসীসো ৰা থূলথদ্ধকেসো ৰা তালহীরসদিসেহি কেসেহি সমন্নাগতো, জাতিপলিতেহি পণ্ডরকেসো ৰা পকতিতম্বকেসো ৰা আদিত্তেহি ৰিয কেসেহি সমন্নাগতো, আৰট্টসীসো ৰা গুন্নং সরীরে আৰট্টসদিসেহি উদ্ধগ্গেহি কেসাৰট্টেহি সমন্নাগতো, সীসলোমেহি সদ্ধিং একাবদ্ধভমুকলোমো ৰা জালবদ্ধেন ৰিয নলাটেন সমন্নাগতো.

সম্বদ্ধভমুকো ৰা নিল্লোমভমুকো ৰা মক্কটভমুকো ৰা অতিমহন্তক্খি ৰা অতিখুদ্দকক্খি ৰা মহিংসচম্মে ৰাসিকোণেন পহরিত্ৰা কতছিদ্দসদিসেহি অক্খীহি সমন্নাগতো, ৰিসমক্খি ৰা একেন মহন্তেন, একেন খুদ্দকেন অক্খিনা সমন্নাগতো, ৰিসমচক্কলো ৰা একেন উদ্ধং, একেন অধোতি এৰং ৰিসমজাতেহি অক্খিচক্কেহি সমন্নাগতো, কেকরো ৰা গম্ভীরক্খি ৰা যস্স গম্ভীরে উদপানে উদকতারকা ৰিয অক্খিতারকা পঞ্ঞাযন্তি, নিক্খন্তক্খি ৰা যস্স কক্কটস্সেৰ অক্খিতারকা নিক্খন্তা হোন্তি, হত্থিকণ্ণো ৰা মহন্তাহি কণ্ণসক্খলীহি সমন্নাগতো, মূসিককণ্ণো ৰা জতুককণ্ণো ৰা খুদ্দকাহি কণ্ণসক্খলীহি সমন্নাগতো, ছিদ্দমত্তকণ্ণো ৰা যস্স ৰিনা কণ্ণসক্খলীহি কণ্ণচ্ছিদ্দমত্তমেৰ হোতি, অৰিদ্ধকণ্ণো ৰা, যোনকজাতিকো পন পরিসদূসকো ন হোতি, সভাৰোযেৰ হি সো তস্স. কণ্ণভগন্দরিকো ৰা নিচ্চপূতিনা কণ্ণেন সমন্নাগতো, গণ্ডকণ্ণো ৰা সদা পগ্ঘরিতপুব্বেন কণ্ণেন সমন্নাগতো, টঙ্কিতকণ্ণো ৰা গোভত্তনাল়িকায অগ্গসদিসেহি কণ্ণেহি সমন্নাগতো, অতিপিঙ্গলক্খি ৰা, মধুপিঙ্গলং পন পব্বাজেতুং ৰট্টতি. নিপ্পখুমক্খি ৰা অস্সুপগ্ঘরণক্খি ৰা পুপ্ফিতক্খি ৰা অক্খিপাকেন সমন্নাগতক্খি ৰা.

অতিমহন্তনাসিকো ৰা অতিখুদ্দকনাসিকো ৰা চিপিটনাসিকো ৰা মজ্ঝে অপ্পতিট্ঠহিত্ৰা একপস্সে ঠিতৰঙ্কনাসিকো ৰা দীঘনাসিকো ৰা সুকতুণ্ডসদিসায জিৰ্হায লেহিতুং সক্কুণেয্যায নাসিকায সমন্নাগতো, নিচ্চং পগ্ঘরিতসিঙ্ঘাণিকনাসো ৰা, মহামুখো ৰা যস্স পটঙ্গমণ্ডূকস্সেৰ মুখনিমিত্তংযেৰ মহন্তং হোতি, মুখং পন লাবুসদিসং অতিখুদ্দকং, ভিন্নমুখো ৰা ৰঙ্কমুখো ৰা মহাওট্ঠো ৰা উক্খলিমুখৰট্টিসদিসেহি ওট্ঠেহি সমন্নাগতো, তনুকওট্ঠো ৰা ভেরিচম্মসদিসেহি দন্তে পিদহিতুং অসমত্থেহি ওট্ঠেহি সমন্নাগতো, মহাধরোট্ঠো ৰা তনুকউত্তরোট্ঠো ৰা তনুকঅধরোট্ঠো ৰা মহাউত্তরোট্ঠো ৰা ওট্ঠছিন্নকো ৰা এল়মুখো ৰা উপ্পক্কমুখো ৰা সঙ্খতুণ্ডকো ৰা বহি সেতেহি অন্তো অতিরত্তেহি ওট্ঠেহি সমন্নাগতো, দুগ্গন্ধকুণপমুখো ৰা, মহাদন্তো ৰা অট্ঠকদন্তসদিসেহি দন্তেহি সমন্নাগতো, অসুরদন্তো ৰা হেট্ঠা ৰা উপরি ৰা বহি নিক্খন্তদন্তো, যস্স পন সক্কা হোতি ওট্ঠেহি পিদহিতুং, কথেন্তস্সেৰ পঞ্ঞাযতি, নো অকথেন্তস্স, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. পূতিদন্তো ৰা নিদ্দন্তো ৰা অতিখুদ্দকদন্তো ৰা যস্স পন দন্তন্তরে কলন্দকদন্তো ৰিয সুখুমদন্তো হোতি, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি.

মহাহনুকো ৰা গোহনুসদিসেন হনুনা সমন্নাগতো, দীঘহনুকো ৰা চিপিটহনুকো ৰা অন্তোপৰিট্ঠেন ৰিয অতিরস্সেন হনুকেন সমন্নাগতো, ভিন্নহনুকো ৰা ৰঙ্কহনুকো ৰা নিম্মস্সুদাঠিকো ৰা ভিক্খুনীসদিসমুখো, দীঘগলো ৰা বকগলসদিসেন গলেন সমন্নাগতো, রস্সগলো ৰা অন্তোপৰিট্ঠেন ৰিয গলেন সমন্নাগতো, ভিন্নগলো ৰা ভট্ঠঅংসকূটো ৰা অহত্থো ৰা একহত্থো ৰা অতিরস্সহত্থো ৰা অতিদীঘহত্থো ৰা ভিন্নউরো ৰা ভিন্নপিট্ঠি ৰা কচ্ছুগত্তো ৰা কণ্ডুগত্তো ৰা দদ্দুগত্তো ৰা গোধাগত্তো ৰা যস্স গোধায ৰিয গত্ততো চুণ্ণানি পতন্তি. সব্বঞ্চেতং ৰিরূপকরণং সন্ধায ৰিত্থারিতৰসেন ৰুত্তং, ৰিনিচ্ছযো পনেত্থ পঞ্চাবাধেসু ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো.

ভট্ঠকটিকো ৰা মহাআনিসদো ৰা উদ্ধনকূটসদিসেহি আনিসদমংসেহি অচ্চুগ্গতেহি সমন্নাগতো, মহাঊরুকো ৰা ৰাতণ্ডিকো ৰা মহাজাণুকো ৰা সঙ্ঘট্টনজাণুকো ৰা দীঘজঙ্ঘো ৰা যট্ঠিসদিসজঙ্ঘো, ৰিকটো ৰা সঙ্ঘট্টো ৰা উব্বদ্ধপিণ্ডিকো ৰা, সো দুৰিধো হেট্ঠা ওরুল়্হাহি ৰা উপরি আরুল়্হাহি ৰা মহতীহি জঙ্ঘপিণ্ডিকাহি সমন্নাগতো, মহাজঙ্ঘো ৰা থূলজঙ্ঘপিণ্ডিকো ৰা মহাপাদো ৰা মহাপণ্হি ৰা পিট্ঠিকপাদো ৰা পাদৰেমজ্ঝতো উট্ঠিতজঙ্ঘো, ৰঙ্কপাদো ৰা, সো দুৰিধো অন্তো ৰা বহি ৰা পরিৰত্তপাদো, গণ্ঠিকঙ্গুলি ৰা সিঙ্গিৰেরফণসদিসাহি অঙ্গুলীহি সমন্নাগতো, অন্ধনখো ৰা কাল়ৰণ্ণেহি পূতিনখেহি সমন্নাগতো, সব্বোপি এস পরিসদূসকো. এৰরূপো পরিসদূসকো ন পব্বাজেতব্বো.

১৩৪. কাণোতি পসন্নন্ধো ৰা হোতু পুপ্ফাদীহি ৰা উপহতপসাদো, দ্ৰীহি ৰা একেন ৰা অক্খিনা ন পস্সতি, সো ন পব্বাজেতব্বো. মহাপচ্চরিযং পন একক্খিকাণো ‘‘কাণো’’তি ৰুত্তো, দ্ৰিঅক্খিকাণো অন্ধেন সঙ্গহিতো. মহাঅট্ঠকথাযং জচ্চন্ধো ‘‘অন্ধো’’তি ৰুত্তো. তস্মা উভযম্পি পরিযাযেন যুজ্জতি. কুণীতি হত্থকুণী ৰা পাদকুণী ৰা অঙ্গুলিকুণী ৰা, যস্স এতেসু হত্থাদীসু যং কিঞ্চি ৰঙ্কং পঞ্ঞাযতি. খঞ্জোতি নতজাণুকো ৰা ভিন্নজঙ্ঘো ৰা মজ্ঝে সংকুটিতপাদত্তা কুণ্ঠপাদকো ৰা পিট্ঠিপাদমজ্ঝেন চঙ্কমন্তো, অগ্গে সংকুটিতপাদত্তা কুণ্ঠপাদকো ৰা পিট্ঠিপাদগ্গেন চঙ্কমন্তো, অগ্গপাদেনেৰ চঙ্কমনখঞ্জো ৰা পণ্হিকায চঙ্কমনখঞ্জো ৰা পাদস্স বাহিরন্তেন চঙ্কমনখঞ্জো ৰা পাদস্স অব্ভন্তরেন চঙ্কমনখঞ্জো ৰা গোপ্ফকানং উপরি ভগ্গত্তা সকলেন পিট্ঠিপাদেন চঙ্কমনখঞ্জো ৰা. সব্বোপেস খঞ্জোযেৰ, ন পব্বাজেতব্বো.

পক্খহতোতি যস্স একো হত্থো ৰা পাদো ৰা অদ্ধসরীরং ৰা সুখং ন ৰহতি. ছিন্নিরিযাপথোতি পীঠসপ্পী ৰুচ্চতি. জরাদুব্বলোতি জিণ্ণভাৰেন দুব্বলো অত্তনো চীৰররজনাদিকম্মম্পি কাতুং অসমত্থো. যো পন মহল্লকোপি বলৰা হোতি, অত্তানং পটিজগ্গিতুং সক্কোতি, সো পব্বাজেতব্বো. অন্ধোতি জচ্চন্ধো ৰুচ্চতি. মূগোতি যস্স ৰচীভেদো ন পৰত্ততি, যস্সপি পৰত্ততি, সরণগমনং পন পরিপুণ্ণং ভাসিতুং ন সক্কোতি, তাদিসং মম্মনম্পি পব্বাজেতুং ন ৰট্টতি. যো পন সরণগমনমত্তং পরিপুণ্ণং ভাসিতুং সক্কোতি, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. বধিরোতি যো সব্বেন সব্বং ন সুণাতি. যো পন মহাসদ্দং সুণাতি, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. অন্ধমূগাদযো উভযদোসৰসেন ৰুত্তা. যেসঞ্চ পব্বজ্জা পটিক্খিত্তা, উপসম্পদাপি তেসং পটিক্খিত্তাৰ. সচে পন নে সঙ্ঘো উপসম্পাদেতি, সব্বেপি সূপসম্পন্না, কারকসঙ্ঘো পন আচরিযুপজ্ঝাযা চ আপত্তিতো ন মুচ্চন্তি.

১৩৫. পণ্ডকো উভতোব্যঞ্জনকো থেয্যসংৰাসকো তিত্থিযপক্কন্তকো তিরচ্ছানগতো মাতুঘাতকো পিতুঘাতকো অরহন্তঘাতকো লোহিতুপ্পাদকো সঙ্ঘভেদকো ভিক্খুনীদূসকোতি ইমে পন একাদস পুগ্গলা ‘‘পণ্ডকো, ভিক্খৰে, অনুপসম্পন্নো ন উপসম্পাদেতব্বো, উপসম্পন্নো নাসেতব্বো’’তি (মহাৰ. ১০৯) আদিৰচনতো অভব্বা, নেৰ নেসং পব্বজ্জা, ন উপসম্পদা চ রুহতি, তস্মা ন পব্বাজেতব্বা ন উপসম্পাদেতব্বা, জানিত্ৰা পব্বাজেন্তো উপসম্পাদেন্তো চ দুক্কটং আপজ্জতি. অজানিত্ৰাপি পব্বাজিতা উপসম্পাদিতা চ জানিত্ৰা লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বা.

তত্থ পণ্ডকোতি আসিত্তপণ্ডকো উসূযপণ্ডকো ওপক্কমিকপণ্ডকো পক্খপণ্ডকো নপুংসকপণ্ডকোতি পঞ্চ পণ্ডকা. তেসু যস্স পরেসং অঙ্গজাতং মুখেন গহেত্ৰা অসুচিনা আসিত্তস্স পরিল়াহো ৰূপসম্মতি, অযং আসিত্তপণ্ডকো. যস্স পরেসং অজ্ঝাচারং পস্সতো উসূযায উপ্পন্নায পরিল়াহো ৰূপসম্মতি, অযং উসূযপণ্ডকো. যস্স উপক্কমেন বীজানি অপনীতানি, অযং ওপক্কমিকপণ্ডকো. একচ্চো পন অকুসলৰিপাকানুভাৰেন কাল়পক্খে পণ্ডকো হোতি, জুণ্হপক্খে পনস্স পরিল়াহো ৰূপসম্মতি, অযং পক্খপণ্ডকো. যো পন পটিসন্ধিযংযেৰ অভাৰকো উপ্পন্নো, অযং ন পুংসকপণ্ডকো. তেসু আসিত্তপণ্ডকস্স চ উসূযপণ্ডকস্স চ পব্বজ্জা ন ৰারিতা, ইতরেসং তিণ্ণং ৰারিতা. ‘‘তেসুপি পক্খপণ্ডকস্স যস্মিং পক্খে পণ্ডকো হোতি, তস্মিংযেৰস্স পক্খে পব্বজ্জা ৰারিতা’’তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং.

১৩৬. উভতোব্যঞ্জনকোতি (মহাৰ. অট্ঠ. ১১৬) ইত্থিনিমিত্তুপ্পাদনকম্মতো চ পুরিসনিমিত্তুপ্পাদনকম্মতো চ উভতোব্যঞ্জনমস্স অত্থীতি উভতোব্যঞ্জনকো. সো দুৰিধো হোতি ইত্থিউভতোব্যঞ্জনকো পুরিসউভতোব্যঞ্জনকোতি. তত্থ ইত্থিউভতোব্যঞ্জনকস্স ইত্থিনিমিত্তং পাকটং হোতি, পুরিসনিমিত্তং পটিচ্ছন্নং. পুরিসউভতোব্যঞ্জনকস্স পুরিসনিমিত্তং পাকটং, ইত্থিনিমিত্তং পটিচ্ছন্নং. ইত্থিউভতোব্যঞ্জনকস্স ইত্থীসু পুরিসত্তং করোন্তস্স ইত্থিনিমিত্তং পটিচ্ছন্নং হোতি, পুরিসনিমিত্তং পাকটং. পুরিসউভতোব্যঞ্জনকস্স পুরিসানং ইত্থিভাৰং উপগচ্ছন্তস্স পুরিসনিমিত্তং পটিচ্ছন্নং হোতি, ইত্থিনিমিত্তং পাকটং হোতি. ইত্থিউভতোব্যঞ্জনকো সযঞ্চ গব্ভং গণ্হাতি, পরঞ্চ গণ্হাপেতি, পুরিসউভতোব্যঞ্জনকো পন সযং ন গণ্হাতি, পরং পন গণ্হাপেতীতি ইদমেতেসং নানাকরণং. ইমস্স পন দুৰিধস্সপি উভতোব্যঞ্জনকস্স নেৰ পব্বজ্জা অত্থি, ন উপসম্পদা.

১৩৭. থেয্যসংৰাসকোতি তযো থেয্যসংৰাসকা লিঙ্গত্থেনকো সংৰাসত্থেনকো উভযত্থেনকোতি. তত্থ যো সযং পব্বজিত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা ন ভিক্খুৰস্সানি গণেতি, ন যথাৰুড্ঢং ৰন্দনং সাদিযতি, ন আসনেন পটিবাহতি, ন উপোসথপৰারণাদীসু সন্দিস্সতি, অযং লিঙ্গমত্তস্সেৰ থেনিতত্তা লিঙ্গত্থেনকো নাম. যো পন ভিক্খূহি পব্বাজিতো সামণেরো সমানো ৰিদেসং গন্ত্ৰা ‘‘অহং দসৰস্সো ৰা ৰীসতিৰস্সো ৰা’’তি মুসা ৰত্ৰা ভিক্খুৰস্সানি গণেতি, যথাৰুড্ঢং ৰন্দনং সাদিযতি, আসনেন পটিবাহতি, উপোসথপৰআরণাদীসু সন্দিস্সতি, অযং সংৰাসমত্তস্সেৰ থেনিতত্তা সংৰাসত্থেনকো নাম. ভিক্খুৰস্সগণনাদিকো হি সব্বোপি কিরিযভেদো ইমস্মিং অত্থে ‘‘সংৰাসো’’তি ৰেদিতব্বো. সিক্খং পচ্চক্খায ‘‘ন মং কোচি জানাতী’’তি পুন এৰং পটিপজ্জন্তেপি এসেৰ নযো. যো পন সযং পব্বজিত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা ভিক্খুৰস্সানি গণেতি, যথাৰুড্ঢং ৰন্দনং সাদিযতি, আসনেন পটিবাহতি, উপোসথপৰারণাদীসু সন্দিস্সতি, অযং লিঙ্গস্স চেৰ সংৰাসস্স চ থেনিতত্তা উভযত্থেনকো নাম. অযং তিৰিধোপি থেয্যসংৰাসকো অনুপসম্পন্নো ন উপসম্পাদেতব্বো, উপসম্পন্নো নাসেতব্বো, পুন পব্বজ্জং যাচন্তোপি ন পব্বাজেতব্বো.

১৩৮. এত্থ চ অসম্মোহত্থং ইদং পকিণ্ণকং ৰেদিতব্বং –

‘‘রাজদুব্ভিক্খকন্তার, রোগৰেরিভযেন ৰা;

চীৰরাহরণত্থং ৰা, লিঙ্গং আদিযতীধ যো.

‘‘সংৰাসং নাধিৰাসেতি, যাৰ সো সুদ্ধমানসো;

থেয্যসংৰাসকো নাম, তাৰ এস ন ৰুচ্চতী’’তি. (মহাৰ. অট্ঠ. ১১০);

তত্রাযং ৰিত্থারনযো – ইধেকচ্চস্স রাজা কুদ্ধো হোতি, সো ‘‘এৰং মে সোত্থি ভৰিস্সতী’’তি সযমেৰ লিঙ্গং গহেত্ৰা পলাযতি. তং দিস্ৰা রঞ্ঞো আরোচেন্তি, রাজা ‘‘সচে পব্বজিতো, ন তং লব্ভা কিঞ্চি কাতু’’ন্তি তস্মিং কোধং পটিৰিনেতি. সো ‘‘ৰূপসন্তং মে রাজভয’’ন্তি সঙ্ঘমজ্ঝং অনোসরিত্ৰাৰ গিহিলিঙ্গং গহেত্ৰা আগতো পব্বাজেতব্বো. অথাপি ‘‘সাসনং নিস্সায মযা জীৰিতং লদ্ধং, হন্দ দানি অহং পব্বজামী’’তি উপ্পন্নসংৰেগো তেনেৰ লিঙ্গেন আগন্ত্ৰা আগন্তুকৰত্তং ন সাদিযতি, ভিক্খূহি পুট্ঠো ৰা অপুট্ঠো ৰা যথাভূতমত্তানং আৰিকত্ৰা পব্বজ্জং যাচতি, লিঙ্গং অপনেত্ৰা পব্বাজেতব্বো. সচে পন সো ৰত্তং সাদিযতি, পব্বজিতালযং দস্সেতি, সব্বং পুব্বে ৰুত্তং ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং পটিপজ্জতি, অযং ন পব্বাজেতব্বো.

ইধ পনেকচ্চো দুব্ভিক্খে জীৰিতুং অসক্কোন্তো সযমেৰ লিঙ্গং গহেত্ৰা সব্বপাসণ্ডিযভত্তানি ভুঞ্জন্তো দুব্ভিক্খে ৰীতিৰত্তে সঙ্ঘমজ্ঝং অনোসরিত্ৰাৰ গিহিলিঙ্গং গহেত্ৰা আগতোতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ.

অপরো মহাকন্তারং নিত্থরিতুকামো হোতি, সত্থৰাহো চ পব্বজিতে গহেত্ৰা গচ্ছতি. সো ‘‘এৰং মং সত্থৰাহো গহেত্ৰা গমিস্সতী’’তি সযমেৰ লিঙ্গং গহেত্ৰা সত্থৰাহেন সদ্ধিং কন্তারং নিত্থরিত্ৰা খেমন্তং পত্ৰা সঙ্ঘমজ্ঝং অনোসরিত্ৰাৰ গিহিলিঙ্গং গহেত্ৰা আগতোতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ.

অপরো রোগভযে উপ্পন্নে জীৰিতুং অসক্কোন্তো সযমেৰ লিঙ্গং গহেত্ৰা সব্বপাসণ্ডিযভত্তানি ভুঞ্জন্তো রোগভযে ৰূপসন্তে সঙ্ঘমজ্ঝং অনোসরিত্ৰাৰ গিহিলিঙ্গং গহেত্ৰা আগতোতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ.

অপরস্স একো ৰেরিকো কুদ্ধো হোতি, ঘাতেতুকামো নং ৰিচরতি. সো ‘‘এৰং মে সোত্থি ভৰিস্সতী’’তি সযমেৰ লিঙ্গং গহেত্ৰা পলাযতি. ৰেরিকো ‘‘কুহিং সো’’তি পরিযেসন্তো ‘‘পব্বজিত্ৰা পলাতো’’তি সুত্ৰা ‘‘সচে পব্বজিতো, ন তং লব্ভা কিঞ্চি কাতু’’ন্তি তস্মিং কোধং পটিৰিনেতি. সো ‘‘ৰূপসন্তং মে ৰেরিভয’’ন্তি সঙ্ঘমজ্ঝং অনোসরিত্ৰাৰ গিহিলিঙ্গং গহেত্ৰা আগতোতি সব্বং পুরিমসদিসমেৰ.

অপরো ঞাতিকুলং গন্ত্ৰা সিক্খং পচ্চক্খায গিহী হুত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি ইধ নস্সিস্সন্তি, সচেপি ইমানি গহেত্ৰা ৰিহারং গমিস্সামি, অন্তরামগ্গে মং ‘চোরো’তি গহেস্সন্তি, যংনূনাহং কাযপরিহারিযানি কত্ৰা গচ্ছেয্য’’ন্তি চীৰরাহরণত্থং নিৰাসেত্ৰা চ পারুপিত্ৰা চ ৰিহারং গচ্ছতি. তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং দিস্ৰা সামণেরা চ দহরা চ অব্ভুগ্গচ্ছন্তি, ৰত্তং দস্সেন্তি. সো ন সাদিযতি, যথাভূতমত্তানং আৰিকরোতি. সচে ভিক্খূ ‘‘ন দানি মযং তং মুঞ্চিস্সামা’’তি বলক্কারেন পব্বাজেতুকামা হোন্তি, কাসাযানি অপনেত্ৰা পুন পব্বাজেতব্বো. সচে পন ‘‘নযিমে মং হীনাযাৰত্তভাৰং জানন্তী’’তি তংযেৰ ভিক্খুভাৰং পটিজানিত্ৰা সব্বং পুব্বে ৰুত্তং ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং পটিপজ্জতি, অযং ন পব্বাজেতব্বো.

অপরো মহাসামণেরো ঞাতিকুলং গন্ত্ৰা উপ্পব্বজিত্ৰা কম্মন্তানুট্ঠানেন উব্বাল়্হো পুন ‘‘দানি অহং সামণেরো ভৰিস্সামি, থেরোপি মে উপ্পব্বজিতভাৰং ন জানাতী’’তি তদেৰ পত্তচীৰরং আদায ৰিহারং গচ্ছতি, তমত্থং ভিক্খূনং ন আরোচেতি, সামণেরভাৰং পটিজানাতি, অযং থেয্যসংৰাসকোযেৰ, পব্বজ্জং ন লভতি. সচেপিস্স লিঙ্গগ্গহণকালে এৰং হোতি ‘‘নাহং কস্সচি আরোচেস্সামী’’তি, ৰিহারঞ্চ গতো আরোচেতি, গহণেনেৰ থেয্যসংৰাসকো. অথাপিস্স গহণকালে ‘‘আচিক্খিস্সামী’’তি চিত্তং উপ্পন্নং হোতি, ৰিহারঞ্চ গন্ত্ৰা ‘‘কুহিং ত্ৰং, আৰুসো, গতো’’তি ৰুত্তো ‘‘ন দানি মং ইমে জানন্তী’’তি ৰঞ্চেত্ৰা নাচিক্খতি, ‘‘নাচিক্খিস্সামী’’তি সহ ধুরনিক্খেপেন অযম্পি থেয্যসংৰাসকোৰ. সচে পনস্স গহণকালেপি ‘‘আচিক্খিস্সামী’’তি হোতি, ৰিহারং গন্ত্ৰাপি আচিক্খতি, অযং পুন পব্বজ্জং লভতি.

অপরো দহরসামণেরো মহন্তো ৰা পন অব্যত্তো. সো পুরিমনযেনেৰ উপ্পব্বজিত্ৰা ঘরে ৰচ্ছকগোরক্খণাদীনি কম্মানি কাতুং ন ইচ্ছতি. তমেনং ঞাতকা তানিযেৰ কাসাযানি অচ্ছাদেত্ৰা থালকং ৰা পত্তং ৰা হত্থে দত্ৰা ‘‘গচ্ছ, সমণোৰ হোহী’’তি ঘরা নীহরন্তি. সো ৰিহারং গচ্ছতি, নেৰ নং ভিক্খূ জানন্তি ‘‘অযং উপ্পব্বজিত্ৰা পুন সযমেৰ পব্বজিতো’’তি, নাপি সযং জানাতি ‘‘যো এৰং পব্বজতি, সো থেয্যসংৰাসকো নাম হোতী’’তি. সচে পন তং পরিপুণ্ণৰস্সং উপসম্পাদেন্তি, সূপসম্পন্নো. সচে পন অনুপসম্পন্নকালেযেৰ ৰিনযৰিনিচ্ছযে ৰত্তমানে সুণাতি ‘‘যো এৰং পব্বজতি, সো থেয্যসংৰাসকো নাম হোতী’’তি, তেন ‘‘মযা এৰং কত’’ন্তি ভিক্খূনং আচিক্খিতব্বং. এৰং পুন পব্বজ্জং লভতি. সচে পন ‘‘দানি ন মং কোচি জানাতী’’তি নারোচেতি, ধুরং নিক্খিত্তমত্তেযেৰ থেয্যসংৰাসকো.

ভিক্খু সিক্খং পচ্চক্খায লিঙ্গং অনপনেত্ৰা দুস্সীলকম্মং কত্ৰা ৰা অকত্ৰা ৰা পুন সব্বং পুব্বে ৰুত্তং ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং পটিপজ্জতি, থেয্যসংৰাসকো হোতি. সিক্খং অপ্পচ্চক্খায সলিঙ্গে ঠিতো মেথুনং পটিসেৰিত্ৰা ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং আপজ্জন্তো থেয্যসংৰাসকো ন হোতি, পব্বজ্জামত্তং লভতি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘এসো থেয্যসংৰাসকো’’তি ৰুত্তং, তং ন গহেতব্বং.

একো ভিক্খু কাসাযে সউস্সাহোৰ ওদাতং নিৰাসেত্ৰা মেথুনং পটিসেৰিত্ৰা পুন কাসাযানি নিৰাসেত্ৰা ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং আপজ্জতি, অযম্পি থেয্যসংৰাসকো ন হোতি, পব্বজ্জামত্তং লভতি. সচে পন কাসাযে ধুরং নিক্খিপিত্ৰা ওদাতং নিৰাসেত্ৰা মেথুনং পটিসেৰিত্ৰা পুন কাসাযানি নিৰাসেত্ৰা ৰস্সগণনাদিভেদং ৰিধিং আপজ্জতি, থেয্যসংৰাসকো হোতি. সামণেরো সলিঙ্গে ঠিতো মেথুনাদিঅস্সমণকরণধম্মং আপজ্জিত্ৰাপিথেয্যসংৰাসকো ন হোতি. সচেপি কাসাযে সউস্সাহোৰ কাসাযানি অপনেত্ৰা মেথুনং পটিসেৰিত্ৰা পুন কাসাযানি নিৰাসেতি, নেৰ থেয্যসংৰাসকো হোতি. সচে পন কাসাযে ধুরং নিক্খিপিত্ৰা নগ্গো ৰা ওদাতৰত্থো ৰা মেথুনসেৰনাদীহি অস্সমণো হুত্ৰা কাসাযং নিৰাসেতি, থেয্যসংৰাসকো হোতি.

সচে গিহিভাৰং পত্থযমানো কাসাযং ওৰট্টিকং কত্ৰা অঞ্ঞেন ৰা আকারেন গিহিনিৰাসনেন নিৰাসেতি ‘‘সোভতি নু খো মে গিহিলিঙ্গং, ন সোভতী’’তি ৰীমংসনত্থং, রক্খতি তাৰ. ‘‘সোভতী’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পন পুন লিঙ্গং সাদিযন্তো থেয্যসংৰাসকো হোতি. ওদাতং নিৰাসেত্ৰা ৰীমংসনসম্পটিচ্ছনেসুপি এসেৰ নযো. সচে পন নিৰত্থকাসাৰস্স উপরি ওদাতং নিৰাসেত্ৰা ৰীমংসতি ৰা সম্পটিচ্ছতি ৰা, রক্খতিযেৰ. ভিক্খুনিযাপি এসেৰ নযো. সাপি গিহিভাৰং পত্থযমানা সচে কাসাযং গিহিনিৰাসনং নিৰাসেতি ‘‘সোভতি নু খো মে গিহিলিঙ্গং, ন সোভতী’’তি ৰীমংসনত্থং, রক্খতিযেৰ. সচে ‘‘সোভতী’’তি সম্পটিচ্ছতি, ন রক্খতি. ওদাতং নিৰাসেত্ৰা ৰীমংসনসম্পটিচ্ছনেসুপি এসেৰ নযো. নিৰত্থকাসাযস্স পন উপরি ওদাতং নিৰাসেত্ৰা ৰীমংসতু ৰা সম্পটিচ্ছতু ৰা, রক্খতিযেৰ.

সচে কোচি ৰুড্ঢপব্বজিতো ৰস্সানি অগণেত্ৰা পাল়িযম্পি অট্ঠত্ৰা একপস্সেন গন্ত্ৰা মহাপেল়াদীসু কটচ্ছুনা উক্খিত্তে ভত্তপিণ্ডে পত্তং উপনামেত্ৰা সেনো ৰিয মংসপেসিং গহেত্ৰা গচ্ছতি, থেয্যসংৰাসকো ন হোতি, ভিক্খুৰস্সানি পন গণেত্ৰা গণ্হন্তো থেয্যসংৰাসকো হোতি. সযং সামণেরোৰ সামণেরপটিপাটিযা কূটৰস্সানি গণেত্ৰা গণ্হন্তো থেয্যসংৰাসকো ন হোতি. ভিক্খু ভিক্খুপটিপাটিযা কূটৰস্সানি গণেত্ৰা গণ্হন্তো ভণ্ডগ্ঘেন কারেতব্বো.

১৩৯. তিত্থিযপক্কন্তকোতি তিত্থিযেসু পক্কন্তো পৰিট্ঠোতি তিত্থিযপক্কন্তকো, সোপি ন পব্বাজেতব্বো. তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো – উপসম্পন্নো ভিক্খু ‘‘তিত্থিযো ভৰিস্সামী’’তি সলিঙ্গেনেৰ তেসং উপস্সযং গচ্ছতি, পদৰারে পদৰারে দুক্কটং, তেসং লিঙ্গে আদিন্নমত্তে তিত্থিযপক্কন্তকো হোতি. যোপি সযমেৰ ‘‘তিত্থিযো ভৰিস্স’’ন্তি কুসচীরাদীনি নিৰাসেতি, তিত্থিযপক্কন্তকো হোতিযেৰ. যো পন নগ্গো নহাযন্তো অত্তানং ওলোকেত্ৰা ‘‘সোভতি মে আজীৰকভাৰো, আজীৰকো ভৰিস্স’’ন্তি কাসাযানি অনাদায নগ্গো আজীৰকানং উপস্সযং গচ্ছতি, পদৰারে পদৰারে দুক্কটং. সচে পনস্স অন্তরামগ্গে হিরোত্তপ্পং উপ্পজ্জতি, দুক্কটানি দেসেত্ৰা মুচ্চতি. তেসং উপস্সযং গন্ত্ৰাপি তেহি ৰা ওৰদিতো অত্তনা ৰা ‘‘ইমেসং পব্বজ্জা অতিদুক্খা’’তি দিস্ৰা নিৰত্তন্তোপি মুচ্চতিযেৰ. সচে পন ‘‘কিং তুম্হাকং পব্বজ্জায উক্কট্ঠ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘কেসমস্সুলুঞ্চনাদীনী’’তি ৰুত্তো এককেসম্পি লুঞ্চাপেতি, উক্কুটিকপ্পধানাদীনি ৰা ৰত্তানি আদিযতি, মোরপিঞ্ছাদীনি ৰা নিৰাসেতি, তেসং লিঙ্গং গণ্হাতি, ‘‘অযং পব্বজ্জা সেট্ঠা’’তি সেট্ঠভাৰং ৰা উপগচ্ছতি, ন মুচ্চতি, তিত্থিযপক্কন্তকো হোতি. সচে পন ‘‘সোভতি নু খো মে তিত্থিযপব্বজ্জা, ননু খো সোভতী’’তি ৰীমংসনত্থং কুসচীরাদীনি ৰা নিৰাসেতি, জটং ৰা বন্ধতি, খারিকাজং ৰা আদিযতি, যাৰ ন সম্পটিচ্ছতি লদ্ধিং, তাৰ রক্খতি, সম্পটিচ্ছিতমত্তে তিত্থিযপক্কন্তকো হোতি. অচ্ছিন্নচীৰরো পন কুসচীরাদীনি নিৰাসেন্তো রাজভযাদীহি ৰা তিত্থিযলিঙ্গং গণ্হন্তো লদ্ধিযা অভাৰেন নেৰ তিত্থিযপক্কন্তকো হোতি. ‘‘অযঞ্চ তিত্থিযপক্কন্তকো নাম উপসম্পন্নভিক্খুনা কথিতো, তস্মা সামণেরো সলিঙ্গেন তিত্থিযাযতনং গতোপি পুন পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ লভতী’’তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. পুরিমো পন থেয্যসংৰাসকো অনুপসম্পন্নেন কথিতো, তস্মা উপসম্পন্নো কূটৰস্সং গণেন্তোপি অস্সমণো ন হোতি. লিঙ্গে সউস্সাহো পারাজিকং আপজ্জিত্ৰা ভিক্খুৰস্সাদীনি গণ্হন্তোপি থেয্যসংৰাসকো ন হোতি.

১৪০. তিরচ্ছানগতোতি নাগো ৰা হোতু সুপণ্ণমাণৰকাদীনং ৰা অঞ্ঞতরো অন্তমসো সক্কং দেৰরাজানং উপাদায যো কোচি অমনুস্সজাতিযো, সব্বোৰ ইমস্মিং অত্থে ‘‘তিরচ্ছানগতো’’তি ৰেদিতব্বো. সো চ নেৰ উপসম্পাদেতব্বো ন পব্বাজেতব্বো, উপসম্পন্নোপি নাসেতব্বো.

১৪১. মাতুঘাতকাদীসু পন যেন মনুস্সিত্থিভূতা জনিকা মাতা সযম্পি মনুস্সজাতিকেনেৰ সভা সঞ্চিচ্চ জীৰিতা ৰোরোপিতা, অযং আনন্তরিযেন মাতুঘাতককম্মেন মাতুঘাতকো. এতস্স পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ পটিক্খিত্তা. যেন পন মনুস্সিত্থিভূতাপি অজনিকা পোসাৰনিকা মাতা ৰা চূল়মাতা ৰা জনিকাপি ৰা ন মনুস্সিত্থিভূতা মাতা ঘাতিতা, তস্স পব্বজ্জা ন ৰারিতা, ন চ আনন্তরিকো হোতি. যেন সযং তিরচ্ছানভূতেন মনুস্সিত্থিভূতা মাতা ঘাতিতা, সোপি আনন্তরিকো ন হোতি, তিরচ্ছানগতত্তা পনস্স পব্বজ্জা পটিক্খিত্তা. পিতুঘাতকেপি এসেৰ নযো. সচেপি হি ৰেসিযা পুত্তো হোতি, ‘‘অযং মে পিতা’’তি ন জানাতি, যস্স সম্ভৰেন নিব্বত্তো, সো চে অনেন ঘাতিতো, পিতুঘাতকোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি, আনন্তরিযঞ্চ ফুসতি.

অরহন্তঘাতকোপি মনুস্সঅরহন্তৰসেনেৰ ৰেদিতব্বো. মনুস্সজাতিযঞ্হি অন্তমসো অপব্বজিতম্পি খীণাসৰং দারকং ৰা দারিকং ৰা সঞ্চিচ্চ জীৰিতা ৰোরোপেন্তো অরহন্তঘাতকোৰ হোতি, আনন্তরিযঞ্চ ফুসতি, পব্বজ্জা চস্স ৰারিতা. অমনুস্সজাতিকং পন অরহন্তং মনুস্সজাতিকং ৰা অৰসেসং অরিযপুগ্গলং ঘাতেত্ৰা আনন্তরিকো ন হোতি, পব্বজ্জাপিস্স ন ৰারিতা, কম্মং পন বলৰং হোতি. তিরচ্ছানো মনুস্সঅরহন্তম্পি ঘাতেত্ৰা আনন্তরিকো ন হোতি, কম্মং পন ভারিযন্তি অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো.

যো পন দেৰদত্তো ৰিয দুট্ঠচিত্তেন ৰধকচিত্তেন তথাগতস্স জীৰমানকসরীরে খুদ্দকমক্খিকায পিৰনমত্তম্পি লোহিতং উপ্পাদেতি, অযং লোহিতুপ্পাদকো নাম. এতস্স পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ ৰারিতা. যো পন রোগৰূপসমত্থং জীৰকো ৰিয সত্থেন ফালেত্ৰা পূতিমংসলোহিতং হরিত্ৰা ফাসুকং করোতি, বহুং সো পুঞ্ঞং পসৰতীতি.

যো দেৰদত্তো ৰিয সাসনং উদ্ধম্মং উব্বিনযং কত্ৰা চতুন্নং কম্মানং অঞ্ঞতরৰসেন সঙ্ঘং ভিন্দতি, অযং সঙ্ঘভেদকো নাম. এতস্স পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ ৰারিতা.

যো পন পকতত্তং ভিক্খুনিং তিণ্ণং মগ্গানং অঞ্ঞতরস্মিং দূসেতি, অযং ভিক্খুনীদূসকো নাম. এতস্স পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ ৰারিতা. যো পন কাযসংসগ্গেন সীলৰিনাসং পাপেতি, তস্স পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ ন ৰারিতা. বলক্কারেন ওদাতৰত্থৰসনং কত্ৰা অনিচ্ছমানংযেৰ দূসেন্তোপি ভিক্খুনীদূসকোযেৰ, বলক্কারেন পন ওদাতৰত্থৰসনং কত্ৰা ইচ্ছমানং দূসেন্তো ভিক্খুনীদূসকো ন হোতি. কস্মা? যস্মা গিহিভাৰে সম্পটিচ্ছি তমত্তেযেৰ সা অভিক্খুনী হোতি. সকিংসীলৰিপন্নং পচ্ছা দূসেন্তো সিক্খমানসামণেরীসু চ ৰিপ্পটিপজ্জন্তো নেৰ ভিক্খুনীদূসকো হোতি, পব্বজ্জম্পি উপসম্পদম্পি লভতি. ইতি ইমে একাদস অভব্বপুগ্গলা ৰেদিতব্বা.

১৪২. ঊনৰীসতিৰস্সস্স পন উপসম্পদাযেৰ পটিক্খিত্তা, ন পব্বজ্জা, তস্মা পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সো উপসম্পাদেতব্বো. গব্ভৰীসোপি হি পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সোত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. যথাহ ভগৰা –

‘‘যং, ভিক্খৰে, মাতুকুচ্ছিস্মিং পঠমং চিত্তং উপ্পন্নং, পঠমং ৰিঞ্ঞাণং পাতুভূতং, তদুপাদায সাৰস্স জাতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, গব্ভৰীসং উপসম্পাদেতু’’ন্তি (মহাৰ. ১২৪).

তত্থ (পাচি. অট্ঠ. ৪০৪) যো দ্ৰাদস মাসে মাতুকুচ্ছিস্মিং ৰসিত্ৰা মহাপৰারণায জাতো, সো ততো পট্ঠায যাৰ একূনৰীসতিমে ৰস্সে মহাপৰারণা, তং অতিক্কমিত্ৰা পাটিপদে উপসম্পাদেতব্বো. এতেনুপাযেন হাযনৰড্ঢনং ৰেদিতব্বং. পোরাণকত্থেরা পন একূনৰীসতিৰস্সং সামণেরং নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদদিৰসে উপসম্পাদেন্তি. কস্মা? একস্মিং ৰস্সে ছ চাতুদ্দসিকউপোসথা হোন্তি, ইতি ৰীসতিযা ৰস্সেসু চত্তারো মাসা পরিহাযন্তি, রাজানো ততিযে ততিযে গস্সে ৰস্সং উক্কড্ঢন্তি, ইতি অট্ঠারসৰস্সেসু ছ মাসা ৰড্ঢন্তি, ততো উপোসথৰসেন পরিহীনে চত্তারো মাসে অপনেত্ৰা দ্ৰে মাসা অৰসেসা হোন্তি, তে দ্ৰে মাসে গহেত্ৰা ৰীসতি ৰস্সানি পরিপুণ্ণানি হোন্তীতি নিক্কঙ্খা হুত্ৰা নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদে উপসম্পাদেন্তি.

এত্থ পন যো পৰারেত্ৰা ৰীসতিৰস্সো ভৰিস্সতি, তং সন্ধায ‘‘একূনৰীসতিৰস্স’’ন্তি ৰুত্তং. তস্মা যো মাতুকুচ্ছিস্মিং দ্ৰাদস মাসে ৰসি, সো একৰীসতিৰস্সো হোতি. যো সত্ত মাসে ৰসি, সো সত্তমাসাধিকৰীসতিৰস্সো. ছমাসজাতো পন ন জীৰতি, ঊনৰীসতিৰস্সং পন ‘‘পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সো’’তি সঞ্ঞায উপসম্পাদেন্তস্স অনাপত্তি, পুগ্গলো পন অনুপসম্পন্নোৰ হোতি. সচে পন সো দসৰস্সচ্চযেন অঞ্ঞং উপসম্পাদেতি, তঞ্চে মুঞ্চিত্ৰা গণো পূরতি, সূপসম্পন্নো. সোপি চ যাৰ ন জানাতি, তাৰস্স নেৰ সগ্গন্তরাযো ন মোক্খন্তরাযো, ঞত্ৰা পন পুন উপসম্পজ্জিতব্বং.

১৪৩. ইতি ইমেহি পব্বজ্জাদোসেহি ৰিরহিতোপি ‘‘ন, ভিক্খৰে, অননুঞ্ঞাতো মাতাপিতূহি পুত্তো পব্বাজেতব্বো’’তি (মহাৰ. ১০৫) ৰচনতো মাতাপিতূহি অননুঞ্ঞাতো ন পব্বাজেতব্বো. তত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৫) মাতাপিতূহীতি জনকে সন্ধায ৰুত্তং. সচে দ্ৰেপি অত্থি, দ্ৰেপি আপুচ্ছিতব্বা. সচে পিতা মতো হোতি মাতা ৰা, যো জীৰতি, সো আপুচ্ছি তব্বো, পব্বজিতাপি আপুচ্ছিতব্বাৰ. আপুচ্ছন্তেন সযং ৰা গন্ত্ৰা আপুচ্ছিতব্বং, অঞ্ঞো ৰা পেসেতব্বো. সো এৰ ৰা পেসেতব্বো ‘‘গচ্ছ মাতাপিতরো আপুচ্ছিত্ৰা এহী’’তি. সচে ‘‘অনুঞ্ঞাতোম্হী’’তি ৰদতি, সদ্দহন্তেন পব্বাজেতব্বো. পিতা সযং পব্বজিতো পুত্তম্পি পব্বাজেতুকামো হোতি, মাতরং আপুচ্ছিত্ৰা পব্বাজেতু. মাতা ৰা ধীতরং পব্বাজেতুকামা পিতরং আপুচ্ছিত্ৰাৰ পব্বাজেতু. পিতা পুত্তদারেন অনত্থিকো পলাযি, মাতা ‘‘ইমং পব্বজেথা’’তি পুত্তং ভিক্খূনং দেতি, ‘‘পিতাস্স কুহি’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘চিত্তকেল়িং কীল়িতুং পলাতো’’তি ৰদতি, তং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. মাতা কেনচি পুরিসেন সদ্ধিং পলাতা হোতি, পিতা পন ‘‘পব্বাজেথা’’তি ৰদতি, এত্থাপি এসেৰ নযো. পিতা ৰিপ্পৰুত্থো হোতি, মাতা পুত্তং ‘‘পব্বাজেথা’’তি অনুজানাতি, ‘‘পিতাস্স কুহি’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘কিং তুম্হাকং পিতরা, অহং জানিস্সামী’’তি ৰদতি, পব্বাজেতুং ৰট্টতীতি কুরুন্দিযং ৰুত্তং.

মাতাপিতরো মতা, দারকো চূল়মাতাদীনং সন্তিকে সংৰদ্ধো, তস্মিং পব্বাজিযমানে ঞাতকা কলহং ৰা করোন্তি খিয্যন্তি ৰা, তস্মা ৰিৰাদুপচ্ছেদনত্থং আপুচ্ছিত্ৰা পব্বাজেতব্বো, অনাপুচ্ছিত্ৰা পব্বাজেন্তস্স পন আপত্তি নত্থি. দহরকালে গহেত্ৰা পোসকা মাতাপিতরো নাম হোন্তি, তেসুপি এসেৰ নযো. পুত্তো অত্তানং নিস্সায জীৰতি, ন মাতাপিতরো. সচেপি রাজা হোতি, আপুচ্ছিত্ৰাৰ পব্বাজেতব্বো. মাতাপিতূহি অনুঞ্ঞাতো পব্বজিত্ৰা পুন ৰিব্ভমতি, সচেপি সতক্খত্তুং পব্বজিত্ৰা ৰিব্ভমতি, আগতাগতকালে পুনপ্পুনং আপুচ্ছিত্ৰাৰ পব্বাজেতব্বো. সচেপি এৰং ৰদন্তি ‘‘অযং ৰিব্ভমিত্ৰা গেহং আগতো, অম্হাকং কম্মং ন করোতি, পব্বজিত্ৰা তুম্হাকং ৰত্তং ন পূরেতি, নত্থি ইমস্স আপুচ্ছনকিচ্চং, আগতাগতং নং পব্বাজেয্যাথা’’তি, এৰং নিস্সট্ঠং পুন অনাপুচ্ছাপি পব্বাজেতুং ৰট্টতি.

যোপি দহরকালেযেৰ ‘‘অযং তুম্হাকং দিন্নো, যদা ইচ্ছথ, তদা পব্বাজেয্যাথা’’তি এৰং দিন্নো হোতি, সোপি আগতাগতো পুন অনাপুচ্ছিত্ৰাৰ পব্বাজেতব্বো. যং পন দহরকালেযেৰ ‘‘ইমং, ভন্তে, পব্বাজেয্যাথা’’তি অনুজানিত্ৰা পচ্ছা ৰুড্ঢিপ্পত্তকালে নানুজানন্তি, অযং ন অনাপুচ্ছা পব্বাজেতব্বো. একো মাতাপিতূহি সদ্ধিং ভণ্ডিত্ৰা ‘‘পব্বাজেথ ম’’ন্তি আগচ্ছতি, ‘‘আপুচ্ছিত্ৰা এহী’’তি চ ৰুত্তো ‘‘নাহং গচ্ছামি, সচে মং ন পব্বাজেথ, ৰিহারং ৰা ঝাপেমি, সত্থেন ৰা তুম্হে পহরামি, তুম্হাকং ঞাতকানং ৰা উপট্ঠাকানং ৰা আরামচ্ছেদনাদীহি অনত্থং উপ্পাদেমি, রুক্খা ৰা পতিত্ৰা মরামি, চোরমজ্ঝং ৰা পৰিসামি, দেসন্তরং ৰা গচ্ছামী’’তি ৰদতি, তং তস্সেৰ রক্খণত্থায পব্বাজেতুং ৰট্টতি. সচে পনস্স মাতাপিতরো আগন্ত্ৰা ‘‘কস্মা অম্হাকং পুত্তং পব্বাজযিত্থা’’তি ৰদন্তি, তেসং তমত্থং আরোচেত্ৰা ‘‘রক্খণত্থায নং পব্বাজযিম্হ, পঞ্ঞাযথ তুম্হে পুত্তেনা’’তি ৰত্তব্বা. ‘‘রুক্খা পতিস্সামী’’তি অভিরুহিত্ৰা পন হত্থপাদে মুঞ্চন্তং পব্বাজেতুং ৰট্টতিযেৰ.

একো ৰিদেসং গন্ত্ৰা পব্বজ্জং যাচতি, আপুচ্ছিত্ৰা চে গতো, পব্বাজেতব্বো. নো চে, দহরভিক্খুং পেসেত্ৰা আপুচ্ছাপেত্ৰা পব্বাজেতব্বো. অতিদূরঞ্চে হোতি, পব্বাজেত্ৰাপি ভিক্খূহি সদ্ধিং পেসেত্ৰা দস্সেতুং ৰট্টতি. কুরুন্দিযং পন ৰুত্তং ‘‘সচে দূরং হোতি, মগ্গো চ মহাকন্তারো, ‘গন্ত্ৰা আপুচ্ছিস্সামী’তি পব্বাজেতুং ৰট্টতী’’তি. সচে পন মাতাপিতূনং বহূ পুত্তা হোন্তি, এৰঞ্চ ৰদন্তি ‘‘ভন্তে, এতেসং দারকানং যং ইচ্ছথ, তং পব্বাজেয্যাথা’’তি, দারকে ৰীমংসিত্ৰা যং ইচ্ছতি, সো পব্বাজেতব্বো. সচেপি সকলেন কুলেন ৰা গামেন ৰা অনুঞ্ঞাতো হোতি ‘‘ভন্তে, ইমস্মিং কুলে ৰা গামে ৰা যং ইচ্ছথ, তং পব্বাজেয্যাথা’’তি, যং ইচ্ছতি, সো পব্বাজেতব্বোতি.

১৪৪. এৰং (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৪) পব্বজ্জাদোসৰিরহিতং মাতাপিতূহি অনুঞ্ঞাতং পব্বাজেন্তেনপি চ সচে অচ্ছিন্নকেসো হোতি, একসীমাযঞ্চ অঞ্ঞেপি ভিক্খূ অত্থি, কেসচ্ছেদনত্থায ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছিতব্বং. তত্রাযং আপুচ্ছনৰিধি (মহাৰ. অট্ঠ. ৯৮) – সীমাপরিযাপন্নে ভিক্খূ সন্নিপাতেত্ৰা পব্বজ্জাপেক্খং তত্থ নেত্ৰা ‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, ইমস্স দারকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামী’’তি তিক্খত্তুং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা সকিং ৰা ৰত্তব্বং. এত্থ চ ‘‘ইমস্স দারকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামী’’তিপি ‘‘ইমস্স সমণকরণং আপুচ্ছামী’’তিপি ‘‘অযং সমণো হোতুকামো’’তিপি ‘‘অযং পব্বজিতুকামো’’তিপি ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰ. সচে সভাগট্ঠানং হোতি, দস ৰা ৰীসতি ৰা তিংসং ৰা ভিক্খূ ৰসন্তীতি পরিচ্ছেদো পঞ্ঞাযতি, তেসং ঠিতোকাসং ৰা নিসিন্নোকাসং ৰা গন্ত্ৰাপি পুরিমনযেনেৰ আপুচ্ছিতব্বং. পব্বজ্জাপেক্খং ৰিনাৰ দহরভিক্খূ ৰা সামণেরে ৰা পেসেত্ৰাপি ‘‘একো, ভন্তে, পব্বজ্জাপেক্খো অত্থি, তস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামা’’তিআদিনা নযেন আপুচ্ছাপেতুং ৰট্টতি. সচে কেচি ভিক্খূ সেনাসনং ৰা গুম্বাদীনি ৰা পৰিসিত্ৰা নিদ্দাযন্তি ৰা সমণধম্মং ৰা করোন্তি, আপুচ্ছকা চ পরিযেসন্তাপি অদিস্ৰা ‘‘সব্বে আপুচ্ছিতা অম্হেহী’’তি সঞ্ঞিনো হোন্তি, পব্বজ্জা নাম লহুককম্মং, তস্মা পব্বজিতো সুপব্বজিতো, পব্বাজেন্তস্সপি অনাপত্তি.

সচে পন ৰিহারো মহা হোতি অনেকভিক্খুসহস্সাৰাসো, সব্বে ভিক্খূ সন্নিপাতাপেতুম্পি দুক্করং, পগেৰ পটিপাটিযা আপুচ্ছিতুং, খণ্ডসীমায ৰা ঠত্ৰা নদীসমুদ্দাদীনি ৰা গন্ত্ৰা পব্বাজেতব্বো. যো পন নৰমুণ্ডো ৰা হোতি ৰিব্ভন্তকো ৰা নিগণ্ঠাদীসু অঞ্ঞতরো ৰা দ্ৰঙ্গুলকেসো ৰা ঊনদ্ৰঙ্গুলকেসো ৰা, তস্স কেসচ্ছেদনকিচ্চং নত্থি, তস্মা ভণ্ডুকম্মং অনাপুচ্ছিত্ৰাপি তাদিসং পব্বাজেতুং ৰট্টতি. দ্ৰঙ্গুলাতিরিত্তকেসো পন যো হোতি অন্তমসো একসিখামত্তধরোপি, সো ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছিত্ৰাৰ পব্বাজেতব্বো.

১৪৫. এৰং আপুচ্ছিত্ৰা পব্বাজেন্তেন চ পরিপুণ্ণপত্তচীৰরোৰ পব্বাজেতব্বো. সচে তস্স নত্থি, যাচিতকেনপি পত্তচীৰরেন পব্বাজেতুং ৰট্টতি, সভাগট্ঠানে ৰিস্সাসেন গহেত্ৰাপি পব্বাজেতুং ৰট্টতি. সচে (মহাৰ. অট্ঠ. ১১৮) পন অপক্কং পত্তং চীৰরূপগানি চ ৰত্থানি গহেত্ৰা আগতো হোতি, যাৰ পত্তো পচ্চতি, চীৰরানি চ করীযন্তি, তাৰ ৰিহারে ৰসন্তস্স অনামট্ঠপিণ্ডপাতং দাতুং ৰট্টতি, থালকেসু ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. পুরেভত্তং সামণেরভাগসমকো আমিসভাগো দাতুং ৰট্টতি, সেনাসনগ্গাহো পন সলাকভত্তউদ্দেসভত্তনিমন্তনাদীনি চ ন ৰট্টন্তি. পচ্ছাভত্তম্পি সামণেরভাগসমো তেলতণ্ডুলমধুফাণিতাদিভেসজ্জভাগো ৰট্টতি. সচে গিলানো হোতি, ভেসজ্জমস্স কাতুং ৰট্টতি, সামণেরস্স ৰিয সব্বং পটিজগ্গনকম্মং. উপসম্পদাপেক্খং পন যাচিতকেন পত্তচীৰরেন উপসম্পাদেতুং ন ৰট্টতি. ‘‘ন, ভিক্খৰে, যাচিতকেন পত্তচীৰরেন উপসম্পাদেতব্বো, যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১১৮) ৰুত্তং. তস্মা সো পরিপুণ্ণপত্তচীৰরোযেৰ উপসম্পাদেতব্বো. সচে তস্স নত্থি, আচরিযুপজ্ঝাযা চস্স দাতুকামা হোন্তি, অঞ্ঞে ৰা ভিক্খূ নিরপেক্খেহি নিস্সজ্জিত্ৰা অধিট্ঠানুপগং পত্তচীৰরং দাতব্বং. যাচিতকেন পন পত্তেন ৰা চীৰরেন ৰা উপসম্পাদেন্তস্সেৰ আপত্তি হোতি, কম্মং পন ন কুপ্পতি.

১৪৬. পরিপুণ্ণপত্তচীৰরং (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৪) পব্বাজেন্তেনপি সচে ওকাসো হোতি, সযং পব্বাজেতব্বো. সচে উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীহি ব্যাৰটো হোতি, ওকাসং ন লভতি, একো দহরভিক্খু ৰত্তব্বো ‘‘এতং পব্বাজেহী’’তি. অৰুত্তোপি চে দহরভিক্খু উপজ্ঝাযং উদ্দিস্স পব্বাজেতি, ৰট্টতি. সচে দহরভিক্খু নত্থি, সামণেরোপি ৰত্তব্বো ‘‘এতং খণ্ডসীমং নেত্ৰা পব্বাজেত্ৰা কাসাযানি অচ্ছাদেত্ৰা এহী’’তি. সরণানি পন সযং দাতব্বানি. এৰং ভিক্খুনাৰ পব্বাজিতো হোতি. পুরিসঞ্হি ভিক্খুতো অঞ্ঞো পব্বাজেতুং ন লভতি, মাতুগামং ভিক্খুনীতো অঞ্ঞো, সামণেরো পন সামণেরী ৰা আণত্তিযা কাসাযানি দাতুং লভন্তি, কেসোরোপনং যেন কেনচি কতং সুকতং.

সচে পন ভব্বরূপো হোতি সহেতুকো ঞাতো যসস্সী কুলপুত্তো, ওকাসং কত্ৰাপি সযমেৰ পব্বাজেতব্বো, ‘‘মত্তিকামুট্ঠিং গহেত্ৰা নহাযিত্ৰা আগচ্ছাহী’’তি চ ন পন ৰিস্সজ্জেতব্বো. পব্বজিতুকামানঞ্হি পঠমং বলৰউস্সাহো হোতি, পচ্ছা পন কাসাযানি চ কেসহরণসত্থকঞ্চ দিস্ৰা উত্রসন্তি, এত্তোযেৰ পলাযন্তি, তস্মা সযমেৰ নহানতিত্থং নেত্ৰা সচে নাতিদহরো, ‘‘নহাহী’’তি ৰত্তব্বো, কেসা পনস্স সযমেৰ মত্তিকং গহেত্ৰা ধোৰিতব্বা. দহরকুমারকো পন সযং উদকং ওতরিত্ৰা গোমযমত্তিকাহি ঘংসিত্ৰা নহাপেতব্বো. সচেপিস্স কচ্ছু ৰা পিল়কা ৰা হোন্তি, যথা মাতা পুত্তং ন জিগুচ্ছতি, এৰমেৰং অজিগুচ্ছন্তেন সাধুকং হত্থপাদতো চ সীসতো চ পট্ঠায ঘংসিত্ৰা ঘংসিত্ৰা নহাপেতব্বো. কস্মা? এত্তকেন হি উপকারেন কুলপুত্তা আচরিযুপজ্ঝাযেসু চ সাসনে চ বলৰসিনেহা তিব্বগারৰা অনিৰত্তিধম্মা হোন্তি, উপ্পন্নং অনভিরতিং ৰিনোদেত্ৰা থেরভাৰং পাপুণন্তি, কতঞ্ঞুকতৰেদিনো হোন্তি.

এৰং নহাপনকালে পন কেসমস্সুং ওরোপনকালে ৰা ‘‘ত্ৰং ঞাতো যসস্সী, ইদানি মযং তং নিস্সায পচ্চযেহি ন কিলমিস্সামা’’তি ন ৰত্তব্বো, অঞ্ঞাপি অনিয্যানিককথা ন ৰত্তব্বা, অথ খ্ৰস্স ‘‘আৰুসো, সুট্ঠু উপধারেহি, সতিং উপট্ঠাপেহী’’তি ৰত্ৰা তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খিতব্বং. আচিক্খন্তেন চ ৰণ্ণসণ্ঠানগন্ধাসযোকাসৰসেন অসুচিজেগুচ্ছপটিক্কূলভাৰং নিজ্জীৰনিস্সত্তভাৰং ৰা পাকটং করোন্তেন আচিক্খিতব্বং. সচে হি সো পুব্বে মদ্দিতসঙ্খারো হোতি ভাৰিতভাৰনো কণ্টকৰেধাপেক্খো ৰিয পরিপক্কগণ্ডো সূরিযুগ্গমনাপেক্খং ৰিয চ পরিণতপদুমং, অথস্স আরদ্ধমত্তে কম্মট্ঠানং মনসিকারে ইন্দাসনি ৰিয পব্বতে কিলেসপব্বতে চুণ্ণযমানংযেৰ ঞাণং পৰত্ততি, খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পাপুণাতি. যে হি কেচি খুরগ্গে অরহত্তং পত্তা, সব্বে তে এৰরূপং সৰনং লভিত্ৰা কল্যাণমিত্তেন আচরিযেন দিন্ননযং নিস্সায, নো অনিস্সায. তস্মাস্স আদিতোৰ এৰরূপী কথা কথেতব্বাতি.

কেসেসু পন ওরোপিতেসু হলিদ্দিচুণ্ণেন ৰা গন্ধচুণ্ণেন ৰা সীসঞ্চ সরীরঞ্চ উব্বট্টেত্ৰা গিহিগন্ধং অপনেত্ৰা কাসাযানি তিক্খত্তুং ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ৰা সকিং ৰা পটিগ্গাহাপেতব্বো. অথাপিস্স হত্থে অদত্ৰা আচরিযো ৰা উপজ্ঝাযো ৰা সযমেৰ অচ্ছাদেতি, ৰট্টতি. সচে অঞ্ঞং দহরং ৰা সামণেরং ৰা উপাসকং ৰা আণাপেতি ‘‘আৰুসো, এতানি কাসাযানি গহেত্ৰা এতং অচ্ছাদেহী’’তি, তঞ্ঞেৰ ৰা আণাপেতি ‘‘এতানি গহেত্ৰা অচ্ছাদেহী’’তি, সব্বং তং ৰট্টতি, সব্বং তেন ভিক্খুনাৰ দিন্নং হোতি. যং পন নিৰাসনং ৰা পারুপনং ৰা অনাণত্তিযা নিৰাসেতি ৰা পারুপতি ৰা, তং অপনেত্ৰা পুন দাতব্বং. ভিক্খুনা হি সহত্থেন ৰা আণত্তিযা ৰা দিন্নমেৰ কাসাযং ৰট্টতি, অদিন্নং ন ৰট্টতি. সচেপি তস্সেৰ সন্তকং হোতি, কো পন ৰাদো উপজ্ঝাযমূলকে.

১৪৭. এৰং পন দিন্নানি কাসাযানি অচ্ছাদাপেত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং কারাপেত্ৰা যে তত্থ সন্নিপতিতা ভিক্খূ, তেসং পাদে ৰন্দাপেত্ৰা অথ সরণগহণত্থং উক্কুটিকং নিসীদাপেত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গণ্হাপেত্ৰা ‘‘এৰং ৰদেহী’’তি ৰত্তব্বো, ‘‘যমহং ৰদামি, তং ৰদেহী’’তি ৰত্তব্বো. অথস্স উপজ্ঝাযেন ৰা আচরিযেন ৰা ‘‘বুদ্ধং সরণং গচ্ছামী’’তিআদিনা নযেন সরণানি দাতব্বানি যথাৰুত্তপটিপাটিযাৰ, ন উপ্পটিপাটিযা. সচে হি একপদম্পি একক্খরম্পি উপ্পটিপাটিযা দেতি, বুদ্ধং সরণংযেৰ ৰা তিক্খত্তুং দত্ৰা পুন ইতরেসু একেকং তিক্খত্তুং দেতি, অদিন্নানি হোন্তি সরণানি.

ইমঞ্চ পন সরণগমনুপসম্পদং পটিক্খিপিত্ৰা অনুঞ্ঞাতউপসম্পদা একতোসুদ্ধিযা ৰট্টতি, সামণেরপব্বজ্জা পন উভতোসুদ্ধিযাৰ ৰট্টতি, নো একতোসুদ্ধিযা. তস্মা উপসম্পদায সচে আচরিযো ঞত্তিদোসঞ্চেৰ কম্মৰাচাদোসঞ্চ ৰজ্জেত্ৰা কম্মং করোতি, সুকতং হোতি. পব্বজ্জায পন ইমানি তীণি সরণানি বু-কার ধ-কারাদীনং ব্যঞ্জনানং ঠানকরণসম্পদং অহাপেন্তেন আচরিযেনপি অন্তেৰাসিকেনপি ৰত্তব্বানি. সচে আচরিযো ৰত্তুং সক্কোতি, অন্তেৰাসিকো ন সক্কোতি, অন্তেৰাসিকো ৰা সক্কোতি, আচরিযো ন সক্কোতি, উভোপি ৰা ন সক্কোন্তি, ন ৰট্টতি. সচে পন উভোপি সক্কোন্তি, ৰট্টতি. ইমানি চ পন দদমানেন ‘‘বুদ্ধং সরণং গচ্ছামী’’তি এৰং একসম্বন্ধানি অনুনাসিকন্তানি ৰা কত্ৰা দাতব্বানি, ‘‘বুদ্ধম সরণম গচ্ছামী’’তি এৰং ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা মকারন্তানি ৰা কত্ৰা দাতব্বানি. অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘নামং সাৰেত্ৰা ‘অহং, ভন্তে, বুদ্ধরক্খিতো যাৰজীৰং বুদ্ধং সরণং গচ্ছামী’’তি ৰুত্তং, তং একট্ঠকথাযম্পি নত্থি, পাল়িযম্পি ন ৰুত্তং, তেসং রুচিমত্তমেৰ, তস্মা ন গহেতব্বং. ন হি তথা অৰদন্তস্স সরণং কুপ্পতি. এত্তাৰতা চ সামণেরভূমিযং পতিট্ঠিতো হোতি.

১৪৮. সচে পনেস গতিমা হোতি পণ্ডিতজাতিকো, অথস্স তস্মিংযেৰ ঠানে সিক্খাপদানি উদ্দিসিতব্বানি. কথং? যথা ভগৰতা উদ্দিট্ঠানি. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সামণেরানং দস সিক্খাপদানি, তেসু চ সামণেরেহি সিক্খিতুং. পাণাতিপাতা ৰেরমণি, অদিন্নাদানা ৰেরমণি, অব্রহ্মচরিযা ৰেরমণি, মুসাৰাদা ৰেরমণি, সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা ৰেরমণি, ৰিকালভোজনা ৰেরমণি, নচ্চগীতৰাদিত ৰিসূকদস্সনা ৰেরমণি, মালাগন্ধ ৰিলেপন ধারণ মণ্ডন ৰিভূসনট্ঠানা ৰেরমণি, উচ্চাসযনমহাসযনা ৰেরমণি, জাতরূপরজতপটিগ্গহণা ৰেরমণী’’তি (মহাৰ. ১০৬).

অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামো যাৰজীৰং পাণাতিপাতা ৰেরমণিসিক্খাপদং সমাদিযামী’’তি এৰং সরণদানং ৰিয সিক্খাপদদানম্পি ৰুত্তং, তং নেৰ পাল়িযং, ন অট্ঠকথাসু অত্থি, তস্মা যথাপাল়িযাৰ উদ্দিসিতব্বানি. পব্বজ্জা হি সরণগমনেহেৰ সিদ্ধা, সিক্খাপদানি পন কেৰলং সিক্খাপদপূরণত্থং জানিতব্বানি, তস্মা পাল়িযা আগতনযেনেৰ উগ্গহেতুং অসক্কোন্তস্স যায কাযচি ভাসায অত্থৰসেনপি আচিক্খিতুং ৰট্টতি. যাৰ পন অত্তনা সিক্খিতব্বসিক্খাপদানি ন জানাতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৰরধারণট্ঠাননিসজ্জাদীসু পানভোজনাদিৰিধিম্হি চ ন কুসলো হোতি, তাৰ ভোজনসালং ৰা সলাকভাজনট্ঠানং ৰা অঞ্ঞং ৰা তথারূপট্ঠানং ন পেসেতব্বো, সন্তিকাৰচরোযেৰ কাতব্বো, বালদারকো ৰিয পটিপজ্জিতব্বো, সব্বমস্স কপ্পিযাকপ্পিযং আচিক্খিতব্বং, নিৰাসনপারুপনাদীসু অভিসমাচারিকেসু ৰিনেতব্বো. তেনপি –

‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দসহঙ্গেহি সমন্নাগতং সামণেরং নাসেতুং. পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, অব্রহ্মচারী হোতি, মুসাৰাদী হোতি, মজ্জপাযী হোতি, বুদ্ধস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৰণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৰণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, ভিক্খুনীদূসকো হোতী’’তি (মহাৰ. ১০৮) –

এৰং ৰুত্তানি দস নাসনঙ্গানি আরকা পরিৰজ্জেত্ৰা আভিসমাচারিকং পরিপূরেন্তেন দসৰিধে সীলে সাধুকং সিক্খিতব্বং.

১৪৯. যো পন (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৮) পাণাতিপাতাদীসু দসসু নাসনঙ্গেসু একম্পি কম্মং করোতি, সো লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বো. তীসু হি নাসনাসু লিঙ্গনাসনাযেৰ ইধাধিপ্পেতা. যথা চ ভিক্খূনং পাণাতিপাতাদীসু তা তা আপত্তিযো হোন্তি, ন তথা সামণেরানং. সামণেরো হি কুন্থ কিপিল্লিকম্পি মারেত্ৰা মঙ্গুলণ্ডকম্পি ভিন্দিত্ৰা নাসেতব্বতংযেৰ পাপুণাতি, তাৰদেৰস্স সরণগমনানি চ উপজ্ঝাযগ্গহণঞ্চ সেনাসনগ্গাহো চ পটিপ্পস্সম্ভন্তি, সঙ্ঘলাভং ন লভতি, লিঙ্গমত্তমেৰ একং অৰসিট্ঠং হোতি. সো সচে আকিণ্ণদোসোৰ হোতি, আযতিং সংৰরে ন তিট্ঠতি, নিক্কড্ঢিতব্বো. অথ সহসা ৰিরজ্ঝিত্ৰা ‘‘দুট্ঠু মযা কত’’ন্তি পুন সংৰরে ঠাতুকামো হোতি, লিঙ্গনাসনকিচ্চং নত্থি, যথানিৰত্থপারুতস্সেৰ সরণানি দাতব্বানি, উপজ্ঝাযো দাতব্বো. সিক্খাপদানি পন সরণগমনেনেৰ ইজ্ঝন্তি. সামণেরানঞ্হি সরণগমনং ভিক্খূনং উপসম্পদকম্মৰাচাসদিসং, তস্মা ভিক্খূনং ৰিয চতুপারিসুদ্ধিসীলং ইমিনাপি দস সীলানি সমাদিন্নানেৰ হোন্তি, এৰং সন্তেপি দল়্হীকরণত্থং আযতিং সংৰরে পতিট্ঠাপনত্থং পুন দাতব্বানি. সচে পুরিমিকায পুন সরণানি গহিতানি, পচ্ছিমিকায ৰস্সাৰাসিকং লচ্ছতি. সচে পচ্ছিমিকায গহিতানি, সঙ্ঘেন অপলোকেত্ৰা লাভো দাতব্বো. অদিন্নাদানে তিণসলাকমত্তেনপি ৰত্থুনা, অব্রহ্মচরিযে তীসু মগ্গেসু যত্থ কত্থচি ৰিপ্পটিপত্তিযা, মুসাৰাদে হসাধিপ্পাযতাযপি মুসা ভণিতে অস্সমণো হোতি, নাসেতব্বতং আপজ্জতি, মজ্জপানে পন ভিক্খুনো অজানিত্ৰাপি বীজতো পট্ঠায মজ্জং পিৰন্তস্স পাচিত্তিযং. সামণেরো জানিত্ৰা পিৰন্তোৰ সীলভেদং আপজ্জতি, ন অজানিত্ৰা. যানি পনস্স ইতরানি পঞ্চ সিক্খাপদানি, এতেসু ভিন্নেসু ন নাসেতব্বো, দণ্ডকম্মং কাতব্বং. সিক্খাপদে পন পুন দিন্নেপি অদিন্নেপি ৰট্টতি, দণ্ডকম্মেন পন পীল়েত্ৰা আযতিং সংৰরে ঠপনত্থায দাতব্বমেৰ.

অৰণ্ণভাসনে পন ‘‘অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তিআদীনং পটিপক্খৰসেন বুদ্ধস্স ৰা ‘‘স্ৰাক্খাতো’’তিআদীনং পটিপক্খৰসেন ধম্মস্স ৰা ‘‘সুপ্পটিপন্নো’’তিআদীনং পটিপক্খৰসেন সঙ্ঘস্স ৰা অৰণ্ণং ভাসন্তো রতনত্তযং নিন্দন্তো গরহন্তো আচরিযুপজ্ঝাযাদীহি ‘‘মা এৰং অৰচা’’তি অৰণ্ণভাসনে আদীনৰং দস্সেত্ৰা নিৰারেতব্বো. ‘‘সচে যাৰততিযং ৰুচ্চমানো ন ওরমতি, কণ্টকনাসনায নাসেতব্বো’’তি কুরুন্দিযং ৰুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘সচে এৰং ৰুচ্চমানো তং লদ্ধিং নিস্সজ্জতি, দণ্ডকম্মং কারেত্ৰা অচ্চযং দেসাপেতব্বো. সচে ন নিস্সজ্জতি, তথেৰ আদায পগ্গয্হ তিট্ঠতি, লিঙ্গনাসনায নাসেতব্বো’’তি ৰুত্তং, তং যুত্তং. অযমেৰ হি নাসনা ইধাধিপ্পেতাতি. মিচ্ছাদিট্ঠিকেপি এসেৰ নযো. সস্সতুচ্ছেদানঞ্হি অঞ্ঞতরদিট্ঠিকো সচে আচরিযাদীহি ওৰদিযমানো নিস্সজ্জতি, দণ্ডকম্মং কারেত্ৰা অচ্চযং দেসাপেতব্বো, অপটিনিস্সজ্জন্তোৰ নাসেতব্বো. ভিক্খুনীদূসকো চেত্থ কামং অব্রহ্মচারিগ্গহণেন গহিতোৰ, অব্রহ্মচারিং পন আযতিং সংৰরে ঠাতুকামং সরণানি দত্ৰা উপসম্পাদেতুং ৰট্টতি. ভিক্খুনীদূসকো আযতিং সংৰরে ঠাতুকামোপি পব্বজ্জম্পি ন লভতি, পগেৰ উপসম্পদন্তি এতমত্থং দস্সেতুং ‘‘ভিক্খুনীদূসকো’’তি ইদং ৰিসুং দসমং অঙ্গং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.

১৫০. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স সামণেরস্স দণ্ডকম্মং কাতুং. ভিক্খূনং অলাভায পরিসক্কতি, ভিক্খূনং অনত্থায পরিসক্কতি, ভিক্খূনং অৰাসায পরিসক্কতি, ভিক্খূ অক্কোসতি, পরিভাসতি, ভিক্খূ ভিক্খূহি ভেদেতী’’তি (মহাৰ. ১০৭) ‘‘ৰচনতো পন ইমানি পঞ্চ অঙ্গানি, সিক্খাপদেসু চ পচ্ছিমানি ৰিকালভোজনাদীনি পঞ্চাতি দস দণ্ডকম্মৰত্থূনি. কিংপনেত্থ দণ্ডকম্মং কত্তব্ব’’ন্তি? ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যত্থ ৰা ৰসতি, যত্থ ৰা পটিক্কমতি, তত্থ আৰরণং কাতু’’ন্তি (মহাৰ. ১০৭) ৰচনতো যত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৭) ৰসতি ৰা পৰিসতি ৰা, তত্থ আৰরণং কাতব্বং ‘‘মা ইধ পৰিসা’’তি. উভযেনপি অত্তনো পরিৰেণঞ্চ ৰস্সগ্গেন পত্তসেনাসনঞ্চ ৰুত্তং. তস্মা ন সব্বো সঙ্ঘারামো আৰরণং কাতব্বো, করোন্তো চ দুক্কটং আপজ্জতি ‘‘ন, ভিক্খৰে, সব্বো সঙ্ঘারামো আৰরণং কাতব্বো, যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা. ন চ মুখদ্ৰারিকো আহারো আৰরণং কাতব্বো, করোন্তো চ দুক্কটং আপজ্জতি ‘‘ন, ভিক্খৰে, মুখদ্ৰারিকো আহারো আৰরণং কাতব্বো, যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা. তস্মা ‘‘অজ্জ মা খাদ মা ভুঞ্জা’’তি ৰদতোপি ‘‘আহারম্পি নিৰারেস্সামী’’তি পত্তচীৰরং অন্তো নিক্খিপতোপি সব্বপযোগেসু দুক্কটং. অনাচারস্স পন দুব্বচসামণেরস্স দণ্ডকম্মং কত্ৰা যাগুং ৰা ভত্তং ৰা পত্তচীৰরং ৰা দস্সেত্ৰা ‘‘এত্তকে নাম দণ্ডকম্মে আহটে ইদং লচ্ছসী’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. ভগৰতা হি আৰরণমেৰ দণ্ডকম্মং ৰুত্তং. ধম্মসঙ্গাহকত্থেরেহি পন ‘‘অপরাধানুরূপং উদকদারুৰালিকাদীনং আহরাপনম্পি কাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং, তস্মা তম্পি কাতব্বং, তঞ্চ খো ‘‘ওরমিস্সতি ৰিরমিস্সতী’’তি অনুকম্পায, ন ‘‘নস্সিস্সতি ৰিব্ভমিস্সতী’’তিআদিনযপ্পৰত্তেন পাপজ্ঝাসযেন. ‘‘দণ্ডকম্মং করোমী’’তি চ উণ্হপাসাণে ৰা নিপজ্জাপেতুং পাসাণিট্ঠকাদীনি ৰা সীসে নিক্খিপাপেতুং উদকং ৰা পৰেসেতুং ন ৰট্টতি.

উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছাপি দণ্ডকম্মং ন কারেতব্বং ‘‘ন, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা আৰরণং কাতব্বং, যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১০৮) ৰচনতো. এত্থ পন ‘‘তুম্হাকং সামণেরস্স অযং নাম অপরাধো, দণ্ডকম্মমস্স করোথা’’তি তিক্খত্তুং ৰুত্তে সচে সো উপজ্ঝাযো দণ্ডকম্মং ন করোতি, সযং কাতুং ৰট্টতি. সচেপি আদিতো উপজ্ঝাযো ৰদতি ‘‘ময্হং সামণেরানং দোসে সতি তুম্হে দণ্ডকম্মং করোথা’’তি, কাতুং ৰট্টতিযেৰ. যথা চ সামণেরানং, এৰং সদ্ধিৰিহারিকন্তেৰাসিকানম্পি দণ্ডকম্মং কাতুং ৰট্টতি, অঞ্ঞেসং পন পরিসা ন অপলাল়েতব্বা, অপলাল়েন্তো দুক্কটং আপজ্জতি ‘‘ন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞস্স পরিসা অপলাল়েতব্বা, যো অপলাল়েয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১০৮) ৰচনতো. তস্মা ‘‘তুম্হাকং পত্তং দেম, চীৰরং দেমা’’তি অত্তনো উপট্ঠানকরণত্থং সঙ্গণ্হিত্ৰা সামণেরা ৰা হোন্তু উপসম্পন্না ৰা, অন্তমসো দুস্সীলভিক্খুস্সপি পরস্স পরিসভূতে ভিন্দিত্ৰা গণ্হিতুং ন ৰট্টতি, আদীনৰং পন ৰত্তুং ৰট্টতি ‘‘তযা নহাযিতুং আগতেন গূথমক্খনং ৰিয কতং দুস্সীলং নিস্সায ৰিহরন্তেনা’’তি. সচে সো সযমেৰ জানিত্ৰা উপজ্ঝং ৰা নিস্সযং ৰা যাচতি, দাতুং ৰট্টতি.

ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে

পব্বজ্জাৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.