১৪. পথৰীখণনৰিনিচ্ছযকথা

৭২. পথৰীতি দ্ৰে পথৰী জাতা চ পথৰী অজাতা চ পথৰীতি. তত্থ জাতা নাম পথৰী সুদ্ধপংসুকা সুদ্ধমত্তিকা অপ্পপাসাণা অপ্পসক্খরা অপ্পকঠলা অপ্পমরুম্বা অপ্পৰালুকা যেভুয্যেনপংসুকা যেভুয্যেনমত্তিকা, অদড্ঢাপি ৰুচ্চতি ‘‘জাতা পথৰী’’তি. যোপি পংসুপুঞ্জো ৰা মত্তিকাপুঞ্জো ৰা অতিরেকচাতুমাসং ওৰট্ঠো, সোপি ৰুচ্চতি ‘‘জাতা পথৰী’’তি. অজাতা নাম পথৰী সুদ্ধপাসাণা সুদ্ধসক্খরা সুদ্ধকঠলা সুদ্ধমরুম্বা সুদ্ধৰালুকা অপ্পপংসুকা অপ্পমত্তিকা যেভুয্যেনপাসাণা যেভুয্যেনসক্খরা যেভুয্যেনকঠলা যেভুয্যেনমরুম্বা যেভুয্যেনৰালুকা, দড্ঢাপি ৰুচ্চতি ‘‘অজাতা পথৰী’’তি. যোপি পংসুপুঞ্জো ৰা মত্তিকাপুঞ্জো ৰা ওমকচাতুমাসং ওৰট্ঠো, সোপি ৰুচ্চতি ‘‘অজাতা পথৰী’’তি (পাচি. ৮৪-৮৬).

তত্থ জাতপথৰিং খণন্তস্স খণাপেন্তস্স ৰা পাচিত্তিযং. তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো (পাচি. অট্ঠ. ৮৬) – সচে সযং খণতি, পহারে পহারে পাচিত্তিযং. সচে অঞ্ঞং আণাপেতি, সকিং আণত্তো সচেপি সকলদিৰসং খণতি, আণাপকস্স একমেৰ পাচিত্তিযং. সচে পন কুসীতো হোতি, পুনপ্পুনং আণাপেতব্বো, তং আণাপেত্ৰা খণাপেন্তস্স ৰাচায ৰাচায পাচিত্তিযং. সচে ‘‘পোক্খরণিং খণাহী’’তি ৰদতি, ৰট্টতি. খতাযেৰ হি পোক্খরণী নাম হোতি. তস্মা অযং কপ্পিযৰোহারো. এস নযো ‘‘ৰাপিং তল়াকং আৰাটং খণা’’তিআদীসুপি. ‘‘ইমং ওকাসং খণ, ইমস্মিং ওকাসে পোক্খরণিং খণা’’তি ৰত্তুং পন ন ৰট্টতি. ‘‘কন্দং খণ, মূলং খণা’’তি অনিযমেত্ৰা ৰত্তুং ৰট্টতি, ‘‘ইমং ৰল্লিং খণ, ইমস্মিং ওকাসে কন্দং ৰা মূলং ৰা খণা’’তি ৰত্তুং ন ৰট্টতি.

৭৩. পোক্খরণিং সোধেন্তেহি যো কুটেহি উস্সিঞ্চিতুং সক্কা হোতি তনুককদ্দমো, তং অপনেতুং ৰট্টতি, বহলো ন ৰট্টতি. আতপেন সুক্খকদ্দমো ফলতি, তত্র যো হেট্ঠা পথৰিযা অসম্বন্ধো, তমেৰ অপনেতুং ৰট্টতি. উদকেন গতট্ঠানে উদকপপ্পটকো নাম হোতি, ৰাতপহারেন চলতি, তং অপনেতুং ৰট্টতি. পোক্খরণীআদীনং তটং ভিজ্জিত্ৰা উদকসামন্তা পততি. সচে ওমকচাতুমাসং ওৰট্ঠং, ছিন্দিতুং ভিন্দিতুং ৰা ৰট্টতি, চাতুমাসতো উদ্ধং ন ৰট্টতি. সচে পন উদকেযেৰ পততি, দেৰেন অতিরেকচাতুমাসং ওৰট্ঠেপি উদকেযেৰ উদকস্স পতিতত্তা ৰট্টতি.

পাসাণপিট্ঠিযং সোণ্ডিং খণন্তি, সচে তত্থ পঠমমেৰ সুখুমরজং পততি, তং দেৰেন ওৰট্ঠং হোতি, চাতুমাসচ্চযেন অকপ্পিযপথৰীসঙ্খ্যং গচ্ছতি. উদকে পরিযাদিন্নে সোণ্ডিং সোধেন্তেহি ৰিকোপেতুং ন ৰট্টতি. সচে পঠমমেৰ উদকেন পূরতি, পচ্ছা রজং পততি, তং ৰিকোপেতুং ৰট্টতি. তত্থ হি দেৰে ৰস্সন্তেপি উদকেযেৰ উদকং পততি. পিট্ঠিপাসাণে সুখুমরজং হোতি, দেৰে ফুসাযন্তে অল্লীযতি, তম্পি চাতুমাসচ্চযেন ৰিকোপেতুং ন ৰট্টতি. অকতপব্ভারে ৰম্মিকো উট্ঠিতো হোতি, যথাসুখং ৰিকোপেতুং ৰট্টতি. সচে অব্ভোকাসে উট্ঠহতি, ওমকচাতুমাসং ওৰট্ঠোযেৰ ৰট্টতি. রুক্খাদীসু আরুল়্হউপচিকমত্তিকাযম্পি এসেৰ নযো. গণ্ডুপ্পাদগূথমূসিকুক্করগোকণ্টকাদীসুপি এসেৰ নযো. গোকণ্টকো নাম গাৰীনং খুরচ্ছিন্নকদ্দমো ৰুচ্চতি. সচে পন হেট্ঠিমতলেন ভূমিসম্বন্ধো হোতি, একদিৰসম্পি ন ৰট্টতি. কসিতট্ঠানে নঙ্গলচ্ছিন্নমত্তিকাপিণ্ডং গণ্হন্তস্স এসেৰ নযো.

পুরাণসেনাসনং হোতি অচ্ছদনং ৰা ৰিনট্ঠচ্ছদনং ৰা অতিরেকচাতুমাসং ওৰট্ঠং জাতপথৰীসঙ্খ্যমেৰ গচ্ছতি, ততো অৰসেসং ছদনিট্ঠকং ৰা গোপানসীআদিকং উপকরণং ৰা ‘‘ইট্ঠকং গণ্হামি, গোপানসিং ভিত্তিপাদং পদরত্থরণং পাসাদত্থম্ভং গণ্হামী’’তি সঞ্ঞায গণ্হিতুং ৰট্টতি, তেন সদ্ধিং মত্তিকা পততি, অনাপত্তি, ভিত্তিমত্তিকং গণ্হন্তস্স পন আপত্তি. সচে যা যা অতিন্তা, তং তং গণ্হাতি, অনাপত্তি. অন্তোগেহে মত্তিকাপুঞ্জো হোতি, তস্মিং একদিৰসং ওৰট্ঠে গেহং ছাদেন্তি. সচে সব্বো তিন্তো, চাতুমাসচ্চযেন জাতপথৰীযেৰ. অথস্স উপরিভাগোযেৰ তিন্তো, অন্তো অতিন্তো, যত্তকং তিন্তং, তং কপ্পিযকারকেহি কপ্পিযৰোহারেন অপনামেত্ৰা সেসং যথাসুখং ৰল়ঞ্জেতুং ৰট্টতি উদকেন তেমিতত্তা. একাবদ্ধাযেৰ হি জাতপথৰী হোতি, ন ইতরাতি. অব্ভোকাসে মত্তিকাপাকারো হোতি, অতিরেকচাতুমাসং ওৰট্ঠো জাতপথৰীসঙ্খ্যং গচ্ছতি, তত্থ লগ্গপংসুং পন অল্লহত্থেন ছুপিত্ৰা গহেতুং ৰট্টতি. সচে ইট্ঠকপাকারো হোতি, যেভুয্যেনকঠলট্ঠানে তিট্ঠতি, যথাসুখং ৰিকোপেতুং ৰট্টতি. অব্ভোকাসে ঠিতমণ্ডপত্থম্ভং ইতো চিতো চ সঞ্চালেত্ৰা পথৰিং ৰিকোপেন্তেন গহেতুং ন ৰট্টতি, উজুকমেৰ উদ্ধরিতুং ৰট্টতি. অঞ্ঞম্পি সুক্খরুক্খং সুক্খখাণুকং ৰা গণ্হন্তস্স এসেৰ নযো.

৭৪. নৰকম্মত্থং থম্ভং ৰা পাসাণং ৰা রুক্খং ৰা দণ্ডকেহি উচ্চালেত্ৰা পৰট্টেন্তা গচ্ছন্তি, তত্থ জাতপথৰী ভিজ্জতি, সচে সুদ্ধচিত্তা পৰট্টেন্তি, অনাপত্তি. অথ পন তেন অপদেসেন পথৰিং ভিন্দিতুকামাযেৰ হোন্তি, আপত্তি. সাখাদীনি কড্ঢন্তানম্পি পথৰিযং দারূনি ফালেন্তানম্পি এসেৰ নযো. পথৰিযং অট্ঠিসূচিকণ্টকাদীসুপি যং কিঞ্চি আকোটেতুং ৰা পৰেসেতুং ৰা ন ৰট্টতি, ‘‘পস্সাৰধারায ৰেগেন পথৰিং ভিন্দিস্সামী’’তি এৰং পস্সাৰম্পি কাতুং ন ৰট্টতি. করোন্তস্স ভিজ্জতি, আপত্তি, ‘‘ৰিসমভূমিং সমং করিস্সামী’’তি সম্মজ্জনিযা ঘংসিতুম্পি ন ৰট্টতি. ৰত্তসীসেনেৰ হি সম্মজ্জিতব্বং. কেচি কত্তরযট্ঠিযা ভূমিং কোট্টেন্তি, পাদঙ্গুট্ঠকেন ৰিলিখন্তি, ‘‘চঙ্কমিতট্ঠানং দস্সেস্সামা’’তি পুনপ্পুনং ভূমিং ভিন্দন্তা চঙ্কমন্তি, সব্বং ন ৰট্টতি, ৰীরিযসম্পগ্গহত্থং পন সমণধম্মং করোন্তেন সুদ্ধচিত্তেন চঙ্কমিতুং ৰট্টতি. ‘‘হত্থং খোৰিস্সামা’’তি পথৰিযং ঘংসন্তি, ন ৰট্টতি, অঘংসন্তেন পন অল্লহত্থং পথৰিযং ঠপেত্ৰা রজং গহেতুং ৰট্টতি.

কেচি কণ্ডুকচ্ছুআদীহি আবাধিকা ছিন্নতটাদীসু অঙ্গপচ্চঙ্গানি ঘংসন্তি, ন ৰট্টতি. জাতপথৰিং দহতি ৰা দহাপেতি ৰা, পাচিত্তিযং, অন্তমসো পত্তম্পি পচন্তো যত্তকেসু ঠানেসু অগ্গিং দেতি ৰা দাপেতি ৰা, তত্তকানি পাচিত্তিযানি, তস্মা পত্তং পচন্তেনপি পুব্বে পক্কট্ঠানেযেৰ পচিতব্বো. অদড্ঢায পথৰিযা অগ্গিং ঠপেতুং ন ৰট্টতি, পত্তপচনকপালস্স পন উপরি অগ্গিং ঠপেতুং ৰট্টতি. দারূনং উপরি ঠপেতি, সো অগ্গি তানি দহন্তো গন্ত্ৰা পথৰিং দহতি, ন ৰট্টতি. ইট্ঠককপালাদীসুপি এসেৰ নযো. তত্রাপি হি ইট্ঠকাদীনংযেৰ উপরি ঠপেতুং ৰট্টতি. কস্মা? তেসং অনুপাদানত্তা. ন হি তানি অগ্গিস্স উপাদানসঙ্খ্যং গচ্ছন্তি, সুক্খখাণুসুক্খরুক্খাদীসুপি অগ্গিং দাতুং ন ৰট্টতি. সচে পন ‘‘পথৰিং অপ্পত্তমেৰ নিব্বাপেত্ৰা গমিস্সামী’’তি দেতি, ৰট্টতি. পচ্ছা নিব্বাপেতুং ন সক্কোতি, অৰিসযত্তা অনাপত্তি. তিণুক্কং গহেত্ৰা গচ্ছন্তো হত্থে ডয্হমানে ভূমিযং পাতেতি, অনাপত্তি. পতিতট্ঠানেযেৰ উপাদানং দত্ৰা অগ্গিং কাতুং ৰট্টতি. দড্ঢপথৰিযা চ যত্তকং ঠানং উসুমায অনুগতং, সব্বং ৰিকোপেতুং ৰট্টতি.

যো পন অজাননকো ভিক্খু অরণিসহিতেন অগ্গিং নিব্বত্তেত্ৰা হত্থেন উক্খিপিত্ৰা ‘‘কিং করোমী’’তি ৰদতি, ‘‘জালেহী’’তি ৰত্তব্বো. ‘‘হত্থো ডয্হতী’’তি ৰদতি, ‘‘যথা ন ডয্হতি, তথা করোহী’’তি ৰত্তব্বো. ‘‘ভূমিযং পাতেহী’’তি পন ন ৰত্তব্বো. সচে হত্থে ডয্হমানে পাতেতি, ‘‘পথৰিং দহিস্সামী’’তি অপাতিতত্তা অনাপত্তি, পতিতট্ঠানে পন অগ্গিং কাতুং ৰট্টতি. ‘‘ইমস্স থম্ভস্স আৰাটং জান, মহামত্তিকং জান, থুসমত্তিকং জান, মহামত্তিকং দেহি, থুসমত্তিকং দেহি, মত্তিকং আহর, পংসুং আহর, মত্তিকায অত্থো, পংসুনা অত্থো, ইমস্স থম্ভস্স আৰাটং কপ্পিযং করোহি, ইমং মত্তিকং কপ্পিযং করোহি, ইমং পংসুং কপ্পিযং করোহী’’তি এৰং কপ্পিযৰোহারেন যং কিঞ্চি কারাপেতুং ৰট্টতি. অঞ্ঞৰিহিতো কেনচি সদ্ধিং কিঞ্চি কথেন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেন কত্তরযট্ঠিযা ৰা পথৰিং ৰিলিখন্তো তিট্ঠতি, এৰং অসতিযা ৰিলিখন্তস্স ভিন্দন্তস্স ৰা অনাপত্তি.

ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে

পথৰীখণনৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.