১৩. দানলক্খণাদিৰিনিচ্ছযকথা
৬৯. দানৰিস্সাসগ্গাহেহি লাভস্স পরিণামনন্তি এত্থ তাৰ দানন্তি অত্তনো সন্তকস্স চীৰরাদিপরিক্খারস্স সদ্ধিৰিহারিকাদীসু যস্স কস্সচি দানং. তত্রিদং দানলক্খণং – ‘‘ইদং তুয্হং দেমি দদামি দজ্জামি ওণোজেমি পরিচ্চজামি ৰিস্সজ্জামী’’তি ৰা ‘‘ইত্থন্নামস্স দেমি…পে… ৰিস্সজ্জামী’’তি ৰা ৰদতি, সম্মুখাপি পরম্মুখাপি দিন্নংযেৰ হোতি. ‘‘তুয্হং গণ্হাহী’’তি ৰুত্তে ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৰদতি, সুদিন্নং সুগ্গহিতঞ্চ. ‘‘তৰ সন্তকং করোহি, তৰ সন্তকং হোতু, তৰ সন্তকং হোতী’’তি ৰুত্তে ‘‘মম সন্তকং করোমি, মম সন্তকং হোতু, মম সন্তকং করিস্সামী’’তি ৰদতি, দুদিন্নং দুগ্গহিতঞ্চ. নেৰ দাতা দাতুং জানাতি, ন ইতরো গহেতুং, সচে পন ‘‘তৰ সন্তকং করোহী’’তি ৰুত্তে ‘‘সাধু, ভন্তে, ময্হং গণ্হামী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. সচে পন একো ‘‘ইদং চীৰরং গণ্হাহী’’তি ৰদতি, ইতরো ‘‘ন গণ্হামী’’তি ৰদতি, পুন সো ‘‘দিন্নং মযা তুয্হং, গণ্হাহী’’তি ৰদতি, ইতরোপি ‘‘ন ময্হং ইমিনা অত্থো’’তি ৰদতি, ততো পুরিমোপি ‘‘মযা দিন্ন’’ন্তি দসাহং অতিক্কামেতি, পচ্ছিমোপি ‘‘মযা পটিক্খিত্ত’’ন্তি, কস্স আপত্তীতি? ন কস্সচি. যস্স পন রুচ্চতি, তেন অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং. ‘‘ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি দিন্নং যাৰ পরস্স হত্থং ন পাপুণাতি, তাৰ যো পহিণতি, তস্সেৰ সন্তকং, ‘‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি দিন্নং পন যস্স পহীযতি, তস্স সন্তকং. তস্মা ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইদং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তরামগ্গে যো পহিণতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং.
ভিক্খু (মহাৰ. ৩৭৮-৩৭৯) ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘যো পহিণতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, স্ৰাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘যস্স পহীযতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, দ্ৰাধিট্ঠিতং. যো পহিণতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘উভো কালকতা’’তি, যো পহিণতি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, স্ৰাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, দ্ৰাধিট্ঠিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তরামগ্গে যো পহিণতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘যো পহিণতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, দ্ৰাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘যস্স পহীযতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, স্ৰাধিট্ঠিতং. যো পহিণতি, তস্স ৰিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৰরং পহিণতি ‘‘ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তরামগ্গে সুণাতি ‘‘উভো কালকতা’’তি. যো পহিণতি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, দ্ৰাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স মতকচীৰরং অধিট্ঠাতি, স্ৰাধিট্ঠিতং.
পরিচ্চজিত্ৰা দিন্নং পুন কেনচি কারণেন কুপিতো আহরাপেতুং ন লভতি. অত্তনা দিন্নম্পি হি চীৰরং সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দতো নিস্সগ্গিযং, অঞ্ঞং পরিক্খারং অন্তমসো সূচিম্পি অচ্ছিন্দতো দুক্কটং. সচে পন ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং ইদং সারুপ্প’’ন্তি সযমেৰ দেতি, গহেতুং ৰট্টতি. অথ পন ‘‘আৰুসো, মযং তুয্হং ‘ৰত্তপটিৰত্তং করিস্সতি, অম্হাকং সন্তিকে উপজ্ঝং গণ্হিস্সতি, ধম্মং পরিযাপুণিস্সতী’তি চীৰরং অদম্হা, সো দানি ত্ৰং ন ৰত্তং করোসি, ন উপজ্ঝং গণ্হাসি, ন ধম্মং পরিযাপুণাসী’’তি এৰমাদীনি ৰুত্তো ‘‘ভন্তে, চীৰরত্থায মঞ্ঞে ভণথ, ইদং ৰো চীৰর’’ন্তি দেতি, এৰম্পি ৰট্টতি. দিসাপক্কমন্তং ৰা পন দহরং ‘‘নিৰত্তেথ ন’’ন্তি ভণতি, সো ন নিৰত্ততি, চীৰরে গহেত্ৰা নিরুন্ধথাতি, এৰঞ্চে নিৰত্ততি, সাধু. সচে ‘‘পত্তচীৰরত্থায মঞ্ঞে তুম্হে ভণথ, গণ্হথ ন’’ন্তি দেতি, এৰম্পি ৰট্টতি. ৰিব্ভমন্তং ৰা দিস্ৰা ‘‘মযং তুয্হং ‘ৰত্তং করিস্সতী’তি পত্তচীৰরং অদম্হা, সো দানি ত্ৰং ৰিব্ভমিত্ৰা চরসী’’তি ৰদতি, ইতরো ‘‘গণ্হথ তুম্হাকং পত্তচীৰর’’ন্তি দেতি, এৰম্পি ৰট্টতি. ‘‘মম সন্তিকে উপজ্ঝং গণ্হন্তস্সেৰ দেমি, অঞ্ঞত্থ গণ্হন্তস্স ন দেমি, ৰত্তং করোন্তস্সেৰ দেমি, অকরোন্তস্স ন দেমি, ধম্মং পরিযাপুণন্তস্সেৰ দেমি, অপরিযাপুণন্তস্স ন দেমি, অৰিব্ভমন্তস্সেৰ দেমি, ৰিব্ভমন্তস্স ন দেমী’’তি এৰং পন দাতুং ন ৰট্টতি, দদতো দুক্কটং, আহরাপেতুং পন ৰট্টতি, ৰিস্সজ্জেত্ৰা দিন্নং অচ্ছিন্দিত্ৰা গণ্হন্তো ভণ্ডগ্ঘেন কারেতব্বো. অযং তাৰ দানে ৰিনিচ্ছযো.
৭০. ৰিস্সাসগ্গাহলক্খণং পন ইমিনা সুত্তেন জানিতব্বং –
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ৰিস্সাসং গহেতুং সন্দিট্ঠো চ হোতি, সম্ভত্তো চ, আলপিতো চ, জীৰতি চ, গহিতে চ অত্তমনো হোতী’’তি (মহাৰ. ৩৫৬).
তত্থ (পারা. অট্ঠ. ১.১৩১) সন্দিট্ঠোতি দিট্ঠমত্তকমিত্তো. সম্ভত্তোতি দল়্হমিত্তো. আলপিতোতি ‘‘মম সন্তকং যং ইচ্ছসি, তং গণ্হেয্যাসি, আপুচ্ছিত্ৰা গহণে কারণং নত্থী’’তি ৰুত্তো. জীৰতীতি অনুট্ঠানসেয্যায সযিতোপি যাৰজীৰিতিন্দ্রিযুপচ্ছেদং ন পাপুণাতি. গহিতে চ অত্তমনোতি গহিতে তুট্ঠচিত্তো হোতি. ‘‘এৰরূপস্স সন্তকং গহিতে মে অত্তমনো ভৰিস্সতী’’তি জানন্তেন গহেতুং ৰট্টতি. অনৰসেসপরিযাদানৰসেন চেতানি পঞ্চঙ্গানি ৰুত্তানি, ৰিস্সাসগ্গাহো পন তীহি অঙ্গেহি রুহতি সন্দিট্ঠো, জীৰতি, গহিতে অত্তমনো, সম্ভত্তো, জীৰতি, গহিতে অত্তমনো, আলপিতো, জীৰতি, গহিতে অত্তমনোতি. যো পন ন জীৰতি, ন চ গহিতে অত্তমনো হোতি, তস্স সন্তকং ৰিস্সাসগ্গাহেন গহিতম্পি পুন দাতব্বং. দদমানেন চ মতকধনং তাৰ যে তস্স ধনে ইস্সরা গহট্ঠা ৰা পব্বজিতা ৰা, তেসং দাতব্বং. অনত্তমনস্স সন্তকং তস্সেৰ দাতব্বং, যো পন পঠমংযেৰ ‘‘সুট্ঠু কতং তযা মম সন্তকং গণ্হন্তেনা’’তি ৰচীভেদেন ৰা চিত্তুপ্পাদমত্তেন ৰা অনুমোদিত্ৰা পচ্ছা কেনচি কারণেন কুপিতো, পচ্চাহরাপেতুং ন লভতি, যোপি অদাতুকামো, চিত্তেন পন অধিৰাসেতি, ন কিঞ্চি ৰদতি, সোপি পুন পচ্চাহরাপেতুং ন লভতি. যো পন ‘‘মযা তুম্হাকং সন্তকং গহিতং ৰা পরিভুত্তং ৰা’’তি ৰুত্তে ‘‘গহিতং ৰা হোতু পরিভুত্তং ৰা, মযা পন তং কেনচিদেৰ করণীযেন ঠপিতং, তং পাকতিকং কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰদতি, অযং পচ্চাহরাপেতুং লভতি. অযং ৰিস্সাসগ্গাহে ৰিনিচ্ছযো.
৭১. লাভস্স পরিণামনন্তি ইদং পন অঞ্ঞেসং অত্থায পরিণতলাভস্স অত্তনো অঞ্ঞস্স ৰা পরিণামনং সন্ধায ৰুত্তং. তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো (পারা. অট্ঠ. ২.৬৫৯-৬৬০) – সঙ্ঘস্স পরিণতং সহধম্মিকানং ৰা গিহীনং ৰা অন্তমসো মাতুসন্তকম্পি ‘‘ইদং ময্হং দেহী’’তি সঙ্ঘস্স পরিণতভাৰং ঞত্ৰা অত্তনো পরিণামেত্ৰা গণ্হন্তস্স নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো দেহী’’তি এৰং অঞ্ঞস্স পরিণামেন্তস্স সুদ্ধিকপাচিত্তিযং. তস্মা যোপি ৰস্সিকসাটিকসমযে মাতুঘরেপি সঙ্ঘস্স পরিণতং ৰস্সিকসাটিকং ঞত্ৰা অত্তনো পরিণামেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, পরস্স পরিণামেতি, সুদ্ধিকপাচিত্তিযং. মনুস্সা ‘‘সঙ্ঘভত্তং করিস্সামা’’তি সপ্পিতেলাদীনি আহরন্তি, গিলানো চেপি ভিক্খুসঙ্ঘস্স পরিণতভাৰং ঞত্ৰা কিঞ্চি যাচতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৰ. সচে পন সো ‘‘তুম্হাকং সপ্পিআদীনি আভতানি অত্থী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম, অত্থী’’তি ৰুত্তে ‘‘ময্হম্পি দেথা’’তি ৰদতি, ৰট্টতি. অথাপি নং কুক্কুচ্চাযন্তং উপাসকা ৰদন্তি ‘‘সঙ্ঘোপি অম্হেহি দিন্নমেৰ লভতি, গণ্হথ, ভন্তে’’তি, এৰম্পি ৰট্টতি.
একস্মিং ৰিহারে সঙ্ঘস্স পরিণতং অঞ্ঞৰিহারং উদ্দিসিত্ৰা ‘‘অসুকস্মিং নাম ৰিহারে সঙ্ঘস্স দেথা’’তি পরিণামেতি, ‘‘কিং সঙ্ঘস্স দানেন, চেতিযস্স পূজং করোথা’’তি এৰং চেতিযস্স ৰা পরিণামেতি, দুক্কটং. চেতিযস্স পরিণতং অঞ্ঞচেতিযস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা পরিণামেতি, দুক্কটমেৰ. নিযমেত্ৰা অঞ্ঞচেতিযস্স অত্থায রোপিতমালাৰচ্ছতো অঞ্ঞচেতিযম্হি পুপ্ফম্পি আরোপেতুং ন ৰট্টতি, একস্স চেতিযস্স পন ছত্তং ৰা পটাকং ৰা আরোপেত্ৰা ঠিতং দিস্ৰা সেসং অঞ্ঞচেতিযস্স দাপেতুং ৰট্টতি. অন্তমসো সুনখস্সপি পরিণতং ‘‘ইমস্স সুনখস্স মা দেহি, এতস্স দেহী’’তি এৰং অঞ্ঞপুগ্গলস্স পরিণামেতি, দুক্কটং. সচে পন দাযকা ‘‘মযং সঙ্ঘভত্তং কাতুকামা, চেতিযপূজং কাতুকামা, একস্স ভিক্খুনো পরিক্খারং দাতুকামা, তুম্হাকং রুচিযা দস্সাম, ভণথ কত্থ দেমা’’তি ৰদন্তি, এৰং ৰুত্তে তেন ভিক্খুনা ‘‘যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথা’’তি ৰত্তব্বা. সচে পন কেৰলং ‘‘কত্থ দেমা’’তি পুচ্ছন্তি, ‘‘যত্থ তুম্হাকং দেয্যধম্মো পরিভোগং ৰা লভেয্য, পটিসঙ্খারং ৰা লভেয্য, চিরট্ঠিতিকো ৰা অস্স, যত্থ ৰা পন তুম্হাকং চিত্তং পসীদতি, তত্থ দেথা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি.
ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে
দানলক্খণাদিৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.