২৩. নিস্সযৰিনিচ্ছযকথা

১৫১. এৰং উপসম্পদাৰিনিচ্ছযং কথেত্ৰা ইদানি নিস্সযৰিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘নিস্সযোতি এত্থ পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ নিস্সযনং নিস্সযো, সেৰনং ভজনন্ত্যত্থো. নিপুব্বসি সেৰাযন্তি ধাতু ভাৰসাধনো, ন ‘‘নিস্সায নং ৰসতীতি নিস্সযো’’তি ইধ ৰিয অৰুত্তকম্মসাধনো. তত্থ হি সেৰিতব্বো পুগ্গলো লব্ভতি, ইধ পন সেৰনকিরিযাতি. ইদানি তং নিস্সযং পুচ্ছাপুব্বঙ্গমায ৰিস্সজ্জনায ৰিত্থারতো ঠপেতুং ‘‘কেন দাতব্বো’’তিআদিমাহ. তত্থ কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বোতি নিস্সযদাযকং কত্তারং পুচ্ছতি, কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বোতি নিস্সযপটিগ্গাহকং সম্পদানং, কথং গহিতো হোতি, কথং পটিপ্পস্সম্ভতীতি কারণং, নিস্সায কেন ৰসিতব্বং, কেন ন ৰসিতব্বন্তি নিস্সযপটিপন্নকং. ততো পুচ্ছানুক্কমেন ৰিস্সজ্জেতুং ‘‘তত্থ’’ত্যাদিমাহ. ন কেৰলং এত্থেৰ, অথ খো নিস্সযমুচ্চনঙ্গেপি ‘‘ব্যত্তেনা’’তি আগতো.

তত্থ এত্থ চ কো ৰিসেসোতি আহ ‘‘এত্থ চ ‘ব্যত্তো’তি ইমিনা পরিসুপট্ঠাপকো বহুস্সুতো ৰেদিতব্বো’’তি. ইদানি পরিসুপট্ঠাপকলক্খণং দস্সেতুং ‘‘পরিসুপট্ঠাপকেন হী’’তিআদিমাহ. তত্থ অভিৰিনযেতি সকলে ৰিনযপিটকে. ৰিনেতুন্তি সিক্খাপেতুং. দ্ৰে ৰিভঙ্গা পগুণা ৰাচুগ্গতা কাতব্বাতি ইদং পরিপুচ্ছাৰসেন উগ্গণ্হনং সন্ধায ৰুত্তন্তি ৰদন্তি. একস্স পমুট্ঠং, ইতরেসং পগুণং ভৰেয্যাতি আহ ‘‘তীহি জনেহি সদ্ধিং পরিৰত্তনক্খমা কাতব্বা’’তি. অভিধম্মেতি নামরূপপরিচ্ছেদে. হেট্ঠিমা ৰা তযো ৰগ্গাতি মহাৰগ্গতো হেট্ঠা সগাথাৰগ্গো নিদানৰগ্গো খন্ধৰগ্গোতি ইমে তযো ৰগ্গা. ‘‘ধম্মপদম্পি সহ ৰত্থুনা উগ্গহেতুং ৰট্টতী’’তি মহাপচ্চরিযং ৰুত্তত্তা জাতকভাণকেন সাট্ঠকথং জাতকং উগ্গহেত্ৰাপি ধম্মপদং সহ ৰত্থুনা উগ্গহেতব্বমেৰ.

পঞ্চহি ভিক্খৰে অঙ্গেহি সমন্নাগতেনাতিআদীসু ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বোতি উপজ্ঝাযেন হুত্ৰা সামণেরো ন উপট্ঠাপেতব্বো. অসেক্খেন সীলক্খন্ধেনাতি অসেক্খস্স সীলক্খন্ধোপি অসেক্খো সীলক্খন্ধো নাম. অসেক্খস্স অযন্তি হি অসেক্খো, সীলক্খন্ধো. এৰং সব্বত্থ. এৰঞ্চ কত্ৰা ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসঙ্খাতস্স পচ্চৰেক্খণঞাণস্সপি ৰসেন অপেক্খিত্ৰা উপ্পন্না অযং কথা. অসেক্খসীলন্তি চ ন অগ্গফলসীলমেৰ অধিপ্পেতং, অথ খো যং কিঞ্চি অসেক্খসন্তানে পৰত্তসীলং লোকিযলোকুত্তরমিস্সকস্স সীলস্স ইধাধিপ্পেতত্তা. সমাধিক্খন্ধাদীসুপি ৰিমুত্তিক্খন্ধপরিযোসানেসু অযমেৰ নযো, তস্মা যথা সীলসমাধিপঞ্ঞাক্খন্ধা লোকিযমিস্সকা কথিতা, এৰং ৰিমুত্তিক্খন্ধোপীতি তদঙ্গৰিমুত্তিআদযোপি ৰেদিতব্বা, ন পটিপ্পস্সদ্ধিৰিমুত্তি এৰ. ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং পন লোকিযমেৰ. তেনেৰ সংযুত্তনিকাযট্ঠকথাযং (সং.নি. অট্ঠ. ১.১.১৩৫) ৰুত্তং ‘‘পুরিমেহি চতূহি পদেহি লোকিযলোকুত্তরসীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিযো কথিতা, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং পচ্চৰেক্খণঞাণং হোতি, তং লোকিযমেৰা’’তি.

অস্সদ্ধোতিআদীসু তীসু ৰত্থূসু সদ্ধা এতস্স নত্থীতি অস্সদ্ধো. নত্থি এতস্স হিরীতি অহিরিকো, অকুসলসমাপত্তিযা অজিগুচ্ছমানস্সেতং অধিৰচনং. ন ওত্তপ্পতীতি অনোত্তপ্পী, অকুসলসমাপত্তিযা ন ভাযতীতি ৰুত্তং হোতি. কুচ্ছিতং সীদতীতি কুসীতো, হীনৰীরিযস্সেতং অধিৰচনং. আরদ্ধং ৰীরিযং এতস্সাতি আরদ্ধৰীরিযো, সম্মপ্পধানযুত্তস্সেতং অধিৰচনং. মুট্ঠা সতি এতস্সাতি মুট্ঠস্সতী, নট্ঠস্সতীতি ৰুত্তং হোতি. উপট্ঠিতা সতি এতস্সাতি উপট্ঠিতস্সতী, নিচ্চং আরম্মণাভিমুখপৰত্তসতিস্সেতং অধিৰচনং.

অধিসীলে সীলৰিপন্নো চ অজ্ঝাচারে আচারৰিপন্নো চ আপজ্জিত্ৰা অৰুট্ঠিতো অধিপ্পেতো. সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাতি, গাহযতীতি ৰা অন্তগ্গাহিকা, মিচ্ছাদিট্ঠি. পুরিমানি দ্ৰে পদানীতি ‘‘ন পটিবলো হোতি অন্তেৰাসিং ৰা সদ্ধিৰিহারিং ৰা গিলানং উপট্ঠাতুং ৰা উপট্ঠাপেতুং ৰা, অনভিরতং ৰূপকাসেতুং ৰা ৰূপকাসাপেতুং ৰা’’তি ইমানি দ্ৰে পদানি.

অভি ৰিসিট্ঠো উত্তমো সমাচারো অভিসমাচারো, অভিসমাচারোৰ আভিসমাচারিকোতি চ সিক্খিতব্বতো সিক্খাতি চ আভিসমাচারিকসিক্খা. অভিসমাচারং ৰা আরব্ভ পঞ্ঞত্তা সিক্খা আভিসমাচারিকসিক্খা, খন্ধকৰত্তপরিযাপন্নসিক্খাযেতং অধিৰচনং. মগ্গব্রহ্মচরিযস্স আদিভূতাতি আদিব্রহ্মচরিযকা, উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্নসিক্খাযেতং অধিৰচনং. তেনেৰ ‘‘উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্নং ৰা আদিব্রহ্মচরিযকং, খন্ধকৰত্তপরিযাপন্নং আভিসমাচারিক’’ন্তি ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ১.১১) ৰুত্তং, তস্মা সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি এত্থ সিক্খিতব্বতো সেক্খা, ভগৰতা পঞ্ঞত্তত্তা পণ্ণত্তি, সব্বাপি উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্না সিক্খাপদপণ্ণত্তি ‘‘সেক্খপণ্ণত্তী’’তি ৰুত্তাতি গহেতব্বং. তেনেৰ গণ্ঠিপদেপি ৰুত্তং ‘‘সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি পারাজিকমাদিং কত্ৰা সিক্খিতব্বসিক্খাপদপঞ্ঞত্তিয’’ন্তি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. মহাৰগ্গ ৩.৮৪).

উপজ্ঝাযাচরিযকথাযং ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বোতি উপজ্ঝাযেন হুত্ৰা ন পব্বাজেতব্বো. অসেক্খস্স অযন্তি অসেক্খো, লোকিযলোকুত্তরো সীলক্খন্ধো. অন্তগ্গাহিকাযাতি সস্সতুচ্ছেদকোট্ঠাসগ্গাহিকায. পচ্ছিমানি দ্ৰেতি অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতীতি ইমানি দ্ৰে অঙ্গানি. পচ্ছিমানি তীণীতি ন পটিবলো উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং ধম্মতো ৰিনোদেতুং, আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিৰুট্ঠানং ন জানাতীতি ইমানি তীণি. কুক্কুচ্চস্স হি পাল়িঅট্ঠকথানযসঙ্খাতধম্মতো ৰিনোদেতুং অপ্পটিবলতা নাম অব্যত্তত্তা এৰ হোতীতি সাপি আপত্তিঅঙ্গমেৰ ৰুত্তা.

অভি ৰিসিট্ঠো উত্তমো সমাচারো অভিসমাচারো, ৰত্তপ্পটিপত্তিসীলং, তং আরব্ভ পঞ্ঞত্তা খন্ধকসিক্খাপদসঙ্খাতা সিক্খা আভিসমাচারিকা. সিক্খাপদম্পি হি তদত্থপরিপূরণত্থিকেহি উগ্গহণাদিৰসেন সিক্খিতব্বতো সিক্খাতি ৰুচ্চতি. মগ্গব্রহ্মচরিযস্স আদিভূতা কারণভূতা আদিব্রহ্মচরিযকা, উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্নসিক্খাপদং. তেনেৰেত্থ ৰিসুদ্ধিমগ্গেপি (ৰিসুদ্ধি. ১.১১) ‘‘উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্নং সিক্খাপদং আদিব্রহ্মচরিযকং, খন্ধকৰত্তপরিযাপন্নং আভিসমাচারিক’’ন্তি ৰুত্তং, তস্মা সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি এত্থ সিক্খিতব্বতো সেক্খা, ভগৰতাৰ পঞ্ঞত্তত্তা পঞ্ঞত্তি. সব্বাপি উভতোৰিভঙ্গপরিযাপন্না সিক্খাপদপণ্ণত্তি ‘‘সেক্খপণ্ণত্তী’’তি ৰুত্তাতি গহেতব্বং. নামরূপপরিচ্ছেদেতি এত্থ কুসলত্তিকাদীহি ৰুত্তং জাতিভূমিপুগ্গলসম্পযোগৰত্থারম্মণকম্মদ্ৰারলক্খণরসাদিভেদেহি ৰেদনাক্খন্ধাদিচতুব্বিধং সনিব্বানং নামং, ভূতোপাদাযভেদং রূপঞ্চ পরিচ্ছিন্দিত্ৰা জাননপঞ্ঞা, তপ্পকাসকো চ গন্থো নামরূপপরিচ্ছেদো নাম. ইমিনা অভিধম্মত্থকুসলেন ভৰিতব্বন্তি দস্সেতি. সিক্খাপেতুন্তি উগ্গণ্হাপেতুন্তি ৰিমতিৰিনোদনিযং (ৰি. ৰি. টী. মহাৰগ্গ ২.৮৪) ৰুত্তং.

১৫৩. আযস্মতো নিস্সায ৰচ্ছামীতি এত্থ আযস্মতোতি উপযোগত্থে সামিৰচনং, আযস্মন্তং নিস্সায ৰসিস্সামীতি অত্থো. যং পন ৰুত্তং সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ৭৬) ‘‘ব্যত্তো…পে… ৰুত্তলক্খণোযেৰা’’তি, তং পরিসূপট্ঠাকবহুস্সুতং সন্ধায ৰদতি. পব্বজ্জাউপসম্পদধম্মন্তেৰাসিকেহি পন…পে… তাৰ ৰত্তং কাতব্বন্তি পব্বজ্জাচরিযউপসম্পদাচরিযধম্মাচরিযানং এতেহি যথাৰুত্তৰত্তং কাতব্বং. তত্থ যেন সিক্খাপদানি দিন্নানি, অযং পব্বজ্জাচরিযো. যেন উপসম্পদকম্মৰাচা ৰুত্তা, অযং উপসম্পদাচরিযো. যো উদ্দেসং ৰা পরিপুচ্ছং ৰা দেতি, অযং ধম্মাচরিযোতি ৰেদিতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰ.

১৫৪. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিকথাযং দিসং গতোতি পুন আগন্তুকামো, অনাগন্তুকামো ৰা হুত্ৰা ৰাসত্থায কঞ্চি দিসং গতো. ভিক্খুস্স সভাগতন্তি পেসলভাৰং. ওলোকেত্ৰাতি উপপরিক্খিত্ৰা. ৰিব্ভন্তে…পে… তত্থ গন্তব্বন্তি এত্থ ‘‘সচে কেনচি করণীযেন তদহেৰ গন্তুং অসক্কোন্তো ‘কতিপাহেন গমিস্সামী’তি গমনে সউস্সাহো হোতি, রক্খতী’’তি ৰদন্তি. মা ইধ পটিক্কমীতি মা ইধ পৰিসি. তত্রেৰ ৰসিতব্বন্তি তত্থেৰ নিস্সযং গহেত্ৰা ৰসিতব্বং. তংযেৰ ৰিহারং…পে… ৰসিতুং ৰট্টতীতি এত্থ উপজ্ঝাযেন পরিচ্চত্তত্তা উপজ্ঝাযসমোধানপরিহারো নত্থি, তস্মা উপজ্ঝাযসমোধানগতস্সপি আচরিযস্স সন্তিকে গহিতনিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি.

আচরিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধীসু আচরিযো পক্কন্তো ৰা হোতীতি এত্থ ‘‘পক্কন্তোতি দিসং গতো’’তিআদিনা উপজ্ঝাযস্স পক্কমনে যো ৰিনিচ্ছযো ৰুত্তো, সো তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ইধাপি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুন্তি তং অৰত্ৰা ‘‘কোচি আচরিযো আপুচ্ছিত্ৰা পক্কমতী’’তিআদিনা অঞ্ঞোযেৰ নযো আরদ্ধো. অযঞ্চ নযো উপজ্ঝাযপক্কমনেপি ৰেদিতব্বোযেৰ. ঈদিসেসু হি ঠানেসু একত্থৰুত্তলক্খণং অঞ্ঞত্থাপি দট্ঠব্বং. সচে দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা নিৰত্ততি, পটিপ্পস্সদ্ধো হোতীতি এত্থ এত্তাৰতা দিসাপক্কন্তো নাম হোতীতি অন্তেৰাসিকে অনিক্খিত্তধুরেপি নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. আচরিযুপজ্ঝাযা দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰসন্তীতি বহিউপচারসীমাযং অন্তেৰাসিকসদ্ধিৰিহারিকানং ৰসনট্ঠানতো দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং সেনাসনে ৰসন্তি, অন্তোউপচারসীমাযং পন দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰাপি ৰসতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. ‘‘সচেপি আচরিযো মুঞ্চিতুকামোৰ হুত্ৰা নিস্সযপণামনায পণামেতী’’তিআদি সব্বং উপজ্ঝাযস্স আণত্তিযম্পি ৰেদিতব্বন্তি সারত্থদীপনিযং (সারত্থ. টী. মহাৰগ্গ ৩.৮৩) ৰুত্তং.

১৫৩. সাহূতি সাধু সুন্দরং. লহূতি অগরু, সুভরতাতি অত্থো. ওপাযিকন্তি উপাযপটিসংযুত্তং, এৰং পটিপজ্জনং নিত্থরণুপাযোতি অত্থো. পতিরূপন্তি সামীচিকম্মমিদন্তি অত্থো. পাসাদিকেনাতি পসাদাৰহেন, কাযৰচীপযোগেন সম্পাদেহীতি অত্থো. কাযেনাতি এতদত্থৰিঞ্ঞাপকং হত্থমুদ্দাদিং দস্সেন্তো কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি. ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনং সন্ধাযাতি উপজ্ঝাযেন ‘‘সাহূ’’তিআদীসু ৰুত্তেসু সদ্ধিৰিহারিকস্স ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনৰচনং সন্ধায ‘‘কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতী’’তিআদি ৰুত্তন্তি অধিপ্পাযো. আযাচনদানমত্তেনাতি সদ্ধিৰিহারিকস্স পঠমং আযাচনমত্তেন, ততো উপজ্ঝাযস্স চ ‘‘সাহূ’’তিআদিনা ৰচনমত্তেনাতি অত্থো. আচরিযস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণে আযস্মতো নিস্সায ৰচ্ছামীতি আযস্মন্তং নিস্সায ৰসিস্সামীতি অত্থো.

১৫৪. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিকথাযং যো ৰা একসম্ভোগপরিভোগো, তস্স সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বোতি ইমিনা লজ্জীসু এৰ নিস্সযগ্গহণং নিযোজেতি অলজ্জীসু পটিক্খিত্তত্তা. এত্থ চ পরিভোগসদ্দেন এককম্মাদিকো সংৰাসো গহিতো পচ্চযপরিভোগস্স সম্ভোগসদ্দেন গহিতত্তা. এতেন চ সম্ভোগসংৰাসানং অলজ্জীহি সদ্ধিং ন কত্তব্বতং দস্সেতি. পরিহারো নত্থীতি আপত্তিপরিহারো নত্থি. তাদিসোতি যত্থ নিস্সযো গহিতপুব্বো, যো চ একসম্ভোগপরিভোগো, তাদিসো. তথা ৰুত্তন্তি ‘‘লহুং আগমিস্সতী’’তি ৰুত্তঞ্চেতি অত্থো. চত্তারি পঞ্চ দিৰসানীতি ইদং উপলক্খণমত্তং. যদি একাহদ্ৰীহেন সভাগতা পঞ্ঞাযতি, ঞাতদিৰসে গহেতব্বোৰ. অথাপি চতুপঞ্চাহেনপি ন পঞ্ঞাযতি, যত্তকেহি দিৰসেহি পঞ্ঞাযতি, তত্তকানি অতিক্কামেতব্বানি. সভাগতং ওলোকেমীতি পন লেসো ন কাতব্বো. দহরা সুণন্তীতি এত্থ অসুত্ৰাপি ‘‘আগমিস্সতি, কেনচি অন্তরাযেন চিরাযন্তী’’তি সঞ্ঞায সতিপি লব্ভতেৰ পরিহারো. তেনাহ ‘‘ইধেৰাহং ৰসিস্সামীতি পহিণতি, পরিহারো নত্থী’’তি. একদিৰসম্পি পরিহারো নত্থীতি গমনে নিরুস্সাহং সন্ধায ৰুত্তং, সউস্সাহস্স পন সেনাসনপটিসামনাদিৰসেন কতিপাহে গতেপি ন দোসো.

তত্রেৰ ৰসিতব্বন্তি তত্র সভাগট্ঠানে এৰ নিস্সযং গহেত্ৰা ৰসিতব্বং. তংযেৰ ৰিহারং…পে… ৰসিতুং ৰট্টতীতি ইমিনা উপজ্ঝাযে সঙ্গণ্হন্তেযেৰ তংসমোধানে নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধি ৰুত্তা, তস্মিং পন কোধেন ৰা গণনিরপেক্খতায ৰা অসঙ্গণ্হন্তে অঞ্ঞেসু গহিতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি দস্সেতি.

আচরিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযং ৰুত্তো ‘‘কোচি আচরিযো’’তিআদিকো নযো উপজ্ঝাযপক্কমনাদীসুপি নেত্ৰা তত্থ চ ৰুত্তো ইধাপি নেত্ৰা যথারহং যোজেতব্বো. দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰসন্তীতি উপচারসীমতো বহি অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে অন্তেৰাসিকাদীনং ৰসনট্ঠানতো দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা ৰসন্তি. তেন বহিউপচারেপি অন্তেৰাসিকাদীনং ৰসনট্ঠানতো দ্ৰিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তরে আসন্নে পদেসে ৰসতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি দস্সেতি. অন্তোউপচারসীমাযং পন দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা ৰসতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতেৰাতি ৰিমতিৰিনোদনিযং (ৰি. ৰি. টী. মহাৰগ্গ ২.৮৩) ৰুত্তং.

ইতি ৰিনযসঙ্গহসংৰণ্ণনাভূতে ৰিনযালঙ্কারে

নিস্সযৰিনিচ্ছযকথালঙ্কারো নাম

তেৰীসতিমো পরিচ্ছেদো.