১৯. কপ্পিযভূমিৰিনিচ্ছযকথা
১০১. এৰং চতুকালিকৰিনিচ্ছযং কথেত্ৰা ইদানি কপ্পিযকুটিৰিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘কপ্পিযা চতুভূমিযো’’তিআদিমাহ. তত্থ কপ্পন্তীতি কপ্পিযা, কপ্প সামত্থিযেতি ধাতু. ভৰন্তি এতাসু অন্তোৰুত্থঅন্তোপক্কানীতি ভূমিযো, চতস্সো ভূমিযো চতুভূমিযো, চতস্সো কপ্পিযকুটিযোতি অত্থো. কতমা তাতি আহ ‘‘উস্সাৰনন্তিকা…পে… ৰেদিতব্বা’’তি. কথং ৰিঞ্ঞাযতিচ্চাহ ‘‘অনুজানামি…পে… ৰচনতো’’তি. ইদং ভেসজ্জক্খন্ধকপাল়িং (মহাৰ. ২৯৫) সন্ধাযাহ. তত্থ উদ্ধং সাৰনা উস্সাৰনা, উস্সাৰনা অন্তো যস্সা কপ্পিযভূমিযাতি উস্সাৰনন্তিকা. গাৰো নিসীদন্তি এত্থাতি গোনিসাদিকা, গো-সদ্দূপপদ নি-পুব্বসদ ৰিসরণগত্যাৰসানেসূতি ধাতু. গহপতীহি দিন্নাতি গহপতি, উত্তরপদলোপততিযাতপ্পুরিসোযং. কম্মৰাচায সম্মন্নিতব্বাতি সম্মুতীতি এৰমিমাসং ৰিগ্গহো কাতব্বো. তত্থাতি কপ্পিযকুটিৰিনিচ্ছযে. তং পন অৰত্ৰাপীতি অন্ধকট্ঠকথাযং ৰুত্তনযং অৰত্ৰাপি. পি-সদ্দেন তথাৰচনম্পি অনুজানাতি. অট্ঠকথাসু ৰুত্তনযেন ৰুত্তেতি সেসঅট্ঠকথাসু ৰুত্তনযেন ‘‘কপ্পিযকুটিং করোমা’’তি ৰা ‘‘কপ্পিযকুটী’’তি ৰা ৰুত্তে. সাধারণলক্খণন্তি সব্বঅট্ঠকথানং সাধারণং উস্সাৰনন্তিককুটিকরণলক্খণং. চযন্তি অধিট্ঠানং উচ্চৰত্থুং. যতো পট্ঠাযাতি যতো ইট্ঠকতো সিলতো মত্তিকাপিণ্ডতো ৰা পট্ঠায. পঠমিট্ঠকাদীনং হেট্ঠা ন ৰট্টন্তীতি পঠমিট্ঠকাদীনং হেট্ঠাভূমিযং পতিট্ঠাপিযমানা ইট্ঠকাদযো ভূমিগতিকত্তা ‘‘কপ্পিযকুটিং করোমা’’তি ৰত্ৰা পতিট্ঠাপেতুং ন ৰট্টন্তি. যদি এৰং ভূমিযং নিখণিত্ৰা ঠপিযমানা থম্ভা কস্মা তথা ৰত্ৰা পতিট্ঠাপেতুং ৰট্টন্তীতি আহ ‘‘থম্ভা পন…পে… ৰট্টন্তী’’তি.
সঙ্ঘসন্তকমেৰাতি ৰাসত্থায কতং সঙ্ঘিকসেনাসনং সন্ধায ৰদতি. ভিক্খুসন্তকন্তি ৰাসত্থায এৰ কতং ভিক্খুস্স পুগ্গলিকসেনাসনং.
১০২. মুখসন্নিধীতি ইমিনা অন্তোৰুত্থদুক্কটমেৰ দীপেতি.
ৰিমতিৰিনোদনিযং (ৰি. ৰি. টী. মহাৰগ্গ ২.২৯৫) পন এৰং ৰুত্তং – তং পন অৰত্ৰাপীতি পি-সদ্দেন তথাৰচনম্পি অনুজানাতি. অট্ঠকথাসূতি অন্ধকট্ঠকথাৰিরহিতাসু সেসট্ঠকথাসু. সাধারণলক্খণন্তি অন্ধকট্ঠকথায সহ সব্বট্ঠকথানং সমানং. চযন্তি অধিট্ঠানং উচ্চৰত্থুং. যতো পট্ঠাযাতি যতো ইট্ঠকাদিতো পট্ঠায চযং আদিং কত্ৰা ভিত্তিং উট্ঠাপেতুকামাতি অত্থো. ‘‘থম্ভা পন উপরি উগ্গচ্ছন্তি, তস্মা ৰট্টন্তী’’তি এতেন ইট্ঠকপাসাণা হেট্ঠা পতিট্ঠাপিযমানাপি যদি চযতো, ভূমিতো ৰা একঙ্গুলমত্তম্পি উগ্গতা তিট্ঠন্তি, ৰট্টন্তীতি সিদ্ধং হোতি.
আরামোতি উপচারসীমাপরিচ্ছিন্নো সকলো ৰিহারো. সেনাসনানীতি ৰিহারস্স অন্তো তিণকুটিআদিকানি সঙ্ঘস্স নিৰাসগেহানি. ৰিহারগোনিসাদিকা নামাতি সেনাসনগোনিসাদিকা নাম. সেনাসনানি হি সযং পরিক্খিত্তানিপি আরামপরিক্খেপাভাৰেন ‘‘গোনিসাদিকা’’তি ৰুত্তা. ‘‘উপড্ঢপরিক্খিত্তোপী’’তি ইমিনা ততো ঊনপরিক্খিত্তো যেভুয্যেন অপরিক্খিত্তো নাম, তস্মা অপরিক্খিত্তসঙ্খমেৰ গচ্ছতীতি দস্সেতি. এত্থাতি উপড্ঢাদিপরিক্খিত্তে. কপ্পিযকুটি লদ্ধুং ৰট্টতীতি গোনিসাদিকায অভাৰেন সেসকপ্পিযকুটীসু তীসু যা কাচি কপ্পিযকুটি কাতব্বাতি অত্থো.
তেসং গেহানীতি এত্থ ভিক্খূনং ৰাসত্থায কতম্পি যাৰ ন দেন্তি, তাৰ তেসং সন্তকংযেৰ ভৰিস্সতীতি দট্ঠব্বং. ৰিহারং ঠপেত্ৰাতি উপসম্পন্নানং ৰাসত্থায কতং গেহং ঠপেত্ৰাতি অত্থো. গেহন্তি নিৰাসগেহং. তদঞ্ঞং পন উপোসথাগারাদি সব্বং অনিৰাসগেহং চতুকপ্পিযভূমিৰিমুত্তা পঞ্চমী কপ্পিযভূমি. সঙ্ঘসন্তকেপি হি এতাদিসে গেহে সুট্ঠু পরিক্খিত্তারামট্ঠেপি অব্ভোকাসে ৰিয অন্তোৰুত্থাদিদোসো নত্থি. যেন কেনচি ছন্নে পরিচ্ছন্নে চ সহসেয্যপ্পহোনকে ভিক্খুস্স, সঙ্ঘস্স ৰা নিৰাসগেহে অন্তোৰুত্থাদিদোসো, ন অঞ্ঞত্থ. তেনাহ ‘‘যং পনা’’তিআদি. তত্থ ‘‘সঙ্ঘিকং ৰা পুগ্গলিকং ৰা’’তি ইদং কিঞ্চাপি ভিক্খুভিক্খুনীনং সামঞ্ঞতো ৰুত্তং ভিক্খূনং পন সঙ্ঘিকং পুগ্গলিকঞ্চ ভিক্খুনীনং, তাসং সঙ্ঘিকং পুগ্গলিকঞ্চ ভিক্খূনং গিহিসন্তকট্ঠানে তিট্ঠতীতি ৰেদিতব্বং.
মুখসন্নিধীতি অন্তোসন্নিহিতদোসো হি মুখপ্পৰেসননিমিত্তং আপত্তিং করোতি, নাঞ্ঞথা, তস্মা ‘‘মুখসন্নিধী’’তি (ৰি. ৰি. টী. মহাৰগ্গ ২.২৯৫) ৰুত্তোতি.
তত্থ তত্থ খণ্ডা হোন্তীতি উপড্ঢতো অধিকং খণ্ডা হোন্তি. সব্বস্মিং ছদনে ৰিনট্ঠেতি তিণপণ্ণাদিৰস্সপরিত্তাযকে ছদনে ৰিনট্ঠে. গোপানসীনং পন উপরি ৰল্লীহি বদ্ধদণ্ডেসু ঠিতেসুপি জহিতৰত্থুকা হোন্তি এৰ. পক্খপাসকমণ্ডলন্তি একস্মিং পস্সে তিণ্ণং গোপানসীনং উপরি ঠিততিণপণ্ণাদিছদনং ৰুচ্চতি.
১০৩. ‘‘অনুপসম্পন্নস্স দত্ৰা তস্সা’’তিআদিনা অকপ্পিযকুটিযং ৰুত্থম্পি অনুপসম্পন্নস্স দিন্নে কপ্পিযং হোতি, সাপেক্খদানঞ্চেত্থ ৰট্টতি, পটিগ্গহণং ৰিয ন হোতীতি দস্সেতি. অন্তোপক্কসামংপক্কেসু পন ‘‘ন, ভিক্খৰে, অন্তোৰুত্থং অন্তোপক্কং সামংপক্কং পরিভুঞ্জিতব্বং, যো পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অন্তো চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং অন্তোপক্কং সামংপক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি তিণ্ণং দুক্কটানং. অন্তো চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং অন্তোপক্কং অঞ্ঞেহি পক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দ্ৰিন্নং দুক্কটানং. অন্তো চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং বহিপক্কং সামংপক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দ্ৰিন্নং দুক্কটানং. বহি চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং অন্তোপক্কং সামংপক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দ্ৰিন্নং দুক্কটানং. অন্তো চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং বহিপক্কং অঞ্ঞেহি পক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. বহি চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং অন্তোপক্কং অঞ্ঞেহি পক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. বহি চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং বহিপক্কং সামংপক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. বহি চে, ভিক্খৰে, ৰুত্থং বহিপক্কং অঞ্ঞেহি পক্কং, তঞ্চে পরিভুঞ্জেয্য, অনাপত্তী’’তি (মহাৰ. ২৭৪) ৰচনতো একং তিরাপত্তিকং, তীণি দুরাপত্তিকানি, তীণি একাপত্তিকানি, একং অনাপত্তিকন্তি অট্ঠ হোন্তি. তত্থ অন্তোৰুত্থন্তি অকপ্পিযকুটিযং ৰুত্থং. অন্তোপক্কেপি এসেৰ নযো. সামংপক্কন্তি যং কিঞ্চি আমিসং ভিক্খুস্স পচিতুং ন ৰট্টতি. তত্থ যং ৰত্তব্বং, তং অট্ঠকথাযং ৰুত্তমেৰ.
ইতি ৰিনযসঙ্গহসংৰণ্ণনাভূতে ৰিনযালঙ্কারে
কপ্পিযভূমিৰিনিচ্ছযকথালঙ্কারো নাম
একূনৰীসতিমো পরিচ্ছেদো.