১৪. পথৰীখণনৰিনিচ্ছযকথা

৭২. এৰং দানৰিস্সাসগ্গাহলাভপরিণামনৰিনিচ্ছযং কথেত্ৰা ইদানি পথৰীৰিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘পথৰী’’ত্যাদিমাহ. তত্থ পত্থরতীতি পথৰী, প-পুব্ব থর সন্থরণেতি ধাতু, র-কারস্স ৰ-কারো, সসম্ভারপথৰী. তপ্পভেদমাহ ‘‘দ্ৰে পথৰী, জাতা চ পথৰী অজাতা চ পথৰী’’তি. তাসং ৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘তত্থ জাতা নাম পথৰী’’ত্যাদিমাহ. তত্থ সুদ্ধপংসুকা…পে… যেভুয্যেনমত্তিকাপথৰী জাতা নাম পথৰী হোতি. ন কেৰলং সাযেৰ, অদড্ঢা পথৰীপি ‘‘জাতা পথৰী’’তি ৰুচ্চতি. ন কেৰলং ইমা দ্ৰেযেৰ, যোপি পংসুপুঞ্জো ৰা…পে… চাতুমাসং ওৰট্ঠো, সোপি ‘‘জাতা পথৰী’’তি ৰুচ্চতীতি যোজনা. ইতরত্রপি এসেৰ নযো.

তত্থ সুদ্ধা পংসুকাযেৰ এত্থ পথৰিযা অত্থি, ন পাসাণাদযোতি সুদ্ধপংসুকা. তথা সুদ্ধমত্তিকা. অপ্পা পাসাণা এত্থাতি অপ্পপাসাণা. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. যেভুয্যেন পংসুকা এত্থাতি যেভুয্যেনপংসুকা, অলুত্তসমাসোযং, তথা যেভুয্যেনমত্তিকা. তত্থ মুট্ঠিপ্পমাণতো উপরি পাসাণা. মুট্ঠিপ্পমাণা সক্খরা. কথলাতি কপালখণ্ডাদি. মরুম্পাতি কটসক্খরা. ৰালুকা ৰালুকাযেৰ. যেভুয্যেনপংসুকাতি এত্থ তীসু কোট্ঠাসেসু দ্ৰে কোট্ঠাসা পংসু, একো পাসাণাদীসু অঞ্ঞতরকোট্ঠাসো. অদড্ঢাপীতি উদ্ধনপত্তপচনকুম্ভকারাতপাদিৰসেন তথা তথা অদড্ঢা, সা পন ৰিসুং নত্থি, সুদ্ধপংসুআদীসু অঞ্ঞতরাৰাতি ৰেদিতব্বা. যেভুয্যেনসক্খরাতি বহুতরসক্খরা. হত্থিকুচ্ছিযং কির একং পচ্ছিপূরং আহরাপেত্ৰা দোণিযং ধোৰিত্ৰা পথৰিযা যেভুয্যেনসক্খরভাৰং ঞত্ৰা সযং ভিক্খূ পোক্খরণিং খণিংসূতি. যানি পন মজ্ঝে ‘‘অপ্পপংসুঅপ্পমত্তিকা’’তি দ্ৰে পদানি, তানি যেভুয্যেনপাসাণাদিপঞ্চকমেৰ পৰিসন্তি. তেসঞ্ঞেৰ হি দ্ৰিন্নং পভেদৰচনমেতং, যদিদং সুদ্ধপাসাণাদিআদি.

এত্থ চ কিঞ্চাপি যেভুয্যেনপংসুং অপ্পপংসুঞ্চ পথৰিং ৰত্ৰা উপড্ঢপংসুকাপথৰী ন ৰুত্তা, তথাপি পণ্ণত্তিৰজ্জসিক্খাপদেসু সাৰসেসপঞ্ঞত্তিযাপি সম্ভৰতো উপড্ঢপংসুকাযপি পথৰিযা পাচিত্তিযমেৰাতি গহেতব্বং. কেচি পন ‘‘সব্বচ্ছন্নাদীসু উপড্ঢচ্ছন্নে দুক্কটস্স ৰুত্তত্তা ইধাপি দুক্কটং যুজ্জতী’’তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং পাচিত্তিযৰত্থুকঞ্চ অনাপত্তিৰত্থুকঞ্চ দুৰিধং পথৰিং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞিস্সা দুক্কটৰত্থুকায ততিযায পথৰিযা অভাৰতো. দ্ৰেযেৰ হি পথৰিযো ৰুত্তা ‘‘জাতা চ পথৰী অজাতা চ পথৰী’’তি, তস্মা দ্ৰীসু অঞ্ঞতরায পথৰিযা ভৰিতব্বং. ৰিনযৰিনিচ্ছযে চ সম্পত্তে গরুকলহুকেসু গরুকেযেৰ ঠাতব্বত্তা ন সক্কা এত্থ অনাপত্তিযা ভৰিতুং. সব্বচ্ছন্নাদীসু পন উপড্ঢে দুক্কটং যুত্তং তত্থ তাদিসস্স দুক্কটৰত্থুনো সম্ভৰতো. ৰিমতিৰিনোদনিযম্পি (ৰি. ৰি. টী. পাচিত্তিয ২.৮৬) ‘‘অপ্পপংসুমত্তিকায পথৰিযা অনাপত্তিৰত্থুভাৰেন ৰুত্তত্তা উপড্ঢপংসুমত্তিকাযপি পাচিত্তিযমেৰাতি গহেতব্বং. ন হেতং দুক্কটৰত্থূতি সক্কা ৰত্তুং জাতাজাতৰিনিমুত্তায ততিযায পথৰিযা অভাৰতো’’তি ৰুত্তং.

খণন্তস্স খণাপেন্তস্স ৰাতি অন্তমসো পাদঙ্গুট্ঠকেনপি সম্মজ্জনিসলাকাযপি সযং ৰা খণন্তস্স অঞ্ঞেন ৰা খণাপেন্তস্স. ‘‘পোক্খরণিং খণা’’তি ৰদতি, ৰট্টতীতি ‘‘ইমস্মিং ওকাসে’’তি অনিযমেত্ৰা ৰুত্তত্তা ৰট্টতি. ‘‘ইমং ৰল্লিং খণা’’তি ৰুত্তেপি পথৰিখণনং সন্ধায পৰত্তৰোহারত্তা ইমিনাৰ সিক্খাপদেন পাচিত্তিযং, ন ভূতগামসিক্খাপদেন, উভযম্পি সন্ধায ৰুত্তে পন দ্ৰেপি পাচিত্তিযানি হোন্তি.

৭৩. কুটেহীতি ঘটেহি. তনুককদ্দমোতি উদকমিস্সককদ্দমো, সো চ উদকগতিকত্তা ৰট্টতি. উদকপপ্পটকোতি উদকে অন্তোভূমিযং পৰিট্ঠে তস্স উপরিভাগং ছাদেত্ৰা তনুকপংসু ৰা মত্তিকা ৰা পটলং হুত্ৰা পলৰমানা উট্ঠাতি, তস্মিং উদকে সুক্খেপি তং পটলং ৰাতেন চলমানং তিট্ঠতি, তং উদকপপ্পটকো নাম. ওমকচাতুমাসন্তি ঊনচাতুমাসং. ওৰট্ঠন্তি দেৰেন ওৰট্ঠং. অকতপব্ভারেতি অৰলঞ্জনট্ঠানদস্সনত্থং ৰুত্তং. তাদিসে হি ৰম্মিকস্স সব্ভাৰোতি. মূসিকুক্কুরং নাম মূসিকাহি খণিত্ৰা বহি কতপংসুরাসি.

এসেৰ নযোতি ওমকচাতুমাসং ওৰট্ঠোযেৰ ৰট্টতীতি অত্থো. একদিৰসম্পি ন ৰট্টতীতি ওৰট্ঠচাতুমাসতো একদিৰসাতিক্কন্তোপি ৰিকোপেতুং ন ৰট্টতি. হেট্ঠভূমিসম্বন্ধেপি চ গোকণ্টকে ভূমিতো ছিন্দিত্ৰা ছিন্দিত্ৰা উগ্গতত্তা অচ্চুগ্গতং মত্থকতো ছিন্দিতুং গহেতুঞ্চ ৰট্টতীতি ৰদন্তি. সকট্ঠানে অতিট্ঠমানং কত্ৰা পাদেহি মদ্দিত্ৰা আলোল়িতকদ্দমম্পি গহেতুং ৰট্টতি.

অচ্ছদনন্তিআদিনা ৰুত্তত্তা উজুকং আকাসতো পতিতৰস্সোদকেন ওৰট্ঠমেৰ জাতপথৰী হোতি, ন ছদনাদীসু পতিত্ৰা ততো পৰত্তউদকেন তিন্তন্তি ৰেদিতব্বং. ততোতি পুরাণসেনাসনতো. ইট্ঠকং গণ্হামীতিআদি সুদ্ধচিত্তং সন্ধায ৰুত্তং. ‘‘উদকেনাতি উজুকং আকাসতোযেৰ পতিতউদকেন. সচে পন অঞ্ঞত্থ পহরিত্ৰা পতিতেন উদকেন তেমিতং হোতি, ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি. মণ্ডপত্থম্ভন্তি সাখামণ্ডপত্থম্ভং.

৭৪. উচ্চালেত্ৰাতি উক্খিপিত্ৰা. তেন অপদেসেনাতি তেন লেসেন. অৰিসযত্তা অনাপত্তীতি এত্থ সচেপি নিব্বাপেতুং সক্কা হোতি, পঠমং সুদ্ধচিত্তেন দিন্নত্তা দহতূতি সল্লক্খেত্ৰাপি তিট্ঠতি, অনাপত্তি. মহামত্তিকন্তি ভিত্তিলেপনং.

ইতি ৰিনযসঙ্গহসংৰণ্ণনাভূতে ৰিনযালঙ্কারে

পথৰীখণনৰিনিচ্ছযকথালঙ্কারো নাম

চুদ্দসমো পরিচ্ছেদো.