১১. কযৰিক্কযসমাপত্তিৰিনিচ্ছযকথা
৫৭. এৰং ভণ্ডপটিসামনৰিনিচ্ছযং কথেত্ৰা ইদানি কযৰিক্কযৰিনিচ্ছযং কথেন্তো ‘‘কযৰিক্কযসমাপত্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ কযনং কযো, পরভণ্ডস্স গহণং, ৰিক্কযনং ৰিক্কযো, সকভণ্ডস্স দানং, কযো চ ৰিক্কযো চ কযৰিক্কযং. সমাপজ্জনং সমাপত্তি, তস্স দুৰিধস্স কিরিযস্স করণং. তস্সরূপং দস্সেতি ‘‘ইমিনা’’তিআদিনা.
সেসঞাতকেসু সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতসম্ভৰতো তদভাৰট্ঠানম্পি দস্সেতুং ‘‘মাতরং ৰা পন পিতরং ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. তেন ৰিঞ্ঞত্তিসদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনঞ্চ ন হোতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৰদন্তোতি দস্সেতি, কযৰিক্কযং পন আপজ্জতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৰদন্তোতি দস্সেতি. ইমিনা চ উপরি অঞ্ঞাতকন্ত্যাদিনা চ সেসঞাতকং ‘‘ইমং দেহী’’তি ৰদতো ৰিঞ্ঞত্তি ন হোতি, ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি পন দদতো সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনং, ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি কযৰিক্কযং আপজ্জতো নিস্সগ্গিযন্তি অযম্পি অত্থো দস্সিতো হোতি মিগপদৰলঞ্জনন্যাযেন. তস্মাইচ্চাদিকেপি ‘‘মাতাপিতূহি সদ্ধিং কযৰিক্কযং, সেসঞাতকেহি সদ্ধিং দ্ৰে আপত্তিযো, অঞ্ঞাতকেহি সদ্ধিং তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৰত্তব্বে তেনেৰ ন্যাযেন ঞাতুং সক্কাতি কত্ৰা ন ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং, অঞ্ঞথা অব্যাপিতদোসো সিযা.
‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা ইদং করোথা’’তি ৰুত্তে পুব্বাপরসম্বন্ধায কিরিযায ৰুত্তত্তা ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৰুত্তসদিসং হোতি. ইদং ভত্তং ভুঞ্জ, ইদং নাম করোহী’’তি ৰা, ‘‘ইদং ভত্তং ভুত্তোসি, ইদং নাম করোহি, ইদং ভত্তং ভুঞ্জিস্সসি, ইদং নাম করোহী’’তি পন ৰুত্তে অসম্বন্ধায কিরিযায ৰুত্তত্তা কযৰিক্কযো ন হোতি. ৰিঘাসাদানং ভত্তদানে চ অনপেক্খত্তা সদ্ধাদেয্যৰিনিপাতনং ন হোতি, কারাপনে হত্থকম্মমত্তত্তা ৰিঞ্ঞত্তি ন হোতি, তস্মা ৰট্টতি. ‘‘এত্থ চা’’তিআদিনা অসতিপি নিস্সগ্গিযৰত্থুম্হি পাচিত্তিযং দেসেতব্বন্তি দস্সেতি.
অগ্ঘং পুচ্ছিতুং ৰট্টতি, এত্তাৰতা কযৰিক্কযো ন হোতীতি অত্থো. গণ্হিতুং ৰট্টতীতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি অৰুত্তত্তা কযৰিক্কযো ন হোতি, মূলস্স অত্থিতায ৰিঞ্ঞত্তিপি ন হোতি. পত্তো ন গহেতব্বো পরভণ্ডস্স মহগ্ঘতায. এৰং সতি কথং কাতব্বোতি আহ ‘‘মম ৰত্থু অপ্পগ্ঘন্তি আচিক্খিতব্ব’’ন্তি. ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৰা কারেতব্বতং আপজ্জতি থেয্যাৰহারসম্ভৰতো, ঊনমাসকং চে অগ্ঘতি, দুক্কটং. মাসকতো পট্ঠায যাৰ ঊনপঞ্চমাসকং চে অগ্ঘতি, থুল্লচ্চযং. পঞ্চমাসকং চে অগ্ঘতি, পারাজিকন্তি ৰুত্তং হোতি. দেতি, ৰট্টতি পুঞ্ঞত্থায দিন্নত্তা অধিকস্স. কপ্পিযকারকস্স পন…পে… ৰট্টতি উভতো কপ্পিযভণ্ডত্তা. একতো উভতো ৰা চে অকপ্পিযভণ্ডং হোতি, ন ৰট্টতি. ‘‘মা গণ্হাহী’’তি ৰত্তব্বো, কস্মা? কপ্পিযকারকস্স অছেকত্তা.
অঞ্ঞেন অপ্পটিগ্গহিতেন অত্থো, কস্মা? সত্তাহকালিকত্তা তেলস্স. পটিগ্গহিততেলং সত্তাহপরমং এৰ ঠপেতব্বং, তস্মা ততো পরং ঠপিতুকামস্স অপ্পটিগ্গহিততেলেন অত্থো হোতি. অপ্পটিগ্গহিতং দূসেয্য, অনিযমিতকালং অপ্পটিগ্গহিততেলং নাল়িযং অৰসিট্ঠপটিগ্গহিততেলং অত্তনো কালং ৰত্তাপেয্য.
৫৮. ইদং পত্তচতুক্কং ৰেদিতব্বন্তি অকপ্পিযপত্তচতুক্কং ৰুত্তং, পঞ্চমো পন কপ্পিযো. তেন ৰক্খতি ‘‘অযং পত্তো সব্বকপ্পিযো বুদ্ধানম্পি পরিভোগারহো’’তি. অযং পত্তো মহাঅকপ্পিযো নাম, কস্মা? রূপিযং উগ্গণ্হিত্ৰা অযবীজং সমুট্ঠাপেত্ৰা তেন লোহেন পত্তস্স কারিতত্তা, এৰং বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা. যথা চ ততিযপারাজিকৰিসযে থাৰরপযোগেসু পাসসূলাদীসু মূলতো পট্ঠায কারিতেসু কিস্মিঞ্চি দণ্ডমত্তে ৰা ৰাকমত্তে ৰা অৰসিট্ঠে সতি ন মুচ্চতি, সব্বস্মিং নট্ঠেযেৰ মুচ্চতি, এৰমিধাপি বীজতো পট্ঠায কতত্তা তস্মিং পত্তে কিস্মিঞ্চি পত্তে অৰসিট্ঠেপি কপ্পিযো ভৰিতুং ন সক্কা. তথা চ ৰক্খতি ‘‘সচেপি তং ৰিনাসেত্ৰা থালকং কারেতি, তম্পি অকপ্পিয’’ন্ত্যাদি. এৰং সন্তেপি দুতিযপত্তে ৰিয মূলে চ মূলস্সামিকানং, পত্তে চ পত্তস্সামিকানং দিন্নে কপ্পিযো কাতুং সক্কা ভৰেয্য নু খোতি আসঙ্কাযমাহ ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি. তস্সত্থো – দুতিযপত্তং রূপিযং পটিগ্গণ্হিত্ৰা গিহীহি পরিনিট্ঠাপিতমেৰ কিণাতি, ন বীজতো পট্ঠায দূসেতি, তস্মা দুতিযপত্তো কপ্পিযো কাতুং সক্কা, ইধ পন বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা তেন ভিক্খুনা তং পত্তং পুন অযপাসাণবীজং কাতুং অসক্কুণেয্যত্তা, পটিগ্গহিতরূপিযস্স চ ৰল়ঞ্জিতত্তা পুন সামিকানং দাতুং অসক্কুণেয্যত্তা ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতুন্তি.
ইদানি তং অসক্কুণেয্যত্তং অঞ্ঞেন পকারেন ৰিত্থারেতুং ‘‘সচেপী’’তিআদিমাহ. ইমিনা কিঞ্চিপি অযৰত্থুম্হি অৰসিট্ঠে সতি অকপ্পিযোৰ হোতীতি দস্সেতি. তেন ৰুত্তং ৰিমতিৰিনোদনিযং (ৰি. ৰি. টী. ১.৫৯১) ‘‘রূপিযং উগ্গণ্হিত্ৰাতি ইদং উক্কট্ঠৰসেন ৰুত্তং, মুত্তাদিদুক্কটৰত্থুম্পি উগ্গণ্হিত্ৰা কারিতম্পি পঞ্চন্নং ন ৰট্টতি এৰ. সমুট্ঠাপেতীতি সযং গন্ত্ৰা ৰা ‘ইমং কহাপণাদিং কম্মকারানং দত্ৰা বীজং সমুট্ঠাপেহী’তি অঞ্ঞং আণাপেত্ৰা ৰা সমুট্ঠাপেতি. মহাঅকপ্পিযোতি অত্তনাৰ বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা অঞ্ঞস্স মূলস্সামিকস্স অভাৰতো ৰুত্তং. সো হি চোরেহি অচ্ছিন্নোপি পুন লদ্ধো জানন্তস্স কস্সচীপি ন ৰট্টতি. যদি হি ৰট্টেয্য, তল়াকাদীসু ৰিয ‘অচ্ছিন্নো ৰট্টতী’তি আচরিযা ৰদেয্যুং. ন সক্কা কেনচি উপাযেনাতি সঙ্ঘস্স ৰিস্সজ্জনেন চোরাদিঅচ্ছিন্দনেনপি কপ্পিযো কাতুং ন সক্কা, ইদঞ্চ তেন রূপেন ঠিতং তম্মূলকেন ৰত্থমুত্তাদিরূপেন ঠিতঞ্চ সন্ধায ৰুত্তং. দুক্কটৰত্থুম্পি হি তম্মূলককপ্পিযৰত্থু চ ন সক্কা কেনচি তেন রূপেন কপ্পিযং কাতুং. যদি পন সো ভিক্খু তেন কপ্পিযৰত্থুনা, দুক্কটৰত্থুনা ৰা পুন রূপিযং চেতাপেয্য, তং রূপিযং নিস্সজ্জাপেত্ৰা অঞ্ঞেসং কপ্পিযং কাতুম্পি সক্কা ভৰেয্যাতি দট্ঠব্ব’’ন্তি. যং পন সারত্থদীপনিযং পপঞ্চিতং, যঞ্চ তমেৰ গহেত্ৰা পোরাণটীকাযং পপঞ্চিতং, তং ৰিত্থারেত্ৰা ৰুচ্চমানং অতিৰিত্থারিতঞ্চ ভৰিস্সতি, সোতূনঞ্চ দুব্বিঞ্ঞেয্যং, তস্মা এত্তকমেৰ ৰদিম্হ, অত্থিকেহি পন তেসু তেসু পকরণেসু ওলোকেত্ৰা গহেতব্বন্তি.
দুতিযপত্তে পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পতীতি রূপিযস্স পটিগ্গহিতত্তা, কযৰিক্কযস্স চ কতত্তা. সক্কা পন কপ্পিযো কাতুন্তি গিহীহি পরিনিট্ঠাপিতপত্তস্সেৰ কিণিতত্তা, বীজতো পট্ঠায অদূসিতত্তা, মূলমূলস্সামিকানঞ্চ পত্তপত্তস্সামিকানঞ্চ ৰিজ্জমানত্তা. যথা পন সক্কা হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘মূলে’’তিআদিমাহ.
ততিযপত্তে সদিসোযেৰাতি ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন ৰট্টতি, সক্কা পন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি ইমং নযং নিদ্দিসতি. ননু ততিযপত্তো কপ্পিযৰোহারেন গহিতো, অথ কস্মা অকপ্পিযোতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘কপ্পিযৰোহারেন গহিতোপি দুতিযপত্তসদিসোযেৰ, মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা অকপ্পিযো’’তি. দুতিযচোদনং পন সযমেৰ ৰদতি. এত্থ চ ‘‘দুতিযপত্তসদিসোযেৰা’’তি ৰুত্তত্তা মূলে চ মূলস্সামিকানং, পত্তে চ পত্তস্সামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতি, কপ্পিযভণ্ডং দত্ৰা গহেত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি দট্ঠব্বো. মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তাতি যেন উগ্গহিতমূলেন পত্তো কীতো, তস্স মূলস্স সঙ্ঘমজ্ঝে অনিস্সট্ঠত্তা. এতেন রূপিযমেৰ নিস্সজ্জিতব্বং, ন তম্মূলকং অরূপিযন্তি দস্সেতি. যদি হি তেন সম্পটিচ্ছিতমূলং সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সট্ঠং সিযা, তেন কপ্পিযেন কম্মেন আরামিকাদীহি গহেত্ৰা দিন্নপত্তো রূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৰা সেসানং ৰট্টেয্য.
চতুত্থপত্তে দুব্বিচারিতত্তাতি ‘‘ইমে কহাপণে দত্ৰা ইদং দেহী’’তি গহিতত্তা গিহিসন্তকানং কহাপণানং দুট্ঠুৰিচারিতত্তা এতস্স ৰিচারণকস্স ভিক্খুনো এৰ ন ৰট্টতীতি অত্থো. মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তাতি এতেন মূলস্স গিহিসন্তকত্তং দস্সেতি, তেনেৰ পত্তস্স রূপিযসংৰোহারেন অনুপ্পন্নতঞ্চ দস্সেতি, তেন চ তস্স পত্তস্স নিস্সজ্জিযাভাৰং, ভিক্খুস্স চ পাচিত্তিযাভাৰং দীপেতি, তেন চ দুব্বিচারিতমত্তেন দুক্কটমত্তভাৰং পকাসেতি. নিস্সজ্জীতি ইদঞ্চ দানৰসেন ৰুত্তং, ন ৰিনযকম্মৰসেন. তেনেৰ চ ‘‘সপ্পিস্স পূরাপেত্ৰা’’তি ৰুত্তং.
পঞ্চমপত্তে সব্বকপ্পিযোতি অত্তনো চ পঞ্চন্নং সহধম্মিকানঞ্চ বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ কপ্পিযো. তেনাহ ‘‘বুদ্ধানম্পি পরিভোগারহো’’তি.
ইতি ৰিনযসঙ্গহসংৰণ্ণনাভূতে ৰিনযালঙ্কারে
কযৰিক্কযসমাপত্তিৰিনিচ্ছযকথালঙ্কারো নাম
একাদসমো পরিচ্ছেদো.